chứng đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đệm

Đau Thần kinh tọa là hội chứng ñau thần kinh biểu hiện ñau dọc theo hành trình của dây thần kinh tọa – TUỔI HAY GẶP 3050 – Nguyên nhân: 80% do thoát vị ñĩa ñệm – Sự ra ñời của chụp cắt lớp vi tính và cộngĐau Thần kinh tọa là hội chứng ñau thần kinh biểu hiện ñau dọc theo hành trình của dây thần kinh tọa – TUỔI HAY GẶP 3050 – Nguyên nhân: 80% do thoát vị ñĩa ñệm – Sự ra ñời của chụp cắt lớp vi tính và cộngĐau Thần kinh tọa là hội chứng ñau thần kinh biểu hiện ñau dọc theo hành trình của dây thần kinh tọa – TUỔI HAY GẶP 3050 – Nguyên nhân: 80% do thoát vị ñĩa ñệm – Sự ra ñời của chụp cắt lớp vi tính và cộng

CH Ứ NG Đ AU TH Ầ N KINH T Ọ A

VÀ THOÁT V Ị ĐĨ A ĐỆ M

Th ạ c s ỹ , Bác s ỹ NGUY Ễ N N Ă NG T Ấ N

Chuyên khoa Th ầ n kinh

Hà n
i, Tháng 11 n ă m 2012

ĐẠ I C ƯƠ NG

– Đau Thần kinh tọa là hội chứng ñau thần kinh

biểu hiện ñau dọc theo hành trình của dây thần

kinh tọa

– TUỔI HAY GẶP 30-50

– Nguyên nhân: 80% do thoát vị ñĩa ñệm

– Sự ra ñời của chụp cắt lớp vi tính và cộng hưởng

từ ñã giúp hiểu rõ hơn về căn bệnh này

www.hfh.com.vn

C Ấ U TRÚC GI Ả I PH Ẫ U ĐĨ A ĐỆ M & C Ộ T S Ố NG

NGUYÊN NHÂN GÂY Đ AU TH Ầ N KINH T Ọ A

1 Thoát v ị ñĩ a ñệ m

Đĩa ñệm có cấu trúc:

nhân keo, vòng s ợ i

& mâm s ụ n

Nhân keo bị thoát khỏi

vị trí bình thường do rách/

ñứt vòng sợi xơ

-> gây ñè ép vào rễ dây

TK cùng mức

-> BN có biểu hiện ñau

• Các th ể c ủ a thoát v ị ñĩ a ñệ m:

– Thể ra trước: gây Hc ñau thắt lưng mạn tính – Thể ra sau: hay gặp nhất: gây ñau thắt lưng và

ñau rễ thần kinh tọa cùng bên tổn thương

– Thể vào thân ñốt sống

– Thể vào ống sống: gây HC giả u, với biểu hiện

ép rễ thần kinh hông to ñiển hình

www.hfh.com.vn

BI Ể U HI Ệ N LÂM SÀNG

• Đ au th ắ t l ư ng, lan d ọ c theo v ị trí c ủ a dây t ọ a

b ị kích thích, ñ è ép Th ườ ng sau g ắ ng s ứ c

ho ặ c sai t ư th ế

• Đ au t ă ng v ề ñ êm, t ă ng khi có y ế u t ố kích thích

r ễ : ho ho ặ c h ắ t h ơ i…

• Đ au theo ki ể u r ễ L5, và ki ể u S1

• Kèm theo: tê bì d ị c ả m, rát b ỏ ng ki ế n bò

• Đ i v ẹ o v ề bên lành Co c ứ ng c ơ c ạ nh s ố ng.

