Hoạch định chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững huyện càng long, tỉnh trà vinh

57 CHƯƠNG 3: LỰA CHỌN CHIẾN LƯỢC VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG HUYỆN CÀNG LONG, TỈNH TRÀ VINH ĐẾN NĂM 2025 ..... 58 3.2 CƠ SỞ HOẠCH ĐỊNH CHIẾN

iii

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Danh mục ký hiệu, chữ viết tắt vii

Danh mục các bảng viii

Danh mục các hình ix

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu 2

3 Câu hỏi nghiên cứu 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Kết cấu của luận văn 9

7 Lược khảo tài liệu 9

8 Khung nghiên cứu 13

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN VÀ NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG 15

1.1 KHÁI NIỆM 15

1.1.1 Khái niệm hoạch định 15

1.1.2 Khái niệm về chiến lược phát triển 16

1.1.3 Khái niệm về ngành kinh tế - xã hội 16

1.2 VAI TRÒ CỦA CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN 17

1.2.1 Đối với Nhà nước 17

1.2.2 Đối với ngành kinh tế nói chung 17

1.3 NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG 17

1.3.1 Khái niệm về nông nghiệp 17

1.3.2 Quan niệm về nông nghiệp bền vững 18

1.3.3 Mục đích của nông nghiệp bền vững 19

1.3.4 Nguyên lý của nông nghiệp bền vững 19

1.3.5 Chỉ tiêu của phát triển nông nghiệp bền vững 20

1.3.6 Điều kiện của phát triển nông nghiệp bền vững 21

1.3.7 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp bền vững 22

1.3.8 Thách thức đối với sự phát triển nông nghiệp bền vững 23

CHƯƠNG 2: TRỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP HUYỆN CÀNG LONG 25

2.1 NHỮNG ĐIỀU KIỆN CƠ BẢN ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP 25

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 25

2.1.2 Điều kiện về kinh tế 26

2.1.3 Điều kiện văn hóa - xã hội 28

2.2 PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG BÊN TRONG 29

2.2.1 Diện tích, năng suất và sản lượng 29

2.2.2 Tình hình sử dụng các nguồn lực 30

2.2.2.1 Dân số 30

2.2.2.2 Về số lượng: 30

2.2.2.3 Về chất lượng nguồn lao động, yếu tố người lao động 31

2.2.2.4 Thu nhập người lao động 31

2.2.2.5 Việc làm và khả năng giải quyết việc làm 32

2.2.2.6 Nguồn vốn đầu tư phát triển nông nghiệp 32

2.2.3 Tổ chức sản xuất và liên kết kinh tế trong nông nghiệp 33

2.2.3.1 Sản xuất nông hộ 33

2.2.3.2 Trang trại 33

2.2.3.3 Hợp tác xã 33

2.2.3.4 Tổ hợp tác 34

2.2.3.5 Liên kết trong sản xuất 35

2.2.4 Cơ cấu và chất lượng sản phẩm nông nghiệp 36

2.2.5 Cơ sở hạ tầng chế biến sau thu hoạch 38

2.2.6 Áp dụng khoa học công nghệ 39

2.2.7 Công tác chuyển giao khoa học kỹ thuật và áp dụng vào sản xuất nông nghiệp 40

2.2.8 Khả năng ứng phó biến động giá thị trường 40

2.2.9 Công tác tiếp thị quảng bá sản phẩm 41

2.2.10 Về phòng, chống thiên tai 42

v

2.2.11 Tham gia nông thôn mới 42

2.3 PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG BÊN NGOÀI 43

2.3.1 Cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp và phát triển, nông thôn 43

2.3.2 Chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp 43

2.3.3 Nhu cầu sử dụng nông sản sạch 44

2.3.4 Nhu cầu trong và ngoài nước 45

2.3.5 Thị trường, thông tin và tính ổn định 46

2.3.6 Chính sách trong nông nghiệp 46

2.3.7 Dịch bệnh trên cây trồng vật nuôi 48

2.3.8 Môi trường trong sản xuất nông nghiệp: 48

2.3.8.1 Môi trường nước 48

2.3.8.2 Môi trường không khí 51

2.3.8.3 Môi trường đất 52

2.4 PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TẠI HUYỆN CÀNG LONG 52

2.4.1 Cơ sở cho điểm mức độ quan trọng 53

2.4.2 Cơ sở cho điểm phân loại 54

2.4.3 Ma trận các yếu tố bên trong (IFE) 54

2.4.4 Đánh giá chung về môi trường bên trong 55

2.4.5 Các điểm mạnh (S) của ngành là 55

2.4.6 Các điểm yếu (W) của ngành là 55

2.4.7 Ma trận các yếu tố bên ngoài 56

2.4.8 Đánh giá chung về môi trường bên ngoài 56

2.4.9 Những cơ hội (O) của ngành Nông nghiệp 56

2.4.10 Những đe dọa (T) của ngành 57

CHƯƠNG 3: LỰA CHỌN CHIẾN LƯỢC VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG HUYỆN CÀNG LONG, TỈNH TRÀ VINH ĐẾN NĂM 2025 58

