Tuần 9. Ca dao than thân

Đọc thuộc lòng các bài ca dao yêu th ơng tình nghĩa đã học.. Ca dao than thân1.Chủ đề ca dao than thân có số l ợng lớn, rất tiêu biểu cho kho tàng ca dao về nội dung cũng nh nghệ thuât..

Bµi gi¶ng : Ca dao than th©n - tiÕt 33

Ng êi thùc hiÖn : c« Hµ Hång Lª

20 - 11

Kiểm tra bài cũ:

1 Đọc thuộc lòng các bài ca dao yêu th ơng tình nghĩa đã học.

2 Qua chùm ca dao đã học em thấy những biện pháp nghệ

thuật nào th ờng đ ợc ca dao sử dụng?

1.Hiểu đ ợc thân phận nỗi niềm của

ng ời phụ nữ, ng ời nông dân

ngày x a

2.Thấy đ ợc giá trị nghệ thuật của những hình ảnh so sánh, ẩn

dụ, và biểu

t ợng trong ca dao.

mục đích, yêu cầu bài mới:

Ca dao than thân

1.Chủ đề ca dao than thân có số l ợng lớn, rất tiêu biểu cho kho tàng ca dao

về nội dung cũng nh nghệ thuât

2 Nội dung:

- Than thở về cuộc đời, cảnh ngộ khổ cực, đắng cay

- Là tiếng nói khẳng định phẩm giá

con ng ời

- Có ý nghĩa phản kháng và dân chủ, nhân đạo sâu sắc

I Đọc - hiểu tiểu

dẫn.

Ca dao than th©n

I §äc - hiÓu tiÓu dÉn:

II §äc, c¶m nhËn chung :

1 §äc :

2 C¶m nhËn chung :

3 nhãm :

- Nhãm 1: Bµi 1, 2, 3: Th©n phËn

ng êi phô n÷ trong x· héi cò.

- Nhãm 2: Bµi 4: Nh÷ng nçi lo sî cña ng êi con g¸i trong t×nh yªu.

- Nhãm 3: bµi 5: Hoµn c¶nh vµ t©m sù cña con cß.

Ca dao than thân

I Đọc - hiểu tiểu dẫn.

II Đọc, cảm nhận chung.

III Đọc - hiểu chi tiết văn

bản.

1 Bài 1, 2, 3 :

- Nội dung:

Số phận đắng cay của ng ời phụ nữ

bị t ớc

đoạt quyền tự do, quyền quyết

định hạnh phúc của mình, hoàn

toàn phó mặc cho ngẫu nhiên của

số phận, diễn tả tình cảnh đáng th

ơng và số phận đau buồn nh đã

thành quy luật của những ng ời con gái bị tảo hôn

Ca dao than th©n

I §äc - hiÓu tiÓu dÉn.

II §äc, c¶m nhËn chung.

III §äc - hiÓu chi tiÕt v¨n b¶n.

1 Bµi 1, 2, 3 :

- Néi dung:

- NghÖ thuËt:

+ M«tÝp “ Th©n em nh .” + Dïng h×nh thøc so s¸nh + BiÖn ph¸p nghÖ

1 - Thân em nh cá trong lờ.

Hết ph ơng vùng vẫy biết nhờ nơi đâu.

2 - Thân em nh trái bần trôi Gió dập sóng dồi, biết tấp vào đâu.

3 - Thân em nh lá đài bi.

Ngày thì dãi nắng, đêm thì dầm s ơng.

4 -Thân em nh củ ấu gai.

Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen.

5 - Thân em nh n ớc giếng trong

Để cho bèo tấm, bèo ong lọt vào.

6 - Thân em nh quả xoài trên cây Gió đông, gió tây, gió nam, gió bắc

Nó đánh lúc la lúc lắc trên cành Một mai rụng xuống biết vào tay ai.

1- Bồng bồng cõng chồng đi chơi

Đi đến chỗ lội đánh rơi mất chồng Chị em ơi cho tôi m ợn cái gàu sòng

Để tôi tát n ớc múc chồng tôi lên

2- Quả cau nho nhỏ Cái vỏ vân vân.

