giáo án 12 HK2

Thuyết lượng tử ánh sáng 53 Bài tập 54 Hiện tượng quang điện trong 55 Hiện tượng quang- phát quang... Về kĩ năng - Phân tích hoạt động của mạch dao động - Vận dụng các công thức đã học v

Trang 1

PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH VẬT LÍ 12 NĂM HỌC 2016 - 2017

Cả năm:70 tiết Kì I : 35 tiết Kì II : 35 tiết

HỌC KÌ II Chương IV Dao động và sóng điện từ 5 tiết (4LT-1BT)

49-50 Thực hành: Đo bước sóng ánh sáng bắng PP giao thoa

51 Ôn tập kiểm tra

52 Hiện tượng quang điện Thuyết lượng tử ánh sáng

53 Bài tập

54 Hiện tượng quang điện trong

55 Hiện tượng quang- phát quang

Trang 2

Chương VII Hạt nhân nguyên tử 10 tiết (7LT-3BT)

60 Tính chất và cấu tạo hạt nhân

Trang 3

Tuần:… Ngày soạn:…………

DAO ĐỘNG VÀ SÓNG ĐIỆN TỪ

§20 MẠCH DAO ĐỘNG

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Về kiến thức

- Phát biểu được các định nghĩa về mạch dao động và dao động điện từ

- Nêu được vai trò của tụ điện và cuộn cảm trong hoạt động của mạch LC

- Viết được biểu thức của điện tích, cường độ dòng điện, chu kì và tần số dao động riêngcủa mạch dao động

2 Về kĩ năng

- Phân tích hoạt động của mạch dao động

- Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK

3 Về thái độ

- Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

* Tiến trình giảng dạy

Hoạt động 1 (15 phút): Tìm hiểu về mạch dao động

- Minh hoạ mạch dao động - HS ghi nhận mạch dao

động

- HS quan sát việc sử dụnghiệu điện thế xoay chiều giữa hai bản tụ  hiệu điện thế này thể hiện bằng một hình sin trên màn hình

2 Muốn mạch hoạt động  tích điện

cho tụ điện rồi cho nó phóng điện tạo

ra một dòng điện xoay chiều trong mạch

3 Người ta sử dụng hiệu điện thế xoay

Chiều được tạo ra giữa hai bản của tụđiện bằng cách nối hai bản này vớimạch ngoài

- q

Trang 4

Hoạt động 2 (20 phút): Tìm hiểu dao động điện từ tự do trong mạch dao động

- Vì tụ điện phóng điện

qua lại trong mạch nhiều

lần tạo ra dòng điện xoay

chiều  có nhận xét gì về

sự tích điện trên một bản

tụ điện?

- Trình bày kết quả nghiên

cứu sự biến thiên điện tích

biến thiên của q và i

- Cường độ điện trường E

trong tụ điện tỉ lệ như thế

- Giới thiệu cho HS khái

niệm năng lượng điện từ

- Trên cùng một bản có sựtích điện sẽ thay đổi theothời gian

- HS ghi nhận kết quảnghiên cứu

- Sự biến thiên điện tích trên một bản:

q = q0cos(t + )với

- Nếu chọn gốc thời gian là lúc tụ điệnbắt đầu phóng điện

q = q0cost

và 0cos( )

2

i I t 

Vậy, điện tích q của một bản tụ điện và

cường độ dòng điện i trong mạch daođộng biến thiên điều hoà theo thờigian; i lệch pha /2 so với q

2 Định nghĩa dao động điện từ

- Sự biến thiên điều hoà theo thời giancủa điện tích q của một bản tụ điện vàcường độ dòng điện (hoặc cường độđiện trường E và cảm ứng từ B) trongmạch dao động được gọi là dao độngđiện từ tự do

3 Chu kì và tần số dao động riêng của mạch dao động

- Chu kì dao động riêng

2

T   LC

- Tần số dao động riêng

12

f

LC





III Năng lượng điện từ

- Tổng năng lượng điện trường vànăng lượng từ trường trong mạch gọi

là năng lượng điện từ

- Mạch dao động lý tưởng năng lượngđiện từ được bảo toàn

IV CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút)

Trang 5

1 Củng cố

1 Sự biến thiên của dòng điện I trong mạch dao động lệch pha như thế nào so với sự biến

tiên của điện tích q của một bản tụ

A i cùng pha với q B i ngược pha với q C i sớm hơn q 900 D i trễ hơn q 900

2 Nếu tăg số vòng dây của cuộn cảm thì chu kì của dao động điện từ sẽ

A tăng B Giảm C không đổi D Không đủ cơ sở trả lời

2 BTVN

- Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 107

V RÚT KINH NGHIỆM

………

BÀI TẬP

-o0o -I MỤC TIÊU TIẾT HỌC

- Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập về mạch dao động

- Thông qua giải bài tập bổ sung thêm những kiến thức cần thiết cho HS chuẩn bị thi TN

- Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lậpmối quan hệ giữa các phương trình đã học

- Phương pháp giải bài tập

- Lựa chọn các bài tập đặc trưng

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)

3 Bài mới

* Vào bài

- Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập

Hoạt động 1: Tóm tắt kiến thức và đổi đơn vị các đại lượng L, C (10 phút)

1 Mạch dao động: Là mạch kín gồm tụ điện có điện dung C ghép với cuộn cảm thuần có độ

tự cảm L Mạch hoạt động khi tụ điện đã được tích điện bởi nguồn điện một chiều

2 Tần số góc riêng của mạch dao động: ω=

Trang 6

* Dòng điện tức thời i = q’ = -q0sin(t + ) = I0cos(t +  +2

)+ L là độ tự cảm của cuộn cảm, đơn vị henry (H)

+ C là điện dung của tụ điện, đơn vị fara ( F)

Đơn vị:

kilô (k) =103 ; mêga (M) = 106; mili (m) =103

; micrô () =106

; nanô (n) =109

; picô (p) =1012

Hoạt động 2: Bài tập SGK trang 107 (10 phút)

- Yêu cầu HS đọc bài 6, 7

Hoạt động 2: Giải một số bài tập theo dạng (15 phút)

- Phát phiếu bài tập bên

Câu 1: Cường độ dòng điện tức thời trong mạch dao động LC có dạng i=0,05cos2000t (A) Tần

Câu 3: Cường độ dòng điện tức thời trong mạch dao động LC có dạng i=0,02cos2000t (A) Tụ

điện trong mạch có điện dung 5F Độ tự cảm của cuộn cảm là :

Câu 4: Một mạch dao động LC lý tưởng gồm cuộn thuần cảm có độ tự cảm L=1/ (mH) và một

tụ điện có điện dung C = 4/ (nF) Chu kì dao động của mạch là:

A 4.10-4 s B 2.10-6 s C 4.10-5 s D 4.10-6 s

Câu 5: Một mạch dao động LC gồm cuộn thuần cảm có độ tự cảm L = 1/2 (H) và một tụ điện

có điện dung C Tần số dao động riêng của mạch là 0,5MHz Giá trị của C bằng :

Trang 7

IV CỦNG CỐ VÀ BTVN

- Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và chuẩn bị bài “ĐIỆN TỪ TRƯỜNG”

………

……… ………

§21 ĐIỆN TỪ TRƯỜNG

-o0o -I MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Nêu được định nghĩa về từ trường

- Phân tích được một hiện tượng để thấy được mối liên quan giữa sự biến thiên theo thờigian của cảm ứng từ với điện trường xoáy và sự biến thiên của cường độ điện trường với từtrường

- Nêu được hai điều khẳng định quan trọng của thuyết điện từ

Hoạt động 1 (20 phút): Tìm hiểu về mối quan hệ giữa điện trường và từ trường

- Y/c HS nghiên cứu Sgk và

trả lời các câu hỏi

- Trước tiên ta phân tích thí

- Chứng tỏ tại mỗi điểm trong dây có một điện trường có E

cùng chiều với dòng điện

Đường sức của điện trường này nằm dọc theo dây, nó là một đường cong kín

I Mối quan hệ giữa điện trường và từ trường

1 Từ trường biến thiên và điện trường xoáy

Trang 8

điểm của đường sức của

một điện trường tĩnh điện

- Tại những điện nằm ngoài

vòng dây có điện trường nói

trên không?

