VIEM KHOP DANG THAP 2017 03 02 15 54 29 (1)

VIÊM KHỚP DẠNG THẤP 1- Là bệnh lý viêm mô họat dịch ở khớp kéo dài gây ăn mòn xương, phá hủy sụn và mất tòan bộ cấu trúc khớp... NGUYÊN NHÂN VÀ SINH LÝ BỆNH HỌC  Tự miễn + yếu tố di tru

PGS Nguyễn thị Đòan Hương

VIÊM KHỚP DẠNG THẤP

1- Là bệnh lý viêm mô họat dịch ở khớp kéo dài gây ăn mòn xương, phá hủy sụn và mất tòan bộ cấu trúc khớp

2- Thường gặp ở người lớn (0,8% dân số), tuổi khởi phát bệnh 30 - 50, phụ nữ bệnh nhiều gấp đôi nam giới

3- Được biết là bệnh tự miễn

LỊCH SỬ

 1858 – Dr Alfred Baring Garrod, đặt tên viêm

khớp dạng thấp (Rheumatoid Arthritis)

 1895 – Khám phá với X-quang

 1912 – Dr Frank Billings giới thiệu về khái

niệm nhiễm khuẩn tại chỗ

 1920, Nghi ngờ VKDT là do nhiễm khuẩn

LỊCH SỬ

 1940, khám phá VKDT thường đi cùng với

rối lọan chức năng hệ miễn dịch

 Tìm ra yếu tố thấp (RF: Rheumatoid Factor)

ở Norway và Columbia Presbyterian

Medical Center ở New York

 1949 – Dr Phillip Hench điều trị thành công

thấp khớp với Cortisone

NGUYÊN NHÂN VÀ SINH LÝ BỆNH HỌC

 Tự miễn + yếu tố di truyền (da trắng có biểu hiện

của phân nhóm HLA-DR1 và HLA-DR4) + yếu tố môi trường

 Các ĐTB và nguyên bào sợi xâm nhập vào mô họat

dịch của khớp sau một bệnh lý nào đó gây phát

khởi bệnh

 Tăng sinh mạch máu tại khớp, các mạch máu bị

tắc do cục máu đông và các tế bào viêm

 Mô họat dịch bị viêm tại khớp xuất tiết trong bao

khớp gây phá hủy xương và sụn khớp

YẾU TỐ NGUY CƠ

 Nữ giới

 Tiền sử gia đình

 Lớn tuổi

 Tiếp xúc với silic

 Hút thuốc lá, uống cà phê (> 3ly/ngày)

- Sưng khớp: tụ dịch nhiều hoặc chỉ sưng phù

- Teo cơ, yếu cơ nơi khớp bị bệnh

- Cứng khớp vào buổi sáng, kéo dài ít nhất 45’ sau khi bắt đầu cử động khớp

LÂM SÀNG

 Tòan thân:

- Sốt nhẹ, mệt mõi, đau nhức mõi cơ tòan thân

 Nốt thấp có thể sờ thấy dưới da

 Hội chứng Sjogren : suy tuyến ngọai tiết (khô mắt,

khô miệng, sưng tuyến mang tai, sâu răng, viêm phế quản)

 Hội chứng Felty : viêm khớp dạng thấp, lách to,

giảm BC hạt

 Trầm cảm – rối lọan giấc ngủ

Viêm khớp dạng thấp giai đọan sớm

Viêm khớp dạng thấp giai đọan muộn

CẬN LÂM SÀNG

Theo phân hội thấp học của các trường Đại học Mỹ về VKDT (ACRSRA)

Các xét nghiệm cần thiết gồm:

- Công thức máu: thiếu máu nhẹ - BC tăng –TC tăng

- Yếu tố thấp (RF) có thể (-) trong 30% các trường

hợp

- Tốc độ lắng máu : tăng, giúp theo dõi diễn tiến bệnh

- CRP: tăng (theo dõi tiến triển của bệnh)

- Anti-CCP (anti-cyclic citrullinated peptide) hay

ACPA (anti-citrullinated protein antibody): tăng

- Xét nghiệm dịch khớp: màu vàng rơm, có thể đông

ở nhiệt độ phòng , có từ 5.000 đến 25.000 BC/mm3 (85% BC đa nhân), glucose ít, không có vi khuẫn

