thao tác lập luận bác bỏ

MỤC TIÊU BÀI HỌC: - Kiến thức: HS hiểu được mục đích, yêu cầu, cách thức của thao tác lập luận bác bỏ.. - Kĩ năng: Biết cách bác bỏ được một ý kiến, quan niệm sai lầm; biết cách nghị luậ

Ngày soạn: 2/2/2011

Tiết: 80

Bài dạy: Làm văn THAO TÁC LẬP LUẬN

BÁC BỎ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

- Kiến thức: HS hiểu được mục đích, yêu cầu, cách thức của thao tác lập luận bác bỏ

- Kĩ năng: Biết cách bác bỏ được một ý kiến, quan niệm sai lầm; biết cách nghị luận bác bỏ trong bài văn nghị luận

- Thái độ: Nhận thức đúng đắn, tư duy sắc sảo trong giao tiếp, ứng xử

II CHUẨN BỊ:

1/ Chuẩn bị của GV:

- SGK, SGV, TLTK, Thiết kế bài học, ĐDDH, phiếu học tập

- Tổ chức lớp theo nhóm, tiến hành thảo luận, kết hợp gợi mở, phát vấn, nêu vấn đề

2/ Chuẩn bị của HS:

Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của GV.Soạn bài theo câu hỏi Làm bài tập luyện tập

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số HS

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Giảng bài mới:

* Giới thiệu: (1’)

Bác bỏ là một thao tác lập luận quan trọng giúp cho bài nghị luận thêm sâu sắc và giàu tính thuyết phục Thao tác này không những có ý nghĩa trong làm văn nghị luận mà còn có ý nghĩa thiết thực trong cuộc sống Nó sẽ giúp các em rèn luyện nhận thức đúng đắn và tư duy sắc sảo

TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY

TL Hoạt động của

GV Hoat động của HS Nội dung cần đạt

08 HĐ1: Tìm hiểu mục

đích, yêu cầu của

TTLLBB:

- GV hướng dẫn HS

đọc Sgk

Thế nào là bác

bỏ và thao tác lập

luận bác bỏ?

Trong cuộc sống

cũng như trong bài

nghị luận, ta dùng

thao tác bác bỏ

nhằm mục đích gì?

Để bác bỏ thành

công, ta cần nắm

vững những yêu

HĐ1: Tìm hiểu mục

đích, yêu cầu của TTLLBB:

- HS đọc Sgk., trả lời

Bác bỏ: bác đi,

gạt đi, không chấp nhận

Yêu cầu:

Nắm chắc sai lầm của người khác

Đưa ra lí lẽ, bằng chứng thuyết phục

I Tìm hiểu mục đích, yêu cầu của TTLLBB:

1/ Khái niệm: Sgk

Bác bỏ là dùng lí lẽ và dẫn chứng để phủ nhận những ý kiến, những nhận định… sai trái, nhằm bảo vệ những ý kiến, những nhận định đúng đắn

2/ Mục đích:

Để gạt bỏ những quan điểm, ý kiến sai lệch hoặc thiếu chính

caàu naứo?

GV: Sụ keỏt, nhaỏn

maùnh khaựi nieọm,

muùc ủớch, yeõu caàu;

ẹoàng thụứi noựi

theõm yự nghúa taực

duùng cuỷa thao taực

laọp luaọn baực boỷ

trong laứm vaờn noựi

rieõng vaứ ngoaứi

cuoọc soỏng noựi

chung

Thaựi ủoọ thaỳng thaộn, chửứng mửùc, caồn troùng, phuứ hụùp hoaứn caỷnh vaứ ủoỏi tửụùng tranh luaọn

xaực, … tửứ ủoự, neõu yự kieỏn ủuựng ủaộn cuỷa mỡnh ủeồ thuyeỏt phuùc ngửụứi nghe (ủoùc)

(qua lớ leừ, daón chửựng)

3/ Yeõu caàu:

+ Naộm chaộc sai laàm cuỷa ngửụứi khaực

+ ẹửa ra lớ leừ, baống chửựng thuyeỏt phuùc + Thaựi ủoọ thaỳng thaộn, chửứng mửùc, caồn troùng, phuứ hụùp hoaứn caỷnh vaứ ủoỏi tửụùng tranh luaọn

20

’ Hẹ2: Caựch baực boỷ- GV hửụựng daón HS

traỷ lụứi caực caõu

hoỷi Sgk

- Goùi HS ủoùc caực

ngửừ lieọu: a/b/c/;

- Traỷ lụứi caực caõu

hoỷi: Trong ba ủoaùn

trớch treõn:

Luaọn ủieồm naứo bũ

baực boỷ, baực boỷ

baống caựch naứo?

Luaọn cửự naứo bũ

baực boỷ, caựch baực

boỷ ra sao?