- Nếu không có vòng dây

mà vẫn cho nam châm tiến

lại gần O  liệu xung

quanh O có xuất hiện từ

trường xoáy hay không?

- Vậy, vòng dây kín có vai

trò gì hay không trong việc

tạo ra điện trường xoáy?

- Các đặc điểm:

a Là những đường có hướng

b Là những đường cong khôngkín, đi ra ở điện tích (+) và kết thúc ở điện tích (-)

c Các đường sức không cắt nhau …

d Nơi E lớn  đường sức mau…

- Có, chỉ cần thay đổi vị trí vòng dây, hoặc làm các vòng dây kín nhỏ hơn hay to hơn…

- Có, các kiểm chứng tương tự trên

- Không có vai trò gì trong việctạo ra điện trường xoáy

b Kết luận

- Nếu tại một nơi có từ trườngbiến thiên theo thời gian thì tạinơi đó xuất hiện một điện trườngxoáy

Hoạt động 2 ( 8 phút): Tìm hiểu về điện từ trường và thuyết điện từ Mác – xoen

- Ta đã biết giữa điện

trường và từ trường có

mối liên hệ với nhau: điện

trường biến thiên  từ

trường xoáy và ngược lại

từ trường biến thiên 

điện trường xoáy

 Nó là hai thành phần

của một trường thống

nhất: điện từ trường.

- HS ghi nhận điện từ trường II Điện từ trường và thuyết điện từ Mác - xoen

1 Điện từ trường

- Là trường có hai thành phần biếnthiên theo thời gian, liên quan mật thiếtvới nhau là điện trường biến thiên và

từ trường biến thiên

Hoạt động 3 ( 7 phút): Giải các bài tập SGK trang 111

- Yêu cầu học sinh đọc

các bài tập SGK - Đọc và giải thích lựa chọn của mình 4 D 5 D

……… ………

Trang 10

§22 SÓNG ĐIỆN TỪ

- Nêu được định nghĩa sóng điện từ

- Nêu được các đặc điểm của sóng điện từ

- Nêu được đặc điểm của sự truyền sóng điện từ trong khí quyển

3 Bài mới

* Vào bài

- Tiết này ta tiếp tục tìm hiểu nội dung thứ hai của thyết điện từ là “SÓNG ĐIỆN TỪ”

Hoạt động 1 (15 phút): Tìm hiểu về sóng điện từ

- Thông báo kết quả khi

giải hệ phương trình

Mác-xoen: điện từ trường lan

truyền trong không gian

- Sóng điện từ lan truyền

được trong điện môi Tốc

2 Đặc điểm của sóng điện từ

a Sóng điện từ lan truyền được trongchân không với tốc độ lớn nhất c 3.108m/s

b Sóng điện từ là sóng ngang:

E B c 

c Trong sóng điện từ thì dao động củađiện trường và của từ trường tại mộtđiểm luôn luôn đồng pha với nhau

d Khi sóng điện từ gặp mặt phân cáchgiữa hai môi trường thì nó bị phản xạ vàkhúc xạ như ánh sáng

e Sóng điện từ mang năng lượng

f Sóng điện từ có bước sóng từ vài m

 vài km được dùng trong thông tin

liên lạc vô tuyến gọi là sóng vô tuyến:

+ Sóng cực ngắn

+ Sóng ngắn

+ Sóng trung

Trang 11

+ Sóng dài.

Hoạt động 2( 20phút): Tìm hiểu về sự truyền sóng vô tuyến trong khí quyển

- Ở các máy thu thanh, ở

mặt ghi các dải tần ta thấy

một số dải sóng vô tuyến

tương ứng với các bước

sóng: 16m, 19m, 25m…

tại sao là những dải tần đó

mà không phải những dải

tần khác?

 Đó là những sóng điện

từ có bước sóng tương

ứng mà những sóng điện

từ này nằm trong dải sóng

vô tuyến, không bị không

đã bị ion hoá rất mạnhdưới tác dụng của tia tửngoại trong ánh sáng MặtTrời

II Sự truyền sóng vô tuyến trong khí quyển

1 Các dải sóng vô tuyến

- Không khí hấp thụ rất mạnh các sóngdài, sóng trung và sóng cực ngắn

- Không khí cũng hấp thụ mạnh cácsóng ngắn Tuy nhiên, trong một sốvùng tương đối hẹp, các sóng có bướcsóng ngắn hầu như không bị hấp thụ.Các vùng này gọi là các dải sóng vôtuyến

2 Sự phản xạ của sóng ngắn trên tầng điện li

- Tầng điện li: (Sgk)

- Sóng ngắn phản xạ rất tốt trên tầngđiện li cũng như trên mặt đất và mặtnước biển như ánh sáng

……… ………

§23 NGUYÊN TẮC THÔNG TIN LIÊN LẠC BẰNG SÓNG VÔ TUYẾN

- Nêu được những nguyên tắc cơ bản của việc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến

- Vẽ được sơ đồ khối của một máy phát và một máy thu sóng vô tuyến đơn giản

Trang 12

- Nêu rõ được chức năng của mỗi khối trong sơ đồ của một máy phát và một máy thu sóng

vô tuyến đơn giản

“NGUYÊN TẮC THÔNG TIN LIÊN LẠC BẰNG SÓNG VÔ TUYẾN”

Hoạt động 1 (10 phút): Tìm hiểu nguyên tắc chung của việc thông tin liên lạc bằng sóng vô

tuyến

- Ta chỉ xét chủ yếu sự

truyền thanh vô tuyến

- Tại sao phải dùng các

sóng ngắn?

- Hãy nêu tên các sóng

này và cho biết khoảng tần

nào để sóng mang truyền

tải được thông tin có tần

số âm

- Sóng mang đã được biến

điệu sẽ truyền từ đài phát

 máy thu

- Nó ít bị không khí hấp thụ Mặt khác, nó phản xạ tốt trên mặt đất và tầng điện li, nên có thể truyền

đi xa

+ Dài:  = 103m, f = 3.105Hz

+ Trung:  = 102m,

f = 3.106Hz (3MHz)

+ Ngắn:  = 101m,

f = 3.107Hz (30MHz)

+ Cực ngắn: vài mét,

f = 3.108Hz (300MHz)

- HS ghi nhận cách biến điện các sóng mang

- Trong cách biến điệu biên độ, người ta làm cho biên độ của sóng mang biến thiên theo thời gian với tần số bằng tần số của sóng âm

I Nguyên tắc chung của việc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến

1 Phải dùng các sóng vô tuyến cóbước sóng ngắn nằm trong vùng cácdải sóng vô tuyến

- Những sóng vô tuyến dùng để tải các

thông tin gọi là các sóng mang Đó là

các sóng điện từ cao tần có bước sóng

từ vài m đến vài trăm m

2 Phải biến điệu các sóng mang

- Dùng micrô để biến dao động âmthành dao động điện: sóng âm tần

Trang 13

(Đồ thị E(t) của sóng mang

chưa bị biến điệu)

(Đồ thị E(t) của sóng âm

tần)

(Đồ thị E(t) của sóng mang

đã được biến điệu về biên

độ)

- Cách biến điệu biên độ được dùng trong việc truyền thanh bằng các sóng dài, trung và ngắn 4 Khi tín hiệu thu được có cường độ

nhỏ, ta phải khuyếch đại chúng bằng

các mạch khuyếch đại.

