Đoạn trớch thể hiện vẻ đẹp cả con người lao động trong việc theo đuổi ước mơ giản dị nhưng rất to lớn của đời mỡnh và ý nghĩa biểu tượng của hỡnh tượng con cỏ Kiếm.. - Một ụng lóo ngư ph
Trang 1Tiết 83-84, Đọc văn
ễNG GIÀ VÀ BIỂN CẢ Huờ-ming-uờ I.MỤC TIấU CẦN ĐẠT: Giỳp học sinh:
- Cảm nhận được vẻ đẹp khụng những của lóo ngư phủ đơn độc và dũng cảm mà cả vẻ đẹp của “nhõn vật” cỏ kiếm- kỡ phựng địch thủ của ụng
- Nột độc đỏo trong nghệ thuật văn xuụi của Hờ-minh-uờ: nghĩa biểu tượng, nhiều tầng nghĩa Khỏc lối viết hoa mĩ rỗng tuếch
II PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
- Sỏch giỏo khoa, sỏch giỏo viờn, thiết kế bài giảng,
III PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
- Tổ chức cho HS đàm thoại, nờu vấn đề, bỡnh giảng
IV TIẾN TRèNH BÀI HỌC
1.Kiểm tra bài cũ: Túm tắt Số phận con người, Tớnh cỏch Nga được thể hiện qua nhõn vật An-drõy-Xụ-cụ-lụp như thế nào ?
2.Bài Mới:
HĐ1: Hdẫn HS tỡm hiểu chung tỏc giả tỏc phẩm.
- GV yờu cầu HS đọc tiểu dẫn, nờu những nột chớnh về
tỏc giả, túm tắt tỏc phẩm, vị trớ đoạn trớch
( Huờ-ming-uờ và Phốc-cơ-nơ là nhà văn vĩ đại nhất
nước Mĩ thế kỉ XX)
( tham gia chiến tranh thế giới 1- bị thương trờn đất í,
vỡ mộng (lạc lừng sau chiến tranh-“thế hệ vứt đi”,
chiến tranh thế giới 2 bựng nổ tham gia mặt trận, viết
bỏo
- Truyện ngắn của Hê-ming-uê đợc đánh giá là những
tác phẩm mang phong vị độc đáo hiếm thấy Mục đích
của nhà văn là "Viết một áng văn xuôi đơn giả và trung
thực về con ngời".(Bậc thầy của thể loại truyện ngắn )
I Tỡm hiểu chung.
1/ Tỏc giả.
- Là một nhà văn Mĩ (1899-1961) được xem là một trong những nhà văn vĩ đại nhất nước Mĩ thế kỉ XX ễng sinh ra ở thành phố I-li-noi, trong một gia đỡnh trớ thức
- Ảnh hưởng gia đỡnh, ụng yờu thớch thiờn nhiờn, thớch phiờu liờu mạo hiểm ( theo cha đi săn, đi cõu cỏ, đi chữa bệnh cho người da đỏ )
- Cuộc đời của ụng đầy súng giú, là một cõy bỳt xụng xỏo, tham gia nhiều cuộc chiến tranh, vừa viết văn vừa làm bỏo ễng là người đề xướng “Tảng băng trụi”: yờu cầu tỏc phẩm phải mang nhiều tầng ý nghĩa sõu kớn, tuỳ theo thể nghiệm và cảm hứng trước hỡnh tượng mà mỗi người đọc sẽ rỳt ra được ý nghĩa
- Sự nghiệp sỏng tỏc đồ sộ: ngoài tiểu thuyết, ụng viết nhiều truyện ngắn + Tiểu thuyết: Mặt trời vẫn mọc (1926); Gió từ vũ khớ ( 1929); Chuụng nguyện hồn ai (1939) + Truyện ngắn : ễng già và biển cả à trao giải Nobel văn học năm 1954
2/ Tỏc phẩm
- Hoàn cảnh sỏng tỏc: xuất bản lần đầu tiờn trờn tạp chớ Đời sống (1952), tỏc phẩm gõy tiếng
vang lớn, hai năm sau Huờ-ming-uờ, nhận giải Nobel
- Túm tắt:
+ Suốt 84 ngày liền, lóo Xan-ti-a-gụ khụng cõu được con cỏ 40 ngày đầu cũn cú Ma-nụ-lin đi theo, sau đú cha mẹ khụng cho đi với lóo
+ Vào ngày thứ 85, lóo ra đi trước khi trời sỏng Lần này, Xan đi thật xa Khoảng trưa cỏ kiếm cắn cõu Thay vỡ nổi lờn, con cỏ đó kộo lóo cựng chiếc thuyền đi về hướng tõy bắc
+ Sỏng hụm sau, nhỡn thấy con cỏ, lóo mới biết là một con cỏ kiếm khổg lồ mà lóo chưa bao
Trang 2( khụng thể đưa con cỏ lờn thuyền vỡ con cỏ lớn và dài
hơn chiếc thuyền chừng bốn tấc )
HĐ2: Hdẫn HS đọc-hiểu văn bản.
