PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ KINH tế mô HÌNH NUÔI tôm sú QUẢNG CANH ở HUYỆN GIÁ RAI TỈNH bạc LIÊU năm 2009 và đề XUẤT GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC KHÓ KHĂN

- Phân tích hi u qu kinh t mô hình nuôi tôm sú qu ng canh... Nuôi luân canh v i tr ng lúa: Long An, Sóc Tr ng.

TR NG I H C C N TH

VI N NGHIÊN C U PHÁT TRI N BSCL

TR N VI T HÙNG

PHÂN TÍCH HI U QU KINH T MÔ HÌNH NUÔI TÔM SÚ

QU NG CANH HUY N GIÁ RAI T NH B C LIÊU

TR NG I H C C N TH

VI N NGHIÊN C U PHÁT TRI N BSCL

TR N VI T HÙNG

PHÂN TÍCH HI U QU KINH T MÔ HÌNH NUÔI TÔM SÚ

QU NG CANH HUY N GIÁ RAI T NH B C LIÊU

NH N XÉT VÀ XÁC NH N C A CÁN B H NG D N

n Th , ngày tháng n m Cán b h ng d n

TS LÊ C NH D NG

NH N XÉT VÀ XÁC NH N C A CÁN B PH N BI N

n Th , ngày tháng n m Cán b ph n bi n

NH N XÉT VÀ XÁC NH N C A H I NG

n Th , ngày tháng n m

Ch t ch h i ng

- Giai n 2004 – 2007: H c sinh tr ng THPT Châu Thành B;

- Giai n 2007 – 2010: Sinh viên l p PTNTA1K33 - Vi n NC Phát tri n BSCL - tr ng i h c C n Th

t nghi p k s chuyên ngành Phát tri n nông thôn khóa 33

I C M T

ng nh ng ki n th c có c trong quá trình rèn luy n và h c t p trong 4 n m theo

c t i Vi n Nghiên c u Phát tri n BSCL – i h c C n Th , ng th i c s quan tâm, giúp c a gia ình, quý th y cô tr ng mà c bi t là th y cô Vi n NC

PT BSCL và t p th l p Phát tri n Nông thôn A1K33, n nay tài “Phân tích hi u

qu kinh t mô hình nuôi tôm sú qu ng canh huy n Giá Rai, t nh B c Liêu n m 2009

và xu t gi i pháp kh c ph c khó kh n” ã c hoàn thành

Em xin cám n quý th y cô ã truy n t nh ng ki n th c quý báo cho em trong su t quá trình theo h c t i i h c C n Th mà c bi t là th y Ph m H i B u – ng i ã dìu d t em trong quãng i i h c và th y Lê C nh D ng – ng i ã t n tâm h ng

n, giúp em r t nhi u trong quá trình th c hi n tài

Em xin g i l i c m n n th y Nguy n Công Toàn – Vi n Nghiên c u PT BSCL ã

tr thu th p s li u và góp ý chân thành cho quy n Lu n v n; Ban lãnh o huy n Giá Rai, t nh B c Liêu cùng 57 cô chú là dân chúng a ph ng ã t o u ki n thu n

i cho em trong quá trình thu th p thông tin a ph ng

Tuy nhiên do ki n th c c a em còn h n ch nên tài s không tránh kh i nh ng thi u sót, r t mong quý th y cô và các b n góp ý quy n Lu n v n này c hoàn ch nh

TÓM L C

Tr n Vi t Hùng, 2010 “Phân tích hi u qu kinh t mô hình nuôi tôm sú qu ng canh

huy n Giá Rai, t nh b c Liêu n m 2009 và xu t gi i pháp kh c ph c khó kh n” (Tr ng h p xã Phong Th nh, huy n Giá Rai, t nh B c Liêu)” Lu n v n i h c ngành Phát tri n Nông thôn, Vi n Nghiên c u Phát tri n BSCL, tr ng i h c C n

ít h c i thi n c cu c s ng gia ình nh ng ng th i c ng không ít h r i vào hoàn

nh iêu ng n n i ng i dân n i ây th t lên r ng: “Thà tr ng lúa dù th t c ng

có cái n h n chuy n sang nuôi tôm không có cái gì n” Nh v y hi u qu kinh

mô hình nuôi sú qu ng canh ây nh th nào ã n lúc chúng ta c n ph i xem xét càng h n

Nghiên c u này c th c hi n t i xã Phong Th nh, huy n Giá Rai, t nh B c Liêu

ng ph ng pháp ánh giá nhanh nông thôn có s tham gia c a ng i dân a

ph ng và ph ng v n tr c ti p 57 nông h n hình v ho t ng nuôi tôm sú qu ng canh, bao g m 20 h khá, giàu; 19 h trung bình và 18 h nghèo

t qu phân tích cho th y r ng:

Nhìn chung n m 2009 tình hình nuôi tôm sú c a bà con có nhi u thu n l i, ó là s

u t c a Nhà n c v h th ng th y l i, giá bán c a tôm sú t ng cao, bà con nh n

c Chính sách h tr v n c a Nhà n c v i lãi su t u ãi và u c bi t là a

ph ng có quy ho ch s n xu t,… Tuy nhiên bà con nuôi tôm sú c ng ph i i m t v i nhi u khó kh n, nh t là s thi u n c s n xu t vào mùa khô kèm theo s ô nhi m ngu n n c làm ch t tôm hàng lo t v i di n tích l n, ch t l ng tôm gi ng còn th p

u áng quan tâm là m t s h còn thi u v n s n xu t nh ng do n Ngân hàng nên không th ti p t c vay, gây khó kh n cho vi c u t s n xu t trong mùa v m i Trong vi c u t s n xu t thì trên 50% ngu n v n bà con ph i chi cho con gi ng và

ti n d u Tình hình doanh thu so v i trung bình c n c còn khá khiêm t n (16/50 tri u) L i nhu n trung bình/ha c a mô hình là 8,3 tri u và hi u qu ng v n là 1,26

v nuôi và th i gian nuôi c a các nhóm h khác nhau có hi u qu kinh t khác nhau Trong ó nhóm có hi u qu kinh t nh t (7,7 tri u/ha) là nhóm nuôi 2 v /n m –

c nuôi quanh n m nh ng có x lý n c vào gi a n m áng l u ý là có s khác bi t

t rõ r t gi a nhóm h nuôi tôm vào mùa ông Xuân và u Hè Thu (-1 tri u/ha) v i nhóm nuôi vào mùa Hè Thu và Thu mu n (6,7 tri u/ha) ó là do s nh h ng c a

ng m n và ch t l ng n c

t qu nghiên c u cho th y hi u qu kinh t c a mô hình ch u s nh h ng c a 3 nhân t ó là di n tích canh tác, s l n tham gia t p hu n k thu t và trình h c v n

