Mục tiêu bài học 1.Kiến thức : Giúp HS : - Cảm nhận được vẻ đẹp khụng những của lóo ngư phủ đơn độc và dũng cảm mà cả vẻ đẹp của “nhõn vật” cỏ kiếm- kỡ phựng địch thủ của ụng.. +Đoạn t
Trang 1Ngày soạn : 20.3.2010
Ngày dạy: Lớp
Tiết: 83+84
ễNG GIÀ VÀ BIỂN CẢ
( trích )
Hê-minh-uê
I Mục tiêu bài học
1.Kiến thức : Giúp HS :
- Cảm nhận được vẻ đẹp khụng những của lóo ngư phủ đơn độc và dũng cảm mà cả vẻ đẹp của “nhõn vật” cỏ kiếm- kỡ phựng địch thủ của ụng
- Nột độc đỏo trong nghệ thuật văn xuụi của Hờ-minh-uờ: những chi tiết giản dị chân thực gợi mở nhiều tầng ý nghĩa biểu tượng Khỏc lối viết hoa mĩ rỗng tuếch
2 Kĩ năng:
Nõng cao kĩ năng đọc - hiểu tác phẩm văn xuôi
3 Thái độ:
ý thức suy ngẫm mỗi ngời cần phải có đủ bản lĩnh và lòng nhân hậu để
làm chủ số phận của mình
II Chu ẩ n b ị c ủ a GV v HS à HS
- Giáo viên: SGK, SGV, bài soạn, tài liệu tham khảo
- Học sinh: SGK, vở ghi, vở soạn
III.Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Tiết 1
HĐ
1 : Hớng dẫn HS đọc hiểu về
tác giả, tác phẩm.
- Khái quát những nét cơ bản về
tác giả ?
- HS trả lời
- GV nhận xét khái quát kiến thức
cơ bản.
+Ảnh hưởng gia đỡnh, ụng yờu thớch
thiờn nhiờn, thớch phiờu liờu mạo
hiểm ( theo cha đi săn, đi cõu cỏ, đi
chữa bệnh cho người da đỏ )
+ Tham gia chiến tranh thế giới 1- bị
thương trờn đất í, vỡ mộng (lạc lừng
sau chiến tranh-“thế hệ vứt đi”, chiến
tranh thế giới 2 bựng nổ tham gia
mặt trận, viết bỏo
GV: Hiểu thế nào là nguyờn lớ
Tảng băng trôi?
- HS suy nghĩ, trả lời.
- GV nhận xột, chốt ý cơ bản.
I Tiểu dẫn
1 Tác giả
-Hê-minh-uê (1899- 1961)
- Nhà văn Mĩ để lại dấu ấn sâu sắc trong văn xuụi hiện đại phơng Tây-> góp phần
đổi mới cách viết truyện và tiểu thuyết
- Vào đời với nghề viết báo và phóng viên chiến trờng
- Mục đích sáng tác Viết một áng văn “Viết một áng văn
xuụi đơn giản và trung thực về con ngời ”
- Nguyờn lớ tảng băng trụi: nhà văn không
trực tiếp làm cái loa phóng thanh phát ngôn cho ý tởng của mình, mà nói lên bằng hình tợng, để ngời đọc tự rút ra phần
ẩn ý
- Tác phẩm chính: Mặt trời vẫn mọc (1926); Giã từ vũ khí (1929); Chuụng nguyện hồn ai (1940)
2 Tác phẩm: Ông già và biển cả “Viết một áng văn ”
- Ra đời 1952, đạt giải Nobel năm 1954
- Kể về hành trình ra khơi 3 ngày 2 đêm của ụng lão Xan-ti-a-gụ câu đợc con cá kiếm và đơng đầu với đàn cá mập để bảo
vệ con cá kiếm -> ý nghĩa:
Trang 2-HS tóm tắt theo SGK
- Tại sao nói tác phẩm này giống
nh một tảng băng trôi ?
- HS suy nghĩ, trả lời.
- GV nhận xột, chốt ý cơ bản.
HĐ 2: Hướng dẫn học sinh đọc
và túm tắt tỏc phẩm
- HS đọc văn bản ở nhà
- Hóy túm tắt tỏc phẩm ễng già và
biển cả?
- Truyện gồm 10 chơng, đoạn trích
ở cuối chơng 7 và phần đầu chơng
8
+Đoạn trớch thể hiện vẻ đẹp của con
người lao động trong việc theo đuổi
ước mơ giản dị nhưng rất to lớn của
đời mỡnh và ý nghĩa biểu tượng của
hỡnh tượng con cỏ Kiếm
HĐ 3: Hớng dẫn t ỡm hiểu chi
tiết
Thảo luận nhúm: 5 phỳt
+ Hình ảnh những vòng lợn của
con cá kiếm đợc nhắc đi nhắc lại
trong đoạn văn gợi lên điều gì?