Caựch laọp luaọn naứo

bũ baực boỷ, haừy

phaõn tớch?

Hẹ2: Caựch baực boỷ

- HS thaỷo luaọn heọ thoỏng caõu hoỷi Sgk, traỷ lụứi

a/ OÂng ẹinh Gia Trinh baực boỷ, chổ ra sửù suy dieón voõ caờn cửự cuỷa oõng Nguyeón Baựch

Khoa veà Truyeọn Kieàu.

b/ Nguyeón An Ninh veà tieỏng meù ủeỷ, baực boỷ luaọn ủieồm:

“nhieàu ủoàng baứo chuựng ta, ủeồ bieọn minh cho vieọc tửứ boỷ tieỏng meù ủeỷ ủaừ than phieàn raống tieỏng nửụực mỡnh ngheứo naứn.”

II Caựch baực boỷ: ẹoaùn trớch a

Bác bỏ cách lập luận thiếu tính khoa học, suy diễn chủ quan đó

à Ông ĐGTrinh chỉ ra sự suy diễn vô căn cứ của

ông NBKhoa khi giảng giải , phân tích lời nói và những câu hỏi của NDu(lí lẽ,dẫn chứng rõ ràng)

à Nét đặc sắc trong nghệ thuật bác bỏ ở

đoạn này biểu hiện ở cách diễn đạt (phối hợp câu tửờng thuật, câu cảm thán, câu hỏi tu từ

… ) , ở cách so sánh với các thi sĩ nửớc ngoài từng

có trí tửụỷởng tửụùng kì

dị, tửơng tự trí tửụỷởng tửụùng của NDu

ð Nhờ đó, ông ĐGTrinh

đã bác bỏ thành công,

đầy sức thuyết phục ý kiến của ông NBKhoa cho rằng “NDu là moọt con bệnh thần kinh”

Đoạn trích b

-Luận cứ lệch lạc là :

“Nhiều đbào chúng ta,

để biện minh cho việc

từ bỏ tiếng mẹ đẻ, đã

c/ Nguyeón Khaộc Vieọn, baực boỷ luaọn ủieồm:

“Toõi huựt, toõi bũ beọnh, maởc toõi” cuỷa

ngửụứi nghieọn thuoỏc vaứ tửứ ủoự, daón chửựng, phaõn tớch taực haùi cuỷa thuoỏc laự

than phiền rằng tiếng n-ửụực mình nghèo nàn” -Nguyễn An Ninh đã bác boỷ

Thái độ từ bỏ tiếng mẹ

đẻ (tiếng Việt bắt nguồn

từ nhiều căn cứ, trong đó việc than phiền tiếng

nử-ớc mình ngheứo chổ là một căn cứ

+ Tác giả vừa trực tiếp phê phán : “Lời trách cứ này không có cơ sở nào cả”

+Vừa phân tích bằng lí

lẽ và dẫn chứng, rồi truy tìm nguyên nhân của luận cứ sai lệch là “Phải quy lỗi cho sự nghèo nàn của ngôn ngữ hay sự bất tài của con ngửời ?” để bác bỏ

Đoạn trích c

-Luận điểm sai : “ Có

ngửụứi bảo Tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi !”

-NKhắc Vieọn bác bỏ luận

điểm bằng cách nêu lên những dẫn chứng cụ thể , bằng sự phân tích

rõ tác hại ghê gớm của việc hút thuốc lá bằng 4

đoạn văn nhỏ

- GV: Nhử vaọy, qua

tỡm hieồu caực ủoaùn

ngửừ lieọu, haừy ruựt

ra caựch thửực baực

boỷ?

- HS thaỷo luaọn, traỷ lụứi moọt luaọn ủieồm, luaọn* Coự theồ baực boỷ

cửự hoaởc caựch laọp luaọn baống caựch neõu taực haùi, chổ ra nguyeõn nhaõn hoaởc phaõn tớch nhửừng khớa caùnh sai leọch, thieỏu chớnh xaực… cuỷa luaọn cửự, luaọn ủieồm, laọp luaọn aỏy

- Khi baực boỷ, caàn toỷ thaựi ủoọ khaựch quan, ủuựng mửùc

’ BT1:

- ẹoaùn trớch cuỷa

Nguyeón Dửừ

- ẹoaùn trớch cuỷa

Nguyeón ẹỡnh Thi

-> Yeõu caàu:

Chổ ra yự kieỏn, quan

ủieồm ủaừ bũ baực

boỷ?

Gioùng vaờn vaứ caựch

baực boỷ coự ủieàu gỡ

khaực nhau?

Ruựt ra baứi hoùc cho

baỷn thaõn khi baực

boỷ?