Hoạt động 2 (10 phút): Tìm hiểu sơ đồ khối của một máy phát thanh vô tuyến đơn giản

- Y/c HS đọc Sgk và cho biết sơ

đồ khối của một máy phát thanh

vô tuyến đơn giản

- Hãy nêu tên các bộ phận trong

sơ đồ khối (5)?

- Hãy trình bày tác dụng của

mỗi bộ phận trong sơ đồ khối

(3): Trộn dao động điện từ cao

tần với dao động điện từ âm tần

(4): Khuyếch đại dao động điện

từ cao tần đã được biến điệu

(5): Tạo ra điện từ trường cao

tần lan truyền trong không gian

Hoạt động 3 ( 10 phút): Tìm hiểu sơ đồ khối của một máy thu thanh đơn giản

- Y/c HS đọc Sgk và cho biết sơ đồ

khối của một máy thu thanh vô

tuyến đơn giản

- Hãy nêu tên các bộ phận trong sơ

Trang 14

- Hãy trình bày tác dụng của mỗi bộ

phận trong sơ đồ khối (5)?

(1): Thu sóng điện từ cao tần biến

điệu

(2): Khuyếch đại dao động điện từ

cao tần từ anten gởi tới

(3): Tách dao động điện từ âm tần

ra khỏi dao động điện từ cao tần

(4): Khuyếch đại dao động điện từ

(5): Loa

IV CỦNG CỐ VÀ BTVN (5phút)

1 Củng cố

1 Trong các dụng cụ nào dưới đây có cả một máy phát và máy thu sóng vô tuyến

A máy thu thanh

B máy thu hình

C Chiếc điện thoại di động

D cái điều khiển ti vi

2 BTVN

- Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 119

………

……… ………

Ngày………….tháng………năm 2017

NHẬN XÉT VÀ KÝ DUYỆT CỦA

TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN NHẬN XÉT VÀ KÝ DUYỆT CỦA BAN GIÁM HIỆU

Trang 15

- Mô tả được 2 thí nghiệm của Niu-tơn và nêu được kết luận rút ra từ mỗi thí nghiệm

- Giải thích được hiện tượng tán sắc ánh sáng qua lăng kính bằng hai giả thuyết của tơn

Niu-2 Về kĩ năng

- Ở lớp 11 ta đã học về tính chất của lăng kính Nghĩa là khi ánh sáng trắng qua lăng kính

sẽ tách thành dãy bảy màu: đỏ cam vàng lục lam chàm tím.Vậy tại sao ánh sáng trắng lại tách racác ánh sáng có màu sắc như vậy ta chưa giải thích Hôm nay ta sẽ giải thích hiện tượng này quabài “TÁN SẮC ÁNH SÁNG”

Hoạt động 1 ( 10phút): Tìm hiểu thí nghiệm về sự tán sắc ánh sáng của Niu-tơn

- GV trình bày sự bố trí thí

nghiệm của Niu-tơn và yêu cầu

HS nêu tác dụng của từng bộ

phận trong thí nghiệm

- Cho HS quan sát hình ảnh giao

thoa trên ảnh và yêu cầu HS cho

biết kết quả của thí nghiệm

- Nếu ta quay lăng kính P quanh

cạnh A, thì vị trí và độ dài của dải

sáng bảy màu thay đổi thế nào?

- HS đọc SGK để tìm hiểu tác dụng của từng bộ phận

- HS ghi nhận các kết quả thí nghiệm, từ đó thảo luận về các kết quả của thí nghiệm

- Khi quay theo chiều tăng góc tới thì thấy một trong 2 hiện tượng sau:

a Dải sáng càng chạy xa thêm, xuống dưới và càng dài thêm (i > imin: Dmin)

b Khi đó nếu quay theo chiềungược lại, dải sáng dịch lên 

I Thí nghiệm về sự tán sắc ánh sáng của Niu-tơn (1672)

- Kết quả:

+ Vệt sáng F’ trên màn M

bị dịch xuống phía đáy lăngkính, đồng thời bị trải dài thành một dải màu sặc sỡ.+ Quan sát được 7 màu: đỏ,

da cam, vàng, lục, làm, chàm, tím

+ Ranh giới giữa các màu không rõ rệt

- Dải màu quan sát được này là quang phổ của ánh

sáng Mặt Trời hay quang

Đỏ

Da cam Vàng Lục Lam Chàm Tím

Trang 16

dừng lại  đi lại trở xuống.

Lúc dải sáng dừng lại: Dmin, dải sáng ngắn nhất

- Đổi chiều quay: xảy ra ngược lại: chạy lên  dừng lại

 chạy xuống Đổi chiều thì dải sáng chỉ liên tục chạy xuống

sự phân tách một chùm ánh sáng phức tạp thành các chùm sáng đơn sắc

Hoạt động 2 ( 10 phút): Tìm hiểu thí nghiệm với ánh sáng đơn sắc của Niu-tơn

- Để kiểm nghiệm xem có phải

thuỷ tinh đã làm thay đổi màu của

khác kết quả vẫn tương tự  Bảy

chùm sáng có bảy màu cầu vồng,

tách ra từ quang phổ của Mặt

Trời, đều là các chùm sáng đơn

sắc

- HS đọc Sgk để biết tác dụngcủa từng bộ phận trong thí nghiệm

- HS ghi nhận các kết quả thí nghiệm và thảo luận về các kết quả đó

ló lệch về phía đáy nhưng không bị đổi màu

Vậy: ánh sáng đơn sắc là

ánh sáng không bị tán sắc khi truyền qua lăng kính

Hoạt động 3 (10 phút): Giải thích hiện tượng tán sắc

- Ta biết nếu là ánh sáng đơn

sắc thì sau khi qua lăng kính

sẽ không bị tách màu Thế

nhưng khi cho ánh sáng trắng

(ánh sáng Mặt Trời, ánh sáng

đèn điện dây tóc, đèn măng

sông…) qua lăng kính chúng

bị tách thành 1 dải màu 

điều này chứng tỏ điều gì?

- Góc lệch của tia sáng qua

lăng kính phụ thuộc như thế

nào vào chiết suất của lăng

- Chiết suất càng lớn thì càng bị lệch về phía đáy

- Chiết suất của thuỷ tinh đối với các ánh sáng đơn sắc khác nhau thì khác nhau, đối với màu đỏ là nhỏ nhất và màu tím là lớn nhất

III Giải thích hiện tượng tán sắc

- Ánh sáng trắng không phải

là ánh sáng đơn sắc, mà là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím

- Chiết suất của thuỷ tinh biến thiên theo màu sắc của ánh sáng và tăng dần từ màu

đỏ đến màu tím

- Sự tán sắc ánh sáng là sự phân tách một chùm ánh sáng phức tạp thành c chùm sáng đơn sắc

Trang 17

Hoạt động 4 (5 phút): Tìm hiểu các ứng dụng của hiện tượng tán sắc.

