NGỮ VĂN 11 TUAN 4 PHẠM DỰ

- Năng lực sáng tạo: Biết cách đặt các câu hỏi khác nhau về một đề văn-xác địnhvà làm rõ thông tin, ý tưởng mới-phân tích, tóm tắt những thông tin liên quan để hoàn thành nội dung kiến t

Trang 1

Ngày soạn: / /201 Ngày dạy: … / /201… Dạy lớp: 11B

- Tiết PPCT: 13

Làm văn:

LUYỆN TẬP THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH

I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Nắm được mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận phân tích

- Biết phân tích một vấn đề xã hội hoặc văn học

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Về kiến thức:

- Thao tác phân tích và mục đích của việc phân tích

- Yêu cầu và một số cách phân tích trong văn nghị luận

2 Về kĩ năng:

- Nhận diện và chỉ ra sự hợp lí, nét đặc sắc của các cách phân tích trong các văn bản

- Viết các đoạn văn phân tích, phát triển một ý cho trước

- Viết bài văn phân tích về một vấn đề xã hội hoặc văn học

3 Về thái độ:

- Nâng cao ý thức sử dụng các thao tác lập luận

4 Những năng lực cụ thể học sinh cần phát triển:

- Năng lực giải quyết vấn đề:HS thể hiện quan điểm cá nhân khi đánh giá các đề văn Gv đưa ra, giảiquyết được các tình huống GV đưa ra

- Năng lực sáng tạo: Biết cách đặt các câu hỏi khác nhau về một đề văn-xác địnhvà làm rõ thông tin,

ý tưởng mới-phân tích, tóm tắt những thông tin liên quan để hoàn thành nội dung kiến thức bài học.Trình bày suy nghĩ và khái quát hóa thành các luận điểm

- Năng lực hợp tác:thảo luận nhóm để hoàn thành công việc chung, HS biết cách lắng nghe ngườikhác, hòa giải bất đồng và giải quyết vấn đề theo hướng dân chủ

- Năng lực tạo lập văn bản nghị luận

III CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

1.1 Dự kiến BP tổ chức học sinh tìm hiểu khái niệm.

- Tổ chức học sinh tìm hiểu ngữ liệu

- Định hướng học sinh phân tích, cắt nghĩa và khái quát thông qua đàm thoại, các câu hỏi gợi mở

- Tổ chức học sinh luyện tập để củng cố kiến thức

1.2 Phương tiện

- Máy tính, máy chiếu, các trang giáo án điện tử

2 Học sinh

- Đọc các ngữ liệu trong SGK, trả lời các câu hỏi giáo viên giao về nhà

IVC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

I Bước I : Ổn định lơp, kiểm tra sĩ số

II Bước II: Kiểm tra bài cũ

III Bước III: Bài mới

* Hoạt động 1: Khởi động

- Mục tiêu: Tạo sự hứng thú cho học sinh tìm hiểu nội dung bài học

- Phương pháp: Dạy học nêu vấn đề

- Kỹ thuật: Động não

Trang 2

- Sản phẩm của học sinh: Câu trả lời.

- Phương án kiểm tra đánh giá: Hỏi học sinh trả lời, lắng nghe thông tin

a Để thấy được giá trị, ý

nghĩa của các sự vật, hiện

- HS báo cáo kết quả thực

hiện nhiệm vụ: phương án

a

- GV nhận xét và dẫn vào

bài mới

- HS thựchiện nhiệmvụ:

- HS báocáo kết quảthực hiệnnhiệm vụ:

HS chỉ ra ítnhất có 3câu

- Tiết trước chúng ta đã nắm lí thuyết

về thao tác lập luận phân tích Tiết nàychúng ta tiếp tục làm bài luyện tập để củng

cố kiến thức bài học

- Nhậnthứcđượcnhiệm vụcần giảiquyết củabài học

- Tậptrung cao

và hợptác tốt đểgiải quyếtnhiệmvụ

- Có thái

độ tíchcực, hứngthú

* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức.