a ng i qu n lý Xu h ng chung trong s tác ng c a các nhân t n mô hình ó

là s t ng di n tích, t ng c ng tham gia t p hu n và nâng cao trình h c v n s làm

ng hi u qu kinh t

C L C

I CAM OAN i

NH N XÉT VÀ XÁC NH N C A CÁN B H NG D N ii

NH N XÉT VÀ XÁC NH N C A CÁN B PH N BI N iii

NH N XÉT VÀ XÁC NH N C A H I NG iv

TI U S B N THÂN v

I C M T vi

TÓM L C viii

C L C ix

DANH M C B NG xiii

DANH M C HÌNH xv

DANH M C BI U xvi

Ch ng 1 M U 1

1.1 T V N 1

1.2 M C TIÊU NGHIÊN C U 2

1.2.1 M c tiêu t ng quát 2

1.2.2 M c tiêu c th 2

Ch ng 2 L C KH O TÀI LI U 3

2.1 T NG QUAN V A BÀN NGHIÊN C U 3

2.1.1 T nh B c Liêu 3

2.1.1.1 V trí a lý 3

2.1.1.2 u ki n t nhiên 4

2.1.1.3 Tình hình kinh t - xã h i 4

2.1.2 Huy n Giá Rai 5

2.1.2.1 V trí a lý 5

2.1.2.2 u ki n t nhiên 6

2.1.2.3 u ki n kinh t - xã h i huy n Giá Rai 6

2.1.3 Xã Phong Th nh 7

2.1.3.1 V trí a lý 7

2.1.3.2 u ki n t nhiên 8

2.1.3.3 Tình hình kinh t - xã h i 8

2.2 KHÁI QUÁT NGH NUÔI TÔM SÚ VÀ TÌNH HÌNH NUÔI TÔM SÚ B C LIÊU 9

2.2.1 Khái quát ngh nuôi tôm sú 10

2.2.1.1 Gi i thi u các mô hình nuôi tôm sú 10

2.2.1.2 Tình hình nuôi tôm sú trên th gi i 14

2.2.1.3 Tình hình nuôi tôm sú Vi t Nam 14

2.2.1.4 Ngh nuôi tôm sú BSCL 17

2.2.2 Th c tr ng tình hình nuôi tôm sú B c Liêu 18

Ch ng 3 N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 23

3.1 N I DUNG NGHIÊN C U 23

3.1.1 Nh ng thu n l i và khó kh n cho vi c nuôi tôm sú qu ng canh 23

3.1.2 Phân tích hi u qu kinh t 23

3.1.3 Phân tích các nhân t nh h ng n hi u qu kinh t 23

3.2 A BÀN NGHIÊN C U 23

3.3 GI I H N NGHIÊN C U 23

3.4 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 24

3.4.1 Khung lý thuy t 24

3.4.2 Ph ng pháp ch n m u 25

3.4.3 Ph ng pháp thu th p s li u 26

3.4.4 Ph ng pháp phân tích 26

Ch ng 4 K T QU TH O LU N 29

4.1 THÔNG TIN T NG QUAN V NÔNG H U TRA 29

4.1.1 Thông tin v ch h 29

4.1.1.1 Tu i c a ch h 29

4.1.1.2 Trình h c v n c a ch h 29

4.1.1.3 Kinh nghi m s n xu t c a ch h 30

4.1.2 Thông tin v nông h 30

4.1.2.1 S thành viên trong nông h 30

4.1.2.2 Tu i c a các thành viên trong nông h 31

4.1.2.3 H c v n c a các thành viên trong nông h 31

4.1.2.4 S thành viên tham gia làm nông nghi p trong nông h 32

4.1.3 t ai c a nông h 33

4.1.3.1 Di n tích t c a nông h 33

4.1.3.2 Ngu n g c t c a nông h 33

4.1.4 Tình hình v n s n xu t c a nông h 34

4.1.4.1 Tình hình v n s n xu t c a nông h 34

4.1.4.2 Các ngu n v n vay c a nông h 35

4.1.4.3 Tình hình i vay các Ngân hàng và H i Ph n 36

4.1.5 Các ngu n thu nh p c a nông h 36

4.2 THÔNG TIN V HO T NG S N XU T 39

4.2.1 S th a, s v nuôi và th i gian nuôi 39

4.2.2 Khái quát tình hình nuôi tôm sú 39

4.2.3 K thu t s n xu t 40

4.2.4 Kh n ng n m b t th tr ng trong s n xu t 41

4.3 PHÂN TÍCH HI U QU KINH T 43

4.3.1 Chi phí và c u trúc chi phí 43

4.3.2 Phân tích doanh thu 44

4.3.2.1 Doanh thu theo ch s di n tích canh tác 44

4.3.2.2 Tình hình doanh thu theo ch s m t gi ng 45

4.3.2.3 Doanh thu theo ch s trình v h c v n 46

4.3.2.4 Doanh thu theo ch s t p hu n k thu t 47

4.3.3 L i nhu n trên n v di n tích (ha) 47

4.3.4 Tình hình l i nhu n theo s v nuôi và th i gian nuôi 48

4.3.5 Hi u qu u t trên ng v n và ngày công lao ng 49

4.4 PHÂN TÍCH CÁC NHÂN T NH H NG N HI U QU KINH T B NG H I QUI A BI N 50

4.4.1 Xác nh các nhân t 50

4.4.2 Phân tích s nh h ng cu các nhân t 50

4.5 NH NG THU N L I, KHÓ KH N VÀ GI I PHÁP 51

4.5.1 Nh ng thu n l i 51

4.5.2 Khó kh n 52

4.5.3 Gi i pháp 53

Ch ng 5 K T LU N VÀ KI N NGH 54

5.1 K T LU N 54

5.2 KI N NGH 54

TÀI LI U THAM KH O 56

PH L C 58

DANH M C B NG

ng 2.1 T ng àn gia súc – gia c m huy n Giá Rai

nh B c Liêu n m 2009 7

ng 4.1 Phân b tu i c a ch h 29

ng 4.2 Phân b trình h c v n c a ch h 29

ng 4.3 Phân b s thành viên trong nông h 31

ng 4.4 Phân b tu i c a các thành viên trong nông h 31

ng 4.5 Phân b h c v n c a các thành viên trong nông h 32

ng 4.6 Phân b s thành viên tham gia làm nông nghi p trong nông h 32

ng 4.7 Di n tích t c a nông h 33

ng 4.8 Ngu n g c t c a nông h 34

ng 4.9 Tình hình v n ph c v s n xu t c a nông h 35

ng 4.10 Các ngu n v n vay c a nông h 35

ng 4.11 Th t c, th i m, nh m c, lãi su t và th i h n vay 36

ng 4.12 Các ngu n thu nh p t các ho t ng c a nông h 37

ng 4.13 Di n tích nuôi tôm sú vùng nghiên c u 38

ng 4.14 M t th tôm gi ng 39

ng 4.15 M c ng d ng k thu t 41

ng 4.16 Kh n ng n m b t th tr ng c a ng i qu n lý 42

ng 4.17 Chi phí, doanh thu và l i nhu n 43

ng 4.18 Tình hình doanh thu theo các nhóm di n tích 44

ng 4.19 Tình hình doanh thu theo các nhóm m t gi ng 45

ng 4.20 Tình hình doanh thu theo c p h c v n 46

ng 4.21 Tình hình doanh thu theo s l n t p hu n k thu t 47

ng 4.22 Tình hình l i nhu n theo các nhóm di n tích 48

ng 4.23 L i nhu n theo s v và th i gian nuôi 48

ng 4.24 Hi u qu ng v n và hi u qu ngày công lao ng 49

ng 4.25 Bi n pháp gi i quy t khó kh n 53

DANH M C HÌNH

Hình 2.1 B n hành chính t nh B c Liêu 3

Hình 2.2 B n hành chính huy n Giá Rai 6

Hình 2.3 C ng p Giá Rai 6

Hình 2.4 S phân b mô hình theo m n 13

DANH M C BI U

Bi u 4.1 Phân b kinh nghi m s n xu t c a ch h 30

Bi u 4.2 Tình hình doanh thu theo di n tích 44

Bi u 4.3 Tình hình doanh thu theo m t gi ng 46

Ch ng 1

U

1.1 T V N

Cá và tôm là nh ng loài th y s n ã c nuôi t r t lâu Vi t Nam, c bi t là ng

ng sông H ng, ng b ng sông C u Long ( BSCL) và vùng duyên h i Tuy nhiên

ph ng pháp nuôi còn thô s cho n cu i th k 20, khi nhu c u tiêu th cá và tôm

ng cao theo s gia t ng dân s thì di n tích và trình thâm canh trong nuôi tr ng cá

và tôm di n ra r t m nh m so v i tr c ây

Vi t Nam có b bi n dài 3.260 km là ti m n ng to l n cho nuôi tr ng th y s n n c

n và n c l Di n tích nuôi tôm gia t ng nhanh chóng t 50.000 ha n m 1985 lên

n 295.000 ha n m 1998 và 381.728 ha vào n m 2008 v i 30 t nh có nuôi tôm (Minh Quan, 2004)

c dù t i Vi t Nam hi n có nhi u gi ng tôm t nhiên nh tôm sú, tôm th , tôm chì, tôm s t, tôm ngh , và m t s loài trong nh ng loài trên ã c nuôi lâu i, nh ng

hi n nay tôm sú là loài quan tr ng nh t c nuôi t B c n Nam trong vòng h n 30

m qua

Theo Minh Quan (2004), tôm sú c nuôi th nghi m u tiên vào n m 1989 t i H i Phòng nh ng hi u qu t r t th p Hi n nay nuôi qu ng canh c i ti n và bán thâm canh ã làm cho n ng su t t ng lên

