Chăm sóc và điều trị các bệnh về tóc

Rụng tóc thành đám Alopecia aerata  Thường gặp, chiếm 0,2% dân số  Bệnh tự miễn, gây nên những mảng rụng lông, tóc không sẹo đột ngột ở da đầu, mặt hay thân mình.. Lâm sàng: • Một hay

RỤNG TÓC

Tại sao chúng ta lại dành nhiều sự quan tâm cho tóc ?

LÔNG VÀ TÓC

 Lông và tóc mọc ở mọi nơi trên da của cơ thể người ngoại trừ lòng bàn tay và lòng bàn chân

 Nhiều lông mịn tới mức mà mắt thường không nhìn thấy được

 Lông và tóc được cấu tạo từ protein gọi là keratin

 Khi nang lông tạo ra những tế bào tóc mới, các tế bào cũ bị đẩy lên khỏi bề mặt của da ở tóc độ khoảng 15cm một năm

CẤU TRÚC SỢI TÓC

 Biểu bì

 Lớp giữa

 Lớp lõi

Hình Ảnh Dưới Kính Hiển Vi Điện Tử

Sciencebuzz.org

Các loại lông

 Lông tơ (Lanugo hair)

 Lông măng (Vellus hair)

 Lông trưởng thành (Terminal hair)

Lông tơ - Lông tơ bao phủ bào thai, rụng

trong tử cung vào tuần 36 của thai kỳ

Wikipedia.org

Các loại lông

Lông măng - ngắn, mịn, màu sáng

Wikipedia.org

Các loại lông

Lông trưởng thành dày, dài và màu đen so

với lông măng

Trong giai đoạn tuổi dậy thì, sự tăng nồng độ hormone androgen làm cho lông măng bị thay thế bằng lông trưởng thành

Các loại lông

Các loại lông

Chu kỳ sống của sợi tóc

 Chu kỳ sống của sợi tóc

• Giai đoạn tăng trưởng (anagen): tóc mọc khoảng 2mm mỗi tuần trong 2 - 5 năm hay lâu hơn

• Kỳ ngừng (catagen) kéo dài khoảng 2 tuần

• Kỳ nghỉ (telogen) kéo dài 3 tháng, trước khi rụng

• Tóc anagen mới đẩy tóc telogen cũ ra và bắt đầu chu

Chu kỳ phát triển của tóc

Chu kỳ phát triển của tóc

Chu kỳ phát triển của tóc

Tại Sao Tóc Rụng ?

 Rụng tóc là tình trạng không có lông, tóc Rụng hoàn toàn hay 1 phần, lan tỏa hay khu trú

1/ Rụng tóc không sẹo (non scaring alopecia)

- Rụng tóc androgen di truyền (androgen alopecia)

- Tật nhổ tóc (trichotilomania), giang mai…

Phân loại theo hình thái

2/ Rụng tóc có sẹo:

- Khuyết tật di truyền hoặc phát triển

- Nhiễm khuẩn, nấm, virus, protozoa…

- U sắc tố, tổn thương do hóa học, bỏng, các bệnh đặc biệt có tổn thương da đầu: lupus đỏ, lichen phẳng,

Phân loại theo hình thái

• Các nang tóc có còn khỏe không?

 Có những lỗ nang tóc còn nhìn thấy?

Kiểm tra vùng rụng tóc

Sợi tóc khỏe không ?

 Mũi nhọn = mới mọc

 Mũi tù = Tóc bị cắt hoặc bị gãy

Khám rụng tóc

Khám rụng tóc

Kiểm tra da đầu

Có đỏ, tróc vảy, mụn viêm?

1 Rụng tóc bẩm sinh

1 Rụng tóc bẩm sinh

 Hiếm, rụng hoàn toàn hay một phần

 Gồm:

* Tóc chuỗi hạt (Monilethrix): di truyền tính trội Sợi

tóc có chỗ teo thắt lại, đứt tại chỗ phình ra đầu tiên

* Tóc nổ hột (Trichorrhexis nodosa): có 1 hay nhiều

hột màu trắng dọc sợi tóc Thường kèm bệnh chàm

* Trichorrhexis invaginata

* Pili annulati, kinking hair,…

Bệnh tóc chuỗi hạt (monilethrix)

