NV6-TUAN 26 (TRINH)

MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT  Cảm nhận được tình yêu thương lớn lao của Bác Hồ dành cho bộ địô, dân công và tình cảm của người chiến sĩ đối với Người trong bài thơ.. Kiến thức  Hình ảnh Bác Hồ trong

KẾ HOẠCH TUẦN 26

1 2 3

Đêm nay Bác không ngủ

Ẩn dụ Luyện nói về văn miêu tả

93-94 95 96

Ngày dạy: 21/02/2011

ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ

(Minh Huệ)

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

 Cảm nhận được tình yêu thương lớn lao của Bác Hồ dành cho bộ địô, dân công và tình cảm của người chiến sĩ đối với Người trong bài thơ

 Hiểu được những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và kế chuyện trong bài thơ

 Kính yêu Bác Hồ, thế hệ cha anh

I TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức

 Hình ảnh Bác Hồ trong cảm nhận của người chiến sĩ

 Sự kết hợp giữa các yếu tố TS, MT với yếu tố BC và các biện pháp nghệ thuật khác được sử dụng trong bài thơ

2 Kĩ năng

 Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng đoạn văn ngắn

 Bước đầu biết đọc thơ tự sự được viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ; tâm trạng ngạc nhiên, xúc động, lo lắng và niềm vui sướng, hạnh phúc của người chiến sĩ

 Tìm hiểu sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm trong bài thơ

 Trình bày được suy nghĩ của bản thân sau khi học xong bài thơ

III CHUẨN BỊ

Giáo viên:

 Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

Học sinh:

IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG

1 Ổn định

2 KTBC

3 Bài mới

Lòng yêu nước, tình cảm dân tộc là tình cảm thiêng liêng cao cả Đặc biệt trong hoàn cảnh đất nước bị kẻ thù chiếm đóng và có ý đồ đồng hóa thì tình yêu đó càng được thể hiện cụ thể ở sự quí trọng, gìn giữ ngôn ngữ của dân tộc mình Nhất là tiếng nói của dân tộc còn là một sức mạnh, một vũ khí trong cuộc đấu tranh giành lại quyền tự chủ Bài học hôm nay chúng ta tìm hiểu sẽ thể hiện rất rõ nét tư tưởng ấy

 HĐ1: Khởi động

( Giới thiệu bài mới)

 HĐ2: Giới thiệu

? Cho biết vài nét về tác giả

? Hồn cảnh ra đời của tác phẩm?

GV đúc kết lại về bối cảnh lịch sử cuộc k/c chống P

lúc đĩ: Vào mùa đơng 1951 bên bờ sơng Nghệ ,nghe

một anh bạn là chiến sĩ Vệ Quốc Quân kể về chuyện

được chứng kiến những đêm khơng ngủ của Bác trên

đường Người đi chiến dịch BG-TĐ 1950.Minh Huệ đã

vơ cùng xúc động viết bài thơ này

I.Giới thiệu:

1.Tác giả:

- Minh Huệ (1927-2003)- Tên thật là Nguyễn Thái

- Quê ở Nghệ An

2.Tác phẩm:

Sáng tác 1951, kể lại sự việc

cĩ thật về Bác trong chiến dịch biên giới 1950

 HĐ2: Đọc và tìm hiểu chung về văn bản

 Gv HD cho HS cách đọc

- GV đọc mẫu và gọi HS đọc

II Đọc và tìm hiểu chung về văn bản

1 Đọc

 Lưu ý HS đọc kĩ các chú thích 2 Từ khó

? Tác phẩm thuộc thể thơ nào?

?Em có nhận xét gì về thể thơ?PTBĐ?

Bài thơ kề lại câu chuyện gì

- Kể câu chuyện một đêm không ngủ của Bác trên

đường đi chiến dịch

Tóm tắt câu chuyện?

(HS kể tóm tắt lại câu chuyện)

3 Thể thơ: 5 chữ

4 PTBĐ:TS+MT+BC

 HĐ3: Đọc-hiểu văn bản

?Hình tượng Bác Hồ qua cái nhìn và cảm nghĩ của

anh đội viên được MT qua mấy lần thức giấc?

Quan sát 9 khổ đầu

Đọc 2 khổ đầu

? Cho biết thời gian, điạ điểm, hoàn cảnh diễn ra câu

chuyện?Thế nào là mưa lâm thâm?

+ trên đường đi chiến dịch

+đêm khuya, mưa

+ lều tranh, nơi trú tạm của bộ đội

?Mái lều tranh xơ xác được hiểu ntn?

GV nói thêm về h/c cuộc k/c lúc này

?Tất cả chi tiết ấy gợi cho em một cảm giác nào?

-Cảm giác lạnh lẽo rét mướt của mùa đông trong

rừng

III Đọc-hiểu văn bản

1.Hình tượng Bác Hồ qua cái

nhìn và cảm nghĩ của anh đội viên

*Lần thức dậy thứ nhất

-Không gian lạnh lẽo rét mướt

?Anh ĐV thức dậy thấy h/a Bác hiện lên ntn?Bác

được tả qua những phương diện nào?

A.Tả dáng vẻ tư thế

B.Cử chỉ chỉ hành động

C.Lời nói

D.Cả 3 phương diện trên

?Hãy tìm những chi tiết tả dáng vẻ tư thế?

-Ngồi lặng yên ,vẻ mặt trầm ngâm,mái tóc bạc

?NX cách dùng từ của t/g? t/d?

