Bài 10. Nói giảm nói tránh

Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê – nin và các vị anh hùng khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đ

VD1: Các chiến sĩ đã hy sinh để bảo vệ quê hương, đất nước.

VD2: Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt!

Em hiểu từ hi sinh, nhắm mắt trong trường hợp này có nghĩa là gì?

1 Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê – nin và các vị anh hùng khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột

- Bác đã đi rồi, sao Bác ơi!

Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời

- Lượng con ông Độ đây mà… Rõ tội nghiệp, về đến nhà thì

bố chẳng còn

Bài tập

2 Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng

3 - Con dạo này

3 - Con dạo này lười lắm lười lắm

- Con dạo này - Con dạo này không được chăm chỉ cho lắm không được chăm chỉ cho lắm.

1 Vỡ vậy, tụi để sẵn mấy lời này, phũng khi tụi sẽ đi gặp cụ Cỏc Mỏc, cụ Lờ – nin và cỏc vị anh hựng khỏc, thỡ đồng bào cả nước, đồng chớ trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột

- Bỏc đó đi rồi, sao Bỏc ơi!

Mựa thu đang đẹp, nắng xanh trời

- Lượng con ụng Độ đõy mà… Rừ tội nghiệp, về đến nhà thỡ

bố chẳng cũn

Bài tập

Cỏc từ in đậm trờn đều cú nghĩa là chết để giảm bớt sự đau

buồn.

2 Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng

Bầu sữa => Tránh cảm giác thô tục

3 Con dạo này

3 Con dạo này lười lắm lười lắm

- Con dạo này

- Con dạo này không được chăm chỉ cho lắm không được chăm chỉ cho lắm.

=> Cách nói thứ hai thể hiện sự tế nhị, có ý trách móc nhẹ

nhàng đối với người tiếp nhận.

=> cảm giác nặng nề, thiếu tế nhị

4 Ngày mồng một đầu năm hiện lên thi thể em bé ngồi giữa những bao diêm…

(trích Cô bé bán diêm, An- đéc-xen)

thi thể - xác chết => Tránh cảm giác ghê sợ

Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt

tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê

sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự.

Ghi nhớ

Ghi nhớ : (SGK Trang 108)

Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt

tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê

sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự.

1 Vỡ vậy, tụi để sẵn mấy lời này, phũng khi tụi sẽ đi gặp cụ Cỏc Mỏc,

cụ Lờ – nin và cỏc vị anh hựng khỏc, thỡ đồng bào cả nước, đồng chớ

trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột.

(Hồ Chớ Minh, Di chỳc)

3 Lượng con ụng Độ đõy mà… Rừ tội nghiệp, về đến nhà thỡ bố chẳng cũn

Bài tập

=> cỏch nói vòng

hy sinh => dựng từ đồng nghĩa Hỏn Việt

=> từ ngữ phủ định trái nghĩa

Lưu ý :1 Núi giảm núi trỏnh sử dụng trong nhiều cỏch như: núi vũng, dựng từ đồng nghĩa Hỏn Việt, từ ngữ phủ định trỏi nghĩa

2 Cỏc chiến sĩ đó hy sinh để bảo vệ quờ hương, đất nước.

Lưu ý: 2 Nói giảm nói tránh sử dụng nhiều trong các lĩnh vực văn chương cũng như trong đời sống hằng ngày.

Trong một cuộc họp lớp kiểm điểm bạn Hải hay đi học muộn:

Lan nói: - Từ nay cậu không được đi học muộn nữa vì đi muộn không những ảnh hưởng đến việc rèn luyện đạo đức của bản thân cậu mà còn ảnh hưởng đến phong trào thi đua của lớp.

Bạn Trinh cho rằng Lan nói như vậy là quá gay gắt, chỉ nên

nhắc nhở bạn Hải là : "Cậu nên đi học đúng giờ.”

Em đồng tình với ý kiến nào? Vì sao?

Lưu ý: 3 Khi cần phê bình nghiêm khắc ta cần phải nói thẳng, nói đúng mức độ sự thật

Nếu em là người làm nhân chứng (người chứng kiến vụ việc trộm cắp ở địa phương em) trong phiên tòa xét xử Em có nói giảm nói tránh không? Vì sao?

ĐÁP ÁN:

Không được nói giảm nói tránh Vì nói giảm nói tránh sẽ không đúng với sự thật làm ảnh hưởng đến việc xét xử của phiên tòa mà còn là kẻ bao che cho tội phạm

Lưu ý: 4 Khi chứng kiến sự việc cần được xác minh thì không được nói giảm nói tránh.

Bài tập:1(SGK):

A / Khuya rồi, mời bà

B / Cha mẹ em từ ngày em còn rất bé,

em về ở với bà ngoại.

C / Đây là lớp học cho trẻ em

D / Mẹ đã rồi, nên chú ý giữ gìn sức khoẻ.

E / Cha nó mất, mẹ nó , nên chú nó rất thương nó.

đi nghỉ chia tay nhau

khiếm thị

có tuổi

đi bước nữa

II Luyện tập:

a1 Anh phải hòa nhã với bạn bè!

a2 Anh nên hòa nhã với bạn bè!

b1 Anh ra khỏi phòng tôi ngay!

b2 Anh không nên ở đây!

c1 Xin đừng hút thuốc trong phòng!

c2 Cấm hút thuốc trong phòng!

Bài tập:2(SGK):

Bài tập3:(SGK):

VÝ dô: - Bµi th¬ cña anh dë l¾m.

- Bµi th¬ cña anh ch a ® îc hay

l¾m

1 Kiến thức toán của em còn kém lắm!

-> Kiến thức toán của em còn hạn chế, cần cố gắng hơn

2 Vết mổ anh Êy đã lành hẳn.->

3 Cô ấy đen và xấu quá ->

4 Bạn Hương sao mà ác thế.->

5 Bạn ấy rất lười học bài.->

2 Vết mổ anh Êy đã lành hẳn.-> Vết thương anh ấy đã lành hẳn.

3 Cô ấy đen và xấu quá -> Cô ấy không được trắng và xinh lắm

4 Bạn Hương sao mà ác thế.-> Bạn Hương không hiền đâu.

5 Bạn ấy rất lười học bài.-> Bạn ấy chưa thật chăm chỉ học bài.

BÀI TẬP BỔ SUNG

H·y ph©n tÝch c¸i hay cña viÖc sö dông phÐp nãi gi¶m nãi tr¸nh trong ®o¹n trÝch sau :

“H«m sau, l·o H¹c sang nhµ t«i Võa

thÊy t«i, l·o b¶o ngay:

( Nam Cao –

CËu Vµng

G©yc¶m gi¸c

ghª sî víi

Kh«ng g©y c¶m gi¸c

ghª sî víi

ng êi nghe.

Hµm ý xãt xa, luyÕn tiÕc vµ

® îm chót mØa mai

LỚP

8A2