Chùm chuyện ngụ ngôn việt nam và chúng ta sắp tìm hiểu trong các tiết học tới đây sẽ giúp các em sáng tỏ những đặc điểm và giá trị chủ yếu của loại truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần,
Trang 1ND:
Bài 10 Tiết 41: văn bản: ếch ngồi đáy giếng; thầy bói xem voi; đeo nhạc cho mèo
(truyện ngụ ngôn)
- Mục tiêu cần đạt
- Giúp học sinh hiểu thế nào là truyện ngụ ngôn
+ hiểu đợc nọi dung, ý nghĩa và một số nét nghệ thuật đặc sắc của ba truyện ngụ ngôn + Biết liên hệ các truyện trên với những tình huống, hoàn cảnh thực tế phù hợp
- Rèn luyện kỹ năng kể chuyện ngụ ngôn
- Giáo dục học sinh tính phê phán những kẽ hiểu biết cạn, hẹp mà lại huênh hoang, khuyên nhủ ngời ta cố gắng mở rộng tầm hiểu biết của mình, không
đ-ợc chủ quan, kiêu ngạo
B Phơng pháp: Đàm thoại, phân tích, thảo luận
C Chuẩn bị:
- Giáo viên: - Soạn bài, nghiên cứu tài liệu, tranh minh hoạ
2 Học sinh: - Soạn bài, học bài cũ
D Tiến trình lên lớp
- ổn định tổ chức()
II Kiểm tra bài cũ()
- Nêu ý nghĩa truyện “ông lão đánh cá và con cá vàng”
- Em có nhận xét gì về lòng tham và sự bội bạc của nhân vật mụ vợ?
III Bài mới()
- Đặt vấn đề : ()
Bên cạnh các thể loại thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, trong kho tàng truyện dân gian còn có hai thể loại truyện cổ rất lí thú, đó là truyện ngụ ngôn và truyện cời
Chùm chuyện ngụ ngôn việt nam và chúng ta sắp tìm hiểu trong các tiết học tới đây sẽ giúp các em sáng tỏ những đặc điểm và giá trị chủ yếu của loại truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần, nhằm khuyên nhủ răn dạy ngời nghe một bài học nào đó về cuộc sống
2 Triển khai bài:
Hoạt động 1: () Tìm hiểu kháo niệm
truyện ngụ ngôn
Gọi học sinh đọc phần chú thích
Giáo viên giải thích:
- Ngụ ngôn: là nói có ngụ ý, tức
lời nói có ý kín đáo để ngời
nghe, ngời đọc tự suy nghĩ mà
hiểu
Ngụ: hàm chứa ý kín đáo
Ngôn: lời nói
- Định nghĩa ngụ ngôn: là loại
- Khái niệm truyện ngụ ngôn
Trang 2truyện kể bằng văn xuôi hoặc
văn vần nào đó trong cuộc
sống
Hoạt động 2: () tìm hiểu văn bản 1
Hoạt động 2.1 Đọc - tìm hiểu chú thích
Hớng dẫn đọc: đọc giọng chậm, bình tĩnh,
xen chút hài hớc, kín đáo
GV đọc mẫu – HS đọc
Chú thích 1,2,3
Hoạt động 2.2 Tìm hiểu văn bản
? Vì sao ếch tởng bầu trời trên đầu mình
chỉ bằng cái vung và nó thì oai nh một vị
chúa tể?
- Vì nó sống ở đáy giếng nọ lâu
ngày xa nay cha từng ra khỏi
miệng giếng
- khi qua miệng giếng hẹp, bbầu
trời chỉ bé bằng chiếc vung
- xung quanh nó chỉ có vài con
nhái, cua, ốc nhỏ bétiếng kêu
ồm ộp cũng đủ làm cho chúng
hoảng sợ. nên ếch mới nghĩ
nó là vị chúa tể
? Những chi tiết ếch nghĩ nó là một vị
chúa tể chứng tỏ điều gì?
