CÁC PHƯƠNG PHÁP HÓA LÝ TRONG KIỂM NGHIỆM THUỐC

Phương pháp quang phổ phân tử Quang phổ hấp thụ UV VIS Định lượng Chọn các điều kiện làm việc khác + Đối với chất phân tích bị lẫn tạp chất  Chiết chất phân tích ra khỏi tạp chất + Đố

Trang 1

LOGO

CÁC PHƯƠNG PHÁP HÓA LÝ TRONG

KIỂM NGHIỆM THUỐC

Bộ môn

Hóa phân tích – Kiểm nghiệm Chương 3

Trang 2

MỤC TIÊU HỌC TẬP

1 Trình bày được các phương pháp định lượng bằng quang

phổ tử ngoại khả kiến

2 Giải thích và vận dụng được kỹ thuật sắc ký pha đảo trong

công tác kiểm nghiệm thuốc

3 Trình bày được các phương pháp định lượng bằng sắc ký

lỏng hiệu năng cao : phương pháp chuẩn nội, chuẩn ngoại, thêm chuẩn, chuẩn hóa diện tích Vận dụng được vào các bài tập liên quan

Trang 3

Nội dung

Quang phổ phân tử

Sắc ký lỏng hiệu năng cao

Quang phổ hấp thụ UV-VIS Quang phổ hồng ngoại

Quang phổ huỳnh quang

Trang 4

1 Phương pháp quang phổ phân tử

Quang phổ hấp thụ UV VIS

Độ hấp thụ

Khi cho bức xạ đơn sắc đi qua một môi trường có chứa chất hấp thụ thì độ hấp thụ của bức xạ tỷ

lệ với nồng độ của chất hấp thụ

và chiều dày của môi trường hấp thụ (dung dịch chất hấp thụ)

Mối quan hệ này tuân theo định

luật Lambert – Beer

Trang 5

- Trường hợp nồng độ C tính theo %(Kl/TT) và bằng 1%, L = 1cm thì: E (1%, 1cm ) là hệ số hấp thụ riêng,

nó đặc trưng cho mỗi chất

 Trong phân tích kiểm nghiệm hay dùng E (1%, 1cm)

Trang 6

- Dung dịch phải trong suốt

- Chất thử phải bền trong dung dịch và bền dưới tác dụng của ánh sáng UV-VIS

Trang 7

Máy UV - VIS

 Nguồn sáng

 Cuvet

Trang 8

Máy UV - VIS

Sơ đồ máy một chùm tia

Trang 9

Máy UV - VIS

Sơ đồ máy hai chùm tia

Trang 10

Máy UV - VIS

Sơ đồ máy Diod Array

Trang 11

Máy UV - VIS

Sơ đồ máy Diod Array

Trang 12

Hiệu chuẩn máy

 Kiểm tra thang độ dài sóng

Trang 13

Trang 14

Trang 15

Trang 16

+ Tính nồng độ thích hợp

Trang 17

Định lượng

Chọn các điều kiện làm việc khác

+ Đối với chất phân tích bị lẫn tạp chất

 Chiết chất phân tích ra khỏi tạp chất + Đối với chất phân tích không hấp thụ UV-VIS

 Làm các phản ứng màu + Chọn pH và dung môi thích hợp

Trang 18

Các pp định lượng

PP thêm chuẩn so sánh

PP đường chuẩn

PP thêm đường chuẩn

PP vi sai theo bước sóng

Trang 19

PP đo phổ trực tiếp Đo độ hấp thụ A của dung dịch,

tính nồng độ C của nó dựa vào

giá trị độ hấp thụ riêng (có

trong các bảng tra cứu)

Cần phải chuẩn hoá máy quang phổ về bước sóng lẫn

độ hấp thụ

Trang 20

Trang 21

Trang 22

PP gián tiếp PP thêm chuẩn so sánh

Ưu điểm: loại trừ các yếu tố ảnh hưởng gây sai số cho quá trình định lượng: Xử lý mẫu (chiết xuất), sai lệch

do thiết bị và hoá chất thuốc thử

Trang 23

 Vẽ đồ thị  xây dựng phương trình hồi qui tuyến tính

 r > 0,995

Trang 24

PP gián tiếp PP thêm đường chuẩn

- Thêm những thể tích giống nhau của dung dịch thử vào dãy chuẩn chứa

những lượng khác nhau và chính xác của chất chuẩn

- Đo độ hấp thụ của cả dãy rôì vẽ đường chuẩn quan hệ giữa mật độ quang với lượng chất chuẩn thêm vào

- Giao điểm của đưòng chuẩn với trục hoành (nồng độ) cho ta nồng độ của chất cần định lượng

Trang 25

PP gián tiếp PP vi sai theo bước sóng

 Loại trừ sai số do quá trình xử lý mẫu

 Chọn λ1 và λ2 có ΔA là lớn nhất

 Chuẩn bị một dãy dung dịch chuẩn với các nồng độ khác nhau và đo độ hấp thụ A ở 2 bước sóng λ1 và λ2

 Vẽ đồ thị quan hệ ΔA - C

 Đo độ hấp thụ A của chất thử ở 2 bước sóng trên

 Dựa vào đồ thị ΔA - C nồng độ chất thử trong mẫu

Trang 26

Trang 27

Trang 28

PP gián tiếp PP định lượng hỗn hợp

Giải hệ

Trang 29

PP gián tiếp PP quang phổ đạo hàm

 Phổ đạo hàm là một kỹ thuật bao gồm sự chuyển đổi phổ hấp thụ thành phổ đạo hàm bậc nhất, bậc hai hoặc bậc cao hơn

