Bài 10. Nói giảm nói tránh

Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác , thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi c

Giaó viên thực hiện: Ngô Lê Sơn Hà

1.Thế nào là nói quá? Nêu tác dụng của nói quá?

2 Dòng nào sau đây sử dụng biện pháp tu từ nói quá? Cho

biết tác dụng.

a ThuËn vî thuËn chång t¸t biÓn §«ng còng c¹n.

b Häc thÇy kh«ng tµy häc b¹n

a ThuËn vî thuËn chång t¸t biÓn §«ng còng c¹n.

KiÓm tra bµi cò

•a) Lời khen của cô giáo

làm cho nó

b) Bọn giặc hoảng

hồn mà chạy.

Ừ! Con ngựa của mình không đ ợc

đẹp lắm!

Con ngựa của cậu

xấu quá.

TiÕt 40

VD :

a Con dạo này lười lắm.

b Con dạo này không được chăm chỉ cho lắm.

TiÕt 40: Nãi gi¶m nãi tr¸nh

I Tìm hiểu chung:

1 Khái niệm:

TiÕt 40: Nãi gi¶m nãi tr¸nh

VD1:

a Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ

a Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các

Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác , thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm

thấy đột ngột

(Hồ Chí Minh, Di chúc)

b Bác đã

b Bác đã đi rồi sao, Bác ơi !

Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời.

Tiết 40: Nói giảm nói tránh

VD2:Phải bộ lại lăn vào lũng một người mẹ, ỏp mặt vào bầu sữa

núng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trỏn xuống cằm, và gói rụm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ cú một ờm dịu

vụ cựng.

(Nguyờn Hồng, Những ngày thơ ấu)

=> Dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển để tránh

sự thô tục, thiếu lịch sự và gợi cảm xúc thân th

ơng trìu mến.

I Tỡm hiểu chung:

1 Khỏi niệm:

2 Tỏc dụng:

lâu nữa.

Cấm trẻ con vào trong

đó.

-Các cháu vào trong đó

rất nguy hiểm.

-Trẻ con khụng nờn vào trong đú.

e Cha nó mất, mẹ nó , nên chú nó rất thương nó.đi bước nữa

TiÕt 40: Nãi gi¶m nãi tr¸nh

II Luyện tập:

Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh cho sau đây vào chỗ trống:

đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau, có tuổi, đi bước nữa.

a.Khuya rồi, mời bà đi nghỉ

b Cha mẹ em từ ngày em còn rất bé, em

về ở với bà ngoại.

chia tay nhau

c Đây là lớp học cho trẻ em………khiếm thị

d Mẹ đã rồi, nên chú ý giữ gìncó tuổi sức khoẻ .

I Tìm hiểu chung:

1 Khái niệm:

2 Tác dụng:

Bài tập 1:

a1 Anh phải hòa nhã với bạn bè!

a2 Anh nên hòa nhã với bạn bè!

b1 Anh ra khỏi phòng tôi ngay!

b2 Anh không nên ở đây nữa!

c1 Xin đừng hút thuốc trong phòng!

c2 Cấm hút thuốc trong phòng!

d1 Nó nói như thế là thiếu thiện chí.

d2 Nó nói như thế là ác ý.

e1 Hôm qua em hỗn với anh, em xin anh thứ lỗi.

e2 Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi.

Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào có sử dụng cách nói giảm nói tránh:

a2 Anh nên hòa nhã với bạn bè!

b2 Anh không nên ở đây nữa!

c1 Xin đừng hút thuốc trong phòng!

d1 Nó nói như thế là thiếu thiện chí.

e2 Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi.

Bài tập 2:

TiÕt 40: Nãi gi¶m nãi tr¸nh

Bµi tËp 3

II Luyện tập:

Khi chê trách một điều gì, để người nghe dễ tiếp nhận, người ta thường nói giảm nói tránh bằng cách phủ định điều ngược lại với nội dung đánh giá Chẳng hạn, đáng lẽ nói “ Bài thơ của anh

dở lắm ” thì lại bảo “ Bài thơ của anh chưa được hay lắm ”.

Hãy vận dụng cách nói giảm nói tránh như thế để đặt năm

câu đánh giá trong những trường hợp khác nhau.

Thảo luận nhóm : Dựa vào bài tập của nhóm

mình, hãy cho biết ng ời viết (nói) đã thực

hiện phép nói giảm nói tránh bằng cách nào

Anh ấy thế thì không đ ợc

Định hướng hs chuẩn bị nọi dung cho BT3:

Học tập,

cỏc ăn mặc,

đỏnh giỏ về ý thức lao động,

Chữ viết của bạn,

TiÕt 40: Nãi gi¶m nãi tr¸nh

* L u ý:

* T×nh huèng kh«ng nªn nãi gi¶m nãi

tr¸nh: - Khi cần phê bình nghiêm khắc, nói thẳng, nói đúng mức

độ sự thật.

- Khi cần thông tin chính xác, trung thực

Nh÷ng t×nh huèng giao tiÕp nh thÕ nµo th× kh«ng nªn sö dông c¸ch nãi gi¶m nãi tr¸nh?

THẢO LUẬN NHÓM Bài tập 4:

- Giống nhau: Đều là biện pháp tu từ đ ợc

dùng phổ biến trong thơ văn, trong lời ăn

tiếng nói hàng ngày

Nói quá Nói giảm nói tránh

- Cách nói c ờng điệu

phóng đại

-Nhấn mạnh, gây ấn t

ợng mạnh.

- Cách nói diễn đạt tế nhị uyển chuyển,

- Tránh gây cảm giác

đau buồn,ghê sợ,nặng nề; tránh thô

tục,thiếu lịch sự.

- Khỏc nhau:

“Hôm sau, lão Hạc sang nhà tôi Vừa thấy tôi, lão bảo ngay:

- Cậu Vàng đi đời rồi ông giáo ạ !”

(Nam Cao – Lão Hạc)

CỦNG CỐ

Dựa vào kiến thức đó học ở bài “Lóo Hạc”, em hóy phõn

tớch cỏi hay của việc sử dụng phộp núi giảm núi trỏnh trong đoạn trớch sau:

- Học bài chu đáo.

- Chuẩn bị ôn tập tốt cho bài kiểm tra ngữ văn (Tiết 41)