Thân tóc dày lên 1 cách đều đặn tạo thành các nút cục ở tóc và có xu hướng tóc bị gãy, đứt đoạn

 Xuất hiện lần đầu ở tuổi ấu thơ, trẻ em bị hói hoặc tóc thưa, dễ gãy đến nỗi da đầu phủ toàn tóc ngắn, có thể thấy các sợi tóc chuỗi hạt bằng kính lúp

2 Rụng Tóc Không Sẹo

Rụng tóc lan tỏa từ từ

thái dương – chẩm, chỉ còn vành ở gáy, tóc mảnh, từ

10 – 30 tuổi

nhờn Tóc rụng còn chừa đường rìa trán

gối, ở bé gái do kẹp, cột tóc, ở trẻ em do tâm lý (trichotillomania)

thiếu máu, suy nhược,…

Rụng tóc thành đám (Alopecia aerata)

 Thường gặp, chiếm 0,2% dân số

 Bệnh tự miễn, gây nên những mảng rụng lông, tóc không sẹo đột ngột ở da đầu, mặt hay thân mình

 Yếu tố gen và môi trường có vai trò trong bệnh sinh

 Những peptide hắc tố bào là những kháng nguyên nghi ngờ

 Bệnh xảy ra ở bất kỳ tuổi nào, thường trong khoảng

5 – 40 tuổi, nhiều nhât 10 - 30 tuổi

 Cả 2 giới tương đương nhau

 Bệnh liên quan cơ địa dị ứng, những bệnh tự miễn khác như bạch biến, bệnh tuyến giáp, bệnh Addison, lupus đỏ, đái tháo nhạt

 Có tính chất gia đình

 Stress có thể là yếu tố khởi phát quan trọng

Lâm sàng:

• Một hay nhiều mảng rụng tóc không sẹo khởi phát đột ngột

• Hình tròn hay bầu dục, giới hạn rõ, khu trú từng vùng

• Không viêm, không đối xứng

• Những sợi tóc chấm than ở chu vi mảng rụng tóc

• Vuốt thấy tóc rụng  bệnh đang tiến triển

• Bất thường ở móng như rỗ móng, móng gồ ghề, có sọc dọc như giấy nhám, ly móng,…gặp ở 30% trường hợp

• Bệnh đi kèm thường gặp: viêm mũi dị ứng, chàm thể tạng, suyễn

Rụng tóc thành đám (Alopecia aerata)

 Biểu hiện ở móng: loạn dưỡng, hố lõm nhỏ ở móng

 Điều trị: không có thuốc đặc trị

* Liệu pháp tâm lý, vitamin, an thần, bôi hoặc uống corticoid

* Cyslosporin, PUPV trị liệu

Rụng tóc thành đám (Alopecia aerata)

 Telogen effluvium: rụng tóc lan tỏa cấp tính Sau sốt siêu vi, nhiễm trùng, sau sinh, stress, suy dinh dưỡng, do chấn thương, thuốc, tia xạ, bệnh mạn tính, ung thư máu, hạch, giang mai …

 Thường xuất hiện sau căn nguyên 6 -10 tuần

Rụng tóc telogen

 Bị kích hoạt khi có một stress về sinh lý hoặc

có sự thay đổi hormone làm cho một lượng lớn tóc cùng đi vào pha nghỉ

Rụng tóc telogen

Nguyên nhân gây rụng tóc telogen

Điều kiện sinh lý Tổn thương hoặc

• Nhược giáp và bệnh nội tiết

• Phẫu thuật lớn

• Bệnh mãn tính nguy hiểm

• Nhiễm trùng nguy hiểm

• Sốc tâm lý nặng (tình huống đe doạ mạng sống)

• Thuốc chống đông máu (đặc biệt là heparin)

• Thuốc chống co giật

• Thuốc ức chế Keratin hoá

• Thuốc ức chế hormone tuyến giáp

• Hormone có kim loại nặng

Rụng tóc telogen (telogen effuvium)

Rụng tóc lan tỏa cấp tính

(Anagen effuvium)

 Kiểu rụng tóc lan tỏa, chậm mọc tóc và hư hại các sợi tóc anagen chuyển sang catagen

và telogen Sau đó rụng đi

 Phần lớn gây nên do thuốc (chống đông, chống phân bào, điều trị parkinson…), nhiễm độc, hóa trị liệu ung thư, lupus, pemphigus