* Cơ sở của phương pháp phổ đạo hàm:

+ Theo Lambert-Beer ta có : A = E.C.L ( C: %,L: cm) + Có thể lấy đạo hàm bậc 1, bậc 2, hoặc bậc cao hơn của A đối với bước sóng λ

+ Có hàm A = f( λ )

Trang 30

+ Phổ đạo hàm bậc nhất là đồ thị của tốc độ biến thiên

của độ hấp thụ (dA/dλ) đối với bước sóng

dA/dλ = dE/dλ C.L

Trang 31

+ Phổ đạo hàm bậc hai là đồ thị của độ cong của phổ

hấp thụ (d2A/dλ2) đối với bước sóng

d2A/dλ2 = d2E/dλ2 C.L

Do E là hằng số và L không đổi nên giá trị của đạo hàm của A chỉ còn phụ thuộc tuyến tính với nồng độ C của

dung dịch

Trang 32

* Phổ đạo hàm của hỗn hợp nhiều chất :

 Giống như phổ hấp thụ, phổ đạo hàm cũng có tính chất cộng tính

Trang 33

Theo ý nghĩa toán học của đạo hàm thì :

- Tại các điểm cực trị, đạo hàm bậc 1 bằng 0

- Tại các điểm uốn, đạo hàm bậc 2 bằng 0

Tại giá trị 0 của phổ đạo hàm của chất này có thể gặp giá trị khác 0 của phổ đạo hàm của chất kia

Trang 34

Nếu độ hấp thụ tuân theo định luật Lambert-Beer thì

đạo hàm bậc hai ở bước sóng λ bất kỳ nào cũng được

liên hệ với nồng độ bởi phương trình sau:

Trang 35

Trang 36

Phơng pháp quang phổ đạo hàm

Trang 37

Quang phổ đạo hàm bậc1 của HH, C và N

Trang 38

Phơng pháp quang phổ đạo hàm

4 dung dịch cùng CCl

nh-ng có CN khác nhau

Trang 39

Quang phổ hồng ngoại

UV VIS

IR

5

5 1 1

 Các hợp chất HC hấp thụ bức xạ IR (0,5-1000μm) với mức năng lượng thấp nên chỉ làm phân tử dao động

 Phổ hồng ngoại IR còn gọi

là phổ dao động

Trang 40

Trong phân tử có nhóm nguyên tử nào đó HT tia IR

và thay đổi trạng thái dao động sẽ tạo ra 1 dải sóng trên phổ IR

Mỗi nhóm chức có nhóm nguyên tử nào đó sẽ có 1 dải sóng

Trang 41

Mỗi nhóm chức sẽ có một dải sóng đặc trưng trên phổ IR

Dựa vào phổ IR có thể xác định được cấu trúc chất cần phân tích

Quang phổ hồng ngoại

Đặc điểm

Trang 42

- So sánh sự phù hợp giữa phổ chất thử với phổ của hoá chất chuẩn được ghi trong cùng điều kiện

Trang 43

Trang 44

- 15µm) trong cùng điều kiện

 Cực đại hấp thụ ở phổ của chất thử phải tương ứng với phổ của chất chuẩn về vị trí và trị số

Trang 45

M* → M + Q

M* → M + h   Phân tử sau khi bị kích

thích sẽ bị mất năng lượng trở về trạng thái cơ bản

 Năng lượng này sẽ tạo ra bức xạ huỳnh quang có

EHQ < EKT

 Phổ huỳnh quang có

λHQ > λKT

Trang 46

Chất phân tích nào có khả năng phát huỳnh quang

 Các hợp chất HC vòng thơm đều phát huỳnh quang

 Các dị vòng đơn giản không phát huỳnh quang

 Những phân tử ngưng tụ nhiều vòng có phát huỳnh

quang

 Các hợp chất đa vòng làm cho bước sóng của

huỳnh quang dài hơn

Trang 47

Chất phân tích nào có khả năng phát huỳnh quang

 Các nhóm thế gắn vào vòng thơm gây chuyển

Trang 48

1 Phương phỏp quang phổ phõn tử

Sơ đồ cấu tạo mỏy quang phổ huỳnh quang

Bộ đơn sắc kích thích

Bộ đơn sắc huỳnh quang Nguồn sáng

G-ơng

Trang 49

Ứng dụng

Định lượng

 Dựa vào cường độ huỳnh quang

 PỨ với thuốc thử  DC huỳnh quang

Định tính

 Dựa vào bước sóng kích thích và bước sóng phát xạ huỳnh quang

Trang 50

Ứng dụng

 Có tính đặc hiệu và độ nhạy cao

 Có thể định lượng các kim loại có vạch cộng hưởng

có cường độ đủ mạnh

 Có thể định lượng gián tiếp một số chất hữu cơ tham gia tạo phức như S, P,…

Trang 51

 Loại bỏ các tiểu phân keo để tránh tán xạ

 Oxy hòa tan làm giảm mạnh cường độ huỳnh quang

 cần đuổi bằng sục khí trơ

Định dạng
Số trang	51
Dung lượng	2,23 MB