Mi n nam Vi t Nam có u ki n th i ti t khí h u và th nh ng r t thu n l i cho phát tri n ngh nuôi tôm sú Trong ó, Cà Mau và B c Liêu có di n tích nuôi l n nh t c

c - 157.904 ha

c Liêu là t nh có di n tích nuôi tôm l n th hai Vi t Nam (63.984 ha) Trong ó trên 90% là mô hình nuôi tôm sú qu ng canh (Sea Minh H i, 2007) ây c ng là mô hình nuôi ph bi n nh t c a huy n Giá Rai thu c t nh B c Liêu

m 2001, theo nh h ng chuy n i m c tiêu s d ng t c a t nh, huy n Giá Rai

t u chuy n t canh tác lúa ho c m t v lúa m t v tôm sang nuôi tôm sú qu ng canh Vi c chuy n i m c tiêu s d ng t ã giúp cho không ít nông h c i thi n

c cu c s ng gia ình nh ng c ng không ít h r i vào hoàn c nh khó kh n Nh

y, hi u qu kinh t mô hình nuôi tôm sú qu ng canh n i ây nh th nào và do âu

y ra tình tr ng trên ã n lúc chúng ta c n nghiên c u k càng h n Chính vì v y

tài nghiên c u “Phân tích hi u qu kinh t mô hình nuôi tôm sú qu ng canh huy n Giá Rai, t nh B c Liêu và xu t gi i pháp kh c ph c khó kh n” ã c th c hi n trong n m 2010

- Phân tích hi u qu kinh t mô hình nuôi tôm sú qu ng canh

- Phân tích các nhân t nh h ng n hi u qu kinh t

- Xác nh nh ng thu n l i và khó kh n cho vi c nuôi tôm sú qu ng canh huy n Giá Rai t nh B c Liêu

- xu t gi i pháp kh c ph c khó kh n

ÔNG H I

V NH L I

SÓC TR NG

N TH KIÊN

B c và t 105o14'15'' n 105o51'54'' kinh ông T nh có chung a gi i v i t nh

u Giang, Kiên Giang phía Tây B c, Sóc Tr ng phía ông B c, Cà Mau phía Tây Nam, phía ông Nam giáp bi n ông B c Liêu có b bi n dài 56 km n i v i các

bi n quan tr ng nh Gành Hào, Nhà Mát, Cái Cùng

2.1.1.2 u ki n t nhiên

a Khí h u và th y v n

c Liêu n m trong vùng khí h u nhi t i gió mùa, có 2 mùa rõ r t: mùa m a t tháng 5 n tháng 11, mùa khô t tháng 12 n tháng 4 n m sau L ng m a trung bình hàng n m 2.000 - 2.300 mm Nhi t trung bình 260C, cao nh t 31,50C, th p

nh t 22,50C S gi n ng trong n m 2.500 - 2.600 gi m trung bình mùa khô 80%, mùa m a 85% Vùng này ít ch u nh h ng c a bão và áp th p nhi t i; không

(B K ho ch và u t , 2005; Vietgle, 2007)

c Tài nguyên thiên nhiên

Vietlinh (2007), tài nguyên thiên nhiên ch y u c a B c Liêu là tài nguyên t, tài

nguyên bi n và tài nguyên r ng

ng di n tích t t nhiên c a t nh là 258.4 ha t ai c a t nh c chia thành nhi u nhóm: nhóm t m n chi m 32,6% qu t, nhóm t phèn chi m 59,9%, nhóm

t cát chi m 0,18%, bãi b i và t khác chi m 4,4%, sông r ch chi m 2,9% qu t

2.1.1.3 Tình hình kinh t - xã h i

a Kinh t

Vietgle (2007), C c u kinh t theo ngành có s chuy n d ch theo h ng t ng d n t

tr ng công nghi p, gi m t tr ng nông - lâm - ng nghi p và th ng m i - d ch v Tuy nhiên, t c bi n i còn ch m

Nông - Lâm - Ng nghi p gi vai trò ch o trong c c u kinh t c a t nh B c Liêu

Tr c n m 1997, ngành ch c canh cây lúa, vì v y ch a mang l i hi u qu kinh t cao Sau khi tái l p t nh, ngành ã chuy n i c c u s n xu t sang luân canh, a cây,

a con trên cùng m t di n tích

n m 1997 - 2005, di n tích t tr ng lúa c a B c Liêu gi m g n 70 ngàn ha do chuy n d ch sang nuôi tôm, nh ng s n l ng lúa v n gi m c n nh 550 - 600 ngàn n/n m, v a b o m an ninh l ng th c v a xu t kh u Nông dân thay i t p quán canh tác, không còn c canh cây lúa n a mà k t h p gi a tr ng lúa v i nhi u lo i cây con khác mang l i hi u qu kinh t r t cao, nh t là t khi có s chuy n i các mô hình: lúa - cá, lúa - màu, lúa - tôm, lúa - cua, mô hình VACB (v n - ao - chu ng - bioga) Các mô hình này cho thu nh p t 30 - 50 tri u ng/ha, tr chi phí c ng còn lãi

20 - 25 tri u ng/ha và quan tr ng nh t là b o v c môi tr ng sinh thái b n

ng so v i s n xu t c canh cây lúa ho c c canh con tôm

Ngày 08-10-2008, t nh B c Liêu ã kh i công xây d ng vùng nuôi tôm sú công nghi p

- bán công nghi p t i xã V nh Tr ch ông, th xã B c Liêu D án có t ng di n tích

800 ha, v n u t lên n 30 t ng thu c Ch ng trình phát tri n nuôi tr ng th y

n B Nông nghi p & Phát tri n nông thôn D án t p trung xây d ng c s h t ng,

s s n xu t tôm sú gi ng, ao h nuôi,… nh m quy ho ch vùng nuôi tôm công nghi p - bán công nghi p khép kín v i quy trình k thu t cao D ki n n m 2010, d

án s hoàn thành và a vào s d ng ây là l n u tiên sau 10 chuy n d ch c c u kinh t t nh B c Liêu quy ho ch c vùng s n xu t tôm sú hi n i, khép kín v i quy

mô l n

b Xã h i

Dân s : Theo th ng kê c a t nh, n m 2009 dân s B c Liêu là 856.256 ng i, m t dân s 331 ng i/km2 Trong ó dân thành th c a B c Liêu là 222.300 ng i, chi m 26,8% dân s toàn t nh Xét v gi i tính, dân s B c Liêu thiên v n gi i Theo s

li u c a Ban ch o u tra Dân s và Nhà t nh B c Liêu n m 2009, dân s n c a

c Liêu là 429.382 ng i, chi m 50,15% dân s toàn t nh

2.1.2 Huy n Giá Rai

2.1.2.1 V trí a lý

Nhìn trên b n chúng ta th y Giá Rai là m t huy n ven bi n phía Tây Nam t nh

c Liêu Huy n có phía ông giáp huy n Hòa Bình, phía Tây giáp t nh Cà Mau, phía Nam giáp huy n ông H i, phía B c giáp v i huy n Ph c Long

Hình 2.3 C ng p Giá Rai

ng di n tích c a huy n Giá Rai là 344,3804 km2, bao g m 10 n v hành chính, ó

là các th tr n H Phòng, th tr n Giá Rai và các xã Phong Th nh, Phong Th nh A, Phong Th nh ông, Phong Tân, Tân Phong, Phong Th nh ông A, Phong Th nh Tây, Tân Th nh

2.1.2.2 u ki n t nhiên

Vietgle (2010), huy n Giá Rai n m trên bán o Cà Mau ng p m n quanh n m t Giá Rai là vùng t tr , a hình b ng ph ng, cao trung bình t 0,6 - 0,8 m so v i

c n c bi n Khu v c ven qu c l 1A cao h n các vùng khác

2.1.2.3 u ki n kinh t - xã h i huy n Giá Rai

a Kinh t

Theo báo cáo c a y ban Nhân dân

(UBND) huy n Giá Rai (2009), nhìn

chung kinh t huy n Giá Rai còn kém

phát tri n, ch y u d a vào nông

nghi p và nuôi tr ng, ánh b t th y

n

Huy n Giá Rai là m t trong nh ng

Hình 2.2 B n hành chính huy n Giá Rai

Ngu n: Khudothimoi.com, 2010

nh B c Liêu Cách ây vài n m, c ng p Giá Rai c u t ng n m n kênh xáng Phó Sinh ón n c ng t t kênh Qu n L - Ph ng Hi p T p Giá Rai nhìn vào, bên ph i kênh xáng Phó Sinh là xã Phong Tân thu c vùng tr ng lúa; bên trái là xã Phong Th nh c chuy n d ch sang nuôi tôm t n m 2001

