Hiểu rõ các các nhóm thuốc trị ho và long đờm 3.. - Nguyên nhân gây ho: nhiễm trùng đường hô hấp cúm, lao, viêm PQ…, tai mũi họng, hen suyễn, thuốc ức chế men chuyển… - Cần phân biệt:
Trang 1THUỐC TRỊ HO -THUỐC LONG
ĐỜM
PGS.TS Nguyễn Hữu Đức
MỤC TIÊU HỌC TẬP:
1 Hiểu rõ các các vấn đề liên quan đến ho
2 Hiểu rõ các các nhóm thuốc trị ho và long đờm
3 Hiểu rõ những điều cần lưu ý trong sử dụng
thuốc trị ho
2
1 HO LÀ GÌ?
- Là một phản xạ sinh lý có tính bảo vệ cơ thể,
biểu hiện bằng sự thở ra rất mạnh giúp làm
sạch đường thở, tống xuất đàm, dịch tiết hoặc
vật lạ lọt vào đường hô hấp, giúp nhung mao
hô hấp hoạt động tốt.
- Phản xạ ho gồm 3 giai đoạn:
• Kích thích cơ học (dị vật), hóa học, viêm
nhiễm lên thụ thể ho ở đường hô hấp.
• Dẫn truyền kích thích lên trung tâm ho ở não.
• Não truyền TK vận động đến cơ liên sườn, cơ
hoành gây co thắt → ho
Trang 21 HO LÀ GÌ?
- Nguyên nhân gây ho: nhiễm trùng đường hô
hấp (cúm, lao, viêm PQ…), tai mũi họng, hen
suyễn, thuốc (ức chế men chuyển)…
- Cần phân biệt:
Ho khan : không có đàm (chỉ định thuốc trị ho)
Ho có đàm : cần tống đàm (chỉ định thuốc long
đờm)
Trang 36
2 CÁC THUỐC TRỊ HO – LONG ĐỜM
2.1 Thuốc trị ho:
- Thuốc ức chế trung tâm ho (các opioid)
CODEIN (Terpin Gonnon, Terpin-Codein):
Là alcaloid của thuốc phiện, giảm đau, trị ho
Chỉ định: ho khan CCĐ: Trẻ <5 tuổi (Châu Âu:
<12t), PNCT, PNCCB, hen suyễn, suy hô hấp
DEXTROMETHORPHAN (Atussin, Decolsin):
Là opioid tổng hợp, chỉ trị ho, không giảm đau
ít gây TPD (gây nghiện, táo bón, suy hô hấp).
Là một thành phần trong thuốc trị ho phối hợp
Chỉ định: ho khan
(NOSCAPIN, PHOLCODIN)
Trang 47
Trang 52 CÁC THUỐC TRỊ HO – LONG ĐỜM
2.1 Thuốc trị ho:
- Thuốc kháng histamin H1 :
PROMETHAZIN (Phénergan), ALIMEMAZIN
(Théralène): chống dị ứng nhưng cũng có tác
dụng làm dịu, giảm ho do ức chế TKTW
Kháng cholinergic nên tránh trị ho có đàm.
2010: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo
không dùng promethazin (sirô Phenergan) cho
trẻ dưới 2 tuổi vì đối trẻ quá nhỏ, thuốc có thể
gây kích động, co giật.
10
Trang 62 CÁC THUỐC TRỊ HO – LONG ĐỜM
2.1 Thuốc trị ho:
-Thuốc giảm kích thích thụ thể ho :
EUCALYPTOL (Eucalyptine): giảm ho nhẹ, sát
trùng đường hô hấp
Viên nang mềm chứa codein: CCĐ trẻ <15 tuổi
2 CÁC THUỐC TRỊ HO – LONG ĐỜM
2.2 Thuốc long đờm:
Thuốc long đờm = thuốc loãng đàm = thuốc làm
tiêu chất nhầy
Có tác dụng làm lỏng dịch tiết ở niêm mạc khí
quản – phế quản do làm thay đổi cấu trúc của
dịch nhầy, dẫn đến giảm độ quánh đặc của đàm
nhầy trong phế quản
→chất nhầy đàm di chuyển dễ dàng và được
tống ra khỏi đường hô hấp bằng hệ thống lông
chuyển hoặc bằng sự khạc đờm.
Trang 72 CÁC THUỐC TRỊ HO – LONG ĐỜM
2.2 Thuốc long đờm:
Acetylcystein, carbocystein, bromhexin,
ambroxol, eprazinon, guaicol, guaifenesin…
- Có cấu trúc có nhóm sulhydryl (-SH) gây hủy
hoại liên kết disulfid (-S-S-) có trong đàm nhớt
(glycoprotein), đàm nhớt bị mất các liên kết sẽ
lỏng ra giúp người bệnh dễ ho khạc hơn.
…GLYCOPROTEIN…
S S
…GLYCOPROTEIN…
14
Trang 82 CÁC THUỐC TRỊ HO – LONG ĐỜM
2.2 Thuốc long đờm:
-Thuốc chỉ chứa đơn thuần thuốc long đờm:
Bisolvon (bromhexin), Exomuc (acetylcystein),
Mucosolvan (ambroxol)…
- Thuốc trị ho phối hợp có chứa sẵn thuốc long
đờm như Atussin, Solmux Broncho : không cần
dùng thêm thuốc long đờm.
-Thận trọng : Làm lỏng chất nhầy bảo vệ dạ dày,
cần tránh dùng ở người bị VLDDTT.
Tránh dùng ở người bị hen suyễn
vì thuốc có thể khởi phát cơn co thắt phế quản
- TDP : rối loạn tiêu hóa, tăng nhẹ men gan,
chóng mặt, nhức đầu, phát ban ở da
Trang 918
3 NHỮNG LƯU Ý TRONG TRỊ HO
- Trẻ ho: thở nhanh từ 50 lần/phút trở lên, thở khó,
lõm ngực khi hít vào hoặc thở khó khăn kiểu
suyễn, nên đưa trẻ đi đến cơ sở y tế.
-Thuốc viên trị ho (Eucalyptine, Terpine Gonnon,
Terpin-codein…) chỉ dành cho người lớn, không
được dùng cho trẻ.Đã có trẻ quá nhỏ ngộ độc
thuốc codein bị ngủ lịm, ngừng thở.
- Ngoài dùng thuốc trị ho: dùng kháng sinh do đã
xác định ho là triệu chứng nhiễm khuẩn đường
hô hấp hoặc có bội nhiễm, dùng thuốc chống
viêm corticoid khi bị viêm phổi, viêm phế quản
nặng
Trang 10TRÂN TRỌNG CÁM ƠN
SỰ THEO DÕI CỦA QUÝ VỊ !