IV CỦNG CỐ VÀ BTVN (5 phút)

1 Củng cố

1 Thí nghiệm với ánh sáng đơn sắc của Niutơn nhằm chứng minh

A sự tồn tại của as đơn sắc

B lăng kính không làm thay đổi màu sắc của ánh sáng

C ánh sáng mặt trời không phải là ánh sáng dơn sắc

D ánh sang có bất kì màu gì khi đi qua lăng kính cũng bị lệch về đáy

2 BTVN

- Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 125 và SBT trang 38, 39

………

……… ………

§25 SỰ GIAO THOA ÁNH SÁNG

- Mô tả được thí nghiệm về nhiễu xạ ánh sáng và thí nghiệm Y-âng về giao thoa ánh sáng

- Viết được các công thức cho vị trí của các vân sáng, tối và cho khoảng vân i

- Nhớ được giá trị phỏng chưng của bước sóng ứng với vài màu thông dụng: đỏ, vàng,lục…

- Nêu được điều kiện để xảy ra hiện tượng giao thoa ánh sáng

- Dụng cụ thí nghiệm giao thoa sóng ánh sáng bằng khe Yâng

3 Bài mới

* Vào bài

Hoạt động 1 ( 10phút): Tìm hiểu về hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng

Trang 18

- Mô tả hiện tượng nhiễu

xạ ánh sáng

- O càng nhỏ  D’ càng

lớn so với D

- Nếu ánh sáng truyền

thẳng thì tại sao lại có

hiện tượng như trên?

 gọi đó là hiện tượng

hiện tượng này tương tự

như hiện tượng nhiễu xạ

của sóng trên mặt nước

khi gặp vật cản

- HS ghi nhận kết quả thí nghiệm và thảo luận để giải thích hiện tượng

- HS ghi nhận hiện tượng

- HS thảo luận để trả lời

I Hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng

- Hiện tượng truyền sai lệch so với sự truyền thẳng khi ánh sáng gặp vật cản gọi là hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng

- Mỗi ánh sáng đơn sắc coi như một sóng có bước sóng xác định

Hoạt động 2 (20 phút): Tìm hiểu hiện tượng giao thoa ánh sáng

- Mô tả bố trí thí nghiệm

Y-âng

- Hệ những vạch sáng, tối

 hệ vận giao thoa

- Y/c HS giải thích tại sao

lại xuất hiện những vân

- HS ghi nhận các kết quả thí nghiệm

- Kết quả thí nghiệm có thể giải thích bằng giao thoa của hai sóng:

từ F1, F2 rọi qua kính lúp vào mắt, vân quan sát được sẽ sáng hơn Nếu dùng nguồn laze thì phải đặt M

HS dựa trên sơ đồ rút gọncùng với GV đi tìm hiệu đường đi của hai sóng đến

A

II Hiện tượng giao thoa ánh sáng

1 Thí nghiệm Y-âng về giao thoa ánh sáng

- Ánh sáng từ bóng đèn Đ  trên M trông thấy một hệ vân có nhiều màu

- Đặt kính màu K (đỏ…)  trên M chỉ

có một màu đỏ và có dạng những vạchsáng đỏ và tối xen kẽ, song song và cách đều nhau

- Giải thích:

Hai sóng kết hợp phát đi từ F1, F2 gặp nhau trên M đã giao thoa với nhau:+ Hai sóng gặp nhau tăng cường lẫn nhau  vân sáng

+ Hai sóng gặp nhau triệt tiêu lẫn nhau

 vân tối

2 Vị trí vân sáng

Trang 19

hàng trăm xentimét, do đó

lấy gần đúng: d2 + d1 

2D

- Để tại A là vân sáng thì

hai sóng gặp nhau tại A

phải thoả mãn điều kiện

gì?

- Làm thế nào để xác định

vị trí vân tối?

- Lưu ý: Đối với vân tối

không có khái niệm bậc

- Vì xen chính giữa hai vân sáng là một vân tối nên:

- Vị trí các vân tối

'

1( ' )2





c Tại O là vân sáng bậc 0 của mọi bứcxạ: vân chính giữa hay vân trung tâm, hay vân số 0

4 Ứng dụng:

Trang 20

- Tại O, ta có x = 0, k = 0

và  = 0 không phụ thuộc



- Quan sát các vân giao

thoa, có thể nhận biết vân

nào là vân chính giữa

- HS đọc Sgk và thảo luận

về ứng dụng của hiện tượng giao thoa

- Đo bước sóng ánh sáng

Nếu biết i, a, D sẽ suy ra được :

ia D

trong phổ nhìn thấy là giúp

được cho mắt nhìn mọi vật

và phân biệt được màu

sắc

- Quan sát hình 25.1 để

biết bước sóng của 7 màu

trong quang phổ

- HS đọc Sgk để tìm hiểu III Bước sóng và màu sắc

1 Mỗi bức xạ đơn sắc ứng với một bước sóng trong chân không xác định

2 Mọi ánh sáng đơn sắc mà ta nhìn thấy có:  = (380  760) nm

3 Ánh sáng trắng của Mặt Trời là hỗnhợp của vô số ánh sáng đơn sắc có bước sóng biến thiên liên tục từ 0 đến



4 Nguồn kết hợp là

- Hai nguồn phát ra ánh sáng có cùng bước sóng

- Hiệu số pha dao động của hai nguồn không đổi theo thời gian

2 Hiện tượng giao thoa ánh sáng chỉ quan sát được khi hai nguồn ánh sáng là hai nguồn

A đơn sắc B Kết hợp C Cùng màu sắc D Cùng cường độ ánh sáng

2 BTVN

- Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 132.

………

……… ………

Trang 22

- Lựa chọn cac bài tập đặc trưng

- Yêu cầu HS đọc bài 4 và

giải thích phương án lựa

- Tiến hành giải bài toántheo nhóm

Trang 23

Hoạt động 2: Bài tập 12 trang 133 (20 phút)

- Về nhà làm lại các bài tập đã được hướng dẫn và chuẩn bị bài “CÁC LOẠI QUANG PHỔ”

………

……… ………

- GV: Soạn bài tập với nội dung cần luyện tập

- HS: Ôn tập kiến thức của chương

Trang 24

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

Hoạt động 1 (5 phút) GV giới thiệu bài toán luyện tập HS tìm hiểu nội dung bài toán.

Bài 1 Trong TN về giao thoa ánh sáng, đo được khoảng cách từ vân sáng thứ tư đến vân sáng

thứ 10 ở cùng một bên vân sáng trung tâm là 2,4m Khoảng cách giữa hai khe là 1mm, màn cáchhai khe 1m

a) Tính bước sóng ánh sáng

b) Ở hai vị trí M, N cách vân trung tâm lần lượt là 1,2mm và 1,4mm có vân gì?

c) Từ M đến N có bao nhiêu vân sáng, vân tối Biết M, N ở hai phía tâm màn

d) Bề rộng vân giao thoa quan sát được trên màn là 12,3mm Xác định số vân trong vùnggiao thoa

Bài 2 Trong TN về giao thoa ánh sáng, hai khe S1, S2 cách nhau a = 1m; màn quan sát đặt cáchhai khe D = 2m Nguồn phát ánh sáng trắng có bước sóng biến đổi từ 0,4m đến 0,76m

a) Xác định chiều rộng quang phổ liên tục bậc 2

b) Ở vị trí vân sáng 3 của bức xạ đỏ, có những bức xạ nào cho vân sáng trùng nhau?

Hoạt động 2 (35 phút) Giải bài tập.

Hướng dẫn HS giải bài toán

của vân giao thoa

H Khoảng cách từ vân trung

tâm đến một vân sáng, vân

tối như thế nào so với

khoảng vân?

