các phương pháp dạy trẻ mầm non

Nó là mộttrong những phương pháp dạy học thường được sử dụng trong quá trình hìnhthành biểu tượng toán học cho trẻ mầm non nhằm giúp trẻ nhận biết được cácdấu hiệu số lượng, kích thước,

5) Nêu sự cần thiết phải sử dụng các phương pháp thực hành trong quá trình hình thành các biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ màm non và những yêu cầu khi sử dụng phương pháp dạy học này?

Đê hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ, giáo viên có thể sử dụng cácphương pháp dạy học đa dạng Tương ứng với các hình thức tư duy chính củatrẻ mẫu giáo và cùng với nó là các phương pháp hoạt động của trẻ trong quátrình học mà các phương pháp chia thành ba nhóm: trực quan, thực hành vàdùng lời

1 Các phương pháp dạy học trực quan

Đó là các phương pháp dạy học dựa vào việc sử dụng các đối tượng và hiệntượng hiện thực Các phương pháp dạy học trực quan có chức năng giúp trẻnhận biết được các thuộc tính, đặc điểm bên ngoài của sự vật, hiện tượng, trên

cơ sở đó ở trẻ hình thành biểu tượng cụ thể về đối tượng nghiên cứu Trong dạyhọc hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng ở mầm non, các phương pháp dạyhọc trực quan đóng vai trò quan trọng xuất phát từ tính cụ thể tư duy của trẻnhỏ Tuy nhiên các phương pháp trực quan không tồn tại độc lập mà chúngthường được sử dụng đồng thời với các phương pháp dạy học dùng lời và thựchành

Các phương pháp dạy học trực quan bảo gồm: phương pháp trình bày trực quan

và phương pháp quan sát Hai phương pháp này có mỗi liên hệ với nhau, bởi khitrình bày trực quan, trẻ tiến hành quan sát chúng một cách khoa học dưới sựhướng dẫn của giáo viên Trên mỗi tiết học toán thường sử dụng phối hợp cácphương pháp này theo các cách khác nhau

a Trình bày trực quan: là phương pháp sử dụng các phương tiện trực quantrước, trong hoặc sau khi nắm tài liệu mới Nó còn được sử dụng trong quá trình

ôn tập, củng cố và cả khi kiểm tra kiến thức, kỹ năng, kỷ xảo

Phương pháp trình bày trực quan bao gồm: trình bày vật mẫu và hành độngmẫu

* Trình bày các vật mẫu (Các vật có trong môi trường tự nhiên hay các vật docon người tạo ra) yêu cầu :

- Phải có các vật trực quan, các đồ dùng này phải đẹp, đủ về số lượng thể hiện

rõ các dấu hiệu bản chất của nội dung dạy học và đảm bảo các yêu cầu khác về

đồ dùng dạy học

- Việc lựa chọn và sử dụng chúng phải phụ thuộc vào lứa tuổi trẻ, vào mụcđích, yêu cầu của tiết học toán và phù hợp với điều kiện vật chất có sẵn ở địaphương.

- Trong quá trình dạy học, các vật trực quan cần được trưng bày đúng lúc và đặt

ở nơi hợp lý để tất cả trẻ đều nhìn rõ và nên sử dụng nó theo một hệ thống, vídụ: bộ con giống, bộ tranh ảnh, bộ que tính, bộ hình hình học phẳng, bộ hìnhkhối

- Điều quan trọng là giáo viên cần nắm vững các bộ đồ dùng trực quan đểhướng dẫn hoạt động với bộ đồ dùng dạy học của từng cá nhân nhằm giúp trẻnắm nội dung kiến thức mới và giáo viên đặt được hệ thống bài tập cho trẻ

- Cần có sự kết hợp đúng đắn giữa việc tri giác trực tiếp đối tượng và hiệntượng với lời hướng dẫn trẻ khảo sát đối tượng Lời nói của giáo viên cần hướngdẫn sự chú ý của trẻ tới dấu hiệu chính của đối tượng

