Bài 10. Nói giảm nói tránh

Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự... Nói giảm nói tránh bằng cá

Con dạo này lười lắm.

Con dạo này không được chăm chỉ lắm

1 Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi

sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê – nin và các

vị anh hùng khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột.

2 Bác đã đi rồi, sao Bác ơi!

Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời.

3 Lượng con ông Độ… bố mẹ chẳng còn

⇒ đi gặp, đi, chẳng còn = chết

Giảm cảm giác đau buồn

Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ,

áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống

cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng.

(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

-Hôm nay, bạn ăn mặc lôi thôi quá!

-Hôm nay, bạn ăn mặc chưa đẹp lắm!

Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng

cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự

LƯU Ý:

+ Nói giảm = Khinh ngữ

+ Nói tránh = Uyển ngữ, nhã ngữ

Tình huống

1

Anh cút

ra khỏi nhà tôi ngay!

Anh không nên ở đây nữa!

Nói giảm nói tránh bằng cách phủ định từ trái nghĩa

tránh bằng cách dùng từ Hán Việt

đồng nghĩa

Nói giảm nói tránh bằng cách nói vòng

3 Dùng từ đồng nghĩa

4 Dùng cách nói vòng

1 Dùng cách nói phủ định từ trái nghĩa

2 Dùng cách nói trống ( tỉnh lược)

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

- Khi gặp tình huống thấy bạn xả rác bừa bãi trong lớp học thì em sẽ nói với bạn thế nào?

- Trường hợp nào thì mình nên nói giảm nói tránh, và trường hợp nào thì không nên nói giảm nói tránh?

sai trái, làm sáng tỏ sự thật,… thì không

nên nói giảm nói tránh.

1 Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh sau đây vào chỗ trống / /: đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau , có tuổi, đi bước nữa.

a Khuya rồi, mời bà

2.Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào có sử dụng cách nói giảm nói tránh?

a1 Anh phải hòa nhã với bạn bè!

a2 Anh nên hòa nhã với bạn bè!

b1 Anh ra khỏi phòng tôi ngay!

b2 Anh không nên ở đây!

c1 Xin đừng hút thuốc trong phòng!

c2 Cấm hút thuốc trong phòng!

3 Khi chê trách một điều gì, để người nghe dễ tiếp nhận, người nói thường nói giảm nói tránh bằng cách phủ định điều ngược lại với nội dung đánh giá Hãy vận dụng cách nói giảm nói tránh như thế để đặt các tình huống sau:

N1: - Dáng người chị béo lắm, không làm người mẫu được đâu.

- Các chiến sĩ đã chết để bảo vệ quê hương.

N2: - Em hát tồi lắm, không tham gia được đâu.

- Tai của bạn bị điếc, nên ngồi gần chỗ thầy

N3: -Trông những đứa trẻ bị mù này thật đáng thương

- Anh cút khỏi nhà tôi ngay.

N4: - Nó học dốt lắm

- Bạn mặc váy này xấu lắm, không đi đám cưới được đâu

GỢI Ý TRẢ LỜI

N1: - Dáng chị không được thon thả lắm, không nên làm người mẫu

- Các chiến sỹ đã hy sinh để bảo vệ quê hương

N2:- Em hát chưa được hay lắm, không nên tham gia

- Tai của bạn nghe không được rõ lắm, bạn nên ngồi gần thầy hơn

N3: - Trông những đứa trẻ bị khiếm thị thật đáng

7

Chúc mừng bạn, bạn đem lại cho nhóm của bạn điểm mười.

Chúc mừng bạn, bạn đem lại cho nhóm của bạn điểm mười.

- Câu nói sau có vận dụng biện pháp nói giảm nói tránh

không?

“Con Rùa nó bò lật ngửa cũng còn nhanh hơn cậu đó.”

ĐÁP ÁN:

- Câu nói trên không có sử dụng (thiếu lịch sự khi giao

tiếp, xem thường bạn, coi bạn như con rùa chậm chạp)

Hãy đặt một câu có sử dụng biện pháp nói giảm nói tránh?

* Gợi ý:

1 Tóc bạn không được mượt cho lắm.

2 Bạn học toán chưa được tốt cho lắm

-Tìm từ ngữ thể hiện biện pháp tu từ nói giảm nói

tránh trong câu thơ sau?

- Có mấy cách nói giảm nói tránh? Nêu rõ các cách?

Nếu em là người làm nhân chứng ở tòa trong một sự việc nào đó Em có nói giảm nói tránh không? Vì sao?

ĐÁP ÁN:

- Em không nói giảm nói tránh

- Vì nói như vậy không đúng với sự thật làm

ảnh hưởng đến việc xét xử của sự việc đó

Về nhà:

- Học bài, làm các bài tập còn lại vào vở.

- Soạn “ Câu ghép”