GV cho HS túm tắt đoạn trớch , tỡm hiểu hỡnh ảnh nhõn
vật Xan-ti-a-gụ và con cỏ kiếm
+ Xan-ti-a-gụ là một người như thế nào ?
- Đoạn trích có hai hình tợng: ông lão và con cá kiếm
Hai hình tợng mang một vẻ đẹp song song tơng đồng
trong một tình huống căng thẳng đối lập:
+ Hình ảnh những vòng lợn của con cá kiếm đợc
nhắc đi nhắc lại trong đoạn văn gợi lên những đặc
điểm gì về cuộc đấu giữa ông lão và co cá (thời điểm,
phong độ, t thế,…)?
- Ngoại hỡnh cỏ kiếm được miờu tả: cực lớn, đuụi lớn
hơn chiếc lưỡi hỏi lớn, màu tớm hồng “thõn hỡnh” và
“cỏi đuụi” đồ sộ hiờn ngang ngay cả khi đó đuối sức
+ Cỏi chết của cỏ kiếm được miờu tả như thế nào ?
giờ từng thấy Sau 2 ngày đờm, lóo vật lộn với những đau đớn ( bàn tay bị dõy cõu cắt đứt, lưng đau ờ ẩm ) để thu dõy lại, cố làm con cỏ kiệt sức
+ Sỏng ngày thứ 3, lóo gần như kiệt sức, lóo cố kộo con cỏ vào thuyền, phúng lao giết chết, buộc con cỏ vào thuyền Xỏc định hướng lóo giương buồm quay về đất liền Trờn đường về lóo phải chống cự lại với cả đàn cỏ mập tấn cụng con cỏ Con cỏ chỉ cũn lại bộ xương
+ Khi đốn đó tắt lóo đưa thuyền vào cảng neo đậu, mệt mỏi về đến lều lóo vật ngó xuống giường rồi chỡm vào trong giấc ngủ đang mơ về những con sư tử
3/ Vị trớ đoạn trớch:
- Đoạn trớch ở cuối truyện, kể về việc chinh phục con cỏ Kiếm của ụng lóo Xan-ti-a-gụ Đoạn trớch thể hiện vẻ đẹp cả con người lao động trong việc theo đuổi ước mơ giản dị nhưng rất to lớn của đời mỡnh và ý nghĩa biểu tượng của hỡnh tượng con cỏ Kiếm
II Đọc-hiểu văn bản.
1/ Cuộc chinh phục cỏ Kiếm của ụng lóo.
- Một ụng lóo ngư phủ lành nghề, đơn độc “mệt thấu xương”, “hoa mắt” mà dũng cảm, mưu trớ thực hiện bằng được ước mơ bắt được con cỏ lớn của đời mỡnh.àhành trỡnh nhọc nhằn, dũng cảm của người lao động trong một xó hội vụ hỡnh
- Con cỏ kiếm mắc cõu bắt đầu những vũng lượn “vũng trũn rất lớn”, “con cỏ đó quay trũn”
“Nhưng con cỏ vẫn chậm rói lượn vũng” à Nhắc lại nhiều lần
+ Gợi lờn những cố gắng cuối cựng nhưng hết sức mónh liệt cố thoỏt khỏi sự nớu kộo võy bủa.à vẻ đẹp hựng dũng, ngoan cường của con cỏ trong cuộc chiến đấu
+ Gợi lờn vẻ đẹp của hỡnh ảnh một ngư phủ lành nghề kiờn cường: chỉ bằng con mắt từng trói: “nhỡn những vũng trũn từ rộng tới hẹp” từ xa tới gần đó ước được khoảng cỏch gần tới
đớch của cỏ “nú vẫn ở xa nhưng đó nhụ mỡnh lờn cao”
+ Biểu hiện sự cảm nhận của ụng lóo: bằng giỏc quan thị giỏc và xỳc giỏc: đoỏn con cỏ qua vũng lượn ( khi chưa nhỡn thấy), khi cảm nhận trực tiếp: “đến vũng thứ ba, lóo lần đầu tiờn thấy con cỏ” à “thõn hỡnh đồ sộ và những sọc màu tớa trờn mỡnh”
ố cuộc chiến giữa ụng lóo và con cỏ sẽ quyết liệt và ý nghĩa chiến thắng của ụng lóo càng cao
- Cuộc chiến đấu đó tới chặng cuối, hết sức căng thẳng nhưng cũng hết sức đẹp đẽ Hai đối thủ đều dốc sức tấn cụng và dốc sức chống trả:
+ Cỏ kiếm: là đối thủ ngang sức ngang tài với ụng lóo Ngay đến khi sức kiệt con cỏ vẫn thể
hiện phong cỏch cao thượng, uy dũng: khụng chấp nhận cỏi chết, “phúng vỳt lờn khỏi mặt nước,
Trang 3+ Thỏi độ của lóo đối với con cỏ kiếm như thế nào ?