* Sử dụng hành động mẫu được coi là một biện pháp minh họa và nó cũng cóthể được coi là một phương pháp dạy học có tính trực quan – thực hành Chúngthường được giáo viên sử dụng để dạy trẻ các biện pháp hành động, như: đếm,

so sánh số lượng, kích thước, đo lường

- Để việc sử dụng hành động mẫu một cách hiệu quả thì giáo viên cần phảichuẩn bị trước trình tự các thao tác, trình tự này phải đúng, ranh giới giữa cácthao tác phải rõ ràng, và đặc biệt phải chuẩn bị trước cả những lời giảng giảikèm theo ví dụ: hành động đếm bao gồm chuỗi thao tác như: đếm bằng tay phải,đếm từ trái qua phải, mỗi từ số ứng với một vật, số cuối cùng ứng với toàn bộnhóm vật và là số kết quả

- Thời điểm, mức độ thực hiện hành động mẫu cho trẻ phụ thuộc vào lứa tuổitrẻ, vào vốn kiến thức, kĩ năng của trẻ để xác định bài học thuộc dạng “bài tậptái tạo” hay “bài tập sáng tạo” Giáo viên cần thực hiện hành động mẫu theođúng trình tự các thao tác của nó ngay từ đầu bài học nếu nó thuộc dạng “bài tậptái tạo” Còn nếu bài học thuộc dạng “bài tập sáng tạo” thì hành động mẫu đượcđưa ra sau khi trẻ đã hoàn thành xong bài tập Lúc này, hành động mẫu sẽ làcông cụ giúp trẻ tự kiểm tra kết quả thực hiện nhiệm vụ của mình

b Quan sát: Quan sát là phương pháp nhận thức cảm tính tích cực Nó là mộttrong những phương pháp dạy học thường được sử dụng trong quá trình hìnhthành biểu tượng toán học cho trẻ mầm non nhằm giúp trẻ nhận biết được cácdấu hiệu số lượng, kích thước, hình dạng, không gian và thời gian và các mốiquan hệ toán học có trong thực tiễn xung quanh trẻ, ví dụ: trong thời gian hoạtđộng ngoài trời giáo viên tổ chức cho trẻ quan sát số lượng các nhóm đồ vật, đồchơi có trên sân trường, đếm số lượng cây ở góc sân, số hoa, quả trên cây hay

so sánh kích thước của các vật ở xung quanh trẻ yêu cầu :

- Giới thiệu cho trẻ mục đích quan sát, ví dụ: quan sát xem hôm nay trên câyhồng nở bao nhiêu bông hoa, hay trên cây bưởi có bao nhiêu quả, so sánh chiềucao của hai ngôi nhà trong trường

- Cần lựa chọn vị trí, thời điểm quan sát thuận lợi

- Cần triển khai quan sát có kế hoạch, trình tự, nhưng không nhất thiets phảitheo một khuôn mẫu chung, bởi logic của quá trình quan sát phụ thuộc vào tínhchất nhiệm vụ quan sát, vào khách thể quan sát và mức độ làm quen với kháchthể

- Cần chú ý đến khả năng của trẻ để lựa chọn khối lượng những biểu tượng cầnhình thành ở trẻ trong quá trình quan sát

- Để phát huy tính tích cực, tính độc lập của trẻ thì cần đặt mục đích quan sátchính xác, rõ ràng, có kế hoạch và lôi cuốn trẻ vào việc tạo ra hoàn cảnh quansát,

- Trong quá trình quan sát giáo viên cần sử dụng lời nói một cách chính xác cụthể, những lời trò chuyện của cô giáo với trẻ trong quá trình quan sát thúc đẩytrẻ tri giác các đối tượng một cách chính xác, hình thành biểu tượng một cáchđầy đủ và có ý thức, góp phần mở rộng vốn từ, trong đó có cả vốn từ toán họccho trẻ