- Mục tiêu: Nắm được mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận phân tích

- Nội dung: Thao tác phân tích và mục đích của việc phân tích Yêu cầu và một số cách phân tích

trong văn nghị luận

- Phương pháp: Vấn đáp, dạy học nêu vấn đề, phương pháp nhóm

- Kỹ thuật: động não

- Thiết bị: Máy chiếu

- Sản phẩm của học sinh: Câu trả lời, khổ giấy A2

- Phương án kiểm tra đánh giá: Hỏi học sinh trả lời, đánh giá sản phẩm, học sinh tự đánh giá

Gv yêu cầu bất kì 3 hs trình bày

kết quả làm việc của mình

Làm việc

cá nhân theo yêu cầu của GV

I Ôn tập lí thuyết:

Mục đích

- Tìm hiểu đặc điểm về nộidung, hình thức, cấu trúc vàcác mối quan hệ trong, ngoàicủa đối tương

Yêu cầu - Lập luận phân tích là thaotác chia nhỏ đối tượng

thành các yếu tố bộ phận đểxem xét, rồi sau đó tổng hợp

để phát hiện ra bản chất củađối tượng

Cách p ân tích

Trang 3

- Cách phân tích là chianhỏ ra từng yếu tố, từng khíacạnh theo những tiêu chí,những mối quan hệ nhấtđịnh để tìm hiểu cặn kẽ, sâusắc đối tượng.

có những biểu hiện như thế nào?

+ GV: Nếu cứ sống tự ti như vậy

sẽ dẫn đến tác hại gì?

+ GV: Thế nào là tự phụ? Phân

biệt tự phụ với tự tin, tự hào?

+ GV: Những biểu hiện của thái

- Hs trình bày

-Hs nghe

gv nhận xét

và ghi bài

- Hs trình bày

-Hs nghe

gv nhận xét

và ghi bài

- Hs trình bày

-Hs nghe

gv nhận xét

và ghi bài

- Hs trình bày

-Hs nghe

gv nhận xét

và ghi bài

- Hs trình bày

tự mãn tự kiêu, không tự cho mình làhơn người

- Những biểu hiện của thái độ tự ti

+ Không dám tin tưởng vào năng lực củamình

+ Nhút nhát tránh chổ đông người

+ Không dám mạnh dạn đảm nhận côngviệc được giao

- Tác hại của thái độ tự ti

+ Tự tin: Tin vào bản thân mình

Những biểu hiện của thái độ tự phụ

- Tác hại của thái độ tự phụ

+ Luôn đề cao quá mức bản thân

+ Luôn tự cho mình là đúng

+ Khi làm gì đó lớn lao thì tỏ ra coithường người khác

- Tác hại của tự phụ :Làm cho mọi người xung quanh ghét

Trang 4

+ GV: Từ những hiểu biết trên thì

ta cần phải có cách sống như thế

nào cho hợp lí?

*Tìm hiểu bài tập 2.

+ GV: Phân tích nghệ thuật sử

dụng các từ lôi thôi, ậm ẹo trong

hai câu thơ?

+ GV: Phân tích tác dụng của biện

pháp đảo trật tự cú pháp trong hai

-Hs nghe

gv nhận xét

và ghi bài

- Hs trình bày

-Hs nghe

gv nhận xét

và ghi bài

- Hs trình bày

-Hs nghe

gv nhận xét

và ghi bài

c/ Xác định thái độ hợp lý: Đánh giáđúng bản thân để phát huy mặt mạnh,hạn chế và khắc phục mặt yếu

Bài tập 2.

