Tuần 9. Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa

Bài 5 : Yêu thương Ước gì sông rộng một gang Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi - Nhân vật trữ tình : cô gái... Khăn thương nhớ ai, Khăn chùi nước mắt.. Khăn thương nhớ ai, Khăn chùi

Trang 1

CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA

Trang 2

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Đặc trưng của ca dao

Trang 3

Câu 1: Đặc điểm nổi bật nhất của ca dao là gì?

A.Những bài thơ hoặc những câu nói có vần điệu.

B Diễn tả cuộc sống thường nhật của con người.

C Đúc kết những kinh nghiệm đời sống thực tiễn.

D Diễn tả đời sống tâm hồn phong phú của

người lao động.

Trang 4

Câu 2: Phương thức biểu đạt chủ yếu của ca dao là?

Trang 5

Câu 3: Nhân vật trữ tình thường gặp nhất trong ca dao là?

Trang 6

Câu 4:Ca dao không có đặc điểm nghệ thuật này?

A Sử dụng lối so sánh, ẩn dụ.

B Sử dụng phong phú phép lặp và điệp cấu trúc.

C Miêu tả nhân vật với tính cách phức tạp.

D Ngôn ngữ đời thường nhưng giàu giá trị biểu đạt.

C

Trang 7

- Thể loại trữ tình bằng văn vần.

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Đặc trưng của ca dao

- Nội dung: Diễn tả đời sống nội tâm của con

Trang 8

• Ca dao yêu thương tình nghĩa

• Ca dao than thân

• Ca dao hài hước

2 Phân loại

Trang 9

II ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN

1 Bài 1

Thân em như tấm lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.

Trang 10

II ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN

1 Bài 1

Thân em như tấm lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.

- Lời than về thân phận của người phụ nữ

trong xã hội phong kiến.

=> Cách mở đầu bằng cụm từ “Thân em như ” khiến lời than thêm xót

xa, ngậm ngùi.

Trang 11

cây quế giữa rừng

miếng cau khô

trái bần trôi

củ ấu gai

lá đài bi

Trang 12

- So sánh:

“Thân em - “tấm lụa đào”

Vẻ đẹp duyên dáng, đằm thắm của người con gái độ xuân thì

Thân em như tấm lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai

ý thức sâu sắc về tuổi trẻ,

sắc đẹp của mình.

Trang 13

- Câu miêu tả bổ sung:

“Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai”

Thân em như tấm lụa đào Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai

=> Người phụ nữ giống như món hàng bị mua bán, trao đổi ngoài chợ.

=> Nỗi đau khổ vì thân phận bị phụ thuộc, giá trị không được ai biết đến.

Trang 14

b2 Bài ca dao số 2

- Thân em – củ ấu gai : Xấu xí, méo mó, đen đủi, nhỏ bé, bình dị,

tầm thường.

- Nghệ thuật tương phản đối lập:

=> Khẳng định: Giá trị, phẩm chất, tâm hồn trong

Trang 15

-> Lời bộc bạch, mời gọi da diết được tìm hiểu vẻ đẹp thực sự

-> Nhỏ bé, khiêm nhường, gần gũi.

-> Ẩn dụ về tâm hồn đằm thắm, mộc mạc, dịu dàng, hiền hậu.

- Ai ơi nếm thử mà xem

- Cách xưng hô: ” em”

- Em ngọt bùi

Trang 16

=>Trong sự khẳng định và tự hào về giá trị của mình có cả nỗi ngậm ngùi,chua xót cho thân phận của người con gái trong

xã hội cũ vì giá trị thật của họ không ai biết đến.

Trang 18

2 Bài 3 : Yêu thương

Trèo lên cây khế nữa ngày

Ai làm chua xót lòng này, khế ơi!

Mặt Trăng sánh với Mặt Trời

Sao Hôm sánh với Sao Mai chằng chằng Mình ơi! Có nhớ ta chăng?

Ta như Sao Vượt chờ trăng giữa trời.

Trang 19

2.Bài 3 : Yêu thương

- Lời mở đầu “Trèo lên … ngày”

-> cách nói đưa đẩy, gợi cảm hứng.

Trang 20

2.Bài 3: Yêu thương

- Hình ảnh : Mặt trăng, mặt trời, sao Hôm, sao Mai

-> nhấn mạnh thực tại cay đắng -> sự lỡ dở không thể hàn gắn.

- Câu “Ta như … trời”

-> khẳng định sự chờ đợi mòn mỏi của nhân vật trữ tình thể hiện

vẻ đẹp tâm hồn (thủy chung).

Trang 21

4 Bài 5 : Yêu thương

Ước gì sông rộng một gang

Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi

- Nhân vật trữ tình : cô gái

- Lời nói : “Sông rộng một gang, bắc cầu dải yếm” -> tính chất phóng đại-> hóm hỉnh.