2 Các phương pháp dạy trẻ dùng lời nói:

- Các phương pháp dạy học dùng lời có tác dụng bổ sung, minh họa cho phươngpháp dạy học trực quan, nó giúp trẻ nhận biết được những đặc điểm bên trongcủa đối tượng, mà trẻ nhỏ không thể nhận biết được những đặc điểm này với sựgiúp đỡ của các giác quan Các phương pháp dùng lời nói còn góp phần pháttriển tư duy logic, phát triển ngôn ngữ cho trẻ a Những biện pháp dùng lời nóithường được sử dụng trong dạy học hình thành biểu tượng toán học sơ đẳngnhư: lời diễn giải, hướng dẫn, giảng giải của giáo viên nhằm phản ánh bản chấtcủa hành động mà trẻ phải thực hiện

b Phương pháp gợi mở - vấn đáp

- Đây là phương pháp dạy học không trực tiếp đưa ra những kiến thức hoànchỉnh mà sử dụng một hệ thống câu hỏi để dẫn dắt trẻ suy nghĩ và lần lượt trảlời từng câu hỏi, từng bước tiến tới kết luận cần thiết, giúp trẻ tự tìm ra kiếnthức mới - Trong quá trình hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng trẻ mầmnon, phương pháp này tạo điều kiện để giáo viên hiểu biết được trẻ và điềuchỉnh việc dạy của mình cho phù hợp Hơn nữa, phương pháp này có tác dụngkích thích trẻ tích cực, độc lập suy nghĩ tìm ra kiến thức, bồi dưỡng cho trẻ nănglực diễn đạt bằng lời nói chính xác, đầy đủ, gọn gàng những điều nhận xét, đồng

thời bồi dưỡng cho trẻ hứng thú nhận biết qua các kết quả trả lời, niềm tin vàobản thân và tạo không khí sôi nổi, sinh động trong giờ học - Một số yêu cầu đốivới câu hỏi: + Khi xây dựng câu hỏi giáo viên cần xác định rõ mục đích, yêucầu, nội dung bài học để xây dựng một hệ thống câu hỏi chính và những câu hỏiphụ có tính chất gợi mở cho trẻ + Đặt câu hỏi với nội dung phải chính xác, cótính hệ thống, vừa sức hiểu của trẻ, ngắn gọn, cụ thể, đủ ý, các khái niệm trongcâu hỏi phải quen thuộc với trẻ + Câu hỏi phải gợi ra vấn đề để trẻ suy nghĩ,giải quyết vấn đề, câu hỏi có tác dụng kích thích tính tích cực, độc lập tư duy,phát triển hứng thú nhận biết cho trẻ + Cùng một nội dung có thể đặt câu hỏidưới những hình thức khác nhau để giúp trẻ nắm vững kiến thức và linh hoạttrong suy nghĩ + Giáo viên nên đặt câu hỏi đa dạng để mở rộng vốn ngôn ngữcho trẻ, giáo viên cần dự đoán những khả năng trả lời của trẻ để chuẩn bị cáccâu hỏi phụ nhằm dẫn dắt trẻ tập trung vào vấn đề chủ yếu của hệ thống câu hỏi.+ Hơn nữa, giáo viên nên tập cho trẻ biết đặt câu hỏi, đặt vấn đề.

3 Nhóm các phương pháp thực hành –

Bản chất của các phương pháp dạy học thực hành là trẻ phải thực hiện các hànhđộng gồm các chuỗi các thao tác cùng vơi việc sử dụng các đồ vật nhằm nhậnxét, phát hiện ra kiến thức mới, hình thành biểu tượng toán học ban đầu vànhững kĩ năng –

+ Phát triển ở trẻ tính tò mò, ham hiểu biết, hình thành ở trẻ cách thức hoạt độngnhận biết riêng, giáo dục cho trẻ tính kiên trì, cẩn thận, bước đầu chuẩn bị chotrẻ tham gia các hoạt động thực tế

- Các phương pháp của nhóm phương pháp thực hành bao gồm: luyện tập, tròchơi, giao nhiệm vụ và thử nghiệm

3.1 Phương pháp luyện tập

- Luyện tập là sự lặp đi lặp lại nhiều lần các thao tác trí tuệ và thực hành củanội dung học tập Về bản chất, luyện tập chính là việc vận dụng các kiến thứcvào các hành động Luyện tập đóng vai trò quyết định trong dạy học và pháttriển thông qua việc trẻ nắm các phương thức của hoạt động trí tuệ, nắm kiến

thức, kỹ năng và kĩ xảo Hơn nữa, nhờ luyện tập mà những kiến thức – cơ sởcủa những kĩ năng trí tuệ và thực hành, trở nên vững chắc và có ý thức hơn