- Nghệ thuật sử dụng từ ngữ giàu hìnhảnh và cảm xúc qua các từ: lôi thôi, ậm

ẹo (Lôi thôi là quần áo luộmthuộm,trông nhếch nhác, bệ rạc Ậm oẹ:

mô phỏng tiếng nói to bị cản từ trong cổhọng, trầm và nghe không rõ

- Nghệ thuật đảo trật tự cú pháp nhằmnhấn mạnh vào dáng điệu và cử chỉ của

sĩ tử và quan trường

+ Sĩ tử thì đeo lọ :hình ảnh này làm mất

đi sự sang trọng ,thanh nhã của vănnhân Đảo cú pháp có tác dụng tô đậm,khắc sâu tư cách người dự thi (sĩ tử khoanày liệu có còn là nhưng người mongđem tài năng phò vua giúp nước như nhưnhững khoa xưa hay họ thi để kiếmmiếng cơm manh áo mà thôi

+ Quan trường thì “thét”:nói to để hămdoạ

=> được đảo lên đầu khắc sâu tư cáchquan trường.Quan trường ngày ấy khôngphải những bậc tài cao đức trọng nhưnhững khoa thi xưa

- Sự đối lập giữa sĩ tử và quan trường

=> Như vậy có thể thấy: phác hoạ hìnhảnh sĩ tử và quan trưòng trong một kì thihương thời thực dân thống trị, Tú Xương

đã góp phần chỉ ra sự nhố nhăng của

xã hội thực dân buổi đầu Bằng tài năng

sáng tạo của mình, nhà thơ thành Nam

đã kí thác nỗi đau mất nước của nhữngtrí thức thời đại ông

+ GV: Hướng dẫn học sinh cách

trình bày các ý:

Với các ý dự định triển khai như

trên có thể chọn viết đoạn văn lập

luận theo kiểu phân tích:

- Hs trình bày -Hs nghe

o Hợp: Nêu cảm nghĩ về cách thi cử

Trang 5

dưới thời phong kiến.

* Hoạt động 3: Luyện tập

- Mục tiêu: Giúp học sinh nắm chắc bài học, vận dụng những hiểu biết vào việc đọc văn

- Nội dung: Giáo viên đặt vấn đề cho học sinh suy nghĩ, thảo luận nhóm và tìm câu trả lời cho câu

hỏi trong phần luyện tập ở SGK

- Phương pháp: vấn đáp, dạy học nêu vấn đề, thực hành

- Thiết bị: vở ghi

- Sản phẩm của học sinh: Câu trả lời trên vở

- Phương án kiểm tra đánh giá: Hỏi học sinh trả lời, đánh giá sản phẩm của các nhóm

báo chí thì nhiều, nhưng

quyền hưởng thụ văn hoá của

nhân dân thì vẫn còn khoảng

cách khá xa nông thôn và

thành thị, đặc biệt là với vùng

sâu, vùng xa, biên giới, hải

đảo Trước tình hình đó, nhiều

tờ báo đã tìm cách hạ giá bán

để báo có thể đến tay bà con

nghèo Nhưng đối với sách thì

còn khó hơn vì giá giấy, công

- HS báocáo kết quảthực hiệnnhiệm vụ:

giải quyếtvấn đề

Hoạt động 4: Vận dụng

- Mục tiêu: Giúp học sinh vận dụng những hiểu biết vào việc đọc văn

Trang 6

- Sản phẩm của học sinh: Câu trả lời trên vở.

- Phương án kiểm tra đánh giá: Hỏi học sinh trả lời, đánh giá sản phẩm của các nhóm

trong đạo đức mà thôi Đã gọi

là người thì phải có nhân,

nghĩa , lí , trí, tín, cần, kiệm.

Nhân là có lòng thương người;

Nghĩa là làm việc phải; Lễ là

ăn ở cho có lễ độ; Trí để làm

việc cho đúng; Tín là nói với ai

cũng giữ lời cho người ta tin

mình mới làm được việc; Cần

là làm việc phải siêng năng;

Kiệm là ăn ở dành dụm trong

lúc no để phòng lúc đói, lúc có

đề phòng lúc không…Người

đạo đức là người đã ở trong

đạo làm người vậy Đạo đức dã

như thế thì không có mới, có

cũ, có đông, có tây nào nữa

nghĩa là nhất thiết đời nào,

người nào cũng phải giữ đạo

đức, ấy mới là người trọn vẹn.