? Do đâu con ếch bị trâu đi ngang qua
giẩm bẹp
- Tời ma to làm cho nớc trong
giếng dâng lên, tràn bờ, đa ếch
ra khỏi giếng
- Vì quen thói cũ “nhâng
nháo xung quanh”, chủ quan,
kiêu ngạo nh khi còn ở trong
đáy giếng
? Truyện ngụ ngôn ếch ngồi đáy giếng
nhằm nêu lên bài học gì? ý nghĩa của bài
học
Học sinh thảo luận nhóm 3phút
- Văn bản 1: ếch ngồi đáy giếng
- Đọc – chú thích
- Đọc:
2 Chú thích
II Tìm hiểu văn bản:
- Nhân vật ếch:
- Môi trờng, thế giới sống của ếch rất nhỏ bé Tầm nhìn hạn hẹp, ít hiểu biết
- ếch quá chủ quan, kiêu ngạo
bị trâu giẩm bẹp
2 Bài học của truyện:
- Phải biết những hạn chế của mình và phải biết nhìn xa trông rộng
- không đợc chủ quan, kiêu ngạo, coi thờng những đối tợng xung quanh
Trang 3- ý nghĩa của bài học
- nhắc nhở, khuyên bảo tất cả mọi
ngời, ở mọi lĩnh vực, nghề
nghiệp cũng không nên bó hẹp,
suy nghĩ, quan hệ mà phải chú ý
học hỏi để mở rộng tầm hiểu
biết
- Khi thay đổi môi trờng sống
hoặc lĩnh vực nghề nghiệp thì
phải thận trọng, khiêm tốn tìm
hiểu để thích nghi Tránh chủ
quan, kiêu ngạo, suy nghĩ nông
cạn, hạn hẹp
? Học sinh đọc phần ghi nhớ
Hoạt động 2.3 Hớng dẫn luyện tập
? Tìm và gạch chân hai câu văn trong văn
bản mà em cho là quan trọng nhất trong
việc thể hiện nội dung, ý nghĩa của
truyện?
Hoạt động 3: Văn bản 2
Hoạt động 3.1 Đọc – Tìm hiểu chú thích
- chú ý giọng của các thầy bói
khác nhau: ngời thì quả quyết,
đầy tự tin, hăm hở, mạnh mẽ
Giáo viên đọc mẩu học sinh đọc hai lần
Học sinh đọc các chú thích:
1,2,3,4,5,6,7,8,9
Giải thích thêm:
- Phàn nàn: Thái độ không vui vì
không hài lòng, biểu thị bằng lời
nói
- hình thù: hình dáng
- quản voi: ngời trong nom, điều
khiển voi
Hoạt động 3.2: Tìm hiểu văn bản
? Cho biết bố cục của đoạn văn?
- Ghi nhớ: sgk
II Luyện tập Bài tập 1
- ếch cứ tởng bầu trời nh một
vị chúa tể
- Nó nhâng nháo giẩm bẹp
B Văn bản 2: Thầy bói xem voi,
- Đọc – chú thích
- Đọc
2 Chú thích:
II Tìm hiểu văn bản
- Bố cục: gọn, chặt gồm ba đoạn
- Các thầy cùng xem voi
- họp nhau bàn bạc, tranh cải
- kết cục tức cời
2 phân tích:
Trang 4? Cách mở truyện có gì buồn cời và hấp
dẫn?
- 5 thầy bói nhân buổi ế khách, rủ nhau
cùng xem voi Vì (mù) không nhìn đợc
nên phải xem bằng tay Xem xong họp
nhau bàn luận (buồn cời, lí thú ở chổ
ng-ờimù lại thích xem)
IV Cũng cố ()
- Bài học rút ra từ chuyện ếch ngồi đáy giếng
V Dặn dò: ()
- Học bài cũ, chuẩn bị bài mới văn bản 2: thầy bói xem voi
+ cách các thầy bói xem voi và phán về voi
+ thái độ của các thầy bói khi phán về voi
+ bài học rút ra từ truyện
NS:
ND:
Tiết 43: luyện nói kể chuyện
A Mục tiêu cần đạt
- Giúp học sinh tập kể chuyện một chuyện theo cách sáng tạo theo đề đã chuẩn bị
- Rèn luyện kĩ năng kể miệng, chú ý lời kể phù hợp với ngôi kể và thứ tự kể, kĩ năng nhạn xét bài tập nói của bạn
- GD HS ý thức tự giác suy nghĩ, tính mạnh dạn trớc tập thể
B Phơng pháp: hớng dẫn HS thực hành tại lớp
C Chuẩn bị:
1 Giáo viên: nghiên cứu tài liêu, bảng phụ
2 Học sinh: học bài cũ, chuẩn bị bài mới, làm bài tập, bút dạ, giấy khổ lớn
D Tiến trình lên lớp
I ổn định tổ chức()
II Kiểm tra bài cũ()
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của HS