- CÓ hai mức độ hoàn thành nhiệm vụ luyện tập: luyện tập nhằm tái hiện lại tàiliệu đã học nhằm củng cố nó và luyện tập nhằm vận dụng những kiến thức, kĩnăng từ nội dung học vào các hoàn cảnh khác nhau Ví dụ: khi trẻ đã nắm kỹnăng đếm chính xác số lượng các vật xếp theo hàng ngang, giáo viên yêu cầu trẻxác định số lượng các vật được xếp theo các cách thức, như:

3.2 Sử dụng trò chơi Để hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầmnon trò chơi được sử dụng nhiều với chức năng như một biện pháp hay mộtphương pháp dạy học với trẻ Sử dụng trò chơi được coi là một phương phápdạy học khi toàn bộ tiết học được lồng vào một trò chơi mà trẻ là người thamgia chính Sử dụng trò chơi được xem là một biện pháp dạy học khi chỉ mộtphần của tiết học được lồng vào nội dung chơi, ví dụ: trò chơi “Tìm nhà” được

sử dụng ở phần sau của tiết học nhằm củng cố và ứng dụng kiến thức kĩ năngcho trẻ Ngoài ra những biện pháp thực hành trên, giáo viên còn sử dụng cácbiện pháp thực hành khác để dạy trẻ biểu tượng toán học sơ đẳng như: thửnghiệm, giao nhiệm vụ cho trẻ Sự phối hợp sử dụng chúng góp phần hìnhthành cho trẻ hệ thống kiến thức, kĩ năng toán học Ngoài các phương phápthuộc các nhóm phương pháp dạy học trên, trong quá trình hình thành biểutượng toán học cho trẻ mầm non còn sử dụng một số biện pháp dạy học màchúng không thuộc các nhóm phương pháp dạy học này, như sử dụng tìnhhuống có vấn đề hay các vật giúp định hướng Tình huống có vấn đề là mộthoàn cảnh có mẫu thuẫn và trẻ phải suy nghĩ tích cực để giải quyết mâu thuẫnđó

Câu 7: nội dung về biểu tượng số lượng ,phép đếm

2.1 Nội dung dạy trẻ lớp mẫu giáo bé

- Dạy trẻ nhận biết 1 và nhiều

- Đếm trên đối tượng và đếm theo khả năng

-Gộp hai nhóm đối tượng và đếm

-Tách một nhóm đối tượng thành các nhóm nhỏ hơn

-Dạy trẻ tạo nhóm đồ vật theo một dấu hiệu nào đó cho trước , tìm dấu hiệuchung của một nhóm đồ vật

-Dạy trẻ ghép đôi từng cặp đối tượng ( xếp tương ứng 1-1) giữa hai nhóm đồ vật-Dạy trẻ phân biệt sự khác nhau rõ nét về số lượng đối tượng giữa hai nhóm đồvật Sử dụng đúng các từ nhiều hơn- ít hơn

2.2 Nội dung dạy lớp mẫu giáo nhỡ

- Day trẻ đếm trên đối tượng trong phạm vi 10 và đếm theo khả năng

-Dạy trẻ nhận biết chữ số , số lượng và số thứ tự trong phạm vi 5

-Dạy trẻ thêm , bớt để tạo nhóm đồ vật có số lượng cho trước

-Tách gộp trong phạm vi 5

-Nhận biết ý nghĩa các con số được sử dụng trong cuộc sống hằng ngày

-So sánh , phát hiện quy tắc sắp xếp và sắp xếp theo quy tắc

2.3 Nội dung dạy trẻ lớp mẫu giáo lớn

-Dạy trẻ đếm trong phạm vi 10 và đếm theo khả năng

-Dạy trẻ phân biệt số lượng , so sánh số lượng các đối tượng của nhóm đồ vậttrong phạm vi 10 bằng phép đếm