- X quang khớp bệnh: bình thường, giảm xương,

mòn mặt khớp

- Chức năng thận

- Chức năng gan

CẬN LÂM SÀNG

lKhe khớp bị hẹp

lGiảm xương quanh khớp

lKhớp bị xói mòn

CHẨN ĐÓAN

Huyết thanh chẩn đóan Điểm

Yếu tố thấp (RF) âm tính hay ACPA

âm tính

0

Yếu tố thấp dương tính yếu hay

ACPA dương tính yếu

2

Yếu tố thấp dương tính mạnh hay

ACPA dương tính mạnh

3

CRP tăng hay tốc độ lắng máu tăng 1

Thời gian bệnh Điểm

< 6 tuần 0

> hoặc = 6 tuần 1

Chẩn đóan xác định : khi điểm > hoặc = 6/10

ĐIỀU TRỊ

Mục tiêu điều trị :

-Ức chế quá trình viêm tại khớp

- Duy trì chức năng khớp và phòng ngừa biến dạng khớp

- Điều trị các tổn thương ở khớp để giảm để giảm đau và phục hồi chức năng khớp

Giai đoạn mạn tính : bảo vệ khớp, làm việc đơn

giản, phục vụ bản thân.Tập vật lý trị liệu, phục hồi hoạt động khớp

Điều trị khô môi và khô mắt

- Corticoid: Prednisone (uống hoặc tiêm vào khớp)

- Calci hoặc vitamin D

- Thuốc ức chế điều hòa miễn dịch

:Methotrexate-Hydroxychloroquine hay sulfasalazine- Rituximab

- Điều trị triệu chứng

Ngọai khoa :

- Cắt bao khớp

- Thay khớp

ĐIỀU TRỊ

Corticoid : không làm thay đổi diễn tiến bệnh

Chỉ định :

- Làm giảm triệu chứng

- Tác dụng của thuốc ức chế miễn dịch

- Viêm bao khớp kéo dài không đáp ứng với điều trị

- Xuất hiện các triệu chứng đi kèm trầm trọng như sốt , sụt cân, viêm mạch máu, viêm kết mạc mắt, viêm màng phổi

- Prednisone uống 2-20mg/ngày, tiêm vào khớp

- Tác dụng phụ : loãng xương, đục thủy tinh thể, tăng đường máu…

- Cần cho kèm Ca 1,5g/ngày và vit D 400-800UI/ngày

ĐIỀU TRỊ

Thuốc ức chế điều hòa miễn dịch :

Làm thay đổi diễn tiến của bệnh, làm chậm quá trình tổn thương ở xương và sụn

- Viêm bao khớp không đáp ứng với điều trị ban đầu

- Viêm khớp và tổn thương ăn mòn khớp nhanh

- BN lệ thuộc corticoid

- Methotrexate, Hydroxychloroquine sulfasalazine,

cyclosporine-A, azathioprine

- Rituximab; kháng thể đơn dòng chống lại phân tử

CD20 trên bề mặt TB lympho B có hiệu quả trong điều trị

Điều trị triệu chứng như trầm cảm , rối loạn giấc ngủ

Thời gian điều trị : suốt đời

Thay khớp gối

Thay khớp háng

Ngọai khoa : Lấy mô bị viêm Thay khớp

Vật lý trị liệu

1- Bệnh học nội khoa- Đại học y dược TP HCM –bộ môn nội - Nhà xuất bản y học 2012

2- viem-khop-dang-thap-368.html#ixzz2tBINVIDC

Http://benhgout.net/news/-trieu-chung-va-chan-doan-3- Fauci, Braunwald, Kasper.Harrison’s principles of

internal medicine, Mc GrawHill, 17 th ed 2008

4- NICE Clinical Guidelines.Rheumatoid arthritis: the

management of Rheumatoid arthritis in adults, 2009

5- Rheumatoid arthritis classification criteria.An American College of rheumatology/European League Against

rheumatism collaborative intiative.Arthritis& Rheumatism 2010,Vol 62, No 9, p.2569-2581

Viêm khớp dạng thấp