3.1 TẦM NHÌN, SỨ MỆNH, MỤC TIÊU 58

3.1.1 Tầm nhìn 58

3.1.2 Sứ mệnh 58

3.1.3 Mục tiêu phát triển đến năm 2025 58

3.1.3.1 Mục tiêu tổng quát 58

3.1.3.2 Mục tiêu cụ thể 58

3.2 CƠ SỞ HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG TẠI HUYỆN CÀNG LONG, TỈNH TRÀ VINH 58

3.2.1 Dự báo chung 58

3.2.2 Phân tích điểm điểm mạnh – điểm yếu; cơ hội – thách thức: 59

3.3 HOẠCH ĐỊNH VÀ LỰA CHỌN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG TẠI HUYỆN CÀNG LONG, TỈNH TRÀ VINH 61

3.3 1 Cơ sở cho điểm mức độ hấp dẫn 61

3.3.2 Cơ sở cho điểm phân loại 62

3.3.3 Ma trận QSPM nhóm S-O 62

3.3.4 Ma trận QSPM nhóm S-T 63

3.3.5 Ma trận QSPM nhóm W-O 64

3.3.6 Ma trận QSPM nhóm W-T 65

3.4 GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG HUYỆN CÀNG LONG, TỈNH TRÀ VINH 66

3.4.1 Nhóm giải pháp thực hiện “ chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững về kinh tế” 66

3.4.2 Nhóm giải pháp thực hiện “chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững về xã hội” 70

3.4.3 Nhóm giải pháp thực hiện “chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững về môi trường” 72

PHẦN KẾT LUẬN 75

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 77 PHỤ LỤC

vii

DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

BVTV : Bảo vệ thực vật

BBĐKH : Biến đổi khí hậu

PTBV : Phát triển bền vững

EFE : External Factor Evaluation Matrix (Ma trận các yếu tố bên ngoài) HTX : Hợp tác xã

IFE : Internal Factor Evaluation Matrix (Ma trận các yếu tố bên trong)

O : Opportunities (Cơ hội)

QSPM : Quantitative Strategic Planning Matrix (Ma trận hoạch định chiến lược)

S : Strengths (Điểm mạnh)

SWOT : Ma trận SWOT (điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, đe dọa)

NN & PTNT : Nông nghiệp và phát triển nông thôn

NTM : Nông thôn mới

T : Threats (Đe dọa)

TBND : Trưởng ban nhân dân

W : Weaknesses (Điểm yếu)

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1 Cỡ mẫu đối tượng cần khảo sát – nhóm lãnh đạo ban ngành

Bảng 2 Lãnh đạo phụ trách kinh tế 14/14 xã –thị trấn, cán bộ nông

Bảng 3 Đối tượng cần khảo sát – nhóm đại diện người dân 5

Bảng 2.1 Vốn đầu tư cơ bản của nhà nước trên địa bàn huyện 32 Bảng 2.2 Ma trận đánh giá các yếu tố bên trong (IFE) 54 Bảng 2.3 Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài (EFE) 56

ix

DANH MỤC CÁC HÌNH

PHẦN MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế của vùng và địa phương, đặc biệt là những vùng chuyên canh sản xuất nông nghiệp Mục tiêu của quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn là không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của dân cư nông thôn trên cơ sở công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, trong đó phát triển sản xuất nông nghiệp là then chốt, xây dựng nông thôn mới là căn bản, nông dân giữ vai trò chủ thể

Có thể nói nông nghiệp nước ta đang đối mặt với một loạt thách thức, trong đó phải kể đến sự gia tăng dân số, biến đổi khí hậu, cuộc chạy đua sử dụng nguyên liệu sạch, quá trình đô thị hóa, sự khan hiếm đất nông nghiệp và lực lượng lao động dần dần