-Dạy trẻ phân biệt các số trong phạm vi 10

-Dạy trẻ các phép biến đổi đơn giản : thêm , bớt , chia làm hai phần các nhóm

đồ vật có số lượng đối tượng trong phạm vi 10

-So sánh , phát hiện quy tắc sắp xếp và sắp xếp theo quy tắc và tạo ra quy tắcsắp xếp

8 Phương pháp hướng dẫn trẻ mẫu giáo lập số mới

3.1 Phương pháp hướng dẫn trẻ mẫu giáo bé

Ở lớp mẫu giáo bé:

Nhiệm vụ của giáo viên khi dạy trẻ biểu tượng số lượng là dạy trẻ biết quan sát,phát hiện những dấu hiệu nổi bật, rõ nét về đối tượng và chọn hết những đốitượng có dấu hiệu đó để tạo thành nhóm đồ vật,biết tìm ra dấu hiệu chung củanhóm đồ vật Để thực hiện được nhiệm vụ trên giáo viên cần thực hiện dạy trẻ ở

2 hình thức sau:

- Dạy trong các tiết dạy toán:

+ Dạy trẻ tạo các nhóm đồ vật theo dấu hiệu cho trước: giáo viên cho trẻ chơitrong phần đồ chơi, đồ dùng của mình tất cả các đối tượng có dấu hiệu nào đó

Ví dụ: cô giáo chuẩn bị cho mỗi trẻ một hộp đựng các hình có màu sắc khácnhau Cô cho trẻ chơi chọn hình theo yêu cầu: “chọn hết tất cả các hình màu đỏ”sau khi chọn cô giáo cho trẻ nhận xét nói dấu hiệu chung của nhóm mới tạothành

+ Dạy trẻ ghép đôi tương ứng 1 - 1 từng đối tượng của 2 nhóm đồ vật: trong cácgiờ học ở mẫu giáo bé, chủ yếu cô giáo dạy trẻ ghép tương ứng bằng cách xếptất cả đối tượng của nhóm kia đặt chồng lên hoặc đặt bên cạnh của nhóm banđầu cho đến hết Đồ dùng, đồ chơi để dạy trẻ ghép đôi phải chọn sao cho việcghép đó có ý nghĩa thực tế Ví dụ: hình vuông với hình tam giác ghép thànhnhà, hoặc cốc và đĩa

+ Dạy trẻ nhận biết sự khác biệt rõ nét về số lượng các đối tượng giữa hai nhóm

đồ vật: ở mẫu giáo bé Cô giáo dạy trẻ nhận biết sự khác biệt về số lượng giữa 2nhóm đồ vật bằng trực giác, do đó sự khác biệt này phải là rõ nét, 2 nhóm đồ vậtkhông quá chênh lệch về kích thước Thông qua một hoạt động thực tiễn nào

đó, sao cho kết quả của hoạt động có được là do sự khác biệt về số lượng giữa 2nhóm đồ vật, cô giáo dạy trẻ nhận biết nhóm nào nhiều hơn nhóm nào ít hơn Vídụ: qua trò chơi kéo co nhóm mũi xanh có 5 trẻ, nhóm mũ đỏ có 3 trẻ Saunhiều lần chơi nhóm mũi xanh gồm 5 trẻ bao giờ cũng thắng và trẻ phát hiện ra

vì nhóm này nhiều bạn hơn Sau khi trẻ phát hiện ra nhóm nào nhiều bạn hơnhoặc ít hơn qua hoạt động thực tiễn, cô kiểm tra lại kết quả bằng cách so sánh sốlượng giữa 2 nhóm cho trẻ thấy bằng tương ứng 1 – 1