Dầu nhà bác học đề ra học

thuyết nào khác nữa, cũng

không tài nào vượt qua khỏi

chân lí của đạo đức, nghĩa là

đạo đức thì không bao giờ thay

đổi được

(Phan Châu Trinh, Bài

diễn thuyết về đạo đức luân lí

Đông Tây,Giảng văn 9, Nhà

sách Khai Trí)

- HS thựchiện nhiệmvụ:

- HS báocáo kết quảthực hiệnnhiệm vụ

Đáp án: Cắt nghĩa, bình giá Năng lực

giải quyếtvấn đề:

* Hoạt động 5: Tìm tòi mở rộng.

- Mục tiêu: Giúp học sinh tiếp tục mở rông kiến thức từ các nguồn/kênh thông tin

- Sản phẩm của học sinh: Câu trả lời trên vở

Trang 7

- Phương án kiểm tra đánh giá: Hỏi học sinh trả lời, đánh giá sản phẩm của các nhóm.

- Thời gian : 02 phút

GV giao nhiệm vụ:

+ Chọn 1 vài đoạn văn nghị

luận trong SGK Văn 11, chỉ ra

thao tác lập luận phân tích

- HS thực hiện nhiệm vụ

- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

Xác định đúng đoạn văn có sử dụng thao tác lập luận phân tích Năng lực tựhọc

Bước 4 Giao bài và hướng dẫn học bài, chuẩn bị bài ở nhà

1 H ướ ng d ẫ n h ọ c b à i:

- Nhắc lại lí thuyết về thao tác lập luận phân tích

- Đọc thêm 2 đoạn văn trong SGK

2 Hướng dẫn chuẩn bị bài:

- Soạn bài mới: Bài ca ngất ngưởng

Rút kinh nghiệm

Quang Trung, ngày….tháng … năm 2017 Phê duyệt của tổ chuyên môn Nguyễn Hoài Thu

Trang 9

Ngày soạn: / /201 Ngày dạy: … / /201… Dạy lớp: 11B

- Tiết PPCT: 14,15

Đọc văn:

BÀI CA NGẤT NGƯỞNG Nguyễn Công Trứ

I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Cảm nhận được tâm hồn tự do phóng khoáng cùng thái độ tự tin của tác giả

- Thấy được những đặc điểm nổi bật của thể hát nói

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức

- Con người Nguyễn Công Trứ thể hiện trong hình ảnh “ông ngất ngưởng” tiêu biểu cho mẫu ngườitài tử ở hậu kì văn học trung đại Việt Nam

- Phong cách sống, thái độ sống của tác giả

- Đặc điểm của thể hát nói

2 Kĩ năng

- Đọc - hiểu bài thơ hát nói theo đặc trưng thể loại

3 Thái độ:

- HS có thái độ yêu quý, trân trọng đối với nhà nho chân chính NCT

4 Định hướng năng lực cho HS:

- Năng lực giải quyết vấn đề: Tiếp nhận một thể loại văn học mới: hát nĩi, lý giải được "hiện tượng NCT" được thể hiện trong văn bản, thể hiện quan điểm cá nhân khi đánh giá cái tơi NCT

- Năng lực sáng tạo: Xác định được lối sống, phong cách sống NCT từ những gĩc nhìn khác nhau;

HS trình bày được suy nghĩ và cảm xúc của mình trước "hiện tượng NCT", nên cĩ những suy nghĩ sáng tạo

- Năng lực hợp tác: thảo luận nhĩm để giải quyết vđ GV đặt ra

- Năng lực thưởng thức văn học/cảm thụ thẩm mỹ:cảm nhận được vẻ đẹp của ngơn ngữ văn học; nhận ra được những giá trị thẩm mý như cái đẹp/cái xấu; cái cao cả/cái thấp hèn

- Kiểm tra sĩ số, trật tự, nội vụ của lớp

2 Kiểm tra bài cũ:

Đọc bài thơ “ Vịnh khoa thi Hương” của TTX, cho biết bức tranh thi cử trong xã hội thực dân phongkiến buổi đầu được tg miêu tả ntn ?