- HS ủoùc baứi taọp, thaỷo luaọn traỷ lụứi caực caõu hoỷi

*BT1:

a/ Nguyeón Dửừ baực boỷ moọt yự kieỏn sai

leọch: “cửựng quaự thỡ gaừy”, tửứ ủoự maứ ủoồi cửựng ra meàm;

Nguyeón ẹỡnh Thi baực boỷ moọt quan ủieồm

nhửừng lụứi ủeùp.

b/ Caựch baực boỷ vaứ gioùng vaờn: - NDửừ:

Dửựt khoaựt, chaộc nũch, lớ leừ, daón chửựng trửùc tieỏp

- NẹT: nheù nhaứng, teỏ nhũ, meàm moỷng

c/ Baứi hoùc: caàn lửùa choùn mửực ủoọ baực boỷ vaứ gioùng vaờn phuứ hụùp

Bài tập 1 :

Đoạn a : -Trong đoạn văn trích từ

“Chuyên chức phán sự

đền Tản Viên” NDữ đã bác bỏ 1 luận cứ sai lệch (Cứng quá thì gãy)

+ Để bác bỏ điều này tác giả đửa ra lí lẽ

(“ Kẻ sĩ chỉ lo không cứng cỏi đửợc, còn gãy hay không là việc của trời Sao lại đoán trửớc là sẽ gãy mà chịu đổi cứng ra mềm ?”)

+ Và dẫn chứng là hành

động đốt cháy đền tà, chống lại yêu ma của Tử Văn để khẳng định chân lí rằng “ kẻ sĩ không nên kiêng sợ sự cứng cỏi”

+ Giọng văn của NDữ trong đoạn trích dứt khoát, chắc nịch và thuyết phục

Đoạn b : -Trong đoạn văn trích từ bài “ Mấy ý nghĩ về thơ”, NĐThi đã bác bỏ luận điểm sai lầm cho

“thơ là những lời đẹp”

“thơ là những đề tài

đẹp “ + Để bác bỏ luận điểm này, tác giả đã dẫn ra những dẫn chứng giàu sức thuyết phục : thơ HXH đửụùc viết nên từ những ngôn từ hết sức tầm thửụờng, thơ Boõ-ủụ-le có những đề tài về

“xác chó chết đầy dòi bọ

… ” + Khác với NDữ , giọng văn của NĐThi trong đoạn trích nhẹ nhàng, tế nhị

mà vẫn saõu saộc và cũng đầy thuyết phục c/ Rút ra bài học :

Khi bác bỏ, cần lựa chọn mức độ bác bỏ và giọng văn phuứ hụùp

05

BT2:

- GV hd HS veà nhaứ

laứm

- ẹaõy laứ moọt quan

nieọm sai leọch veà

keỏt baùn trong HS:

- Tỡm nguyeõn nhaõn,

phaõn tớch taực haùi

cuỷa quan nieọm sai…,

ủeồ baực boỷ, neõu

suy nghú, haứnh ủoọng

ủuựng

- Gioùng vaờn nheù

nhaứng, teỏ nhũ,

thuyeỏt phuùc

Hẹ4: Cuỷng coỏ

HS ủoùc phaàn Ghi

nhụự/ Sgk

GV nhaỏn maùnh noọi

dung mục đích và yêu

cầu của thao tác lập

luận bác bỏ, cách bác

bỏ

- Các cách thức bác bỏ

BT2:

HS veà nhaứ laứm

Hẹ4: Cuỷng coỏ

- HS ủoùc phaàn Ghi nhụự/ Sgk ủeồ cuỷng coỏ, khaộc saõu kieỏn thửực, kú naờng veà thao taực baực boỷ

BT2:

- ẹaõy laứ moọt quan nieọm sai leọch veà keỏt baùn trong HS:

- Tỡm nguyeõn nhaõn, phaõn tớch taực haùi cuỷa quan nieọm sai…, ủeồ baực boỷ, neõu suy nghú, haứnh ủoọng ủuựng

- Gioùng vaờn nheù nhaứng, teỏ nhũ, thuyeỏt phuùc

Cuỷng coỏ:

* Ghi nhụự/ Sgk

-Mục đích và yêu cầu của thao tác lập luận bác

bỏ, cách bác bỏ

- Các cách thức bác bỏ

Daởn doứ: - ẹoùc laùi caực baứi taọp Naộm vửừng caựch thửực baực boỷ.

- BTVN: Hoaứn chổnh baứi taọp 2/ 27 (Sgk)

- Soaùn baứi: Luyeọn taọp thao taực laọp luaọn baực boỷ.

Caõu chuyeọn veà laự thử cuỷa nhaứ vaờn B Soõ vụựi moọt nửừ dieón vieõn xinh ủeùp

RUÙT KINH NGHIEÄM:

………

………

………

………