Ơnixt Hêminguây (1899 - 1961) là một cây bút văn xuôi nổi tiếng của Mỹ. Ngoài số hơn năm mươi truyện ngắn, đầy sức hấp dẫn, trong đó có các truyện xuất sắc như Tuyết trên đỉnh Kilimangiaro, Hạnh phúc ngắn ngủi của Francis Macomber, Năm mươi ngàn đô la... Hêminguây còn sáng tạo nên những thiên tiểu thuyết nổi tiếng thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu phê bình văn học và công chúng độc giả: Mặt trời vẫn mọc (1926), Giã từ vũ khí (1929), Chuông nguyện hồn ai (1940), Ông già và biển cả (1952).
Trang 1Đ bài: "Ông già và Bi n c " là m t b n anh hùng ca ca ng i t th ng o ngh hàoề ể ả ộ ả ợ ư ế ạ ễ hùng c a con ngủ ười trên th gi i này. Hãy phân tích đo n trích "Đế ớ ạ ương đ u v iầ ớ đàn cá d " đ làm n i b t tinh th n đóữ ể ổ ậ ầ
Bài làm nixt Hêminguây (1899 1961) là m t cây bút văn xuôi n i ti ng c a M Ngoài s h n
năm mươi truy n ng n, đ y s c h p d n, trong đó có các truy n xu t s c nh Tuy t trênệ ắ ầ ứ ấ ẫ ệ ấ ắ ư ế
đ nh Kilimangiaro, H nh phúc ng n ng i c a Francis Macomber, Năm mỉ ạ ắ ủ ủ ươi ngàn đô la Hêminguây còn sáng t o nên nh ng thiên ti u thuy t n i ti ng thu hút s chú ý c a nhi uạ ữ ể ế ổ ế ự ủ ề nhà nghiên c u phê bình văn h c và công chúng đ c gi : M t tr i v n m c (1926), Giã tứ ọ ộ ả ặ ờ ẫ ọ ừ
vũ khí (1929), Chuông nguy n h n ai (1940), Ông già và bi n c (1952).ệ ồ ể ả
Ông già và bi n c góp ph n đem l i ni m vinh quang cho Hêminguây. Năm 1953,ể ả ầ ạ ề Hêminguây được trao gi i Pulitzer, và năm 1954 nhà văn đả ược nh n gi i thậ ả ưởng Nobel. Tác ph m này là s ti p n i, phát tri n m t bẩ ự ế ố ể ộ ước cao h n, là s th hi n t p trung nh t,ơ ự ể ệ ậ ấ sinh đ ng nh t nguyên lý "t ng băng trôi", ngh thu t đ c tho i n i tâm và nh ng tìm tòi,ộ ấ ả ệ ậ ộ ạ ộ ữ
đ i m i khác v k thu t ti u thuy t c a Hêminguây Đổ ớ ề ỹ ậ ể ế ủ ương đ u v i đàn cá d ph n ánhầ ớ ữ ả
ch ng cu i cùng trong vi c săn b t cá c a ông lão khi s p t i b Đây là đo n trích tiêuặ ố ệ ắ ủ ắ ớ ờ ạ
bi u th hi n rõ nét n i dung sâu s c và ngh thu t đ c đáo c a tác ph m Ông già vàể ể ệ ộ ắ ệ ậ ộ ủ ẩ
bi n c ể ả
M đ u đo n trích Đở ầ ạ ương đ u v i đàn cá d , Hêminguây t o nên b c tranh c th : khungầ ớ ữ ạ ứ ụ ể
c nh tr i t i, "h i l nh ban đêm" lan t a kh p bi n c bao la, khi n ông lão "tê c ng cả ờ ố ơ ạ ỏ ắ ể ả ế ứ ả
người, mình m y ch nào cũng đau nh c", toàn thân "m t rã r i". Sau ba ngày hai đêmẩ ỗ ứ ệ ờ ròng rã trên bi n, v t l n v i sóng gió, săn b t cá, ch ng c v i đàn cá m p, ông lãoể ậ ộ ớ ắ ố ự ớ ậ Xantiagô đã suy ki t s c l c, s ng trong tâm tr ng lo âu và có ph n r u rã tinh th n.ệ ứ ự ố ạ ầ ệ ầ