Hướng dẫn HS đếm số vân

-Cần lưu ý số khoảng vân có

trong vùng giao thoa cần

đếm số vân

-Phải biết loại vân ở vị trí

đầu hoặc vị trí cuối của bề

rộng vùng giao thoa

-Hướng dẫn cách đếm cho 2

trường hợp: số vân của vùng

giao thoa trên màn; số vân

giữa 2 vị trí bất kì

-Đọc đề bài toán 1, phân tíchnội dung và yêu cầu Thảo luậnnhóm, cá nhân giải theo gợi ýcủa GV

-Tìm hiểu liên hệ giữa khoảngcách của hai vân sáng vàkhoảng vân i

x = | ki – k’i |-Tìm được i và tính 

-Viết biểu thức xác định vị trívân sáng, vân tối và so sánhvới khoảng vân

Xs = (số nguyên)i

Xt = (số bán nguyên)i

Thảo luận nhóm, suy ra cáchxác định loại vân ở một vị tríxác định

-Một HS lên bảng thực hiệncông việc đếm số vân giaothoa Rút ra qui luật chung vềcách giải cho nội dung trên

-Ghi nhận hướng dẫn của GV

về qui luật chung để đếm sốvân cho 2 trường hợp

a) Từ x = | 10i – 4i | = 6iTìm i Tìm bước sóng bằng công thức

3,5

N

x

i  (số bán nguyên)Tại N là vân tối

c) Số vân giao thoa

+ Vùng MN:

2,6 6,5

L

33 vân sáng, 34 vân tối

Bài 2 -Một HS lên bảng, thực hiện a) Áp dụng:

Trang 25

H Mô tả kết quả giao thoa

kết quả bài toán

việc giải theo nội dung GVhướng dẫn

+ Viết biểu thức vị trí vân đỏvân tím bậc k

d d

t t

D

x k

a D

-Trả lời câu hỏi:

+Khoảng vân thu hẹp dần

+Các vân cùng bậc của 7 hệvân không thể trùng nhau ởmột vị trí Chỉ có một số bức

xạ cho vân trùng nhau nhưngkhác bậc của các vân

-Thực hiện việc giải bài toántheo hướng dẫn của GV

a





Vị trí các vân sáng của cácbức xạ trùng nhau

D

x k a





Ta có x = xđ

3 3 (1)

d

k k

 Có 2 bức xạ cho vân sángtrùng vân đỏ số 3

Hoạt động 2 (5 phút) Củng cố.

- GV nhắc lại việc vận dụng các công thức về giao thoa

- Lưu ý về cách tính số vân quan sát được trên vùng giao thoa, cách xác định vùnggiao thoa và những kiến thức liên quan

IV RÚT KINH NGHIỆM

………

……

………

…… ………

§26 CÁC LOẠI QUANG PHỔ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Mô tả được cấu tạo và công dụng của một máy quang phổ lăng kín

- Mô tả được quang phổ liên tục, quảng phổ vạch hấp thụ và hấp xạ và hấp thụ là gì và đặcđiểm chính của mối loại quang phổ này

Trang 26

Hoạt động 1 ( 10 phút): Tìm hiểu về máy quang phổ

- Khi chiếu chùm sáng vào

khe F  sau khi qua ống

(1 chùm tia song song đến

TKHT sẽ hội tụ tại tiêu

- Chùm song song, vì F đặttại tiêu điểm chính của L1 vàlúc nay F đóng vai trò như 1nguồn sáng

- Phân tán chùm sáng songsong thành những thành phầnđơn sắc song song

- Hứng ảnh của các thànhphần đơn sắc khi qua lăngkính P

I Máy quang phổ

- Là dụng cụ dùng để phân tích mộtchùm ánh sáng phức tạp thànhnhững thành phần đơn sắc

- Gồm 3 bộ phận chính:

1 Ống chuẩn trực

- Gồm TKHT L1, khe hẹp F đặt tạitiêu điểm chính của L1

- Tạo ra chùm song song

2 Hệ tán sắc

- Gồm 1 (hoặc 2, 3) lăng kính

- Phân tán chùm sáng thành nhữngthành phần đơn sắc, song song

3 Buồng tối

- Là một hộp kín, gồm TKHT L2,tấm phim ảnh K (hoặc kính ảnh) đặt

F

L1

L2

K P

Trang 27

- HS đọc Sgk kết hợp vớihình ảnh quan sát được vàthảo luận để trả lời.

- HS đọc Sgk kết hợp vớihình ảnh quan sát được vàthảo luận để trả lời

- Khác nhau về số lượngcác vạch, vị trí và độ sángcác vạch ( và cường độcủa các vạch)

b Quang phổ vạch

- Là quang phổ chỉ chứa nhữngvạch sáng riêng lẻ, ngăn cách nhaubởi những khoảng tối

đó

Hoạt động 4 (10 phút): Tìm hiểu về quang phổ hấp thụ

- Minh hoạ thí nghiệm làm

xuất hiện quang phổ hấp

thụ

- Quang phổ hấp thụ là

quang phổ như thế nào?

- Quang phổ hấp thụ thuộc

loại quang phổ nào trong

cách phân chia các loại

quang phổ?

- HS ghi nhận kết quả thí nghiệm

- HS thảo luận để trả lời

- Quang phổ vạch

III Quang phổ hấp thụ

- Quang phổ liên tục, thiếu các bức

xạ do bị dung dịch hấp thụ, được gọi là quang phổ hấp thụ của dung dịch

- Các chất rắn, lỏng và khí đều cho quang phổ hấp thụ

- Quang phổ hấp thụ của chất khí chỉ chứa các vạch hấp thụ Quang phổ của chất lỏng và chất rắn chứa các “đám” gồm cách vạch hấp thụ nối tiếp nhau một cách liên tục

C quan sát và chụp quang phổ của các vât

D đo cường độ sáng của các vạch quanh phổ

2 Quang phổ liên tục của một vật phụ tuộc vào

A bản chất của vật nóng sang B nhiệt độ của vật sáng

C nhiệt độ à bản chất của vật sáng D thành phần cấu tạo của vật sáng

Trang 28

2 BTVN

- Làm tất cả các bài tập trong SGK trang 133 và SBT

………

……… ………

§27 TIA HỒNG NGOẠI VÀ TIA TỬ NGOẠI

- Nêu được bản chất, tính chất của tia hồng ngoại và tia tử ngoại

- Nêu được rằng: tia hồng ngoại và tia tử ngoại có cùng bản chất với ánh sáng thôngthường, chỉ khác ở một điểm là không kích thích được thần kinh thị giác, là vì có bước sóng(đúng hơn là tần số) khác với ánh sáng khả kiến

3 Bài mới

* Vào bài

Hoạt động 1 ( 7 phút): Tìm hiểu thí nghiệm phát hiện tia hồng ngoại và tia tử ngoại

- Mô tả thí nghiệm phát

hiện tia hồng ngoại và tử

ngoại

- Mô tả cấu tạo và hoạt

động của cặp nhiệt điện

- Thông báo các kết quả

thu được khi đưa mối hàn

H trong vùng ánh sáng

nhìn thấy cũng như khi

đưa ra về phía đầu Đỏ (A)

- HS mô tả cấu tạo và nêuhoạt động

- HS ghi nhận các kết quả

- Ở hai vùng ngoài vùngánh sáng nhìn thấy, cónhững bức xạ làm nóngmối hàn, không nhìn thấy

I Phát hiện tia hồng ngoại và tia tử ngoại

- Đưa mối hàn của cặp nhiệt điện:+ Vùng từ Đ  T: kim điện kế bị lệch.+ Đưa ra khỏi đầu Đ (A): kim điện kếvẫn lệch

+ Đưa ra khỏi đầu T (B): kim điện kếvẫn tiếp tục lệch

+ Thay màn M bằng một tấm bìa có

Trang 29

- Một số người gọi tia từ

ngoại là “tia cực tím”, gọi

thế thì sai ở điểm nào?

