Tuần 9. Ca dao than thân

Em với anh cũng muốn kết nghĩa giao hoà Sợ mẹ bằng biển, sợ cha bằng trời.. Em với anh cũng muốn kết tóc ở đời Sợ rằng mây bạc giữa trời mau tan... + Tình cảnh của người con gái:“muốn kế

• Có số lượng lớn trong

kho tàng ca dao Việt Nam.

• Tư tưởng nổi bật:

+ Than thở về cuộc đời,

cảnh ngộ đắng cay

+ Khẳng định giá trị, phẩm chất con người

- Thân em như tấm lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.

- Thân em như giếng giữa đàng,

Người khôn rửa mặt, người phàm rửa chân

- Bướm vàng đậu đọt mù u

Lấy chồng càng sớm lời ru càng buồn

ba bài ca dao?

- Thân em như tấm lụa đào Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.

- Thân em như giếng giữa đàng, Người khôn rửa mặt, người phàm rửa chân

- Bướm vàng đậu đọt mù u Lấy chồng càng sớm lời ru càng buồn

cây quế giữa rừng

- Em như……… giữa rừng

Thơm tho ai biết, ngát lừng ai hay.

-Thân em như……….

Người thanh tham mỏng, người thô tham dày

-Thân em như…

Gió dập sóng dồi biết dạt về đâu

-Thân em như…

Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen.

-Thân em như….

Ngày thì dãi nắng, đêm thì dầm sương

trái bần trôi

miếng cau khô

lá đài bi

củ ấu gai cây quế giữa rừng

miếng cau khô trái bần trôi

củ ấu gai

lá đài bi

- Thân em như tấm lụa đào

Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.

- Thân em như giếng giữa đàng,

Người khôn rửa mặt, người phàm rửa chân

- Bướm vàng đậu đọt mù u

Lấy chồng càng sớm lời ru càng buồn

b Sắc thái riêng của mỗi bài

- So sánh : “Thân em - “tấm lụa đào”

vẻ đẹp duyên dáng, đằm thắm của người con gái độ xuân thì.

Thân em như tấm lụa đào Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai

ý thức sâu sắc về tuổi trẻ, sắc đẹp của mình.

- Câu miêu tả bổ sung:

“phất phơ giữa chợ biết vào tay ai”

Thân em như tấm lụa đào Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai

=> Người phụ nữ giống như món hàng bị mua bán, trao đổi ngoài chợ.

- Hình ảnh “giếng” gợi sự trong mát -> vẻ đẹp của người con gái.

Thân em như giếng giữa đàng

Người khôn rửa mặt, người phàm rửa chân

- “giếng giữa đàng”: không nơi bấu

víu, bị phụ thuộc vào cách sử dụng

của các loại người khác nhau trong

xã hội.

Bướm vàng đậu đọt mù u, Lấy chồng càng sớm lời ru càng buồn

- Hình ảnh so sánh:

“bướm vàng đậu đọt mù u”

gợi tình cảnh cô gái còn rất trẻ đã phải đi lấy chồng

- Lời ru buồn: chất chứa tâm

sự của người con gái bị tảo hôn

Hòn đá đóng rong vì dòng nước chảy,

Hòn đá bạc đầu vì bởi sương sa.

Em với anh cũng muốn kết nghĩa giao hoà

Sợ mẹ bằng biển, sợ cha bằng trời.

Em với anh cũng muốn kết tóc ở đời

Sợ rằng mây bạc giữa trời mau tan.

Hòn đá đóng rong vì dòng nước chảy, Hòn đá bạc đầu vì bởi sương sa.

Vật cứng như đá cũng có thể thay đổi bởi năm tháng, hoàn cảnh -> gợi đến sự phôi pha của tuổi xuân

người con gái.

-> hé mở nỗi âu lo của nhân vật trữ tình.

+ Tình cảnh của người con gái:

“muốn kết tóc” với người mình yêu nỗi sợ

Em với anh cũng muốn kết nghĩa giao hoà

Sợ mẹ bằng biển, sợ cha bằng trời.

Em với anh cũng muốn kết tóc ở đời

Sợ rằng mây bạc giữa trời mau tan.

+ Hình ảnh so sánh cụ thể hoá nỗi sợ của cô gái:

Em với anh cũng muốn kết nghĩa giao hoà

Sợ mẹ bằng biển, sợ cha bằng trời.

Em với anh cũng muốn kết tóc ở đời

Sợ rằng mây bạc giữa trời mau tan.

+ “sợ rằng mây bạc trên trời mau tan”

Em với anh cũng muốn kết nghĩa giao hoà

Sợ mẹ bằng biển, sợ cha bằng trời.

Em với anh cũng muốn kết tóc ở đời

Sợ rằng mây bạc giữa trời mau tan.

-> “mây bạc” là hình ảnh ẩn dụ về tình cảm của chàng trai.

“mây bạc”

đẹp, lấp lánh mau tan

Ẩn chứa nỗi lo âu về sự mong manh của tình yêu.

Hòn đá đóng rong vì dòng nước chảy,

Hòn đá bạc đầu vì bởi sương sa.

Em với anh cũng muốn kết nghĩa giao hoà

Sợ mẹ bằng biển, sợ cha bằng trời.

Em với anh cũng muốn kết tóc ở đời

Sợ rằng mây bạc giữa trời mau tan.

=> Bài ca dao bộc lộ mâu thuẫn đáng thương giữa niềm khao khát hạnh phúc lứa

Con cò mà đi ăn đêm

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao

- Ông ơi ông vớt tôi nao,

Tôi có lòng nào, ông hãy xáo măng

Có xáo thì xáo nước trong

Đừng xáo nước đục, đau lòng cò con

Con cò mà đi ăn đêm

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao

* Hai dòng đầu:

- Hình ảnh “con cò”

người nông dân vì

con cò thân thuộc với ruộng đồng

Con cò mà đi ăn đêm

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao

- Tình cảnh của con cò:

+ “ đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao”

vất vả, lam lũ trong mưu sinh, gặp rủi ro và lâm nạn.

• “Ông ơi ông vớt tôi nao”

* Bốn dòng tiếp:

=> Tiếng kêu cứu tha thiết, bộc lộ khát khao được sống.

• “Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng”

=> Lời phân trần: “có lòng nào” -> tôi có ý gì xấu.