Tr ng tr t: Di n tích canh tác lúa là 8.596 ha (k c lúa tôm 1.989 ha) Di n tích gieo

tr ng là 18.722 ha N ng su t bình quân t 4,9 t n/ha T ng s n l ng t 94.030 t n

n l ng l ng th c ngoài lúa là 2.752 t n

Ch n nuôi: T ng àn gia súc – gia c m theo th ng kê ngày 01/10/2009 là 202.982 con

ng 2.1 T ng àn gia súc – gia c m huy n Giá Rai t nh B c Liêu n m 2009

Ngu n: y ban Nhân dân huy n Giá Rai, 2009

Ngoài ra, ng v t hoang dã c nuôi có 24.343 con Trong ó, cá s u: 20.936 con,

tr n: 3.249 con, r n: 102 con, th : 56 con

Th y s n: ng di n tích nuôi tr ng th y s n c a huy n trong n m 2009 là 20.295 Trong ó công nghi p và bán công nghi p là 157 ha, nuôi cá 320 ha và nhi u nh t là nuôi tôm k t h p v i di n tích 19.818 ha S n l ng t 15.800 t n (tôm: 6.200 t n, cá các lo i: 7.200 t n, cua: 2.400 t n) T ng so v i cùng k n m 2008 là 2.500 t n

b Xã h i

Dân s : Theo báo cáo c a UBND huy n Giá Rai (2009) thì t ng dân s c a huy n là 136.826 ng i (Nam: 67.196 ng i, N : 69.630 ng i), dân s thành th là 35.673

ng i chi m 26,07% t ng dân s c a huy n, m t dân s là 397 ng i/km2

m 2009, t ng ngu n lao ng c a huy n là 93.851 ng i, trong ó s ng i trong

tu i lao ng có kh n ng lao ng là 89.838 ng i, s ng i ngoài tu i lao

ng th c t có tham gia lao ng là 4.013 ng i chi m 4,47% (trên tu i lao ng

là 1.994 ng i, d i tu i lao ng là 2.019 ng i) T l n theo c a huy n là 0,69,

c là c 1 ng i i làm thì ph i nuôi thêm bình quân 0,69 ng i

2.1.3 Xã Phong Th nh

2.1.3.1 V trí a lý

Xã Phong Th nh có di n tích t nhiên l n th 4 trong huy n (43,7116 km2) sau các xã Tân Phong, Phong Tân và xã Phong Th nh Tây Nhìn trên b n chúng ta th y r ng phía B c c a xã giáp v i huy n Ph c Long, phía Nam giáp v i th tr n Giá Rai và th

tr n H Phòng, phía ông giáp v i xã Phong Tân (xã có h sinh thái n c ng t chuyên lúa) b ng kênh Qu n L i Giá Rai (kênh dùng cho c hai h sinh thái m n - ng t), phía Tây giáp v i xã Phong Th nh Tây b ng kênh C nh n H Phòng

- Nhìn vào nh ng m nh t khô chúng ta phát hi n có nh ng m màu vàng

m nh t, ây là nh ng m Jarosite Ho c nhìn vào nh ng ao c n n c, chúng ta th y

nh ng rãnh n c nh xì n c phèn sâu trên 1 m Nh v y t ây có t ng phèn

ti m tàng

b N c

ây là vùng t g n bi n nên b xâm nh p m n Vào mùa khô n c ng t v r t h n

ch v i nh ng nguyên nhân ã c p Ngu n n c sinh ho t ch y u c a bà con là

gi ng khoan

c Khí h u

Qua th c ti n cho th y ây c ng là vùng t n hình ch u nh h ng c a hi n t ng

bi n i khí h u toàn c u Mùa khô n i ây ngày m t n s m và kéo dài h n

2.1.3.3 Tình hình kinh t - xã h i

a Kinh t

Xã Phong Th nh là xã thu n nông c a huy n Giá Rai chuy n v nuôi tr ng th y s n

c m n Di n tích t nuôi tr ng th y s n c a xã là 4.186 ha chi m 95,76% t ng

sú qu ng canh k t h p nuôi cua, nuôi cá kèo,… Bên c nh ó t i xã còn có mô hình nuôi cá s u v i qui mô t vài ch c n ngoài tr m con/h (t ng àn là 3.886 con v i

62 h nuôi), mô hình nuôi tr n, ba ba,…

Theo qui ho ch, xã là vùng chuyên nuôi tr ng th y s n n c m n, tuy nhiên xã Phong

Th nh và xã Tân Phong l i s d ng chung m t con kênh cho c hai h sinh thái nên công tác u ti t n c s n xu t còn nhi u khó kh n Qua kh o sát bà con a ph ng cho bi t r ng tháng 3,4 n m 2009 và tháng 2, 3,4 n m 2010 n ng gay g t, m c n c

xu ng th p gay thi u n c s n xu t N c ng t ch ng v , n c m n c ng ch ng th vô

vì lúa vùng ng t ch a thu ho ch Rút kinh nghi m t n m 2009, n m 2010 huy n khuy n cáo bà con vùng ng t hóa không nên xu ng gi ng v ông Xuân nh ng tình

tr ng s n xu t không theo qui ho ch c a bà con v n tái di n V i s h p d n c a k lúa trúng v ông Xuân n m 2009 và giá c ph i ch ng, bà con không ng n ng i r nhau xu ng gi ng m c dù tháng 3 n m 2010 ã x y ra tình tr ng n ng su t lúa m t

t 246 ng i/km2

Giao thông và th y l i

Giao thông ng b c a xã kém phát tri n, ây là m t trong nh ng c n tr làm h n

ch s phát tri n kinh t - xã h i c a xã T u n m 2010 tuy n ng nh a n trung tâm xã b t u xây d ng nh ng ti n r t ch m gây c n tr giao th ng kinh t

và i l i c a bà con T i nh ng kênh d n vào n i ng có tuy n ng i qua, vi c p

p ng n n c thi công c u c ng di n ra trong th i gian dài làm ngu n n c ng

ô nhi m n ng n không th ph c v s n xu t

Các tuy n ng liên p c bê tông hóa v i b r ng kho ng 1,5 m Tuy nhiên ây

ch là ng an sinh xã h i ch không ph i là ng kinh t

i ây có nhi u tuy n kênh l n nh có th l u thông b ng ph ng ti n th y Vì v y giao thông th y gi vai trò chính trong giao th ng và i l i c a bà con trong xã

2.2 KHÁI QUÁT NGH NUÔI TÔM SÚ VÀ TÌNH HÌNH NUÔI TÔM SÚ

C LIÊU

2.2.1 Khái quát ngh nuôi tôm sú

2.2.1.1 Gi i thi u các mô hình nuôi tôm sú

a Mô hình nuôi tôm sú qu ng canh

Là lo i hình nuôi d a hoàn toàn vào th c n t nhiên trong ao M t tôm trong ao

th ng th p do d a hoàn toàn vào ngu n gi ng t nhiên Di n tích ao nuôi th ng l n

t s n l ng cao C th , theo nghiên c u c a các nhà khoa h c khoa Th y S n

tr ng i h c C n Th , hình th c nuôi qu ng canh có các c m sau:

- Hình th c nuôi qu ng canh khá ph bi n và thích h p v i i b ph n nông dân v i v n, ki n th c h n ch ;

- Di n tích m tôm thích h p: 3 - 5 ha;

- T l r ng ng p m n và di n tích m tôm: 50 - 70%/ 50 - 30 %;

- Con gi ng: t nhiên có th b sung;

- M t : 5-7 con/ m2 ( t u)/ 1 - 1,5 con/ m2 ( t 2);

- Th i gian nuôi: 2 chu k m i n m, t tháng 1 - 5/ tháng 6 - 12, ho c th con liên t c;