2 Bất thường cột sống thắt lưng cùng (mắc phải

hoặc bẩm sinh):

M ắ c ph ả i: viêm nhiễm: do lạnh, do vi khuẩn,

giang mai, virus: HIV Herpes,CMV, nhiễm ñộc

chì B/c ñái tháo ñường Viêm cơ tháp vùng chậu Viêm mặt nhỏ của khớp cs,di căn cột sống (k tiền

liệt tuyến, k vú…) Chấn thương cột sống

H ẹ p ố ng s ố ng: hay gặp người già, thường hậu

quả sau khi bị trượt ñs ra trước

B ẩ m sinh: meningocel, spina bifida

NGUYÊN NHÂN GÂY Đ AU TH Ầ N KINH T Ọ A

3 Trong ố ng s ố ng

U t ủ y, u màng não t ủ y, u dây th ầ n kinh t ủ y, u

m ỡ , viêm màng nh ệ n t ủ y khu trú, áp xe ngoài màng c ứ ng vùng th ắ t l ư ng…

4 C ă n nguyên hi ế m g ặ p ( ñ ôi khi ch ỉ ch ẩ n ñ oán

ñượ c trong cu ộ c m ổ ): dãn TM quanh r ễ , giãn

TM màng c ứ ng, phì ñạ i dây ch ằ ng vàng, r ễ

dây TK L5 và S1 to h ơ n bình th ườ ng.

NGUYÊN NHÂN GÂY Đ AU TH Ầ N KINH T Ọ A

www.hfh.com.vn

CH Ẩ N Đ ỐN THỐT V Ị ĐĨ A ĐỆ M

1 Dấu hiệu lâm sàng: cĩ yếu tố sang chấn,đau

dọc đường đi của dây tọa Đau thắt lưng

2 Cận lâm sàng: chụp CLVT hoặc CHT

Theo tiêu chuẩn chẩn đốn Saporta (1980): 6 TC:

– cĩ yếu tố chấn thương cs thắt lưng

– đau thắt lưng dọc theo đường đi của rễ dây

tọa

– lệch vẹo cột sống thắt lưng

– cĩ dấu hiệu gập gĩc cs thắt lưng

– Dấu hiệu bấm chuơng +

Tùy các nguyên nhân khác mà ch ỉ ñị nh

th ă m dò chuyên sâu phù h ợ p: ghi ñ i ệ n

c ơ , ch ọ c DNT, xét nghi ệ m máu…

CH Ẩ N Đ OÁN Đ AU TH Ầ N KINH T Ọ A

Đ I Ề U TR Ị

1 Đ i ề u tr ị n ộ i khoa

– Nghỉ ng ơ i n ằ m ñệ m c ứ ng

– Thu ố c gi ả m ñ au: Paraxetamon, gi ả m viêm

non steroide Ch ế ph ẩ m Mocphin Thu ố c

m ề m c ơ

– V ậ t lý kéo dãn c ộ t s ố ng k ế t h ợ p (khi ñỡ co

c ơ và ñ au)

– Tiêm corticoide c ạ nh ố ng s ố ng ho ặ c ngoài

màng c ứ ng ho ặ c n ộ i ñĩ a ñệ m

– Đ eo ñ ai c ộ t s ố ng.

www.hfh.com.vn

1 Thể liệt và teo cơ

2 Thể ñau dữ dội: sau ñợt ñiều trị tích cực bằng

các thuốc nội khoa (thường 2-3 tháng) mà không thuyên giảm

3 Thể tái phát nhiều lần và ngày càng gần nhau

ảnh hưởng cuộc sống của người bệnh

4 HC chùm ñuôi ngựa: rối loạn tiểu tiện: són tiểu

khi gắng sức, rối loạn cơ tròn hậu môn, rối loạn

cảm giác vùng yên ngựa, yếu chi dưới

CH Ỉ ĐỊ NH NGO Ạ I KHOA

1 Y ế u li ệ t và teo c ơ

2 Đ au dai d ẳ ng

3 R ố i lo ạ n c ả m giác và r ố i lo ạ n c ơ tròn.

BI Ế N CH Ứ NG

www.hfh.com.vn

PHÒNG B Ệ NH

1 Tập thể dục ñều ñặn và tập cân ñối (bơi, ñạp xe

ñạp)

2 Củng cố cơ lưng và cơ bụng

3 Giảm béo

4 Chế ñộ ăn phong phú giàu vitamin và khoáng

chất, tránh bia rượu cà phê

5 Khi có các triệu chứng báo trước cần ñi khám

sớm tìm nguyên nhân Đặc biệt với các trường

hợp nguy cơ cao: phụ nữ mang thai, người cao

tuổi

Thank you for your attention!