3 Tổ chức dạy và học bài mới:

* Hoạt động 1: Khởi động

- Mục tiêu: Tạo sự hứng thú cho học sinh tìm hiểu nội dung bài học

- Phương pháp: Dạy học nêu vấn đề

- Kỹ thuật: Động não

Trang 10

- Sản phẩm của học sinh: Câu trả lời.

- Phương án kiểm tra đánh giá: Hỏi học sinh trả lời, lắng nghe thông tin

- HS báocáo kết quảthực hiệnnhiệm vụ

“Kiếp sau xin chớ làm người.

Làm cây thông đứng giữa trời mà reo”

Nguyễn Công Trứ muốn làm câythông để đón gió bốn phương, để ở độ caovời vợi, để cất tiếng hát tự do theo gió, để

“ngất ngưỡng” bốn mùa Bài thơ sắp họcphải chăng là thái độ của cây thông đứnggiữa trời mà reo Ta cùng tìm hiểu bài mới

“Bài ca ngất ngưỡng”

- Nhậnthứcđượcnhiệm vụcần giảiquyết củabài học

- Tậptrung cao

và hợptác tốt đểgiải quyếtnhiệmvụ

- Có thái

độ tíchcực, hứngthú

* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức.

- Mục tiêu: Cảm nhận được tâm hồn tự do phóng khoáng cùng thái độ tự tin của tác giả

- Nội dung: Con người Nguyễn Công Trứ thể hiện trong hình ảnh “ông ngất ngưởng” tiêu biểu cho

mẫu người tài tử ở hậu kì văn học trung đại Việt Nam Phong cách sống, thái độ sống của tác giả

- Phương pháp: Vấn đáp, dạy học nêu vấn đề, phương pháp nhóm

- Thiết bị: Máy chiếu

- Sản phẩm của học sinh: Câu trả lời, khổ giấy A2

- Phương án kiểm tra đánh giá: Hỏi học sinh trả lời, đánh giá sản phẩm, học sinh tự đánh giá

o Chí làm trai theo ông thì:

“Đã mang tiếng trong trời đất,

Phải có danh gì với núi sông”,

- Là người có công đầu với thể loại ca trù(hát nói) Ông là người đầu tiên đem đếnthể loại này nội dung phù hợp với cấutrúc và chức năng của nó

- Nănglực thuthậpthông tin

Trang 11

Hay:

“Không công danh thà nát với cỏ

cây”

Nhưng con người sống với lí

tưởng cao đẹp ấy luôn đối mặt với

“thế thái nhân tình gớm chết thay,

lạt nồng trong chiếc túi vơi đầy”,

vì vậy đôi khi ông thấy: “chen

chúc lợi danh đà chán ngắt, cúc

tùng phong nguyệt mới vui sao”,

ông còn là người cả đời vì dân vì

nước

Hoàn cảnh sáng tác bài thơ? Bài

thơ được viết theo thể loại gì?

Đặc điểm của thể loại đó?

+ GV: Giới thiệu về thể loại hát

nói:

o Là một trong những thể điệu

của ca trù (Ca trù do người con

gái hát thì gọi là hát ả đào)

o Một bài hát nói gồm hai phần:

phần mưỡu và hát nói

o Phần hát nói đúng thể cách

gồm 11 câu, chia làm 3 khổ: khổ

đầu 3 câu, khổ cuối 3 câu, khổ

giữa có thể khuyết hoặc dôi)

- Độc lập 2 Tác phẩm:- Thời điểm sáng tác: Sau năm 1848, là

năm ông cáo quan về hưu

- Thể loại: Hát nói (thể tổng hợp giữa ca

nhạc và thơ, có tính chất tự do thích hợpvới việc thể hiện con người cá nhân)