Rụng tóc anagen (anagen effuvium)

 Kiểu rụng tóc lan tỏa, kìm hãm mọc tóc và hư hại các sợi tóc anagen chuyển sang catagen và telogen và rụng đi

 Phần lớn gây nên do thuốc (chống đông, chống phân bào, điều trị parkinson…), nhiễm độc, hóa trị liệu

Rụng tóc do thuốc

 Rụng tóc ở pha nghỉ – Rụng các sợi tóc ngừng phát triển

 Rụng tóc ở pha phát triển – Rụng các sợi tóc đang phát triển

Không dừng thuốc khi chưa hỏi ý kiến chuyên gia y tế

 Rụng tóc telogen

 Thuốc chống đông: heparin, warfarin

 Thuốc hạ huyết áp: beta-blockers, ức chế men chuyển

 Hormone: thuốc tránh thai (trong suốt/sau/thay đổi), liệu pháp thay thế hormone, nội tiết tố nam

 Thuốc chống co giật: valproic acid 12-28% (phụ thuộc liều), carbamazepine (< 6%), phenytoin

 Thuốc an thần và thuốc chống trầm cảm: hầu hết, ví dụ lithium 12-19%

 Các thuốc khác: cimetidine, retinoids (acitretin > isotretinoin), Thuốc kháng giáp, thuốc hạ lipid huyết, interferons, một số kháng sinh, amphetamines, NSAIDs, bromocriptine, levodopa, một số thuốc chống loạn thần và giải lo âu

Rụng tóc do thuốc

Nấm da đầu

 Nấm da đầu

 Thường ở trẻ em, thiếu niên

Microsporum: mảng rụng tóc lớn, tròn, tróc vảy

Trichophyton: mảng rụng tóc nhỏ với chấm đen

Kerion: đau, viêm

Rụng tóc do giang mai

 Thường rụng tóc thưa, ở vùng thái dương và gáy, nham nhở không đều

Rụng tóc androgen di truyền (androgenetic alopecia AGA)

AGA còn gọi là chứng hói tiến triển, xuất hiện do bẩm sinh di truyền và tác động của androgen lên nang tóc ở đầu

 Nam >nữ

Tóc rụng thưa mỏng đi một cách từ từ ở nam, thường rụng tóc tạo thành 1 đường phía trước, chữ M, ở vùng thái dương rồi rụng vùng; đỉnh hậu quả để lại 1 vành tóc

ở 2 bên và vùng chẩm của đầu, ở nữ có rụng tóc lan tỏa, tóc mỏng thưa đi

Rụng tóc do androgen (AGA)

Các giai đoạn rụng tóc AGA

Rụng tóc androgen

• Rụng tóc androgen (AGA) → tóc rụng thưa dần hoặc mất tóc ở vùng trên đầu → được gọi là chứng hói đầu, nguyên nhân gây rụng tóc sớm nhất khi nam giới bước vào tuổi trung niên

→ yếu tố di truyền (được xem là nguyên nhân chính)

→ Androgen (cũng là nguyên nhân quan trọng)

• DHT tác động lên các cơ quan thụ cảm hormone nam trong nang lông → kích hoạt quá trình tế bào → rút ngắn giai đoạn Anagen → tóc nhanh chóng chuyển qua giai đoạn Telogen → rụng

Tác động của Androgen tới nang tóc

Androgen khi ở tuổi dậy thì

Giúp cho lông măng chuyển

thành lông trưởng thành

Androgen bệnh lý rụng tóc lại ngược lại biến lông trưởng thành chuyển thành

lông măng

Người ta gọi đây là nghịch lý của hormone nam (androgen)

Các kiểu rụng tóc

Các kiểu hói

đầu ở nam giới

thường gặp

Phân loại theo Ludwig – Nữ

Rụng tóc do nội tiết tố nam

Phân loại theo Hamilton-Norwood

Điều trị rụng tóc do nội tiết tố nam

• Nghiên cứu trên 1553 bệnh nhân nam, trong 2 năm: 66% mọc tóc trở lại, 83% giữ được ổn định trở lên