- Dạy trong các giờ học khác, các hoạt động khác

+ Tạo nhóm đồ vật: Để giờ học tạo nhóm có kết quả, trước đó cô giáo cần cungcấp cho trẻ số kiến thức như: khả năng nhận biết, màu sắc, hình dạng… Ngoài

nội dung dạy trong giờ học, trong các hoạt động hàng ngày cô giáo cần tiếp tụccho trẻ tạo nhóm Cô giáo cũng cho trẻ được thường xuyên luyện tập việc tìm radấu hiệu chung của một nhóm nào đó và gọi tên nhóm đó bằng dấu hiệu chung

mà trẻ phát hiện được Cô giáo cũng cho trẻ tìm những đối tượng không có cùngdấu hiệu với các đối tượng khác trong nhóm đồ vật để tạo nên một nhóm mới.+ Ghép đôi các đối tượng của 2 nhóm đồ vật: ngoài việc dạy kĩ năng ghép đôinhư đã dạy trong giờ học cô giáo cũng cho trẻ làm quen với cách ghép tươngứng không có một nhóm xếp sẵn

+ Nhận biết sự khác biệt rõ nét về số lượng: cô tạo điều kiện cho trẻ nhận biết

sự khác biệt về số lượng trong cuộc sống hàng ngày, sử dụng các từ diễn đạtmối quan hệ số lượng giữa 2 nhóm đồ vật một cách thường xuyên, chú ý uốnnắn khi trẻ sử dụng không đúng từ hoặc dùng từ chưa chính xác

3.2 phương pháp hướng dẫn trẻ mẫu giáo nhỡ

Ở lớp mẫu giáo nhỡ nhiệm vụ của cô giáo khi dạy trẻ biểu tượng tập hợp sốlượng là dạy trẻ biết dùng cách ghép tương ứng 1-1 để so sánh nhận biết mốiquan hệ ( hơn – kém) về số lượng của một nhóm đồ vật, biết dùng phép đếm đểnhận biết mối quan hệ hơn kém về số lượng trong phạm vi 5

- Dạy trẻ giờ học toán

+ Dạy trẻ so sánh số lượng hai nhóm đồ vật

Cô cho trẻ ghép tương ứng 1-1 giữa hai nhóm này nhận xét kết quả Nếu 2nhóm có tương ứng 1-1 , tức là mỗi đối tượng của nhóm này ghép được với mộtđối tượng của nhóm kia, cô gợi cho trẻ nhận xét được số đối tượng của hainhóm là như nhau- 2 nhóm này nhiều bằng nhau Nếu 1 nhóm có đối tượng thừa

ra , cô gợi để cho trẻ nhận xét đúng được nhóm đó nhiều hơn

Khi so sánh , trẻ có thể ghép tương ứng 1-1 theo hai cách như ở phần dạy ghépđôi của trẻ mẫu giáo bé, nhưng trong các giờ học cô nên cho trẻ ghép đôi thànhhàg ngang hay hàng dọc để có một hình ảnh tường minh về mối quan hệ sốlượng giữa hai nhóm đồ vật

Trong giờ dạy trẻ so sánh nhận biết sự giốg nhau về số lượng giữa 2 nhóm, côgiáo cho trẻ luyện tập kỹ năng ghép tương ứng 1-1 và luyện cho trẻ diễn đạt mốiquan hệ bằng nhau về số lượng

Giờ dạy trẻ so sánh nhận biết sự khác nhau về số lượng gưa hai nhóm, trẻ sẽđược luyện kỹ năng so sánh khi cô cho trẻ tự so sánh để tìm ra 2 nhóm nhiều

bằng nhau trong 3 nhóm đồ vật, tìm ra mối quan hệ số lượng của nhóm này vớinhững nhóm còn lại.

+ Dạy trẻ đếm và nhận xét mối quan hệ số lượng trong phạm vi 5

Dạy số mới cho trẻ dựa trên cơ sở so sánh nhóm số lượng là nhóm mới vớinhóm có số lượng là số kề trước đã biết

Dạy phép đếm cho trẻ , cô giáo cần nhấn mạnh cho trẻ thấy sự khác nhau giữaquá trình đếm và kết quả đếm Quá trình đếm là quá trình trẻ vừa chỉ vào từngđối tượng của nhóm đồ vật, vừa gọi số từ theo thứ tự, tương ứng mỗi số từ vớimột đối tượng để biết có bao nhiêu đối tượng trong nhóm Khi đó, trẻ sẽ thấyđược số từ và cuối cùng là số xác định số lượng đối tượng của nhóm khi nói kếtquả đếm, trẻ nói số từ gọi cuối cùng kèm theo tên đơn vị