- HS thảo luận theo 4 nhúm, trả lời.
- GVnhận xét, chuẩn xác ý.
+ Cuộc kiếm tìm con cá lớn nhất và đẹp nhất
+ Hành trình nhọc nhằn và dũng cảm của ngời lao động trong xã hội vụ tình
+ Thành cụng và thất bại của ngời nghệ sĩ
đơn độc khi theo đuổi ớc mơ sáng tạo -> Nguyên lí tảng băng trụi: 7 phần chìm,
1 phần nổi
- Đoạn trích kể về việc chinh phục con cá kiếm của ụng lóo Xan-ti-a-gụ
II.Đọc -hiểu văn bản
1 Đọc và tóm tắt đoạn trớch
2 Tìm hiểu đoạn trích
a Nhân vật ụng lão Xan-ti-a-gụ và con cá kiếm
* Đoạn trích có hai hình tợng: ông lão
và con cá kiếm Hai hình tợng mang một
vẻ đẹp song song tơng đồng trong một tình huống căng thẳng đối lập:
- Con cá kiếm mắc câu bắt đầu những
vòng lợn vòng tròn rất lớn , con cá đã“Viết một áng văn ” “Viết một áng văn
quay tròn ” "Nhng con cá vẫn chậm rãi
l-ợn vòng ”
->Những vòng lợn đợc nhắc lại rất nhiều lần gợi vẻ đẹp hùng dũng, ngoan c-ờng của con cá trong cuộc chiến đấu ấy ->Một người đỏnh cỏ kiờn cường và lóo luyện,tinh thụng nghề nghiệp, lượng được khoảng cỏch giữa cỏ và thuyền qua những vũng lượn từ rộng đến hẹp, từ xa đến gần
- Ông lão ở trong hoàn cảnh hoàn toàn
đơn độc, mệt thấu x“Viết một áng văn ơng hoa mắt” “Viết một áng văn ” vẫn dũng cảm, mưu trớ thực hiện bằng được ước mơ bắt được con cỏ lớn của đời mỡnh.àhành trỡnh nhọc nhằn, dũng cảm
Trang 3Củng cố, dặn dũ tiết 1
- Túm tắt tỏc phẩm và đoạn trớch
- Nhận xột về ụng lóo đỏnh cỏ
Ti
ết 2
- GV nhắc lại kiến thức tiết 1
- Cảm nhận về con cá kiếm tập
trung vào những giác quan nào của
ông lão ?
- HS suy nghĩ, trả lời.
- GV nhận xột, chốt ý cơ bản.
-Đến lợt thứ 3 ụng mới tận mắt
chứng kiến con cá Con cỏ được
miờu tả như thế nào?
(Gợi ý: từ bộ phận đến toàn thể)
- Sự cảm nhận của ụng lóo về con
cỏ cú phải chỉ giới hạn ở thị giỏc
và xỳc giỏc hay khụng?
- HS suy nghĩ, trả lời.
- GV nhận xột, chốt ý cơ bản.
( GV phõn tớch: Lóo cú tõm lớ
phức tạp, mõu thuẩn: vừa yờu qỳy,
cảm thụng con cỏ, nhưng đồng
thời phải giết nú cho bằng được
Lóo gọi nú là người anh em Lóo
cảm kớch, chiờm ngưỡng: “chưa
bao giờ thấy bất kỡ ai hựng dũng,
của người lao động
- Cuộc chiến đấu đã tới chặng cuối, hết sức căng thẳng nhng cũng hết sức đẹp đẽ:
* Về phía ụng lão:
- Chóng mặt, choáng váng nhng vẫn
ngoan cờng và tự nhủ Ta kh“Viết một áng văn ụng thể tự chơi xỏ mình và chết trớc một con cá nh thế này đợc”.