- Không dùng th c n viên;

- Không x lý h b ng vôi CaCO3;

- Th i gian vét áy ao nuôi: tháng 5 - 6;

- N ng su t: 285 kg/ha/n m

u m: V n v n hành th p vì không t n chi phí gi ng và th c n, kích c tôm thu

n, giá bán cao, c n ít nhân l c cho m t n v s n xu t (ha) và th i gian nuôi th ng không dài do gi ng ã l n

Nh c m: N ng su t và l i nhu n th p, th ng c n di n tích l n, t ng s n l ng nên khó v n hành và qu n lý, nh t là các ao m t nhiên có hình d ng không c

nh Hi n nay mô hình này ang b h n ch do giá t và giá nhân công t ng

* Mô t mô hình nuôi tôm sú qu ng canh xã Phong Th nh, Giá Rai, B c Liêu

- Không dùng th c n công nghi p

- S d ng CaCO3 d n và kh trùng ao cu i n m

b Mô hình nuôi tôm sú qu ng canh c i ti n

Là hình th c nuôi d trên n n t ng c a hình th c nuôi qu ng canh nh ng có b sung

ho c là gi ng m t th p (0,5 - 2 con/m2) ho c là th c n theo tu n, ôi khi b sung

gi ng và th c n M t s c m nuôi tôm sú qu ng canh c i ti n:

- Di n tích m nuôi: 1 - 3 ha;

- Di n tích n c: 60 - 70 %;

- Con gi ng: t nhiên có th b sung;

- M t th : 6 - 6 con/ m2 (l n u)/ k nuôi sau: 1 - 2 con/ m2;

- Th i gian nuôi: 2 chu trình nuôi t tháng 1 - 5/ 6 - 12;

- Có s d ng m t ít th c n viên hay t ch ;

- Ao có x lý vôi và bón phân;

- Th i gian vét bùn áy ao: tháng 5 - 6;

- S n l ng: 195 kg/ha/chu k nuôi

u m: Chi phí v n hành th p, có th b sung b ng gi ng t nhiên thu gom hay gi n

nhân t o, kích tôm thu ho ch l n, giá bán cao, t ng n ng su t c a m nuôi

Nh c m: Ph i b sung gi ng l n tránh hao h t do ch h i trong ao nhi u, hình

ng và kích c ao theo d ng qu ng canh nên qu n lý khó kh n, n ng su t và l i nhu n v n còn th p

c Mô hình nuôi tôm sú bán thâm canh

Là hình th c nuôi dùng phân bón gia t ng th c n t nhiên trong trong ao và b sung th c n t bên ngoài nh th c n t i s ng, cám g o, gi ng c th nuôi

t t ng i cao (10 - 15 con/m2) trong di n tích ao nuôi nh (2000 - 5000 m2)

u m: Ao xây d ng hoàn ch nh, kích th c nh nên d v n hành và qu n lý, kích tôm thu khá l n, giá bán cao, chi phí v n hành th p vì th ít gi ng, th c n h n h p dùng ch a nhi u và th c n t nhiên v n còn quan tr ng

Nh c m: N ng xu t còn th p so v i ao s d ng

d Nuôi thâm canh

Là hình th c nuôi d a hoàn toàn vào th c n bên ngoài (th c n viên n thu n hay

t h p v i th c n t i s ng), th c n t nhiên không quan tr ng M t th cao (15

- 30 con/ m2) Di n tích ao nuôi t 0,1 - 1 ha, t i u là 0,5 ha

u m: Ao xây d ng r t hoàn ch nh, c p và tiêu n c hoàn toàn ch ng, có trang

y các ph ng ti n máy móc, nên d qu n lý và v n hành

Nh c m: Kích c tôm thu ho ch nh (30 - 35 con/kg), giá bán th p, chi phí v n

hành cao, l i nhu n trên m t n v s n ph m th p

- Di n tích nuôi (có r ng ng p m n bên trong): 3 - 5 ha;

- M t n c kênh bao quanh : 25 - 30%;

- Tôm gi ng t tr i gi ng nhân t o, cua và cá t nhiên;

- M t tôm : 12 con/m2 (l n 1), 1,2 - 5 con (l n 2);

- M t cua: 0.1 - 0.2 con/m2;

- Th i gian nuôi: M t v /n m (tháng B y - tháng Hai);

Hình 2.4 S phân b mô hình theo m n

Ngu n: Sea Minh H i, 2007

- Không bón vôi hay phân;

- N ng su t: 580 kg/n m (tôm, cua, cá)

u m: T o môi tr ng thuân l i cho tôm phát tri n nh trong t nhiên, h n ch ô nhi m môi tr ng, kích c tôm thu l n, giá thành cao

Nh c m: N ng su t không cao so v i di n tích ao s d ng

Tu t ng u ki n c th mà ta áp d ng hình th c nuôi nh th nào cho phù h p v i

u ki n th c t c a m i h nuôi Trong tr ng h p phát tri n nuôi tôm b n v ng thì hình th c "Nuôi tôm k t h p v i tr ng r ng" c khuy n khích phát tri n h n c

(Nhà nông h i – Nhà khoa h c tr l i, 2007 và Sea Minh H i, 2007)

f Mô hình lúa – tôm k t h p

Mùa m a nông dân tr ng lúa, nh ng n mùa khô, n c m n thì ng i ta nuôi tôm

c m c a lo i hình nuôi này nh sau:

Các c m nuôi tôm nh trên c ghi

nh n t i BSCL Trong ó, mô hình nuôi

tôm sú qu ng canh, qu ng canh c i ti n,

thâm canh và bán thâm canh là ph bi n

i nhi u n c có nuôi tôm sú

Mô hình lúa - tôm áp d ng nh ng n i

mà m i n m có th tr ng lúa vào mùa m a

khi có n c ng t, và mùa n ng có

c m n (vành di n tích s 2 và 3 t

ngoài m vào hình 4.2)

Mô hình nuôi tôm, cua k t h p tr ng r ng ng p m n: mô hình này n m vùng ven

bi n có th i gian n c m n h n 6 tháng n quanh n m Vi c tr ng lúa n i này không thích h p (vành di n tích s 1 t ngoài m vào hình 4.2)

m t th c ti n, ch y u v n ch có ba hình th c nuôi ph bi n, ó là qu ng canh, bán thâm canh và thâm canh

2.2.1.2 Tình hình nuôi tôm sú trên th gi i

Ngh nuôi tôm sú phát tri n r t nhanh trên th gi i Hi n loài tôm này c nuôi h n

22 qu c gia trên th gi i, óng vai trò r t l n trong c i thi n cu c s ng c a các c ng

ng c dân ven bi n và t o ngu n thu ngo i t N m 2000, s n l ng tôm sú t 571,5 nghìn t n, chi m 52,3% t ng s n l ng các lo i tôm nuôi

2.2.1.3 Tình hình nuôi tôm sú Vi t Nam

Theo Nguy n Th Thanh Th o (2010) kim ng ch xu t kh u th y s n c a Vi t Nam c

m 2009 t kho ng 4,3 t USD, th p h n n m 2008 (4,5 t USD) C n m 2009, s n

ng thu ho ch cá tra c a các t nh BSCL t g n 900.000 t n, tôm sú 280.000 t n

Vi t Nam, ph n l n s n l ng tôm nuôi, c bi t là tôm sú, c s n xu t t các ao nuôi qu ng canh (90% di n tích ao nuôi v n còn hình th c nuôi này) Tuy nhiên, xu

ng c a các h th ng nuôi tôm, mà c các c quan c a nhà n c, chính quy n a

ph ng và i ng cán b khuy n ng ang tích c c thúc y là ngày càng t ng c ng

c thâm canh Ví d nh th xã B c Liêu là m t n hình trong xu h ng này Khác v i các n c Châu Á láng gi ng, n i ch y u nuôi tôm chân tr ng, t i Vi t Nam, tôm sú v n chi m 80 - 90% s n l ng tôm nuôi Nguyên nhân chính là khu v c nuôi

hình th c nuôi qu ng canh v n chi m u th Nh v y, Vi t Nam là m t trong s ít các

c v n ang s n xu t tôm sú c to, ch t l ng cao và có r t ít i th c nh tranh

tr c ti p ngoài n và B ngla ét (Don Griffiths và V D ng Ti n, 2009)