Nhà văn s d ng ngh thu t đ i l p m t cách có d ng ý trong vi c th hi n tr ng tháiử ụ ệ ậ ố ậ ộ ụ ệ ể ệ ạ tâm lý c a ông lão: "Mình ch mong sao không còn ph i đánh nhau v i chúng n a. Mìnhủ ỉ ả ớ ữ
h t lòng mong m i là không còn ph i đánh nhau v i chúng n a". S láy l i m t câu nói,ế ỏ ả ớ ữ ự ạ ộ
Trang 2m t ý nghĩ b c l rõ s mong m i l n n i ám nh, lo l ng c a nhân v t. Nh ng cái di uộ ộ ộ ự ỏ ẫ ỗ ả ắ ủ ậ ư ề luôn ám nh lão, đi u lão không ch đ i l i x y ra: "vào quãng n a đêm", ông lão m t l nả ề ờ ợ ạ ả ử ộ ầ
n a ph i "kháng c m t cách tuy t v ng" v i đàn cá d Có lúc "chi c thuy n con chòngữ ả ự ộ ệ ọ ớ ữ ế ề chành trên nh ng cái l ng cá m p". B ng chi ti t miêu t gián ti p, qua c m giác c aữ ư ậ ằ ế ả ế ả ủ nhân v t, ngậ ườ ọi đ c nh n th y k thù c a ông lão là cá m t đàn cá đông đúc và d t n.ậ ấ ẻ ủ ộ ữ ợ Trong đêm t i, ông lão ch nhìn th y, "nh ng v t nố ỉ ấ ữ ệ ước do nh ng chi c vi cá m p x d cữ ế ậ ẻ ọ ngay trên m t bi n và nh ng đặ ể ữ ường lân tinh l p lánh kéo theo đ ng sau đuôi". Nh ng hàmấ ằ ữ răng cá m p liên ti p táp ngo m con cá ki m. K thù c a ông lão t m nhau c l i phíaậ ế ạ ế ẻ ủ ụ ả ạ ở sau, "khi thì con n ti p con kia, khi thì c b y m t lọ ế ả ẫ ộ ượt" đâm b vào con m i.ổ ố
Trong khi đó, ông lão ch có m t mình tay không vũ khí. ki t s c và bu c vào tr n v i n iỉ ộ ệ ứ ộ ậ ớ ỗ
ám nh, "lão bi t rõ s chi n đ u c a lão là vô ích". Đã v y, bóng đêm dả ế ự ế ấ ủ ậ ường nh cũngư vào hùa v i đàn cá d , ch che chúng. Trong tình th b t l i, ông lão v n kiên trì ch ngớ ữ ở ế ấ ợ ẫ ố
tr , nh ng đó là m t s c g ng tuy t v ng: "lão v t nháo nhào", lão "tháo ngay chi c tayả ư ộ ự ố ắ ệ ọ ụ ế lái và n m ch c c hai tay mà v t túi b i ra b n phía", lão l i "hoa cái tay lái lên qu tắ ắ ả ụ ụ ố ạ ậ đúng vào hàm răng con cá m p", '’lão qu t liên h i hai b c, ba b n, mậ ậ ồ ậ ậ ườ ậi b n". Qua ngôn
ng ngữ ườ ểi k chuy n ta bi t m t chu i hành đ ng liên ti p c a nhân v t hệ ế ộ ỗ ộ ế ủ ậ ướng vào lũ cá
m p. Song, đây không ph i là nh ng đòn ti n công ch đ ng, có tính toán mà là s ch ngậ ả ữ ế ủ ộ ự ố
tr , s đ i phó b đ ng c a ông lão. S "ra đòn" c a ông lăo không m y may khi n đàn cáả ự ố ị ộ ủ ự ủ ả ế
m p khi p s "Chúng đâm b vào xác con cá. M i l n ngo m xong m t mi ng, chúng l iậ ế ợ ổ ỗ ầ ạ ộ ế ạ lùi ra r i quay tr l i, nh ng mi ng th t chúng v a d t đỗ ở ạ ữ ế ị ừ ứ ượ ấc l p lánh dướ ưới n c"
B ng ngh thu t tằ ệ ậ ương ph n, Hêminguây đã d ng nên b c tranh sinh đ ng v cu c chi nả ự ứ ộ ề ộ ế
đ u không cân s c gi a ông lão và đàn cá d Cu c t n công d d i c a đàn cá m p đấ ứ ữ ữ ộ ấ ữ ộ ủ ậ ể giành l y con cá ki m và s ch ng tr liên ti p, g ng gấ ế ự ố ả ế ắ ượng c a ông lão đủ ược kh c h aắ ọ
m t cách s c nét qua ngôn ng ngộ ắ ữ ườ ểi k chuy n v a gi n d , ng n g n, v a khách quan.ệ ừ ả ị ắ ọ ừ