III Bài mới: ()
1 Đặt vấn đề: ()
2 Triển khai bài: ()
Hoạt động 1: () Kiểm tra dàn bài của học
sinh đã chuẩn bị ở nhà
GV ra một đề trong 4 đề ở sgk cho học
sinh lập dàn bài trớc ở nhà
GV nêu yêu cầu và các bớc tập nói trong
tiết học
- yêu cầu đề bài:
+ Kể về cuộc đi thăm hỏi gia đình liệt sĩ
neo đơn
I Chuẩn bị:
Đề bài: kể về một cuộc thăm hỏi gia
đình liệt sĩ neo đơn
Trang 5- Chuẩn bị ở nhà: chia lớp thành 4 nhóm
và lập dàn bài theo đề bài vào giấy khổ
lớn
Tập viết thành bài rồi tập nói ở nhà theo
dàn bài
Hoạt động 2:() Hớng dẫn luyện nói trên
lớp
Hớng dẫn lập dàn bài:
Học sinh các tổ đã chuẩn bị dàn bài ở nhà,
yêu cầu 4 nhóm đa dàn bài ở giấy khổ lớn
dán lên bảng sau đó đại diện nhóm lên
trình bày dàn bài của nhóm mình
GV yêu cầu các tổ góp ý để hoàn chỉnh
một dàn bài
Luyện nói theo dàn bài ()
- Trong tổ cử 3 em luyện nói kể chuyện
theo dàn bài
Luyện nói trớc lớp ()
Sau khi học sinh luyện nói theo dàn bài
xong, gọi một số học sinh đứng trớc lớp
trình bày
GV nhận xét, ghi điểm động viên
GV: chú ý:
- Phát âm to, rỏ ràng, tự tin
- Sữa câu sai ngữ pháp, dùng từ sai
- Sữa cách diễn đạt vụng về
- Biểu dơng những ý diễn đạt hay, gon,
sắc sảo, sáng tạo
Hớng dẫn làm bài tập ở nhà
- Tập kể lại đề đã chuẩn bị
- Tiếp tục lập dàn ý và tập kể miệng các
dàn bài còn lại
II Luyện nói trên lớp
1 lập dàn bài:
Mở bài:
Nhân dịp nào đi thăm? do ai tổ chức, đoàn
đi gồm những ai, dự định đến thăm gia
đình nào, ở đâu
Thân bài:
- Chuẩn bị cho cuộc đi thăm
- Tâm trạng của em
- Quang cảnh trên đờng đi
- Đến nhà liệt sĩ
- Quang cảnh trong nhà
2 Luyện nói theo dàn bài
3 Luyện nói trớc lớp
IV Cũng cố: ()
- học sinh nhắc lại cách tìm hiểu đề và làm bài văn tự sự
- Chú ý ngôi kể, lời kể trong văn tự sự
V Dặn dò: ()
- Nắm lại các kiến thức đã học để chuẩn bị cho bài viết số 3
- Soạn bài cụm danh từ
- ôn bài chuẩn bị cho tiết kiểm tra tiếng viết
Trang 6ND:
Tiết 44: cụm danh từ
A Mục tiêu cần đạt
- Giúp học sinh nắm cụm danh từ là gì? đặc điểm của cụm danh từ, cấu tạo của phần trung tâm, phần trớc, phần sau
- Luyện kĩ năng nhận biết và phân tích cấu tạo cụm danh từ trong câu đặt câu với các cụm danh từ đó
B Phơng pháp: - Quy nạp, phân tích
C Chuẩn bị
1 Giáo viên: - soạn bài, nghiên cứu tài liệu
2 Học sinh: - học bài cũ, chuẩn bị bài mới
D Tiến trình lên lớp:
I ổn định tổ chức: ()
II Kiểm tra bài cũ: () Kiểm tra 10 phút
Đề bài:
1 Em hãy vẽ sơ đồ phân loại danh từ
2 Cho các danh từ, em hãy viết lại các danh từ sao cho đúng quy tắc viết hoa
- Nguyễn Thị nhi
- Cam Lộ – quảng trị
- Bộ giáo dục và đào tạo
- AlêchXây Mácximôvích PêsKốp
- Mi Xi Xi Pi
- Bắc kinh
III Bài mới: ()
1 Đặt vấn đề: ()
ở tiết trớc các em đã nắm đợc khái niệm danh từ chung, danh từ riêng và cách viết hoa danh từ riêng Hôm nay chúng ta tiếp tục tìm hiểu thêm vầ cụm danh từ: cụm danh
từ là gì, đặc điểm cấu tạo của cụm danh từ điều đó sẽ giúp các em rất nhiều trong việc dùng từ, đặt câu
2 Triển khai bài: ()
Hoạt động 1: () Tìm hiểu khái niệm cụm
danh tứ
Gọi học sinh đọc bài tập 1- sgk-tr116
? Các từ ngữ đợc in đậm trong câu sau bổ
sung ý nghĩa cho những từ nào?