b L i ích nuôi tôm sú

Ngh nuôi tôm sú qu ng canh ã c i thi n c cu c s ng c a r t nhi u bà con nông dân t B c t i Nam T n m 2000 chi m u th trong các s n ph m th y s n xu t

kh u c a n c ta trên th tr ng qu c t là các các i t ng nuôi, c bi t là tôm sú

(Penaeus monodon) và tôm chân tr ng (Penaeus vannamei) Các s n ph m thu s n

xu t kh u ch y u các là loài n c l , k c v kh i l ng và giá tr N m 2008, Vi t Nam ã xu t kh u t ng s 191.553 t n tôm, tr giá 1,625 t USD, a tôm tr thành i

ng th y s n xu t kh u có giá tr nh t c a n c ta Con s này ã t ng 18,8% v

kh i l ng và 7,7% v giá tr so v i n m 2007 (Don Griffiths và V D ng Ti n, 2009)

c a bàn và sinh thái các vùng nuôi tôm sú qu ng canh

a bàn và sinh thái các vùng nuôi tôm sú qu ng canh Vi t Nam chúng ta có th khái quát nh sau:

mi n B c

Mi n B c n c ta có nh ng u ki n khí h u kh c nghi t i v i nuôi tôm sú: Mùa ông l nh làm cho nhi t c a n c th p h n 200C n m ngoài kho ng thích nghi c a tôm sú (22 – 350C); nhi t gi a các mùa l i có s bi n ng khá l n

Khu v c mi n Trung

Mi n Trung có m c n c ven b sâu, n n áy cát và có ít sông l n, n c bi n trong và

ít b ô nhi m, các ch tiêu thu lí hoá thu n l i cho s n xu t gi ng tôm sú nuôi T nh Khánh Hòa là tr ng m s n xu t tôm sú gi ng N m 1998 toàn qu c s n xu t 2.200 tri u tôm gi ng thì riêng Khánh Hòa cung c p 1.660 tri u con

Mi n Trung là khu v c i u trong l nh v c phát tri n công ngh nuôi tôm n c ta

m 1995 n ng su t tôm nuôi trung bình m i t 415 n 1.144 kg/ha/n m N m

1996, m t s mô hình nuôi công nghi p Ninh Hòa, Nha Trang và Cam Ranh theo công ngh c a CP (Thái Lan) ã t c n ng su t trên 5 t n/ha/v

m 1997, mô hình nuôi công nghi p c a Thái Lan c ng ã c th nghi m thành công ta Ninh Thu n, Bình Thu n và ang có xu h ng nhân r ng khu v c mi n Trung

Nuôi tôm sú bán công nghi p ã c h u h t các h nuôi tôm áp d ng N m 1997 huy n Tuy An t nh Phú Yên, t n ng su t bình quân toàn huy n là 1.128 kg/ha, n ng

su t dao ng t 520 kg/ha n 2.500 kg/ha, cá bi t có h t >3000 kg/ha

Mùa v nuôi tôm thu n l i nh t mi n Trung là t cu i tháng 4 n u tháng 5 và

t thúc vào tháng 10 d ng l ch

Khu v c phía Nam

Mi n Nam có u ki n th i ti t khí h u và th nh ng thu n ti n cho phát tri n nuôi tôm sú Cà Mau và B c Liêu có di n tích nuôi l n nh t c n c B t u t n m 1980, hình th c nuôi ch y u là qu ng canh, qu nh canh c i ti n

Nuôi tôm qu ng canh, qu ng canh c i ti n trong r ng ng p m n: Cà Mau, B c Liêu, Trà Vinh, B n Tre, Ti n Giang, Kiên Giang

Nuôi bán công nghi p: Trà Vinh, Sóc Tr ng, B c Liêu, B n Tre, Ti n Giang Nuôi luân canh v i tr ng lúa: Long An, Sóc Tr ng

Nuôi trong ru ng mu i: Sóc Tr ng, B c Liêu, Trà Vinh

Nuôi tôm công nghi p : B c Liêu, Trà Vinh, Ti n Giang

n m 1997 ã phát tri n nh ng mô hình nuôi tôm công nghi p (thâm canh) a

ng su t lên trung bình 5 t n/ha/v Tuy nhiên, k thu t nuôi c a ng i dân ch a cao,

r i ro v d ch b nh còn cao Hi n t ng tôm nuôi th ng b d ch b nh ch t trên

di n r ng t n m 1993 n nay ã gây thi t h i kinh t nghiêm tr ng cho ng i nuôi tôm

(Minh Quan, 2004)

d Ngu n gi ng

Hi n nay ngh nuôi tôm sú n c ta v n ph thu c vào vi c ánh b t tôm m ã thành th c ngoài t nhiên s n xu t tôm gi ng V i nhu c u ngày càng t ng trong khi s l ng có th khai thác l i gi m, giá tôm sú m thành th c có khi ã b y lên

i ch c tri u ng/con Ngoài ra, ng i ta c ng lo ng i r ng, vi c a tôm chân tr ng vào nuôi vùng BSCL s làm t ng s l ng tôm chân tr ng trong t nhiên do tôm thoát ra kh i ao nuôi, và có th có s truy n b nh t tôm chân tr ng sang tôm sú và

ng c l i, c bi t là b nh vi rút m tr ng

(Don Griffiths và V D ng Ti n, 2009)

e Tính b n v ng thân thi n v i môi tr ng c a nuôi tôm sú qu ng canh

Nuôi tôm sú qu nh canh so v i các mô hình nuôi tôm khác nh thâm canh, bán thâm canh thì b n v ng và thân thi n v i môi tr ng h n

Tính b n v ng và thân thi n v i môi tr ng c xem xét theo th i gian và th hi n

ch nó em l i hi u qu kinh t nh ng tác ng x u n môi tr ng thì r t ít, k thu t thích h p và c xã h i ch p nh n

f R i ro ngh nuôi tôm sú qu ng canh

Ngh nuôi tôm sú nói chung và nuôi tôm sú theo hình th c qu ng canh nói riêng có tính r i ro r t cao do ph thu c h u nh hoàn toàn vào u ki n t nhiên bên ngoài

c bi t là các y u t khách quan nh th i ti t (n ng, m a, nhi t ,…), th y v n (n,…), t ( t nhi m phèn,…)

Trong ó, hai y u t c n l u ý nh t là nhi t và m n trong ao nuôi M t s y u t

ch quan c ng th ng g p ó là s l là trong công tác qu n lý, nhà s n xu t cung c p

gi ng ch t l ng kém,…

g Tính m n hóa c a ngh nuôi tôm sú

Ngh nuôi tôm sú c a Vi t Nam hi n nay ang g p m t s tr ng i, trong ó có tác

ng tiêu c c c a vi c phát tri n nhanh chóng di n tích nuôi tôm sú vùng n c l ,

th m chí cách b bi n t i 10 km, làm m n hoá n c ng m m t s khu v c, gây ngh n bùn m t s khu v c n i a, và gi m di n tích r ng ng p m n

(Don Griffiths và V D ng Ti n, 2009)

2.1.4 Ngh nuôi tôm sú BSCL

Phong trào nuôi tôm sú BSCL trong nh ng n m qua phát tri n r t nhanh v di n tích

và mô hình nuôi Tuy nhiên, sau g n m i n m chuy n d ch c c u s n xu t, trình nuôi tôm sú ây v n còn manh mún, nh l và hi u qu th p t o b c chuy n

i, các t nh trong vùng c n tri n khai m t s gi i pháp phát tri n nuôi tôm sú b n

ng và b o v môi tr ng, ph n u tr thành vùng nuôi tr ng, xu t kh u thu s n

ch l c c a c n c

i nhi u vùng sinh thái a d ng m n - ng t - l an xen cho nên ã hình thành, phát tri n s n xu t nông nghi p toàn di n v i nhi u lo i cây con, nh t là nuôi tr ng và khai thác thu s n tr thành th m nh trong nh ng n m g n ây các t nh BSCL