ít đi tất cả đều ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của nông nghiệp Tuy nhiên, nông nghiệp Việt Nam vẫn luôn là khu vực yếu thế và dễ bị tổn thương nhất trước những tác động suy thoái toàn cầu, trước thiên tai và biến động thất thường của thị trường Đứng trước khó khăn và thách thức đặt ra cho ngành nông nghiệp, đòi hỏi ngành nông nghiệp phải tự tìm lối ra cho chính mình để phát huy hết thế mạnh và tiềm năng của ngành, hạn chế thách thức và tận dụng cơ hội cho sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp trong tương lai

Phát triển nông nghiệp luôn được coi là vấn đề then chốt, quyết định sự thành công của quá trình phát triển kinh tế - xã hội, cùng với sự phát triển chung của cả nước, nông nghiệp huyện Càng Long đã và đang phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, hình thành một số vùng nông sản hàng hóa tập trung Tuy nhiên nhìn chung kinh tế của huyện đạt được tốc độ phát triển nhưng chưa bền vững, chưa hiệu quả, chưa khai thác hết tiềm năng của huyện, chưa thật sự bảo vệ môi trường, việc ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển công nghệ cao vào sản xuất chưa rộng khắp, giống lúa kém chất lượng còn chiếm tỷ lệ cao, giá lúa thấp, còn nhiều bất cập Tình trạng giá cả, thị trường không ổn định, bấp bênh, thiếu dự báo, quy hoạch, định hướng; sản xuất nông nghiệp còn tiềm ẩn nhiều rủi ro; dịch bệnh gia súc, gia cầm tiềm ẩn nguy cơ bùng phát nguyên nhân là đầu

tư dàn trải, chưa có trọng tâm trọng điểm, do đó nguồn lực bị phân tán, không phát huy được hiệu quả

Điều này xuất phát từ một thực trạng chung, đó là huyện chưa xây dựng được một

2

tăng trưởng cao cho ngành, tăng sức cạnh tranh, phát triển sao cho thật hiệu quả, bền vững và ổn định Xuất phát từ yêu cầu trên, cần xây dựng chiến lược phát triển của

ngành dựa trên những ưu thế nổi trội của huyện, tác giả đã chọn đề tài: “Hoạch định

chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh” làm

đề tài nghiên cứu cho mình

Với quan điểm “nghiên cứu khoa học phải gắn liền với thực tiễn, những kết quả nghiên cứu muốn được nhanh chóng ứng dụng vào thực tiễn thì người làm khoa học nên quan sát thực tế trong những vấn đề xảy ra Nên tự đặt câu hỏi cho sự vật: Tại sao là thế này mà không là thế kia? Có cách nào tốt hơn không? Hiện tại là thế này nhưng rồi tương lai có còn như thế không? ” nên tác giả cố gắng tìm ra giải pháp, chiến lược thiết thực biến khó khăn nhiều thành khó khăn ít, khó khăn ít thành bình thường

Tác giả đã đang công tác trong ngành nông nghiệp 10 năm, hiểu được vất vả của người dân trong sản xuất vất vả mà lợi nhuận thấp, gặp nhiều rủi ro, tác giả mong muốn đem sức mình, một phần nào đó gúp đỡ người dân quê mình, ngành Nông nghiệp huyện nhà đã phát triển, càng phát triển bền vững hơn trong những năm tới, vận dụng

lý thuyết tác giả đã được các Thầy, Cô hướng dẫn để ứng dụng vào thực tiễn giải quyết được nhiều vấn đề nảy sinh phức tạp trong ngành Nông nghiệp

Với hy vọng những nghiên cứu của luận văn không chỉ đóng góp về mặt lý luận

và thực tiễn trong việc hoạch định chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững huyện Càng Long trong giai đoạn hiện nay, mà còn đưa ra một số định hướng cũng như giải pháp khuyến nghị để các nhà lãnh đạo có thể cân nhắc, tham khảo vận dụng vào thực tiễn phát triển nông nghiệp bền vững mà còn tạo động lực đưa huyện Càng Long trở thành huyện có nền nông nghiệp bền vững vào năm 2025

2 MỤC TIÊU

2.1 Mục tiêu chung

Hoạch định chiến lược phát triển phát triển nông nghiệp bền vững huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh đến năm 2025

2.2 Mục tiêu cụ thể

Mục tiêu 1: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về chiến lược, chiến lược phát triển và

nông nghiệp bền vững

Mục tiêu 2: Đánh giá thực trạng ngành nông nghiệp huyện Càng Long trong việc

phát triển ngành nông nghiệp nói chung, xác định cơ hội, đe dọa, điểm mạnh, điểm yếu

và các nguyên nhân của những hạn chế trong quá trình phát triển ngành nông nghiệp

Mục tiêu 3: Hoạch định chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững và đề ra giải

pháp cho huyện Càng Long đến năm 2025

3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Thực trạng ngành nông nghiệp hiện nay tác động như thế nào đến quá trình phát triển ngành nông nghiệp nói riêng và phát triển kinh tế xã hội của huyện nói chung ?