? Hãy xác định phần trung tâm của cụm
danh từ đó
GV kết luận:
Các tổ hợp từ nói trên đợc gọi là cụm
I Cụm danh từ là gì?
1 Bài tập:
bt1: Xác định cụm danh từ + Ngày x a
PTT PN
+ Hai vợ chồng ông lão đánh cá
PN PTT PN
+ một túp lều nát trên bờ biển
PN PTT PN
Trang 7danh từ
Học sinh đọc bài tập 2-sgk-tr117
? so sánh các cách nói sau đây rồi rút ra
nhận xét về nghĩa của cụm danh từ so với
nghĩa của một danh từ?
- Túp lều/một túp lều (cụm danh từ)
- Một túp lều nát (cụm danh từ phức tạp)
- Một túp lều nát trên bờ biển (cụm danh
từ phức tạp hơn nữa)
? Về ý nghĩa, nghĩa của cụm danh từ có gì
khác so với nghĩa của danh từ?
- số lợng phụ ngữ càng tăng, càng phức
tạp hoá thì nghĩa của cụm danh từ càng
đầy đủ hơn
? Tìm một cụm danh từ đặt câu với cụm
danh từ ấy rồi rút ra nhận xét về hoạt động
trong câu của cụm danh từ so với một
danh từ?
- Dòng sông Cửu Long (cụm danh từ)
- Đặt câu:
Dòng sông Cửu Long đổ ra biển Đông
PN DT PN
bằng chín cửa
Cụm danh từ hoạt động nh một danh
từ(có thể làm chủ ngữ, phụ ngữ, khi làm
vị ngữ phải có từ là đứng trớc)
HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 2() Tìm hiểu cấu tạo của cụm
danh từ
Gọi HS đọc bài tập 1
? Tìm các cum danh từ trong câu sau?
GV đa bảng phụ cấu tạo của cụm danh từ
? Liệt kê những từ gữ đớng trớc và đứng
sau danh từ trong các cụmdanh từ trên
Sắp xếp chúng thành loại?
Thảo luận nhóm 3’
- Sắp xếp thành loại:
+ phụ ngữ đứng trớc cả
ba, chín
+ phụ ngữ đứng sau nếp, đực
ấy, sau
- Trong cụm danh từ, các thanh tố ở thành
phần trớc gọi là phụ ngữ trớc
Cụm danh từ
bt2:
- túp lều/ một túp lều
- một túp lều/một túp lều nát
- một túp lều nát/một túp lều nát trên bờ biển
nghĩa của cụm danh từ đầy đủ hơn nghĩa của một danh từ
Cụm danh từ hoạt động trong câu nh một danh từ
2 Ghi nhơ sgk
II Cấu tạo của cụm danh từ
1 Bài tập:
- từ ngữ phụ thuộc đứng trớc danh từ: ba, chín, cả
- từ ngữ phụ thuộc đứng sau danh từ: ấy, nếp, đực, sau
Trang 8+ kí hiệu: t1- t2
- các thành tố ở phần sau gọi làphụ ngữ
sau
+ kí hiệu: s1 - s2
- Phụ ngữ trớc của danh từ gồm hai loại:
+ PN chỉ toàn thể: tất cả, hết thảy, toàn
bộ, toàn thể
- PN chỉ số lợng: mọi, các, từng, những,
mỗi, hai, ba, bốn
- Phụ ngữ đứng sau của danh từ gồm
+ PN chỉ đặc điểm: nếp, đực, cái
+ PN chỉ vị trí: ấy, sau, trớc
(bảng phụ)
? Điền các cụm danh từ đã tìm đợc vào
mô hình cụm từ
cả
ba ba chín
thúng con con năm
làng gạo trâu
làng
nếp
đực sau
ấy
Gọi HS đọc ghi nhớ sgk
Hoạt động 3: () Luyện tập
HS đọc bài tập 1:
? Tìm các cụm danh từ trong những câu
sau?
3 Ghi nhớ: sgk III Luyện tập
1 Tìm cụm danh từ:
- Một ngời chồng thật xứng đáng
- Một lởii búa của cha để lại
- Một con yêu tinh ở trên núi, có nhiều phép lạ