được

- Không nhìn thấy được

- Cực tím  rất tím  mắt

ta không nhìn thấy thì cóthể có màu gì nữa

phủ bột huỳnh quang  ở phần màutím và phần kéo dài của quang phổkhỏi màu tím  phát sáng rất mạnh

- Vậy, ở ngoài quang phổ ánh sáng

nhìn thấy được, ở cả hai đầu đỏ và tím,còn có những bức xạ mà mắt khôngtrông thấy, nhưng mối hàn của cặpnhiệt điện và bột huỳnh quang pháthiện được

- Bức xạ ở điểm A: bức xạ (hay tia)hồng ngoại

- Bức xạ ở điểm B: bức xạ (hay tia) tửngoại

Hoạt động 2 ( 8 phút): Tìm hiểu bản chất và tính chất chung của tia hồng ngoại và tử ngoại

(cùng phát hiện bằng mộtdụng cụ)

- HS nêu các tính chấtchung

- Dùng phương pháp giaothoa:

+ “miền hồng ngoại”: từ760nm  vài milimét

+ “miền tử ngoại”: từ380nm  vài nanomét

II Bản chất và tính chất chung của tia hồng ngoại và tử ngoại

1 Bản chất

- Tia hồng ngoại và tia tử ngoại cócùng bản chất với ánh sáng thôngthường, và chỉ khác ở chỗ, không nhìnthấy được

2 Tính chất

- Chúng tuân theo các định luật: truyềnthẳng, phản xạ, khúc xạ, và cũng gâyđược hiện tượng nhiễu xạ, giao thoanhư ánh sáng thông thường

Hoạt động 4 ( 10 phút): Tìm hiểu về tia hồng ngoại

2 Tính chất và công dụng

- Tác dụng nhiệt rất mạnh  sấy khô,sưởi ấm…

Trang 30

- Gây một số phản ứng hoá học chụp ảnh hồng ngoại.

- Có thể biến điệu như sóng điện từcao tần  điều khiển dùng hồng ngoại

- Trong lĩnh vực quân sự

Hoạt động 5 ( 10 phút): Tìm hiểu về tia tử ngoại

- Y/c HS đọc Sgk và nêu

nguồn phát tia tử ngoại?

- Thông báo các nguồn

thì gần như trong suốt đối

với các tia tử ngoại có

- HS đọc Sgk và dựa vàokiến thức thực tế và thảoluận để trả lời

- Vì nó phát nhiều tia tửngoại  nhìn lâu  tổnthương mắt  hàn thìkhông thể không nhìn mang kính màu tím: vừahấp thụ vừa giảm cường

độ ánh sáng khả kiến

- HS ghi nhận sự hấp thụtia tử ngoại của các chất

Đồng thời ghi nhận tácdụng bảo vệ của tầng ozonđối với sự sống trên TráiĐất

- HS tự tìm hiểu các côngdụng ở Sgk

IV Tia tử ngoại

1 Nguồn tia tử ngoại

- Những vật có nhiệt độ cao (từ

2000oC trở lên) đều phát tia tử ngoại

- Nguồn phát thông thường: hồ quangđiện, Mặt trời, phổ biến là đèn hơi thuỷngân

- Tần ozon hấp thụ hầu hết các tia tửngoại có bước sóng dưới 300nm

4 Công dụng

- Trong y học: tiệt trùng, chữa bệnh còixương

- Trong CN thực phẩm: tiệt trùng thựcphẩm

- CN cơ khí: tìm vết nứt trên bề mặtcác vật bằng kim loại

IV CỦNG CỐ VÀ BTVN (5 phút)

1 Củng cố

1 Phát biểu nào sau đây không đúng?

A Tia hồng ngoại do các vật bị nung nóng phát ra

B Tia hồng ngoại làm phát quang một số chất

C Tác dụng nổi bậc nhất của tia hồng ngoại là tác dụng nhiệt

Trang 31

D Bước sóng của tia hồng ngoại lớn hơn 0,75 μmm

2 Tác dụng nào sau đây chỉ có tia tử ngoại con tia hồng ngoại và ánh sáng khả kiến không có?

………

……… ………

§28 TIA X

- Nêu được cách tạo, tính chất và bản chất tia X

- Nhớ được một số ứng dụng quan trọng của tia X

- Thấy được sự rộng lớn của phổ sóng điện từ, do đó thấy được sự cần thiết phải chia phổ

ấy thành các miền, theo kĩ thuật sử dụng để nghiên cứu và ứng dụng sóng điện từ trong mỗimiền

3 Bài mới

* Vào bài

Hoạt động 1 (5 phút): Tìm hiểu phát hiện về tia X

- Trình bày thí nghiệm

phát hiện về tia X của

Rơn-ghen năm 1895

- Ghi nhận về thí nghiệm phát hiện tia X của Rơn-ghen

I Phát hiện về tia X

- Mỗi khi một chùm catôt - tức là mộtchùm êlectron có năng lượng lớn - đậpvào một vật rắn thì vật đó phát ra tia X

Hoạt động 2 (10 phút): Tìm hiểu về cách tạo tia X

- Vẽ minh hoạ ống Cu-lít-giơ

dùng tạo ra tia X

- HS ghi nhận cấu tạo và hoạt động của ống Cu-lít-giơ

II Cách tạo tia X

- Dùng ống Cu-lít-giơ là một ốngthuỷ tinh bên trong là chất không,

Trang 32

Trường THPT Tây Nam Vật lý 12 CB

- Hiệu điện thế giữa A và K cỡ vàichục kV, các êlectron bay ra từ FF’chuyển động trong điện trườngmạnh giữa A và K đến đập vào A

và làm cho A phát ra tia X

Hoạt động 3 ( 10 phút): Tìm hiểu về bản chất và tính chất của tia X

- Thông báo bản chất của

giấy, vài … Mô cứng và

kim loại thì khó đi qua

hơn, kim loại có nguyên

tử lượng càng lớn thì càng

khó đi qua: đi qua lớp

nhôm dày vài chục cm

nhưng bị chặn bởi 1 tầm

chì dày vài mm

- Y/c HS đọc sách, dựa

trên các tính chất của tia X

để nêu công dụng của tia

X

- HS ghi nhận bản chất củatia X

- Có bản chất của sóng ánhsáng (sóng điện từ)

- HS nêu các tính chất củatia X

- HS đọc Sgk để nêu côngdụng

III Bản chất và tính chất của tia X

1 Bản chất

- Tia tử ngoại có sự đồng nhất về bảnchất của nó với tia tử ngoại, chỉ khác làtia X có bước sóng nhỏ hơn rất nhiều

quát về sóng điện từ IV Nhìn tổng quát về sóng điện từ- Sóng điện từ, tia hồng ngoại, ánh

sáng thông thường, tia tử ngoại, tia X

và tia gamma, đều có cùng bản chất, cùng là sóng điện từ, chỉ khác nhau về tần số (hay bước sóng) mà thôi

-Toàn bộ phổ sóng điện từ, từ sóng dài nhất (hàng chục km) đến sóng ngắn nhất (cỡ 10-12  10-15m) đã được khám

Trang 33

A Tác dụng lên kính ảnh B Khả năng đâm xuyên mạnh

C Gây hiện tượng quang điện D Tác dụng sinh lý

2 Tia X là

A bức xạ điện từ có bước sóng nhỏ hơn 10-8 m

B các bức xạ do đối âm cực của ống Rơnghen phát ra

C các bức xạ do catốt của ống Rơnghen phát ra

………

……… ………

- Lựa chọn cac bài tập đặc trưng

3 Bài mới

* Vào bài

- Để củng cố kiến thức đã học ta sẽ tiến hành giải một số bài tập có liên quan qua tiết bài tập

Trang 34

- Giải thích phương ánlựa chọn bài 4, 5, 6 Đáp án CBài 6

Vạch đỏ nằm bên phải vạch lam

giải thích phương án lựa

GV phát phiếu trắc nghiệm cho HS làm.