S k t h p gi a k và t có vai trò t o nên s c g i hình, g i c m. Đ nh n m nh, tôự ế ợ ữ ể ả ạ ứ ợ ợ ả ể ấ ạ
đ m tình th b t l i và s :H ng c "tuy t v ng", "vô ích" c a ông lão, nhà văn hậ ế ấ ợ ự ồ ự ệ ọ ủ ướ ng vào th hi n c m nh n c a nhân v t v s vi c x y ra qua các c m t "ch t th y", "hi uể ệ ả ậ ủ ậ ề ự ệ ả ụ ừ ợ ấ ể
r ng", "có c m giác", "c m th y". V i c m giác nh y bén, ông lão nh n ra đàn cá r tằ ả ả ấ ớ ả ạ ậ ấ
Trang 3đông khi ch nhìn nh ng v t nỉ ữ ệ ước và đường lân tinh đượ ạc t o nên b i vi và đuôi cá. Ôngở lão "nghe rõ" c ti ng nh ng hàm răng cá m p táp con cá ki m. Tay lão "ch t th y" cóả ế ữ ậ ế ợ ấ
m t v t gì ngo m l y cái chày và gi t phát đi. Sau đó, lão "c m th y’ m t mùi v k dộ ậ ạ ấ ậ ả ấ ộ ị ỳ ị trong m m.ồ
Hoàn toàn đ n đ c ngoài bi n kh i, trong tr ng thái s c kh e suy s p, l i ph i đơ ộ ể ơ ạ ứ ỏ ụ ạ ả ươ ng
đ u v i đàn cá d trong đêm t i, dầ ớ ữ ố ường nh toàn thân ông lão căng ra, t t c các giác quanư ấ ả
t p trung cao đ , đ theo dõi, ch ng đ v i k thù. Nh ng bi u hi n k ti p nhau c aậ ộ ể ố ỡ ớ ẻ ữ ể ệ ế ế ủ
c m giác, th giác, thính giác, xúc giác và v giác c a ông lão góp ph n t o nên s gia tăngả ị ị ủ ầ ạ ự tính ch t bi đát c a nhân v t trong tr n chi n đ u b t đ c dĩ nàyấ ủ ậ ậ ế ấ ấ ắ
Ngoài ngôn ng ngữ ườ ểi k chuy n, nh ng l i đ c tho i n i tâm c a Xanchiagô có ý nghĩaệ ữ ờ ộ ạ ộ ủ quy t đ nh trong vi c kh c h a hình tế ị ệ ắ ọ ương nhân v t và t o nên "m ch ng m văn b n"ậ ạ ạ ầ ả
L i đ c tho i n i tâm đ u tiên bi u l tâm tr ng lo âu. s m t m i c a ông lão trờ ộ ạ ộ ầ ể ộ ạ ư ệ ỏ ủ ước khi
di n ra cu c đ s c v i đàn cá m p. Nh ng đ c tho i n i tâm còn l i t p trung ph nễ ộ ọ ứ ớ ậ ữ ộ ạ ộ ạ ậ ở ầ sau c a đo n trích và l n lủ ạ ầ ượt xu t hi n khi Xanchiagô đã th t b i trấ ệ ấ ạ ước nh ng đ t tânữ ợ công con cá ki m c a lũ cá m p hung d ế ủ ậ ữ
Không b o v đả ệ ược con cá ki m và l i b thế ạ ị ương, ông lão nh nổ ước b t xu ng bi n vàọ ố ể nói: "Cho chúng mày nu t đi lũ cá m p kia. Nu t d đó tố ậ ố ị ưởng tượng là v a gi t đừ ế ược m tộ con người". L i đ c tho i này v a giàu s c thái bi u c m v a mang ý nghĩa hài hờ ộ ạ ừ ắ ể ả ừ ướ c Ngôn ng đ c tho i đây v a th hi n s thách th c, v a bi u hi n s khinh b c a ôngữ ộ ạ ở ừ ể ệ ự ứ ừ ể ệ ự ỉ ủ lão đ i v i k thù. S c thái hài hố ớ ẻ ắ ước c a l i "đ i tho i" cho th y, khi đã "n m mùi th tủ ờ ố ạ ấ ế ấ
b i", ông lão tr nên bình tĩnh h n, coi đó là chuy n bình thạ ở ơ ệ ường. Suy nghĩ nh v y, lãoư ậ
ph n nào c m th y thanh th n và g ng đ a con thuy n v b n m t cách an toàn.ầ ả ấ ả ắ ư ề ề ế ộ
