Kiến thức: - Đặc điểm của một bài văn lập luận giải thích và yêu cầu cơ bản của phép lập luận giải thích 2.. Tìm hiểu đề và tìm ý: Xác định yêu cầu chung của đề bài : Nêu tư tưởng 2 c
Trang 1TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu mục đích, tính chất và các yếu tố của phép lập luận giải thích.
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:
1 Kiến thức:
- Đặc điểm của một bài văn lập luận giải thích và yêu cầu cơ bản của phép lập luận giải thích
2 Kĩ năng:
- Nhận diện và phân tích một văn bnar nghị luận giải thích để hiểu đặc điểm của kiểu văn bản này
- Biết so sánh để phân biệt lập luận giải thích với lập luận chứng minh
3 Thái độ:
- Bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho con người, định hướng hành động hợp với
qui luật
III PHƯƠNG PHÁP:
- Vấn đáp kết hợp thực hành, thảo luận nhóm
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định :
2 Kiểm tra bài cũ
1 Thế nào là phép lập luận chứng minh ?
2 Các bước làm bài văn LLCM ?
Trang 2Câu Đáp án Điểm
Câu 1
=> Phép lập luận chứng minh là dùng lí lẽ, bằng chứng chân thực,
đã được thừa nhận để chứng tỏ luận điểm mới ( Cần được chứng minh ) là đáng tin cậy
5
Câu 2
a Tìm hiểu đề và tìm ý:
Xác định yêu cầu chung của đề bài : Nêu tư tưởng 2 cách lập luận chứng minh
- Chứng minh tư tưởng đúng đắn của câu tục ngữ
b Lập dàn bài :
- Mở bài: Nêu luận điểm cần chứng minh
- Thân bài: Nêu lí lẽ dẫn chứng để chứng tỏ luận điểm đó là đúng
đắn
- Kết bài: Nêu ý nghĩa của luận điểm đã được chứng minh
c Viết bài :
d Đọc bài và sửa bài :
5
3 Bài mới : GV giới thiệu bài
- Từ trước đến nay , chúng ta đã học phép lập luận nào ? (chứng minh), vậy tiết này, chúng ta đi
tìm hiểu tiếp 1 phép lập luận nữa trong văn nghị luận đó là phép lập luận giải thích.
*HOẠT ĐỘNG 1:Tìm hiểu Mục đích
và phương pháp giải thích:
- Hs: Đọc vd trong sgk
? Trong cuộc sống, em có hay gặp các
I TÌM HIỂU CHUNG:
1 Mục đích của giải thích:
- Làm rõ vấn đề còn gây thắc mắc, giúp cho người đọc, người nghe nâng cao nhận thức, trí
Trang 3vấn đề, các sự việc, hiện tượng mà em
không giải thích được không ? Cho ví
dụ
- Hs : Trong cuộc sống gặp rất nhiều
vấn đề khó hiểu
- Vì sao lại có nguyệt thực, Vì sao nước
biển lại mặn
? Vậy muốn hiểu được vấn đề đó ta
phải làm như thế nào ? ( giải thích )
? Qua phân tích thì mục đích của giải
thích là gì
- Hs: Làm rõ những vấn đề còn gây
thắc mắc, giúp cho người đọc, người
nghe nâng cao nhận thức, trí tuệ, hiểu
một cách thấu đáo về vấn đề ấy HS đọc
vb : Lòng khiêm tốn
? Ở đoạn 1 tác giả nói gì về lòng
khiêm tốn ? đó có phải là giải thích
lòng khiêm tốn không ?
-Hs: Tác giả nêu bản chất của lòng
khiêm tốn, như vậy đã đi vào giải thích
? Đoạn 2 tác giả nói gì về lòng khiêm
tốn ? đó có thực sự giải thích lòng
khiêm tốn không ?