Câu 1 Tính chất nổi bật của tia hồng ngoại ℓà:

A Tác dụng nhiệt B Bị nước và thuỷ tinh hấp thụ mạnh

C Gây ra hiện tượng quang điện ngoài D Tác dụng ℓên kính ảnh hồng ngoại

Câu 2 Kết ℓuận nào sau đây ℓà sai Với tia Tử ngoại:

A Truyền được trong chân không B Có khả năng ℓàm ion hoá chất khí

Trang 35

C Không bị nước và thuỷ tinh hấp thụ D Có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của tiatím.

Câu 3 Nhận xét nào dưới đây sai về tia tử ngoại?

A Tia tử ngoại ℓà những bức xạ không nhìn thấy được, có tần số sóng nhỏ hơn tần số sóngcủa ánh sáng tím

B Tia tử ngoại tác dụng rất mạnh ℓên kính ảnh

C Tia tử ngoại bị thuỷ tinh không màu hấp thụ mạnh

D Các hồ quang điện, đèn thuỷ ngân và những vật bị nung nóng trên 30000C đều ℓà nhữngnguồn phát tia tử ngoại mạnh

Câu 4 Chọn phát biểu sai về tia hồng ngoại?

A Tia hồng ngoại do các vật bị nung nóng phát ra

B Bước sóng của tia hồng ngoại ℓớn hơn 0,75 μmm.

C Tia hồng ngoại ℓàm phát quang một số chất

D Tác dụng nhiệt ℓà tác dụng nổi bật nhất của tia hồng ngoại

Câu 5 Bức xạ tử ngoại ℓà bức xạ điện từ

A Có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của tia x

B Có tần số thấp hơn so với bức xạ hồng ngoại

C Có tần số ℓớn hơn so với ánh sáng nhìn thấy

D Có bước sóng ℓớn hơn bước sóng của bức xạ tím

Câu 6 Tính chất nào sau đây không phải của tia X:

A Tính đâm xuyên mạnh B Xuyên qua các tấm chì dày cỡ cm

C Iôn hóa không khí D Gây ra hiện tượng quang điện

Câu 7 Chọn sai khi nói về tia hồng ngoại

A Cơ thể người có thể phát ra tia hồng ngoại

B Tia hồng ngoại có tần số nhỏ hơn tần số của ánh sáng đỏ

C Tia hồng ngoại có màu hồng

D Tia hồng ngoại được dùng để sấy khô một số nông sản

Câu 8 Tính chất nào sau đây ℓà tính chất chung của tia hồng ngoại và tia tử ngoại

A ℓàm ion hóa không khí B có tác dụng chữa bệnh còi xương

C ℓàm phát quang một số chất D có tác dụng ℓên kính ảnh

Câu 9 Điều nào sau đây ℓà sai khi so sánh tia hồng ngoại với tia tử ngoại?

A Tia hồng ngoại và tia tử ngoại đều tác dụng ℓên kính ảnh;

B Cùng bản chất ℓà sóng điện từ;

C Tia hồng ngoại có bước sóng nhỏ hơn bước sóng tia tử ngoại;

D Tia hồng ngoại và tia tử ngoại đều không nhìn thấy bằng mắt thường

Câu 10 Phát biểu nào sau đây đúng khi nói về tia tử ngoại?

A Tia tử ngoại ℓà một bức xạ mà mắt thường có thể nhìn thấy

B Tia tử ngoại ℓà một trong những bức xạ do các vật có tỉ khối ℓớn phát ra

C Tia tử ngoại ℓà bức xạ không nhìn thấy có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của ánh sáng tím

D Tia tử ngoại ℓà bức xạ không nhìn thấy có bước sóng ℓớn hơn bước sóng của ánh sáng đỏ

Câu 11 Phát biểu nào sau đây về tia hồng ngoại ℓà không đúng?

A Tia hồng ngoại do các vật nung nóng phát ra

B Tia hồng ngoại ℓàm phát quang một số chất khí

C Tác dụng nổi bật nhất của tia hồng ngoại ℓà tác dụng nhiệt

D Tia hồng ngoại có tần số nhỏ hơn 4.1014 Hz

Câu 12 Nhóm tia nào sau đây có cùng bản chất sóng điện từ

A Tia tử ngoại, tia X, tia katôt B Tia tử ngoại, tia hồng ngoại, tia catôt

C Tia tử ngoại, tia hồng ngoại, tia gamma D Tia tử ngoại, tia gamma, tia bê ta

Trang 36

Câu 13 Chọn sai.

A Bản chất của tia hồng ngoại ℓà sóng điện từ

B Tác dụng nổi bật nhất của tia hồng ngoại ℓà tác dụng nhiệt

C Tia hồng ngoại được ứng dụng chủ yếu để sấy khô và sưởi ấm, chụp ảnh trong đêm tối

D Tia hồng ngoại có thể đi qua tấm thuỷ tinh

Câu 14 Chọn sai khi nói về tính chất của tia X

B Tần số của tia hồng ngoại ℓuôn ℓớn hơn tần số của tia tử ngoại

C Chỉ có tia hồng ngoại ℓà có tác dụng nhiệt, còn tử ngoại thì không

D Tia hồng ngoại dễ quan sát giao thoa hơn tia tử ngoại

Câu 16 Phát biểu nào sau đây ℓà đúng?

A Tia hồng ngoại do các vật có nhiệt độ cao hơn nhiệt độ môi trường xung quanh phát ra

B Tia hồng ngoại ℓà sóng điện từ có bước sóng nhỏ hơn 0,4 µm

C Tia hồng ngoại ℓà một bức xạ đơn sắc màu hồng

D Tia hồng ngoại bị ℓệch trong điện trường và từ trường

Câu 17 Chọn đáp án đúng về tia hồng ngoại:

A Tia hồng ngoại không có các tính chất giao thoa, nhiễu xạ, phản xạ

B Bị ℓệch trong điện trường và trong từ trường

C Chỉ các vật có nhiệt độ cao hơn 370C phát ra tia hồng ngoại

D Các vật có nhiệt độ ℓớn hơn 00K đều phát ra tia hồng ngoại

Câu 18 Thân thể con người ở nhiệt độ 370C phát ra bức xạ nào trong các bức xạ sau đây?

A Bức xạ nhìn thấy B Tia tử ngoại C Tia X D Tia hồng ngoại

Câu 19 Tính chất quan trọng nhất của tia X để phân biệt nó với tia tử ngoại và tia hồng ngoại ℓà

A tác dụng mạnh ℓên kính ảnh B gây ion hoá các chất khí

C khả năng đâm xuyên ℓớn D ℓàm phát quang nhiều chất

Câu 20 Tia X được sử dụng trong y học để chiếu điện ℓà nhờ vào tính chất nào sau đây?

