Bài 25. Tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích

Những vấn đề cần giải thích trong văn nghị luận thường gặp như: - Trung thực là gì?. + Mở bài: Đoạn 1: Nêu vấn đề cần giải thích về lòng khiêm tốn + Thân bài: Đoạn 2,3,4,5, 6: Lập luận

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ

VỀ DỰ GIỜ LỚP 7A1

Vì sao lại có mưa ?

Ban ngày mặt trời chiếu xuống mặt đất làm đất nóng lên

Nước bốc hơi từ các sông hồ lên gặp khí lạnh, lên trời trở thành muôn vàn những giọt nước nhỏ tụ lại với nhau thành đám mây Khi những đám mây này bay lên cao gặp khí lạnh những giọt nước tụ lại với nhau thành những đám mây nặng ( do những hạt nước quá nhiều) tạo thành mưa.

Vì sao nước biển mặn ?

=> Nước sông suối có hòa tan nhiều loại muối lấy từ các lớp đất đá trong lục địa, khi ra đến biển mặt biển có độ thoáng rộng nên nước thường bốc hơi, còn các muối ở lại, lâu

ngày muối tích tụ lại làm cho nước biển mặn

Những vấn đề cần giải thích trong văn

nghị luận thường gặp như:

- Trung thực là gì? Người sống trung thực sẽ nhận được

những điều gì?

Trung thực là tôn trọng sự thật, tôn trọng lẽ phải, chân lí Người sống trung thực sẽ được mọi người yêu quý, kính trọng

+ Mở bài: Đoạn 1: Nêu vấn đề cần giải thích về lòng

khiêm tốn

+ Thân bài: Đoạn 2,3,4,5, 6: Lập luận để hiểu thế nào là

lòng khiêm tốn

- Giải thích khiêm tốn

- Biểu hiện của lòng khiêm tốn

- Lí do con người cần khiêm tốn

- Tầm quan trọng của khiêm tốn

+ Kết bài: Đoạn 7: Kết thúc vấn đề

Khẳng định khiêm tốn là một điều không thể thiếu cho

những người muốn thành công trên đường đời.

Bố cục của bài văn

Các câu định nghĩa

- “ Lòng khiêm tốn có thể được coi là một bản tính

… với sự vật”

- “ Khiêm tốn là tính nhã nhặn… không ngừng học hỏi”

- “ Khiêm tốn là thường hay tự cho mình là kém… nhiều thêm nữa”

- Khiêm tốn là con người hoàn toàn biết mình… đối với mọi người”

=> Là một trong những cách giải thích Vì nó trả

lời cho câu hỏi: Khiêm tốn là gì?

- Biểu hiện của khiêm tốn: Nhã nhặn, nhún nhường, luôn hướng về phía tiến bộ, tự khép mình vào khuôn thước, không ngừng học hỏi

- Đối lập với khiêm tốn: khoe khoang, tự đề cao mình

=> Cũng là một trong những cách giải thích

Vì đó là thủ pháp nghệ thuật đối lập, nó làm tăng thêm giá trị cho lòng khiêm tốn

=> Được coi là nội dung giải thích

- Chỉ ra cái lợi của khiêm tốn: Khiêm tốn là đức tính tốt nên được mọi người yêu quý và giúp đỡ.

- Cái hại của không khiêm tốn: Đó là đức tính xấu, nên bị mọi người xa lánh.

- Nguyên nhân của thói không khiêm tốn: Do con người quá tự đề cao mình, cho rằng thành tích của mình là quá mĩ mãn

Thế nào là lập luận giải thích?

Lập luận giải thích là dùng nhiều lí lẽ - có thể

kèm theo dẫn chứng để giải thích phân tích

một khái niệm hay một nhận định nào đó về tư tưởng, đạo lí, phẩm chất, quan hệ nhằm làm

cho người đọc hiểu rõ nội dung ý nghĩa của

khái niệm hay nhận định ấy Từ đó nâng cao nhận thức, trí tuệ và bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho con người

Người ta thường giải thích bằng các cách nào? Bài văn giải thích cần chú ý những điều gì?

- Nêu định nghĩa, kể ra các biểu hiện, so sánh,

đối chiếu với các hiện tượng khác, chỉ ra các

mặt lợi, hại, nguyên nhân, hậu quả, cách đề

phòng hoặc noi theo… của hiện tượng hoặc

vấn đề cần giải thích

- Bài văn giải thích có mạch lạc, lớp lang, ngôn

từ trong sáng, dễ hiểu Không nên dùng những điều không ai hiểu để giải thích những điều

người ta chưa hiểu

Phân biệt mục đích, phương pháp của phép lập luận giải thích và mục đích, phương pháp của phép lập

luận chứng minh?

CHỨNG MINH GIẢI THÍCH

Mục đích Nhằm thuyết phục người đọc

tin vào tính chân thật của vấn đề.

Nhằm làm cho người đọc hiểu rõ về một vấn đề chưa biết.

Phương pháp - Nêu các sự thật hiển nhiên

không ai chối cãi

- Phân tích lí lẽ làm cho ai cũng phải thừa nhận

- Kết hợp dẫn chứng và phân tích dẫn chứng

Nêu định nghĩa, nêu

ví dụ, nêu biểu hiện, so sánh, đối chiếu, giải thích nguyên nhân, phân tích lợi, hại

*Văn bản: Lòng nhân đạo ( Lâm Ngữ Đường)

- Vấn đề được giải thích:

- Phương pháp giải thích :

+ Nêu định nghĩa: Lòng nhân đạo tức là lòng

thương người

+ Kể ra các biểu hiện của lòng thương người:

+ Đối chiếu lập luận bằng cách:

Lòng nhân đạo

ông lão hành khất, đứa trẻ nhặt từng mẩu bánh, mọi người xót thương

đưa ra câu nói của Thánh Găng đi: “ Chinh phục được mọi người ai cũng cho là khó…làm sao phát huy lòng nhân đạo đến cùng và tột độ vậy”

4 Hướng dẫn tự học

- Nắm nội dung bài học (giải thích trong đời

sống, giải thích trong văn nghị luận), học

thuộc lòng ghi nhớ SGK

- Sưu tầm văn bản giải thích để làm tư liệu học tập

- Đọc 2 bài đọc thêm trang 72, 73

- Chuẩn bị bài: Sống chết mặc bay

IV Bài tập kiểm tra, đánh giá năng lực:

Câu 1: Trong đời sống hàng ngày, phép lập luận giải thích giúp ích gì cho chúng ta?

A Giúp cho ta hiểu những điều chưa biết

B Giúp cho người đọc hiểu rõ các tư tưởng, đạo lí, phẩm chất… nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ, bồi dưỡng tình cảm.

C Giúp cho chúng ta vui và yêu đời hơn.

D Câu A,B đúng.

Câu 2: Người ta thường giải thích phép lập luận bằng các cách nào sau đây?

A Nêu định nghĩa, kể ra các biểu hiện, so sánh, đối chiếu với các hiện tượng khác.

B Chỉ ra các mặt lợi, hại, nguyên nhân, hậu quả, cách đề phòng hoặc noi theo

C Dùng biện pháp nhân hóa, ẩn dụ, hoán dụ để giải thích.

D Câu A,B đúng

Đ Ờ I S Ố N G

1

9

8

7

6

5

4

3

2

9

8

7

6

5

4

3

2

KÍNH CHÚC QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM CÓ MỘT NGÀY THẬT VUI VẺ, HẠNH PHÚC!