- Đề tài : thái độ sống của bản thân theolối tự thuật

- Nănglực giảiquyếtnhữngtìnhhuống đặtra

Năng lựcgiao tiếngtiếng Việt

+ GV: Gọi HS đọc bài thơ, chú

thích, yêu cầu HS thảo luận tìm bố

hiện mấy lần? Từ “ngất ngưởng”

diễn tả tư thế như thế nào của con

+ HS:

Thái độsốngkhácngười:

+ HS: Trảlời

II Đọc – Tìm hiểu chung

1 Đọc , giải thích từ khó

o “Ngất ngưởng”: Trạng thái của một đồ

vật ở vị thế cao, nghiêng, không vữngchắc, lúc lắc, chông chênh

o Thoải mái, tự do, phóng túng, khôngtheo khuôn phép nào hết

o Thái độ trêu ngươi, chọc tức ngườikhác

o Gắn liền với những năm ra làm quan ngất ngưởng ở chốn quan trường (6 câu)

Trang 12

ngưởng là như thế nào?

+ GV: Mỗi từ ngất ngưởng gắn

liền với quãng đời nào của nhà

thơ? Thể hiện ở đoạn thơ nào

trong bài?

- Xác định bố cục của bài thơ ?

- Độc lập trả lời

o Gắn liền với những năm cáo quan vềhưu  ngất ngưởng ở hai lần chốn hànhlạc

o Gắn liền khi trở lại quãng đời làm quan

 ngất ngưởng ở chốn triều chung (câuthơ cuối)

2 Bố cục: 3 phần

- P1: 6 câu đầu:

- P2:12 câu tiếp theo

- P3: còn lại

Hướng dẫn HS đọc hiểu bài thơ.

- Thao tác 1: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu về cảm hứng chủ đạo của

bài thơ

+ GV: Hãy giải thích nội dung ý

nghĩa từ “ngất ngưỡng” ?

Từ nghĩa ấy em hãy xác định cảm

hứng chủ đạo của bài thơ?

(hs trả lời cá nhân, gv nhận xét

chốt ý)

+ GV: Trên cơ sở ý thức về tài

năng và nhân cách của bản thân,

NCT trong “Bài ca ngất ngưởng”

đã phô trương, khoe sự ngang

tàng, sự phá cách trong lối sống

của ông, lối sống ít phù hợp với

khuôn khổ của đạo Nho Ngất

Thao tác 2: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu lối sống ngất ngưởng của

Nguyễn Công Trứ khi làm quan

+ GV: GV gọi hs đọc và hướng

dẫn hs giải thích từ khó

- Câu 1: Mọi việc trong trời đất

chẳng có việc nào không phải là

phận sự của ta

- Câu 7: Đô môn: Kinh đô, Giải tổ

chi niên: Năm cởi áo mũ Năm

- Độc lậptrả lời

III Đọc – hiểu chi tiết

1 Cảm hứng chủ đạo của bài thơ:

- Tập trung ở từ “ngất ngưởng”

- Từ “ngất ngưởng” xuất hiện 5 lần

- “Ngất ngưởng”: → thế cao chênh vênh,không vững, nghiêng ngả

+ Là khác người, xem mình cao hơnnhững người khác

+ Thoải mái, tự do, không theo khuônkhổ nào

 Khinh đời, ngạo thế, thách thức mọithứ

→ tư thế, thái độ cách sống ngang tàng,vượt thế tục của con người

Ngất ngưởng: Là phong cách sống nhất

quán của Nguyễn Công Trứ ->Tác giả có

ý thức rất rõ về tài năng và bản lĩnh củamình

2 Lối sống ngất ngưởng khi làm quan:

Năng lựclàm chủ

và pháttriển bảnthân:Năng lực

tư duy

- Nănglực giảiquyếtnhữngtìnhhuống đặtra

Trang 13

cáo quan về hưu.