Trong quá trình đếm trẻ phải nắm được thứ tự các số và không được bỏ sót đốitượng nào khi đếm Muốn vậy cô giáo cần hướng dẫn trẻ đếm theo một trình tự,chẳng hạn từ trái sang phải nếu nhóm đồ vật được xếp theo hàng ngang, từ trênxuống dưới nếu được xếp theo hàng dọc

- Dạy trẻ trong các giờ học khác, hoạt động khác: Cô tiếp tục dạy trẻ luyện kỹnăng đếm khi xác định số lượng các nhóm đối tượng có bản chất, chủng loại, vịtrí sắp xếp, kích thước khác nhau để trẻ nắm chắc hơn bản chất của số lượng :

số lượng không phụ thuộc vào thuộc tính khác nhóm đối tượng Kết quả đếmkhông phụ thuộc vào hướng đếm

3.3 Phương pháp hướng dẫn trẻ mẫu giáo lớn:

Ở lớp mẫu giáo lớn, nhiệm vụ của cô giáo khi dạy trẻ biểu tượng số lượng trongphạm vi 10, dạy trẻ biết dùng phép đếm để nhận biết mối quan hệ hơn kém về

số lượng đối tượng trong phạm vi 10, dạy trẻ tạo nhóm và các phép biến đổi đơngiản trên các nhóm đồ vật cụ thể (thêm, bớt, chia làm 2 phần) trong phạm vi 10

- Dạy trong giờ dạy toán

+ Dạy đếm và nhận biết số lượng, số trong phạm vi 10

Khi dạy trẻ đếm và nhận biết số lượng từ 6 – 10, cách lập số, cách dạy đếm diễn

ra tương tự như đối với việc dạy đếm và nhận biết số lượng trong phạm vi 5 ởlớp mẫu giáo nhỡ

Việc dạy trẻ số cho phép trẻ nhận thức ở mức cao hơn về ý nghĩa số lượng củanhóm đồ vật Khi dạy trẻ, cô giáo cho trẻ đếm và tìm các nhóm đồ vật có bảnchất, chủng loại, và các thuộc tính khác là khác nhau song giống nhau ở điểmchúng cũng có số lượng, khi đó cô cho trẻ kí hiệu sự giống nhau này bằng mộtcon số để nói lên chúng cũng có số lượng Ví dụ: là 6 Cô có thể cho trẻ vận

dụng vốn kinh nghiệm của mình để tự chọn số Trong khi dạy trẻ nhận biết số,chỉ phân tích hình dạng số với những chữ số đặc điểm nổi bật chẳng hạn số 8,

số 6 và số 9, không bắt buộc phân tích tất cả các số Để trẻ có thể nhận biết các

số cô cho trẻ sử dụng các hệ số thường xuyên trong các giờ học khi nói về cácphép biến đổi số, trong các trò chơi có luật cũng có trẻ thường xuyên sử dụngthẻ số làm đồ chơi hay cho thẻ mang số chấm tròn Việc cho trẻ nhận biết sốmới thường được tiến hành trong giờ lập số và đếm số mới Sau khi trẻ luyệnđếm nhóm số lượng có số là số mới Ví dụ: trẻ đếm và thấy rằng số con sóc, sốôtô, số lá cờ, số cái bát… đều bằng nhau và cùng có 6 trẻ tìm các con số để đặtlên các nhóm này - đó là số 6

+ Dạy trẻ mối quan hệ của số lượng trong phạm vi 10, các phép biến đổi đơngiản trong phạm vi 10

Tương tự như ở lớp mẫu giáo nhỡ việc dạy trẻ sử dụng phép đếm để nhận biếtmối quan hệ số lượng của các nhóm đồ vật trong phạm vi 10 cũng tiến hànhthông qua so sánh, xếp tương ứng 2 nhóm đồ vật, chẳng hạn 8 cái cúp và 10ngôi sao trẻ xếp tương ứng và thấy số ngôi sao nhiều hơn số cúp là 2 Trẻ đếm

số ngôi sao, số cúp và thấy rằng 10 ngôi sao nhiều hơn 8 cái cúp và nhiều hơn là2