Nay anh học gần Mai anh học xa Lấy chồng từ thuở m ời ba.

Đến nay m ời tám, em đà năm con.

Cả ba bài ca dao đã tập trung thể

hiện thân phận

chung - thân phận bị phụ thuộc

hoàn toàn vào hoàn cảnh và vào ng

ời khác của ng ời phụ nữ trong xã hội phong kiến, đặc biệt là trong hôn nhân Ng ời phụ nữ chịu phận gả

bán, chịu cảnh hôn nhân không

tình yêu Tuy nhiên mỗi bài là một lời than có giá trị biểu cảm riêng,

làm nên sự phong phú, đa dạng của

ca dao.

Ca dao than thân

I Đọc - hiểu tiểu dẫn.

II Đọc, cảm nhận chung.

III Đọc - hiểu chi tiết văn bản

2 Bài ca dao số 4:

- Nội dung:

Bài ca dao này là tiếng than của cô gái khao khát tình yêu hạnh phúc nh

ng tự mình lại không thể quyết

định đ ợc hạnh phúc.

- Nghệ thuật:

+ Làm theo thể hứng

+ So sánh

+ ẩn dụ

Ca dao than thân

I Đọc - hiểu tiểu dẫn.

II Đọc, cảm nhận chung.

III Đọc - hiểu chi tiết văn bản

3 Bài ca dao số 5:

- Nội dung:

hoàn cảnh đặc biệt ( ban đêm) gặp rủi ro và lâm nạn

+ Lời tâm sự : cò khao khát đ ợc sống,

nh ng nếu phải chết cò lựa chọn cái chết

trong danh dự, cò luôn h ớng đến l ơng tâm

và trách nhiệm đối với thế hệ nối tiếp

- Nghệ thuật:

+ Sử dụng biểu t ợng

+ ẩn dụ

1 Con cò lặn lội bờ sông Gánh gạo đ a chồng tiếng khóc nỉ non.

Nàng về nuôi cái cùng con

Để anh đi trẩy n ớc non Cao Bằng

2 - N ớc non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay.

Ai làm cho bể kia đầy Cho sông kia cạn cho gầy cò con.

3 - Trời m a.

Quả d a vẹo vọ Con ốc nằm co.

Con tôm đánh đáo Con cò kiếm ăn.

Con cò trong ca dao đã trở thành biểu t ợng của ng ời nông dân nói chung và ng ời phụ

nữ nói riêng Họ là những ng ời hiền lành, chăm chỉ, có nhân cách tốt đẹp nh ng

số phận bất hạnh.

IV Tổng kết:

- Ca dao than thân có có số l ợng lớn, rất tiêu biểu cho kho tàng ca dao về nội dung cũng

nh nghệ thuât biểu hiện.

- Ca dao diễn tả thân phận nỗi niềm đau khổ, đắng cay của con ng ời, đặc biệt là

ng ời phụ nữ, ng ời nông dân trong xã hội cũ Ngoài ý nghĩa than thân, các bài ca dao

này còn chứa đựng ý nghĩa phản kháng, tố cáo xã hội phong kiến x a ý nghĩa nhân

đạo, dân chủ của các bài ca dao này rất

sâu sắc.

- ở ca dao than thân, tác giả dân gian th

ờng dùng những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, biểu t ợng truyền thống giản dị quen thuộc, giàu sức ám ảnh để diễn tả thân phận, nỗi niềm của con ng ời.

IV: LuyÖn tËp - Cñng cè.

1 LiÖt kª nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh

Èn dô,

biÓu t îng cña chïm ca dao trong

bµi häc?

2 Nh÷ng h×nh ¶nh nµy cã phæ

biÕn trong ca

dao kh«ng? V× sao?

V H íng dÉn tù häc:

 1 Häc thuéc lßng c¸c bµi ca dao trªn

 2 C¶m nhËn cña em vÒ h×nh ¶nh

con cß trong bµi ca dao sè 5

 3 So¹n bµi “ Ca dao hµi h íc, ch©m biÕm ”, t×m c¸c bµi ca dao cã cïng m«tÝp vµ néi dung t ¬ng tù