- Điển tích: Người Tái thượng –

Chú thích 12

GV: Em hãy cho biết ý nghĩa câu

mở đầu của bài thơ? Nhận xét

cách biểu đạt của nhà thơ?

- HS trả lời

GV giảng: Nguyễn Công Trứ

khẳng định vai trò trachf nhiệm

của mình với dân với nước Đã

làm trai thì phải “đầu đội trời chân

đạp đất” làm việc gì có ích cho

dân cho nước và điều này là một

quan niệm đạo đức của các nhà

nho mà NCT đã từng nói:"Khắp

trời đất dọc ngang, ngang dọc.

Nợ tang bồng vay trả, trả vay”

Cuộc đời NCT là cuộc đời say mê

hành động mà lúc nào trong tâm

khảm của nhà thơ cũng hiện ra

một câu hỏi lớn:

“ Đã mang tiếng ỏ trong trời đất

Phải có danh gì với núi sông”.

+ GV: Tại sao tác giả coi việc làm

quan là “vào lồng” nhưng lại tự

hào tài thao lược của mình với các

chức quan ?

(hs suy nghĩ trả lời)

Gv giảng: tài năng của ông đủ làm

ông cao ngạo nhưng ông thấy sự

gò bó, sự trói buộc của chốn quan

trường vẫn là trái với tính cách của

ông

Tuy nhiên, đối với NCT, công

danh không chỉ là vinh mà còn là

nợ, là trách nhiệm, vì vậy ông coi

đó là sự dấn thân tự nguyện đem

tự do, tài hoa nhốt vào vòng trói

buộc

Điều này là phù hợp với tâm

trạng của con người đã trải qua

bao nhiêu phiền luỵ chốn quan

trường

- Bài ca trù- hát nói có cấu trúc, bố

cục riêng, vần điệu, nhịp điệu

tương đối tự do, không quy định

chặt chẽ về đối; có khi chen vào

=> Tuyên ngôn về chí làm trai của nhàthơ Quan niệm sống là hành động

- Câu 2:

“Ông Hi văn tài bộ đã vào lồng”

 Ông coi việc nhập thế làm quan nhưmột trói buộc, nhưng đó là điều kiện,phương tiện để thể hiện hoài bão vì dân

vì nước và tài năng của mình

- Câu 3, 4, 5, 6: Liệt kê tài năng hơn

người và những việc mình đã làm ởchốn quan trường:

+ Giỏi văn chương - Tài học (khi thủkhoa)

+ Tài dùng binh (thao lược)

 Tài năng lỗi lạc xuất chúng: văn võsong toàn

- Khoe danh vị, xã hội hơn người:

+ Tham tán + Tổng đốc + Đại tướng (bình định Trấn Tây) + Phủ doãn Thừa Thiên

 Thay đổi chức vụ liên tục, không chịu

ở yên hoặc làm việc gì quá lâu

 Hệ thống từ Hán Việt uy nghiêm trangtrọng, âm điệu nhịp nhàng, nhiều điệpngữ: khẳng định tài năng lỗi lạc, địa vị xã

Trang 14

những đoạn lục bát, song thất lục

bát, hoặc những đoạn thơ tám chữ

với các vần chân Khi ca nhi hát

theo những giai điệu rieng, kết hợp

với tiếng đệm của đàn đáy và tiến

gõ phách, cùng tiếng trống điểm

bình tạo nên sự thú vị và màu sắc

đặc biệt củ lối hát ca trù- ả đào

Nghệ sĩ nổi danh về hát ca trù:

Quách Thị Hồ

Thao tác 3: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu lối sống ngất ngưởng của

Nguyễn Công Trứ khi về hưu

+ GV: Thái độ ngất ngưởng của

Nguyễn Công Trứ lúc này như thế

nào so với lúc ông đang làm quan

+ GV: Ngày “đô môn giải tổ”

của ông có gì đặc biệt?