Ngoài ra, trẻ cũng được học các cách chia một nhóm đồ vật có số lượng chotrước ra làm hai phần Qua việc trẻ được tự mình chia và đếm số lượng từngphần Đầu tiên sẽ được chia theo ý thích vào đếm kết quả, sau đó trẻ thực hiệnchia làm 2 phần 1 nhóm đồ vật sao cho một phần có số lượng cho trước, trẻ đếm

và biết số lượng còn lại Việc luyện tập chia làm 2 phần một nhóm đồ vật tạođiều kiện cho trẻ làm quen với việc giải quyết một yêu cầu có thể có nhiều cáchlàm và trẻ nắm phép biến đổi số lượng vững hơn, linh hoạt hơn

- Dạy trong các giờ học khác, trong các hoạt động khác

Cô tiếp tục cho trẻ luyện đếm bằng các hình thức khác nhau khi cho trẻ xác định

số lượng của các nhóm đối tượng có bản chất, chủng loại, kích thước, cách sắpxếp khác nhau Cô cũng cho trẻ luyện đếm các nhóm đối tượng mà đối tượng làcác nhóm vật, chẳng hạn: đôi đũa, đôi dép, khóm hoa… Ngoài các trò chơi cóluật nhằm luyện đếm và nhận biết số lượng, cô cũng cho trẻ được chơi các tròchơi để củng cố những phép biến đổi số lượng, củng cố thứ tự số trong phạm vi10

Câu 10 Trình bày phương pháp hướng dẫn trẻ mẫu giáo lớn tách- gộp một nhóm đối tượng thành 2 phần bằng các cách khác nhau.

Dạy trẻ theo trình tự sau:

- Trẻ đếm số lượng của nhóm vật trước khi chia nó thành 2 phần

- Cho trẻ thực hành chia theo ý thích, sau đó đếm để biết kết quả sau mỗilần chia Giáo viên tổng kết lại tất cả những cách chia để trẻ thấy có nhiềucách chia số lượng một nhóm đối tượng thành 2 phần, mỗi cách chia cho

1 kết quả

- Cho trẻ thực hành chia 1 nhóm đối tượng thành 2 phần theo yêu cầu của

cô, một phần có số lượng cho trước, trẻ đếm và biết số lượng phần cònlại ví dụ: chia 8 cái kẹo thành 2 phần, 1 phần là 3 cái vậy phần kia sẽ làmấy cái?

- Các bài luyện tập chia như vậy sẽ được phức tạp dần cùng với những điềukiện chia nhất định Ví dụ: chia 6 bông hoa thành 2 phần sau cho 2 phần

có số lượng bằng nhau hay sau cho số lượng hoa của 1 phần nhiều hơn sốhoa của phần kia là 2

- Khi hướng dẫn trẻ chia theo yêu cầu, giáo viên cần tạo điều kiện cho mỗitrẻ được thực hành chia bằng tất cả các cách có thể và diễn đạt kết quảcác cách chia đó bằng lời nói Ví dụ: chia 7 cái nấm thành 2 phần có cáchcách chia như sau: 1 nấm và 6 nấm, 2 nấm 5 nấm, 3 nấm và 4 nấm

- Sau mỗi lần chia, giáo viên cần cho trẻ gộp 2 phần chia lại với nhau đểtạo số lượng của nhóm vật ban đầu

- Khi trẻ đã nắm được các cách chia một nhóm đối tượng thành 2 nhómtheo các cách khác nhau, giáo viên cần hướng dẫn trẻ khái quát lại nhữngcách chia đó với các thẻ số bằng cách yêu cầu, yêu cầu trẻ đặt các thẻ sốtương ứng với số lượng đối tượng của mỗi phần chia

- Như vậy trẻ nhỏ học cách khái quát toàn bộ các cách chia bằng các thẻ số

và qua đó trẻ hiểu thành phần của con số từ 2 số nhỏ hơn