Hi n các công trình thu l i này ã phát huy hi u qu ; là nh ng c ng u m i h u ích

chuy n i s n xu t cây tr ng v t nuôi, nh t là cho nuôi tôm sú Tuy nhiên, trong các

m g n ây, tình hình nuôi tôm sú c a các t nh BSCL g p nhi u khó kh n, thách

th c do bi n ng v giá Riêng n m 2009, giá tôm m c cao do th tr ng xu t kh u thu n l i và di n tích nuôi tôm toàn khu v c BSCL gi m

Ngu n nhân l c ch y u là nông dân v i trình ti p thu khoa h c - k thu t h n ch ;

mô hình nuôi nh l , t phát; thi u quy ho ch; h th ng c p thoát n c cho vùng nuôi

ô nhi m c c b , d ch b nh, tôm ch t x y ra khá th ng xuyên, Lý gi i u này, nhi u nông dân cho r ng do ch a có s g n k t ch t ch gi a b n nhà, nh t là nhà nông, nhà khoa h c và doanh nghi p

(Trí Quang, 2010)

m 2009, BSCL có 1.105 tr i s n xu t gi ng tôm n c l ang ho t ng, trong ó

có 1.100 tr i s n xu t gi ng tôm sú và 05 tr i s n xu t gi ng tôm chân tr ng Toàn vùng ã s n xu t h n 9 t con gi ng tôm sú và h n 250 tri u con gi ng tôm chân tr ng trong n m 2009 Cu i n m 2009, giá tôm sú gi ng ã qua xét nghi m dao ng t 30 –

40 /con, cao h n so v i cùng k n m 2008 Giá tôm gi ng chân tr ng là 40 – 45 /con, t ng so v i cùng k n m 2008 là 10 /con

m 2009, các t nh BSCL ã th gi ng nuôi tôm n c l trên di n tích h n 725.000

ha Trong ó, di n tích nuôi tôm sú h n 722.000 ha và di n tích nuôi tôm chân tr ng là

n 3.000 ha S n l ng thu ho ch tôm sú trong n m 2009 c 274.000 t n, tôm chân tr ng là 11.000 t n Giá bán tôm sú th ng ph m lo i 20 - 30 con/kg dao ng 120.000 - 135.000 /kg, lo i <20 con/kg giá 160.000 /kg, t ng so v i cùng k n m

2008 (giá n m 2008 kho ng 90.000 /kg) Tôm chân tr ng lo i 80 - 100 con/kg giá dao

ng 48.000 - 50.000 /kg, b ng so v i cùng k n m 2008

(Nguy n Th Thanh Th o, 2010)

2.2.2 Th c tr ng tình hình nuôi tôm sú B c Liêu

nh B c Liêu có v trí a lý n m c hai vùng: Phía Nam và B c qu c l 1A, thiên nhiên ã u ãi cho t nh nhi u l i th phát tri n kinh t nông nghi p và th y s n,… Trong l nh v c nuôi tr ng th y s n (NTTS), nh ng n m qua các c p, các ngành t t nh

n c s luôn ch ng tri n khai các ch tr ng, chính sách nh m phát tri n th

nh NTTS c a t nh, song song v i ó là tri n khai u t nhi u công trình ph c v NTTS (nh u t k t c u h t ng th y l i - th y nông n i ng, phát tri n h th ng

i n qu c gia,…) Ngành nông nghi p & Phát tri n nông thôn t t nh n c s

các mô hình nuôi th y s n hi u qu ; khuy n khích th c hi n các mô hình nuôi ng

ng ti n b khoa h c – k thu t (mô hình nuôi tôm theo h ng GAP,…) Hi n nay,

a s ng i nuôi th y s n ã quan tâm h n n vi c u t công trình nuôi, ng d ng khoa h c k thu t vào s n; kinh nghi m s n xu t ngày càng t t h n thông qua các l p

p hu n, h i th o c các c quan ch c n ng t ch c hàng n m t ng b c nâng cao

hi u qu kinh t cho gia ình và t ng kim ng ch xu t kh u cho t nh nhà

Theo báo cáo c a Chi c c Nuôi tr ng th y s n B c Liêu, n m 2009 có di n tích t canh tác: 124.190 ha, t ng di n tích NTTS là 126.076 ha, t 100,73 k ho ch T ng

n l ng NTTS c n m t: 139.700 t n, t 107,05% k ho ch Qua ó cho th y,

m nay các mô hình NTTS u có chuy n bi n theo h ng tích c c: di n tích nuôi và

n l ng thu ho ch u t ng t và v t k ho ch ra Bên c nh các mô hình nuôi tôm công nghi p – bán công nghi p (CN - BCN) t c nhi u k t qu kh quan thì

mô hình nuôi tôm theo hình th c k t h p (Tôm Qu ng canh c i ti n – k t h p, Tôm – Lúa, Tôm càng xanh – Lúa, Tôm – r ng) c ng em l i nhi u k t qu , góp ph n nâng cao hi u qu kinh t cho ng i s n xu t C th nh sau:

- Mô hình Tôm Qu ng canh c i ti n – k t h p: Di n tích nuôi toàn t nh là

80.753 ha t p trung các huy n: Giá Rai (16.828 ha), ông H i (36.878ha), Hòa Bình (11.560 ha), Ph c Long (9.587 ha), H ng Dân (5.900 ha) N ng su t em l i khá cao, bình quân tôm 370 kg/ha/n m, cua: 140 kg/ha/n m, cá: 470 kg/ha/n m Tùy thu c u

ki n t ng vùng và c a nông h mà có th áp d ng nuôi theo hình th c k t h p khác nhau: Tôm – Cua – Cá, Tôm – Cua, Tôm – Cá (cá ch m, rô phi,…) Mô hình này phù

p v i kh n ng c a bà con nông dân có v n u t th p, òi h i k thu t m c trung bình, c tôm thu ho ch t kích c l n, m b o ch t l ng và có giá cao trên th

tr ng Thông th ng bà con th gi ng theo hình th c thu t a th bù (trung bình 1 – 2 tháng/l n th ), m t th t 1 – 3 con/m2, và thu ho ch theo con n c hàng tháng Trong n m 2009, kho ng 90% di n tích nuôi có hi u qu , lãi t 30 – 40 tri u/ha/n m

- Mô hình Tôm sú – Lúa: Trong n m 2009 di n tích c bà con nông dân th c

hi n theo mô hình này là 28.234 ha, t p trung các huy n: H ng Dân (16.218 ha),

Ph c Long (8.063 ha), Giá Rai (2.990 ha), V nh L i (731 ha), ông H i (232 ha)

ây c xem là mô hình s n xu t mang tính b n v ng, h n ch vi c s d ng thu c

o v th c v t trong s n xu t nông nghi p, do ó v a gi m chi phí s n xu t l i t ng

hi u qu kinh t , góp ph n b o v và s d ng có hi u qu h n tài nguyên t Thông

th ng ng i nông dân b t tay th tôm nuôi t tháng 01 n tháng 3 d ng l ch hàng

m Sau th i gian nuôi 4 – 4,5 tháng thì có th ti n hành thu ho ch tôm Sau ó chu n

qu c a quá trình canh tác này là giúp c i t o môi tr ng, h n ch m m b nh,… do

y ngày càng có nhi u h nông dân có u ki n áp d ng Di n tích nuôi trung bình 0,5 – 1,5 ha, m t th dao ng 2 - 3 con/m2, n ng su t tôm bình quân 200 – 250 kg/ha/v , lãi t 30 – 35 tri u ng/ha/v (c tôm và lúa), mô hình này t l s h có lãi chi m 90%

- Mô hình Tôm càng xanh – Lúa: Trong n m di n tích th nuôi là 5.816 ha, t p

trung nhi u nh t các huy n: Ph c Long (5.190 ha), huy n H ng Dân (381 ha), huy n Giá Rai (245 ha) ây c xem là mô hình nuôi tôm mang tình b n v ng cao ang c các ngành chuyên môn khuy n cáo nhân r ng, t ng t nh mô hình Tôm

sú – Lúa ây là mô hình nuôi có m c u t th p, phù h p h p v i kh n ng c a nhi u

bà con nuôi thu s n l i góp ph n n nh môi tr ng sinh thái cho vùng nuôi Thông

th ng bà con nông dân th tôm vào ao vèo v i m t 0,5 – 1 con/m2 (th t p trung trong tháng 07 d ng l ch hàng n m) và th tôm tr c 1 – 1,5 tháng so v i s lúa Các ngành chuyên môn nh n nh ây là mô hình khá phù h p v i nông dân vì d áp d ng

i v i m t s khu v c phía B c trong t nh, n ng su t tôm thu c kho ng 100 - 120 kg/ha, t l s h nuôi có lãi chi m 90%, m i h trung bình lãi t 20 – 40 tri u ng/ha (trong ó tôm càng xanh lãi kho ng 7 – 10 tri u/ha)