-Hs: Định nghĩa lòng khiêm tốn như là
khái niệm của bài giải thích
- HS đọc hai đoạn văn : Từ Người có
tính khiêm tốn đến học mãi mãi
? Người khiêm tốn có những biểu hiện
như thế nào ? Chứng minh lòng khiêm
tốn bằng biểu hiện thực tế có phải văn
giải thích không ?
tuệ, hiểu một cách thấu đáo về những vấn đề ấy: từ đó bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho con người, định hướng hành động hợp với qui luật
2 Phương pháp giải thích:
+ Tìm hiểu bài văn: Lòng khiêm tốn
+ Đoạn 1: từ điều quan trọng ….người khác
- Tác giả nêu bản chất của lòng khiêm tốn, như vậy đã đi vào giải thích
+ Đoạn 2 :
- Tác giả định nghĩa lòng khiêm tốn như là khái niệm của bài giải thích
- Khiêm tốn là biết sống nhún nhường, tự khép mình vào khuôn khổ, nhưng vẫn có hoài bão lớn và không ngừng học hỏi, không khoe khoang tự đề cao mình
+ 2 đoan văn tiếp: Những biểu hiện của người khiêm tốn:- Giải thích có thể kết hợp với chứng minh
- Tự cho mình là kém, phải biết trau dồi, phải học nhiều nữa, không bao giờ chịu chấp nhận
sự thành công của cá nhân mình trong hoàn cảnh hiện tại
- Giải thích bằng cách nêu định nghĩa ( nêu ý
Trang 4- Hs: Tự cho mình là kém, phải biết
trau dồi, phải học nhiều nữa, không bao
giờ chịu chấp nhận sự thành công của
cá nhân mình trong hoàn cảnh hiện tại
…
- Giải thích có thể kết hợp với chứng
minh
? Tại sao con người phải khiêm tốn ?
đoạn văn tìm nguyên nhân cuả lòng
khiêm tốn có thuộc văn giải thích
không ?
- Hs: Vì cuộc đời là một cuộc đấu tranh
bất tận, mà tài nghệ của mỗi cá nhân
tuy là quan trọng, nhưng thật ra chỉ là
hạt nước bé nhỏ giữa đại dương bao
la
- Tìm nguyên nhân của vấn đề cũng
thuộc giải thích
- Giải thích một vấn đề cần kết hợp với
chứng minh và đặt câu hỏi: tại sao?
Cùng với câu hỏi: như thế nào ?
? Với vb này em hãy nêu đầu là luận
đề, luận cứ, mở bài, thân bài, kết bài,
cách liên hệ ntn trong vb
- Hs: Luận đề : Lòng khiêm tốn
Luận cứ : + Nói về bản chất
+ Nói về định nghĩa
+ Nói về biểu hiện
+ Nói về nguyên nhân
- Mở bài: là câu đầu; Kết bài là câu
cuối; còn lại là thân bài
nghĩa của từ ngữ, câu chữ, kể cả nghĩa đen nghĩa bóng
- Giải thích bằng cách dựa vào quy luật, mục đích, ý nghĩa của vấn đề
- Giải thích bằng cách lấy dẫn chứng, kể ra các biểu hiện, sử dụng hình thức so sánh, đối chiếu hoặc cụ thể hoá vấn đề bằng lời diễn đạt chi tiết, chỉ ra các mặt lợi, hại, nguyên nhân, hậu quả, cách đề phòng hoặc noi theo … của hiện tượng hoặc vấn đề cần giải thích
* Ghi nhớ Sgk
II LUYỆN TẬP:
- Vấn đề giải thích : Lòng nhân đạo
- Phương pháp giải thích : định nghĩa dùng
Trang 5? Qua phân tích hãy nêu phương pháp
lập luận giải thích
*HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn luyện
tập
? Bài tập 1 yêu cầu điều gì ?
- HS: Thảo luận trình bày bảng
- GV: Chốt ghi bảng
thực tế mở rộng vấn đề bằng cách nêu khó khăn và tác dụng của vấn đề
V.CỦNG CỐ, DẶN DÒ, HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
- Mục đích của giải thích là gì ? Nêu các phương pháp lập luận giải thích ?
- Học thuộc ghi nhớ Làm hết bài tập phần đọc thêm
- Soạn bài “ Cách làm bài văn lập luận giải thích
VI RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
*************************************************
*****