Trang 22

4.Bài 5 : Yêu thương

- Dải yếm : mềm mại, gần giũ mang hơi ấm con người -> cầu dải yếm không

có thực, nó được dệt nên bằng ước mơ táo bạo của con người.

=> Ước muốn được gần nhau, thể hiện tình cảm rất táo bạo nhưng cũng rất đằm thắm và đầy nữ tính

“Gần đây mà chẳng sang chơi

Để em ngắt ngọn mồng tơi bắc cầu”

“Hai ta cách một con sông

Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang”

“Cách nhau có một con sông

Muốn sang anh bẻ cành trầm cho sang”

Trang 23

Khăn thương nhớ ai,

Khăn rơi xuống đất.

Khăn vắt lên vai.

Khăn chùi nước mắt.

Đèn thương nhớ ai,

Mà đèn không tắt.

Mắt thương nhớ ai,

Mắt ngủ không yên.

Đêm qua em những lo phiền

Lo vì một nỗi không yên một bề …

2.Bài 4

Trang 24

Bài số 4

Lo vì một nỗi không yên một bề…

Nhân vật trữ tình trong bài

ca dao là ai? Nhân vật đang ở tâm trạng ra sao?

- Nhân vật trữ tình: cô gái.

- Tâm trạng: thương nhớ người yêu.

- Hình ảnh biểu hiện tâm trạng:

+ Khăn

+ Đèn + Mắt

Trang 25

Vì sao “khăn” được hỏi đầu tiên và hỏi nhiều nhất?

- 6 dòng đầu:

+ Khăn: vật trao duyên

gần gũi thân thiết với người con gái.

+ “Khăn thương nhớ ai”

=> nhân hoá, khăn cũng mang nỗi niềm nhớ thương.

Phát hiện những biện pháp nghệ thuật miêu

tả “khăn”?

Trang 26

+ Lối thơ vắt dòng, điệp từ “khăn”, điệp ngữ “khăn thương nhớ ai”

=> Nỗi nhớ thương da diết, triền miên.

Trang 27

Chiếc khăn hiện ra ở những

Trang 29

=> Cô gái hỏi trực tiếp lòng mình.

=> Hình ảnh con người trằn trọc thâu đêm với niềm nhớ nhung khắc khoải.

Trang 30

=>Nỗi nhớ thương mãnh liệt, sâu sắc mà được bộc lộ thật kín đáo, ý nhị

Trang 31

Lo vì một nỗi không yên một bề

Trang 32

=> Bài ca dao là tiếng nói của một trái tim yêu mãnh liệt tha thiết và khát khao một tình yêu thuỷ chung, bền chặt.

Trang 33

Câu hỏi: Dòng nào nêu đúng vẻ đẹp tình yêu

của nhân vật trữ tình trong bài ca dao “Khăn thương nhớ ai ”?

A.Tình yêu gắn với sự độ lượng, vị tha

B Tình yêu gắn với khát vọng vượt lên sự ràng buộc của lễ giáo phong kiến.

C Tình cảm sâu sắc được thể hiện qua cách nói trau chuốt, bóng bẩy.

D Tình yêu nồng nàn, cháy bỏng nhưng cách biểu hiện rất kín đáo, tế nhị.

D

Trang 34

Muối ba năm muối đang còn mặn Gừng chín tháng gừng hãy còn cay

Đôi ta nghĩa nặng tình dày

Có xa nhau đi nữa ba vạn sáu ngàn ngày mới xa

Bài ca dao thể hiện nội dung gì?

Trang 35

Câu hỏi : Hình ảnh “gừng cay- muối mặn” thể hiện điều gì?

Trang 36

=> Bài ca dao diễn tả tình nghĩa vợ chồng thủy chung của người bình dân.

Trang 37

Tình nghĩa vợ chồng được diễn tả qua hình ảnh nào?

Vì sao khi nói đến tình nghĩa của con người, ca dao lại dùng hình

ảnh muối-gừng?

Trang 38

- Tình nghĩa vợ chồng được diễn tả qua cặp hình ảnh “muối – gừng”.

- “Muối – gừng” vừa là gia vị trong bữa ăn hàng ngày, vừa là những vị thuốc.

=> biểu tượng cho hương vị của tình người, cho nghĩa tình thủy chung son sắt.

Trang 39

Phân tích cách diễn đạt độc đáo của câu thơ cuối?

Có xa nhau đi nữa ba vạn sáu ngàn ngày

mới xa

Trang 40

Có xa nhau đi nữa ba vạn sáu ngàn ngày

Định dạng
Số trang	40
Dung lượng	2,4 MB