- Mô hình Tôm – r ng: i v i mô hình này tùy u ki n t nhiên c a t ng vùng khác nhau mà bà con nông dân l a ch n các i t ng nuôi phù h p góp ph n

ng hi u qu kinh t , các ki u nuôi th ng c bà con áp d ng là: Tôm – Cua – Cá -

ng, Tôm – Cua – R ng,…) N m 2009, di n tích c nông dân canh tác theo mô hình này là 2.354 ha, t p trung các huy n: ông H i (1.573 ha), Hòa Bình (781 ha) Trong vài n m g n ây, ngành nông nghi p ang khuy n khích nông dân nhân r ng

mô hình này vì ây là hình th c nuôi theo h ng sinh thái, t n d ng ngu n th c n t nhiên, c nuôi trên di n tích r ng ng p m n (kho ng 20% m ng bao) và t n d ng

c 1 ph n ngu n gi ng t t nhiên và t o ra s n ph m s ch Mô hình này a s n m trong vùng t lung tr ng và trong r ng phòng h Thông th ng các h canh tác theo

mô hình này th tôm v i m t t 1 – 2 con/m2 m t n c, cua: 500 – 700 con/ha Bà con th ng l y n c ra, vào theo th y tri u, u ki n không l y theo th y tri u c thì dùng máy b m Th i gian b t u thu t a sau khi th là kho ng 2,5 tháng, b sung

gi ng tôm nh k t 30 – 45 ngày/l n Trong n m 2009, hi u qu t mô hình này r t

kh quan: n ng su t chung các loài th y s n thu ho ch là 400 - 500 kg/ha/n m; s h

có lãi mô hình này 95% trung bình m i h lãi t 30 – 40 tri u ng

di n bi n b t l i cho ng i nuôi, nh h ng c a hi n t ng El Nino; M t s h dân

u t công trình nuôi còn n gi n, ch a u t trang thi t b trong quá trình nuôi nên không ch ng c khi có d ch b nh x y ra; K thu t nuôi còn h n ch (ch a tuân

th t t l ch th i v , mua gi ng trôi n i v th ,…); Tính c ng ng ch a c phát huy

hi u qu ,… T nh ng khó kh n trên, Ngành Nông nghi p & Phát tri n nông thôn ã

ra nhi u nhi u gi i pháp: T ng c ng công tác chuy n giao và ng d ng khoa h c – thu t trong s n xu t thông qua các l p t p hu n, h i th o chuyên nh m giúp nông dân ng d ng k thu t vào s n xu t ngày càng có hi u qu h n; Tri n khai l ch

th i v và t ng c ng công tác khuy n ng c s ; Ph bi n các chính sách, ch

tr ng liên quan n l nh v c nuôi tr ng th y s n ng i dân ch ng trong s n

xu t; Khuy n khích nhân r ng các mô hình nuôi th y s n thân thi n v i môi tr ng;

Ph i h p v i các ngành ch c n ng v n ng ng i dân tham gia vào các T h p tác

n xu t d dàng h n trong vi c h tr k thu t và thông tin v giá c th tr ng, các chính sách có liên quan, T ó, giúp ng i nuôi tr ng th y s n an tâm s n xu t

và t ng hi u qu kinh t trong s n xu t, t ng b c phát tri n th m nh nuôi tr ng th y

u ý là vào th i m th i ti t n ng gay g t, m c n c xu ng r t th p gây thi u n c

n xu t cho c ngành th y s n và tr ng tr t c a huy n Trong n m 2009, c ng chính

u này ã làm môi tr ng n c thay i t ng t làm h n 1.300 ha tôm nuôi ch t các xã Phong Th nh Tây, Phong Th nh A và Tân Th nh,… gây thi t h i hàng t ng, khi n nhi u h dân iêu ng (Xã Lu n, 2009)

Nh ng tháng u n m 2010, tình hình l i càng t i t h n, mùa khô kéo dài gây thi u

c s n xu t tr m tr ng, tôm thì thi u n c m n, lúa thì thi u n c ng t,… ó là k t

qu c a cu c “tranh ch p” gi a m n - ng t ã và ang x y ra gây g t B c Liêu nói chung mà c bi t là huy n Giá Rai nói riêng Mâu thu n d ng nh n “ nh m” khi hàng tr m h nuôi tôm t i huy n Giá Rai, Hòa Bình òi phá p, m c ng l y

c m n c u tôm,

Lý do chúng ta có th d nh n ra khi huy n Giá Rai là huy n cu i cùng c a t nh nh n ngu n n c ng t t Kênh Qu n l Ph ng Hi p v , l ng n c ng t t th ng ngu n v n m nay ít h n, a hình c a BSCL l i b ng ph ng, kênh d n b b i

ng nên ngu n n c ng t khó ch y t i các vùng xa nh huy n Giá Rai H th ng th y

i l i không hoàn ch nh, m t kênh mà s d ng cho c hai h sinh thái m n - ng t

c ng t không v nh ng chính quy n a ph ng c ng không th cho n c m n vào c u tôm khi di n tích lúa ang giai n tr bông còn quá nhi u trong t nh

Theo nh h ng s n xu t c a t nh, do h n ch v h th ng th y l i trong vi c cung

p n c ng t nên di n tích lúa ông Xuân c a t nh n n m 2015 là 45.000 ha,

nh ng hi n nay ch m i n m 2010 di n tích lúa ông Xuân ã là 44.000 ha (Kim

ng, 2010) V lúa ông Xuân 2009 c mùa, ngay th i m giá bán cao, tình hình n ng su t và giá c v ông Xuân n m nay bà con phiên oán c ng t ng t nên

nh d ng tr ng lúa Vi c s n xu t t phát c a bà con ã làm chính quy n các c p

ph i au u trong vi c u ti t n c sao cho tr n c ôi bên nh ng không th làm

u ó c Tr ng Duy (2010), ông Xuân n m nay nông dân B c Liêu s n xu t

27.000 ha lúa ông xuân Mùa khô n m nay v s m h n m i n m kho ng 1 tháng, ngay t u tháng 3, khi lúa m i c g n hai tháng tu i ã x y ra tình tr ng thi u

c ng t nhi u a ph ng c bi t, x y ra hai t xâm nh p m n, n c m n ã

n sâu vào vùng ng t n nh, trên các tuy n kênh n i ng m n cao nh t lên n trên 6%o, hàng ngàn ha lúa ông xuân b ch t tr ng, thi t h i n ng nh t là huy n Giá Rai, v i di n tích h n 1.000 ha,

Tr c tình th khó x , chính quy n a ph ng quy t nh d n ng t c u 27.000 ha lúa,

t qu làm toàn t nh thi t h i kho ng 8.000 ha tôm Ông Nguy n Hoàng Tu n có cách

so sánh r t nông dân: ây nuôi tôm ch y u theo mô hình qu ng canh, n ng su t 300kg/ha/n m, giá 100.000 ng/kg, m i n m thu v 30 tri u ng Trong khi ó, làm nông nghi p 1ha 3 v , thu nh p không d i 40 tri u ng Ai c ng là dân, nh ng t nh

ch c u lúa mà quên c u tôm, th t tình tôi không bi t nói sao v i dân trong p” (Báo

i, 2010)

Nh ng th c t chúng ta th y không n gi n nh ông Tu n ngh , n u d n m n c u tôm t kênh Qu n L i Giá Rai thì di n tích thi t h i c a lúa là r t l n trong t nh,

ch a tính n vi c n c m n d n vào k t h p tri u c ng bi n Tây t Cà Mau, Kiêng Giang s làm xâm nh p m n sâu vào n i ng theo kênh Qu n L Ph ng Hi p làm thi t h i vùng ng t hóa H u Giang và Sóc Tr ng