Những điểm mạnh, điểm yếu của ngành nông nghiệp ở huyện Càng Long là gì? Nhận định cơ hội và thách thức đối với ngành nông nghiệp ở huyện Càng Long như thế nào?

Lựa chọn chiến lược ưu tiên và định hướng giải pháp phát triển ngành nông nghiệp ở huyện Càng Long đến năm 2025 thế nào là phù hợp, khai thác hết hiệu quả tiềm năng của địa phương và phát triển một cách bền vững ?

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là tập trung phân tích môi trường hoạt động ngành nông nghiệp, từ đó hoạch định chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững của huyện Càng Long đến năm 2025

Đối tượng khảo sát: đề tài phỏng vấn 30 chuyên gia am hiểu lĩnh vực hoạt động

của ngành nông nghiệp

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi về nội dung: tập trung nghiên cứu những giải pháp tăng hiệu quả phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững: bền vững về kinh tế, bền vững về xã hội, bền vững về môi trường

Phạm vi về không gian: huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh

Phạm vi về thời gian:

- Nghiên cứu các thông tin, dữ liệu thực tế của huyện Càng Long từ 2010 đến 2015

- Các số liệu phỏng vấn, điều tra khảo sát được thực hiện năm 2017 Giải pháp đến năm 2025

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

5.1 Phương pháp thu thập số liệu

Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: là phương pháp thu thập dữ liệu tại

bàn Dữ liệu có được thông qua việc thống kê, ghi nhận thông tin có sẵn được cung cấp bởi các nguồn tài liệu có sẵn

77

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đặng Thị Á (2011), Phát triển bền vững nông nghiệp thành phố Đà Nẵng, luận

văn thạc sĩ chuyên ngành kinh tế phát triển, Đại học Đà Nẵng

2 Chi cục Thống kê huyện Càng Long (2015), Niên giám thống kê (2011 – 2015)

Chi cục Thống kê huyện Càng Long

3 Nguyễn Thị Liên Diệp, Phạm văn Nam (2014), Chiến lược & chính sách kinh

doanh, Nhà xuất bản Hồng Đức

4 Nguyễn Thị Liên Diệp, Phạm Văn Nam (2014), Chiến lược và chính sách kinh

doanh, Nhà xuất bản Hồng Đức

5 Hà Anh Đức (2011), Nghiên cứu giải pháp Phát triển nông nghiệp bền vững tại

các xã nghèo của huyện Sóc Sơn, Hà Nội, luận văn thạc sĩ chuyên ngành kinh

tế Nông nghiệp, Đại học Nông nghiệp Hà Nội

6 Fred R.David (2006), Khái luận về quản trị chiến lược, Nhà xuất bản Thống kê

7 Phước Minh Hiệp (2016), Quản trị chiến lược nâng cao, Tài liệu giảng dạy

8 Trương Quang Học (2011), Phát triển bền vững – chiến lược phát triển toàn

cầu thế kỷ XXI, trung tâm nghiên cứu Tài Nguyên và Môi Trường, Đại học

quốc gia Hà Nội

9 Trần Thùy Phương, Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở Ixrael -

Viện nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông nghiên cứu

10 Sở Tài Nguyên – Môi trường (2017), Báo cáo tổng hợp “Đề án cải tạo phục hồi

các tuyến kênh mương đoạn sông đang bị ô nhiễm, suy thoái môi trường trên địa bàn Tỉnh Trà Vinh

11 Trần Nhân Tông (2015), Xây dựng chiến lược phát triển nông nghiệp huyện Duy

Xuyên, tỉnh Quảng Nam, luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh, Trường Đại Học Quốc gia Hà Nội

12 Nguyễn Đình Thọ (2011), Phương pháp nghiên cứu khoa học trong kinh doanh,

Nhà xuất bản Lao động Xã hội