• Ức chế men 5-alpha-reductase làm giảm DTH

• Không khuyến cáo sử dụng cho nữ, chống chỉ định cho phụ nữ có thai

• Tác dụng phụ: giảm ham muốn, rối loạn cương dương, trầm cảm…

Kaufman K, et al (1998).Journal of the American Academy of Dermatology 39: 578–89

• Sau khi dùng phải để ít nhất 4h trước khi gội đầu

Anjablumeyer, et al (2011) Journal of the German Society Dermatology (suppl.6): S1-S57

Kháng androgen dùng cho nữ: Có thể uống một trong các thuốc kháng androgen như:

DTH (dihydrotestosterone) gắn kết với thụ thể ở nang lông

androgen ở thượng thận và buồng trứng, vừa ngăn chặn DTH gắn kết với thụ thể ở nang lông

• Diane-35( 1mg cyproterone + 0,035mg ethinyl estradiol): vừa có tác dụng trị mụn vừa có tác dụng điều trị rụng tóc do androgen

 Cấy ghép tóc

Điều trị rụng tóc do androgen

Vitamin, muối khoáng & chất tự nhiên

Giãn mạch, tăng cường tưới

máu tới nang tóc

• Vitamin B6

Ức chế DHT (Dihydrotestosterol)

Điều trị rụng tóc do androgen

Các liệu pháp trong tương lai:

 Bimatoprost (Latisse) – Tiếp tục nghiên cứu

 Điều trị bằng Laser – Chưa có bằng chứng về hiệu quả, tuy nhiên có thể hứa hẹn trong tương lai

 Estrogen dạng dùng ngoài

 Pseudopelade của Brocq

 Folliculitis decalvans: da đầu có mụn mủ

 Tufted folliculitis

 Sarcoidosis

 Keratosis pilaris atrophicans

IV Điều trị

• Lựa chọn điều trị phụ thuộc mức độ tổn thương

thương và / hay corticosteroids thoa tại chỗ

2,5 -10mg/ml (thường 4 – 6 đợt tuỳ thuộc đáp ứng lâm sàng) Nếu sau 6 tháng không đáp ứng nên ngừng điều trị Tác dụng phụ: teo da tại chỗ

hay gel Synalar 0,025% Thoa 2 tuần, nghỉ 1 tuần

trong 20 phút Nếu hiệu quả sẽ thấy tóc mọc sau 3 tháng điều trị Thường tốt với trẻ em khi không dung nạp

corticosteroids tiêm

Nang tóc bị phá huỷ bởi phản ứng viêm

và tạo sẹo

nhiều nang tóc

Rụng tóc có sẹo

Điều trị

Trụi tóc hơn 50% da đầu:

 Phương pháp miễn dịch tại chỗ: chống chỉ định ở phụ nữ có thai và cho con bú

 Dinitrochlorobenzene (DNCB)

 Squaric acid dibutyl ester (SADBE)

 Diphencyprone (DCP)

 Tác dụng phụ: bệnh lý hạch bạch huyết, sốt, viêm da

 Corticosteroids toàn thân:

 Prenisolone thường hiệu quả trong AA khởi đầu nhanh Hạn chế sử dụng do tác dụng phụ

 Liều khởi đầu 30 -60mg/ ngày (0,5mg/kg/ngày) và giảm dần 5 – 10mg mỗi tuần Thời gian điều trị thường 4 – 6 tuần

Tâm lý liệu pháp

 Rất khó điều trị

 Ức chế 5-alpha-reductase (45%)

Hydroxychloroquine (30%)

 Thuốc bôi ngoài

 Thuốc bôi ngoài steroid không hiệu quả

 Thuốc bôi tacrolimus

Cyclosporine

 Thuốc dùng toàn thân steroid

Rụng tóc dạng sợi phía trước

Rụng tóc lan tỏa từ đỉnh

 Bệnh hiếm gặp

 Làm tổn thương không hồi phục nang lông vì vậy gây rụng tóc vĩnh viễn

 Da đầu ngứa và có thể đau

 Tóc rụng đối xứng và bắt đầu từ đường ngôi giữa

 Bệnh bắt đầu từ tuổi 20 và kéo dài 20-30 năm

Điều trị

 Đang được nghiên cứu

 Liều cao steroids

Tác nhân ức chế miễn dịch (tacrolimus…)

Đây là mục tiêu của chúng ta?

Cảm Ơn Sự Theo Dõi Của Quý Vị