L i đ c tho i n i tâm ti p sau đó l i mang s c thái khác. Ông lão t nh : "Ng m choờ ộ ạ ộ ế ạ ắ ự ủ ẫ cùng thì gió cũng là b n t t c a ta. Ho c nói cho đúng h n, đôi khi cũng là b n t t. Vàạ ố ủ ặ ơ ạ ố
bi n c n a bi n c v i nh ng b n h u và k thù c a ta. Lão lai nghĩ: Và c chi cể ả ữ ể ả ớ ữ ạ ữ ẻ ủ ả ế
giường ta n m n a. Chi c giằ ữ ế ường là b n c a ta đ y! Ch cái giạ ủ ấ ỉ ường thôi! Ôi được n mằ trong giường d ch u bi t bao!". Suy nghĩ c a ông lão r t gi n d , đ i thễ ị ế ủ ấ ả ị ờ ường, đ m ch tậ ấ
Trang 4tr tình khi nói v nh ng cái g n gũi, thân thi t. S c thái hài hữ ề ữ ầ ế ắ ước đượm v chua chát nề ẩ
ch a trong s tứ ự ương ph n gi a suy nghĩ m ng m và th c t bi đát trả ữ ộ ơ ự ế ước m t. "Thua tr nắ ậ
li ng xi ng" trong cu c ch ng c v i lũ cá m p, hi n t i đàn cá d ch a ch u buông tha,ể ể ộ ố ự ớ ậ ệ ạ ữ ư ị
v n xông t i "ng m vào b xẫ ớ ậ ộ ương" cá ki m, lão l i nghĩ t i s ngh ng i trên chi cế ạ ớ ự ỉ ơ ế
giường thân thu c. Trong lúc m t mình đ n đ c ngoài bi n kh i, b đàn cá m p t n côngộ ộ ơ ộ ể ơ ị ậ ấ
t phía, b màn đêm bao ph , ông lão l i mu n bi n t t c t gió, bi n c thành b n bè.ứ ị ủ ạ ố ế ấ ả ừ ể ả ạ
L i đ c tho i th hi n đ y đ h n, sinh đ ng h n tính cách nhân v t. Ông lão t ng tr iờ ộ ạ ể ệ ầ ủ ơ ộ ơ ậ ừ ả qua n i cô đ n và t vỗ ơ ự ượt lên trên s cô đ nự ơ
Trong các l i đ c tho i n i tâm c a ông lão Xantiagô, l i đ c tho i cu i cùng mang hìnhờ ộ ạ ộ ủ ờ ộ ạ ố
th c c a đ i tho i. Ông lão nghĩ suy, tìm ra nguyên nhân s th t b i c a mình và ông nóiứ ủ ố ạ ự ấ ạ ủ
to lên: "Không, không có cái gì c Ta đã đi quá xa!". Rõ ràng đây không ch là câu chả ở ỉ ữ
đ n thu n trên văn b n: ông lão đã đi quá xa b mà l i tho i còn mang ý nghĩa sâu xa: ôngơ ầ ả ờ ờ ạ lão th t b i vì đu i theo m t k v ng quá l n, vấ ạ ổ ộ ỳ ọ ớ ượt ra kh i gi i h n c a con ngỏ ớ ạ ủ ười
Ông già và bi n c không đ n thu n là chuy n săn b t cá, chuy n ông già v i bi n c ể ả ơ ầ ệ ắ ệ ớ ể ả Ngay hành đ ng b t cá cũng không độ ắ ược miêu t m t cách c th v i nh ng chi ti t sinhả ộ ụ ể ớ ữ ế
đ ng, s c nét. Trong Độ ắ ương đ u v i đàn cá d , ngoài nh ng chi ti t t th c cu c ch ngầ ớ ữ ữ ế ả ự ộ ố
c tuy t v ng c a ông già Xanchiagô, nh ng l i đ c tho i n i tâm và đ c ho i mangự ệ ọ ủ ữ ờ ộ ạ ộ ộ ạ dáng d p đ i tho i c a nhân v t t o nên t ng nghĩa n d tri t lý. Cu c săn b t cá c aấ ố ạ ủ ậ ạ ầ ẩ ụ ế ộ ắ ủ ông lão là m t n d v hành trình đ y gian kh c a con ngộ ẩ ụ ề ầ ổ ủ ườ ể ựi đ th c hi n khát v ngệ ọ
l n lao. Nhân v t Xanchiagô là m t ki u anh hùng trong sáng tác c a Hêminguây. Hìnhớ ậ ộ ể ủ
tượng nhân v t này vậ ượt ra ngoài khuôn kh c a nó và tr thành m t bi u tổ ủ ở ộ ể ượng v conề
người: Ông già và bi n c là thiên anh hùng ca v con ngể ả ề ười