- ễng cảm nhận con cỏ kiếm bằng xỳc giỏc và thị giỏc:
+ Cảm thấy một cú quật đột ngột
và một cú nảy mạnh ở sợi dây… -> con -> con cá ngoan cờng chống trả
+ Biết con cá sẽ nhảy lên nhng vẫn mong nó đừng nhảy- lão hiểu những cú nhảy để con cá hít khụng khí
+ Vòng thứ 3 lão thấy con cá và
khụng thể tin nổi kh“Viết một áng văn ụng thể lớn nh thế đ-ợc ”
- Nhng ông lão không chỉ cảm nhận đối t-ợng bằng giác quan của một ngời đi săn nhằm tiêu diệt đối thủ của mình, mà còn bằng sự cảm thông, bằng trái tim xúc
động hồi hộp lo lắng
+ Ông nhiều lần trò chuyện với con cá
+ Con cá đã từ con mồi trở thành đối thủ ngang sức, ngang tài để lão quyết đấu, quyết thắng trong sự chiêm ngỡng, kính phục chính đối thủ của mình
- Ông lão đã thấm mệt nhng vẫn luụn tự
nhủ mình sẽ cố thêm lần nữa ->“Viết một áng văn ” dồn hết sức cầm ngọn lao phóng xuống sờn con cá, lão tì ngời lên ấn sâu rồi dồn hết trọng lực lên cán dao Lão rất tiếc khi phải giết
nó nhng vẫn phải giết nó
* Về phía con cá kiếm:
- Mang cái chết trong mình-> sực tỉnh và phóng vút lên mặt nớc phụ hết tầm vóc khổng lồ, vẻ đẹp và sức lực của nó”
- Rơi sầm xuống mặt nớc-> nớc bắn lên
Trang 4duyờn dỏng, bỡnh tĩnh, cao
thượng” lại pha lẫn nuối tiếc cho
hành động của mỡnh à Cỏ kiếm
vừa là đối tượng chinh phục vừa
là người anh em của lóo
- Hỡnh ảnh con cá kiếm trớc và sau
khi ụng lão giết đợc nó?
- HS suy nghĩ, trả lời.
- GV nhận xột, chốt ý cơ bản.
GV: Nhận xét về cuộc chiến đó?
HS: suy nghĩ, trả lời.
GV gợi ý: Vẻ đẹp con cá- vẻ đẹp
con ngời Đối tợng chinh phục
càng cao cả và đẹp đẽ thì ngời đi
chinh phục càng đợc tụn vinh
Thảo luận nhúm (theo b n):àn):
- Hóy nờu ý nghĩa biểu tượng qua
hỡnh ảnh ụng lóo đỏnh cỏ và con
cỏ kiểm?
HS: thảo luận, trả lời.
GV nhận xột, chốt lại nội dung.
-Nhận xét về ngụn ngữ kể chuyện?
HS suy nghĩ, trả lời.
GV nhận xột, chốt lại nội dung.
HĐ 4 : GV hớng dẫn học sinh
tổng kết.
- Em hiểu thờm gỡ về nguyờn lớ
tảng băng trụi của Hờ -minh-uờ?
HS suy nghĩ, trả lời.
GV nhận xột, chốt lại nội dung.
(Phần nổi: quỏ trỡnh săn bắt cỏ
thành cụng lớn quỏ sức tưởng
bao trùm cả ụng lão và con thuyền
- Phơi bụng ánh bạc, thẳng đơ và bồng bềnh theo sóng, biển đổi m u bởi máu àn): của con cá
-> Đó là cuộc chiến của hai kì phùng địch thủ
-> Vẻ đẹp của ngời lao động: giản dị, ngoan cờng, quyết tâm thực hiện bằng
đ-ợc ớc mơ của mình và con ngời đã chiến thắng thiên nhiên
b Nét độc đáo trong nghệ thuật.
- í nghĩa biểu tợng:
+ Ông lão đánh cá là một biểu tợng về con ngời lao động cho đến phút chót vẫn gắng theo đuổi một kì vọng và ráng sức
đoạt lấy nó bằng chính sức mạnh của lòng quả cảm
+ Con cỏ kiếm là hỡnh ảnh của thiên
nhiên, tiêu biểu cho vẻ đẹp, tính chất vĩ
đại của thiên nhiên Đó là biểu tợng của
-ớc mơ, lớ tưởng mà con ngời thường theo
đuổi trong cuộc đời
- Nghệ thuật kể chuyện:
+ Ngụn ngữ kể chuyện khách quan +Ngụn ngữ của ụng lão vừa là lời phát biểu trực tiếp vừa là lời độc thoại nội tâm
III Tổng kết
- Đoạn văn tiêu biểu cho phong cách viết
độc đáo của Hê-minh-uê: luôn đặt con ngời đơn độc trớc thử thách Con ngời phải vợt qua thử thách để vơn tới đạt đợc
-ớc mơ khát vọng của mình
Trang 5tượng của ụng lóo đỏnh cỏ.
Phần chỡm: Mơ ước, lớ tưởng trở
thành hiện thực bằng sự nỗ lực
khụng ngừng và hết mỡnh)
- Qua cuộc chiến giữa ụng lão và
con cá kiếm, tác giả muốn đặt ra
vấn đề gì?
HS: suy nghĩ, trả lời
GV tổng kết, gọi học sinh đọc ghi
nhớ SGK
3 Củng cố:
- í nghĩa biểu tượng qua hai hỡnh ảnh ụng lóo và con cỏ kiếm
- Hớng dẫn làm bài tập phần luyện tập
4 Dặn dò:
- Học bài cũ + Làm bài tập (trang 135)
- Soạn bài mới Diễn đạt trong văn nghị luận