đời, đối nghịch Người ta tán lọng,

ngựa xe nghiêm trang, còn ông thì

ngất ngưởng trên lưng con bò Đã

là một giống vật thấp kém, bò mà

lại bò cái, nhưng lại được trang

sức bằng đạc ngựa - đồ trang sức

quý của loài vật cao cấp ( ngựa)

Song ông còn buộc mo cau vào

đuôi bò ở cái chỗ cần che nhất với

một tuyên ngôn ngạo ngược: để

che miệng thế gian  trêu ngươi

khinh thị cả thế gian kinh kì Ông

có quyền ngất ngưởng vì ông về

hưu trong danh dự, sau khi đã làm

được nhiều việc có ích cho dân…

hội vẻ vang, xứng đáng một con ngườixuất chúng

=> 6 câu thơ đầu là lời từ thuật chânthành của nhà thơ lúc làm quan khẳngđịnh tài năng và lí tưởng trung quân, lòng

tự hào về phẩm chất, năng lực và thái độsống tài tử, phóng khoáng khác đời ngạonghễ của một người có khả năng xuấtchúng Hay thái độ sống của người quân

tử bản lĩnh, đầy tự tin, kiên trì lí tưởng

3 Ngất ngưởng khi về hưu:

- Câu 7:

- Đậm nét hơn, vì đã được “tháo cũi sổlồng” thoát khỏi chốn quan trường

“ Đô môn giải tổ chi niên”

 Nhắc lại một sự kiện quan trọng trongcuộc đời (về hưu), điều kiện để ông thựchiện lối sống ngất ngưởng

- Những hành động ngất ngưởng:

+ “Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng”

 Dạo chơi bằng cách cưỡi con bò vàng,đeo nhạc ngựa trước ngực nó, đeo mo causau đuôi, bảo rằng để che miệng thế gian

+ “Kìa núi nọ phau phau mây trắng”

 Thưởng thức cảnh đẹp, ngao du sơnthủy

+ “Tay kiếm cung mà nên dạng từ bi”

 Cười mình là tay kiếm cung (một ôngtướng có quyền sinh quyền sát)  dạng từbi: dáng vẻ tu hành, trái hẳn với trước

+ “ Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì”

 Dẫn các cô gái trẻ lên chơi chùa, đihát ả đào

Trang 15

+ GV: Quan niệm sống của

Nguyễn Công Trứ thể hiện như thế

nào trong các câu từ 13 – 16?

- HS trả lời

+ GV: Câu 13 – 16, ông là người

không quan tâm đến chuyện được

mất, không bận lòng vì sự khen

chê, có những khi hành lạc: uống

rượu, cô đầu, con hát, nhưng ông

không phải là người của phật, mà

vẫn là con người của cuộc đời, duy

có điều: không vướng tục

 Một nhân cách, một bản lĩnh cao,

chấp tất cả, không để luỵ và khinh

tất cả những gì của thói thường

+ GV: Nguyễn Công Trứ đã quan

niệm như thế nào về phận sự của

kẻ làm trai ở câu 17, 18 ? Ông đã

thực hiện được quan niệm ấy

 Một nhân cách, một bản lĩnh ngấtngưởng: sống không giống ai, khôngnhập tục cũng không thoát tục

- Câu 17, 18: Cá tính và bản lĩnh

+ So sánh mình với các bậc anh tài+ Tự khẳng định mình là bề tôi trungthành

 Ý thức về bản lĩnh, tài năng và phẩmchất

4 Ngất ngưởng ở chốn triều chung:

- Câu cuối: vừa hỏi vừa khẳng định:mình là một đại thần trong triều, không

có ai sống ngất ngưởng như ông cả

- Nêu bật sự khác biệt của mình so vớiđám quan lại khác: cống hiến, nhiệthuyết

- Ý thức muốn vượt ra khỏi quan niệm

“đạo đức” của nhà nho

- Thể hiện tấm lòng sắt son, trước saunhư một đối với dân, với nước

 Ngất ngưởng nhưng phải có thực tài,thực danh

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	248,5 KB