Phải chăng ụng lóo chỉ cảm nhận đối tượng bằng giỏc
quan của một người đi săn, một kẻ chỉ nhằm tiờu diệt
đối thủ của mỡnh ?
- Nhiệm vụ của ụng lóo là phải bắt được cỏ kiếm,
khụng bắt được khụng xứng đỏng tư cỏch là một con
người Nhưng giữa lóo với cỏ kiếm khụng chỉ là quan
hệ giữa người đi săn và con mồi
+ So sánh hình ảnh con cá kiếm trớc và sau khi ông
lão chiếm đợc nó Điều này gợi cho anh (chị) suy nghĩ
gì? Vì sao có thể coi con cá kiếm nh một biểu tợng?
( do vẻ đẹp, sự cao quý của con cỏ kiếm, do thỏi độ,
quan hệ giữa người đi săn và con mồi, đối tượng săn
đuổi hàm chứa một ý nghĩa biểu tượng )
HĐ3: Tổ chức tổng kết
- GV tóm tắt lại bài học, yêu cầu HS rút ra những nhận
xét, đánh giá chung về đoạn trích
phụ hết tầm vúc khổng lồ,vẻ đẹp và sức mạnh.” à trong cuộc săn đuổi này con cỏ kiếm bộc lộ
những phẩm chất cao quý như một con người đỳng nghĩa
à sự kiờu hựng của cỏ kiếm nõng cao tầm vúc của Xan-ti-a-gụ.( đối tượng chinh phục càng cao
cả, đẹp đẽ thỡ vẻ đẹp của con người đi chinh phục càng được tụn lờn Vẻ đẹp của người lao động: khỏt vọng thực hiện cho bằng được ước mơ của mỡnh )
+ Thỏi độ của lóo: tõm lớ phức tạp, mõu thuẩn: vừa yờu qỳy, cảm thụng con cỏ, nhưng đồng
thời phải giết nú cho bằng được Lóo gọi nú là người anh em Lóo cảm kớch, chiờm ngưỡng:
“chưa bao giờ thấy bất kỡ ai hựng dũng, duyờn dỏng, bỡnh tĩnh, cao thượng” lại pha lẫn nuối tiếc cho hành động của mỡnh à Cỏ kiếm vừa là đối tượng chinh phục vừa là người anh em của lóo
à ễng lóo hiểu rừ và chiờm ngưỡng đối thủ của mỡnh.
- Kết quả cuộc chinh phục: ụng lóo chiến thắng dự thể lực khụng thể sỏnh được sức mạnh của
cỏ Chiến thắng của lóo là do: sự điờu luyện về tay nghề và niềm tin, ý chớ, nghị lực
2/ í nghĩa tư tưởng đoạn trớch.
- Cỏ kiếm mang một ý nghĩa biểu tượng: Nú là hỡnh ảnh của ước mơ, của lớ tưởng mà mỗi con người thường đeo đuổi trong cuộc đời ( vẻ đẹp, sự cao quý) Trong mối quan hệ phức tạp của thiờn nhiờn với con người khụng phải lỳc nào thiờn nhiờn cũng là kẻ thự Con người và thiờn nhiờn cú thể vừa là bạn vừa là đối thủ à ngợi ca, tin tưởng vào con người
- Hỡnh ảnh cỏ kiếm trước khi bị chiếm lĩnh: hiện ra vẻ đẹp tầm vúc, sức lực - biểu tượng cho
ước mơ; Sau chiếm lĩnh: “con cỏ trắng bạc thẳng đơ và bồng bềnh” “ Da cỏ chuyển từ màu gốc, àu tớa ỏnh bạc, sang màu trắng bạc tớm nhạc như đuụi nú” - hiện thực khỏc trướcà Phải
chăng đú là sự chuyển biến từ ước mơ sang hiện thực: nú khụng cũn xa vời, khú nắm bắt và khụng cũn đẹp đẽ huy hoàng như trước
III Tổng kết
- Đoạn văn tiờu biểu cho phong cỏch độc đỏo của truyện Hờ-minh-uờ: đặt con người đơn độc trước thử thỏch Con người phải vượt qua mọi thử thỏch của chớnh mỡnh để vươn tới đạt được ước mơ cao cả Hai hỡnh tượng ụng lóo và con cỏ kiếm đều mang ý nghĩa biểu tượng gợi ra nhiều tầng nghĩa của tỏc phẩm Đoạn văn thể hiện nguyờn lớ “ tảng băng trụi” của Hờ-minh-uờ
3 Củng cố và dặn dũ:
- Vẻ đẹp của con người, vẻ đẹp của nhõn vật cỏ kiếm- ước mơ chinh phục của con người
- Nguyờn lớ “Tảng băng trụi”, bài tập 1&2 SGK
- Chuẩn bị: Diễn đạt trong văn nghị luận