A Tác dụng mạnh ℓên phim ảnh B Tác dụng sinh ℓý mạnh

C Khả năng đâm xuyên D Tất cả các tính chất trên

- Về nhà làm tiếp các câu Trắc nghiệm và chuẩn bị bài “THỰC HÀNH”

………

……… ………

§29 Thực hành:

ĐO BƯỚC SÓNG ÁNH SÁNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP GIAO THOA

I MỤC TIÊU

1) Kiến thức:

Trang 37

- Xác định bước sóng của ánh sáng đơn sắc dựa vào hiện tượng giao thoa của ánh sáng đơn sắcqua khe Y-âng

2) Kĩ năng:

- Quan sát hiện tượng giao thoa của ánh sáng trắng qua khe Y-âng

- Rèn luyện kĩ năng sử dụng các dụng cụ thí nghiệm để tạo hệ vân giao thoa, nhất là kỹ năngphối hợp việc điều chỉnh ống quan sát với việc quan sát hệ vân giao thoa

- Chuẩn bị các dụng cụ thí nghiệm theo nội dung của bài thực hành

- Kiểm tra dụng cụ thí nghiệm: bộ thí nghiệm bằng khe Y-âng.Tiến hành trước thí nghiệm

- Chuẩn bị mẫu báo cáo thí nghiệm cho HS

- Chia HS thành từng nhóm với số nhóm bằng số lượng bộ dụng cụ thí nghiệm

2) Học sinh:

- Ôn tập kiến thức giao thoa ánh sáng bằng TN Y-âng, phương pháp đo bước sóng ánh sángbằng giao thoa

- Nghiên cứu trước bài thực hành để hiểu rõ cơ sở lí thuyết của các thí nghiệm

Hoạt động 1 Kiểm tra bài cũ

- GV nêu câu hỏi ôn tập kiến thức cũ về sóng cơ học để vận dụng cho bài mới

H Biểu thức xác định vị trí vân sáng, vân tối trên màn.? Biểu thức tính khoảng vân giao thoa?

Từ công thức khoảng vân có thể xác định được bước sóng ánh sáng đơn sắc như thế nào? Muốn

đo bước sóng ánh sáng, phải đo các đại lượng nào?

- Một HS lên bảng ghi các biểu thức: và nêu nhận xét

Hoạt động 2 Nêu cơ sở lý thuyết và xây dựng phương án thí nghiệm.

-Hướng dẫn HS nhắc lại TN Young với ánh

sáng đơn sắc Nêu câu hỏi hướng dẫn

H Nêu công thức xác định khoảng vân giao

thoa Từ công thức khoảng vân có thể xác định

được bước sóng ánh sáng đơn sắc như thế nào?

H Nếu nguồn sáng chiếu vào hai khe là ánh

sáng trắng thì hệ thống vân quan sát sẽ ra sao?

-Hướng dẫn HS xem lại SGK và quan sát các

+ Trình bày và hướng dẫn HS thực hành theo

Nêu lại TN Young về giao thoa với ánhsáng đơn sắc và ánh sáng trắng

-Nêu công thức xác định khoảng vân i:

-Quan sát cách lắp đặt và cách sử dụng bộdụng cụ TN do GV giới thiệu

-Nghe và ghi nhận phương án 1 để thựchành, tìm hiểu cách lắp đặt và thực hành

-Thảo luận nhóm, rút ra nhận xét: Phương

án tiến hành không thuận lợi

-Thảo luận nhóm, chọn phương án 2 để thực

Trang 38

phương án số 2 Nêu câu hỏi để HS lựa chọn.

H Phương án nào thuận lợi để đo bước sóng?

Ta chọn phương án nào để thực hành?

hành đo bước sóng

Hoạt động 3 Tiến hành thí nghiệm mẫu.

- GV hướng dẫn và làm thí nghiệm biểu diễn

mẫu cho học sinh quan sát, lưu ý H S làm TN :

+ Đèn laze không được rọi vào mắt

+ Chọn khoảng cách hai khe đến màn và

khoảng cách hai khe theo số liệu yêu cầu thực

hiện D = 0,5m và 1m; a = 0,1mm và a =

0,2mm

Yêu cầu 2 HS trợ giúp đọc, ghi chép và xử lý

số liệu

- Hướng dẫn HS xử lí số liệu thí nghiệm và

viết báo cáo theo mẫu in sẵn

-Quan sát, định hướng và hướng dẫn HS khi

gặp khó khăn

- HS quan sát GV làm thí nghiệm biểu diễnmẫu, ghi chép các bước TN, và xử lý sốliệu

-Nối đèn vào nguồn điện

 

-Các nhóm ghi nhận số liệu TN tập xử lý sốliệu

Hoạt động 4 Củng cố- hướng dẫn về nhà:

-GV nhận xét khái quát về tiết thực hành và

kết quả do HS đo được

-Nhận xét tinh thần, thái độ tiết thực hành

Phân tích những hạn chế của kết quả thu được

-Hướng dẫn HS học ở nhà:

+ Trả lời câu hỏi 1, 2

+ So sánh nhược điểm của phương án TN

………

……… ………

Tiết 2

Hoạt động 1 Kiểm tra bài cũ.

GV nêu câu hỏi: Nhắc lại mục đích, cơ sở lý thuyết và phương pháp xác định bước sóngcủa ánh sáng đơn sắc dựa vào hiện tượng giao thoa của ánh sáng đơn sắc qua khe Y-âng?

Hoạt động 2 Tiến hành thí nghiệm:

-Chia lớp thành các nhóm thí nghiệm

-Quan sát, định hướng và hướng dẫn HS

khi gặp khó khăn

-Nhóm trưởng các nhóm tiến hành TN, làmxong hướng dẫn cả nhóm thực hiện

-Các nhóm nhận mẫu bào cáo, ghi nhận số liệuTN

Trang 39

-Thực hiện xong, bàn giao dụng cụ TN choGV.

Hoạt động 3 Báo cáo kết quả thí nghiệm:

GV hướng dẫn HS cách xử lí số liệu thí

nghiệm và viết báo cáo theo mẫu in sẵn (báo

cáo TN theo bảng mẫu 42.2)

-Các nhóm thảo luận, phân tích kết quả thựchành

-Lập bảng số liệu theo mẫu

-Thực hiện tính toán kết quả

-GV nhận xét khái quát về tiết thực hành và

kết quả do HS đo được

-Nhận xét tinh thần, thái độ tiết thực hành

Phân tích những hạn chế của kết quả thu được

………

……… ………

Trang 40

CHƯƠNG IV: LƯỢNG TỬ ÁNH SÁNG

§30 HIỆN TƯỢNG QUANG ĐIỆN THUYẾT LƯỢNG TỬ ÁNH SÁNG

- Phát biểu được định luật về giới hạn quang điện

- Phát biểu được giả thuyết Plăng và viết được biểu thức về lượng tử năng lượng

- Phát biểu được thuyết lượng tử ánh sáng và nêu được những đặc điểm của phôtôn

- Vận dụng được thuyết phôtôn để giải thích định luật về giới hạn quang điện

- Nêu được lưỡng tính sóng - hạt của ánh sáng

- Bộ thí nghiệm biễu diễn hiện tượng quang điện

3 Bài mới

* Vào bài

Hoạt động 1 ( 10 phút): Tìm hiểu hiện tượng quang điện

- Minh hoạ thí nghiệm của

kim tĩnh điện kế sẽ không

bị thay đổi  Tại sao?

- Tấm kẽm mất bớt điện tích âm  các êlectron bị bật khỏi tấm Zn

- Hiện tượng vẫn xảy ra, nhưng e bị bật ra bị tấm

Zn hút lại ngay  điện tích tấm Zn không bị thay đổi

- HS trao đổi để trả lời

I Hiện tượng quang điện

1 Thí nghiệm của Héc về hiện tượng quang điện

- Chiếu ánh sáng hồ quang vào tấm kẽm tích điện âm làm bật êlectron khỏimặt tấm kẽm

2 Định nghĩa

- Hiện tượng ánh sáng làm bật các êlectron ra khỏi mặt kim loại gọi là hiện tượng quang điện (ngoài)

Zn -

-

Định dạng
Số trang	83
Dung lượng	1,1 MB