?Anh đội viên quan sát được những việc làm của Bác

- Dùng nhiều từ láy gợi

hình->Bác trong tư thế lặng yên suy nghĩ bên bếp lửa

- -Đốt,dém,nhón chân…-> dùng nhiều ĐT diễn tả những việc làm của Bác thể hiện tình yêu thương ân cần của người cha với

ntn?Những cử chỉ đó nói lên điều gì?

-Đốt,dém,nhón chân…

->tình yêu thương và sự chăm sóc như người cha,

người mẹ

? Đọc những lời nói của Bác với anh ĐV?thể hiện

tình cảm gì của Bác?

-Lời nói:ân cần ,lo lắng thương yêu

? 2 câu ““Bóng Bác cao lồng lộng/¢m hơn ngọn lửa

hồng”dùng NT gì ?t/d?

Vậy cảm nhận riêng của em về Bác vào lúc này là

gì?

-hs phát biểu cá nhân

? Tìm những chi tiết miêu tả hình ảnh Bác?

- Ngồi đinh ninh

- Thương dân công, nóng ruột

?Qua những chi tiết đó, em hiểu thêm gì con người

của Bác?

?t/g dùng biện pháp NT gì?cách dùng từ?

GV gọi HS đọc khổ cuối

Đây được xem là lời giải thích cho nguyên nhân

không ngủ đêm nay của Bác Vì sao?

-hs bình; Hồ Chí Minh – vị cha già của dân tộc –

luôn lo cho dân cho nước Đây không phải là đêm

không ngủ đầu tiªn hoặc đêm không ngủ sau cùng

của Bác mà chỉ là một trong những đêm Bác không

ngủ mà thôi Điều đó thể hiện Bác luôn quên mình vì

vận nước

? Qua những chi tiết miêu tả em thấy hình ảnh Bác

Hồ hiện lên trong bài thơ như thế nào?

các chiến sĩ

-Bp so sánh->ca ngợi sự vĩ đại lớn lao của Bác

*Lần thức dậy thứ ba

-Dùng từ láy tình yêu thương vô bờ đối với các chiến sĩ ,với dân công

=>Là người có tấm lòng yêu nước thương dân sâu sắc

? Tình cảm của anh đội viên được bộc lộ qua những

câu thơ nào?

- hs đọc “Anh đội viên thức dậy…”

Anh đội viên đã suy nghĩ gì về Bác?

Ngạc nhiên khi Bác vẫn thức đi nhón chân, dém chăn

đốt lửa Bác lo lắng chăm chút cho các anh đội viên

2/Tấm lòng của anh ĐV với Bác

- Cảm nhận sự lớn lao vĩ đại

Anh đội viên đã nói gì với Bác?

- Hỏi thăm Bác, thì thầm mời Bác

- Anh lo cho sức khỏe của Bác

- “Bóng Bác cao lồng lộng

¢m hơn ngọn lửa hồng”

->không tin vào mắt mình, cảm thấy Bác thật vĩ đại

-Anh hỏi nhỏ “…lạnh lắm không?”

-Vội vàng nằng nặc…

Qua những chi tiết đó, em hiểu thêm gì về tình cảm

của anh đối với Bác?

-Lo lắng cho Bác, không thể chợp mắt được

- Hốt hoảng, giật mình

-Thức luôn cùng Bác

HS tự bộc lộ

?Em hiểu “ lòng vui sướng mênh mông”của anh ĐV

ở đây là gì?

-hs nêu

nhưng gần gũi của vị lãnh tụ → sung sướng, hạnh phúc

-Anh đội viên cảm thấy kính yêu, biết ơn và hạnh phúc khi có Bác

- Cảm nhận sự lo lắng của Bác dành cho dân cho nước, khâm phục tự hào về Bác Anh thức cùng Bác để chia sẽ nỗi lo lắng của Bác

 HĐ5: Tổng kết

? Em hãy nêu những nét nghệ thuật đặc sắc của bài

thơ?

? Cách gieo vần cña bµi th¬ như thế nào?

IV Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Lựa chọn, sử dụng thể thơ năm chữ, kết hợp tự sự, miêu tả,

và biểu cảm

- Lựa chọn, sử dụng lời thơ giản dị, có nhiều hình ảnh thể hiện tình cảm tự nhiên, chân thành

- Sử dụng từ láy tạo giá trị tạo hình và biểu cảm, khắc hoạ hình ảnh cao đẹp về Bác Hồ

? Khái quát lại nội dung bài thơ?

2 Ý nghĩa văn bản

Đêm nay Bác không ngủ thể hiện tấm lòng yêu thương bao la của Bác Hồ với bộ đội và nhân dân, tình cảm kính yêu, cảm

phục của bộ đội, của nhõn dõn ta đối với Bỏc

 HĐ6: HD HS luyện tập

 Gv cho cả lớp chuẩn bị trong khoảng 5 phỳt –

gọi theo tinh thần xung phong, cho điểm

IV Luyện tập:

Phỏt biểu cảm nghĩ của em sau khi học bài thơ bằng một đoạn văn ngắn

 HĐ7: Dặn dũ

• Học bài, thuộc ghi nhớ

• Sưu tầm một số bài thơ núi lờn tỡnh cảm của nhõn dõn đối với Bỏc

• Soạn bài: Ẩn dụ

 Đọc kĩ bài

 Trả lời theo cõu hỏi SGK

RÚT KINH NGHIỆM SAU TIẾT DẠY



Ngày dạy: 23/02/2011

ẨN DỤ

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

 Nắm được khỏi niệm ẩn dụ, cỏc kiểu ẩn dụ

 Nắm được tỏc dụng chớnh của ẩn dụ

 Biết vận dụng kiến thức về ẩn dụ vào việc đọc-hiểu văn bản và viết bài văn miờu tả

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức

 Nắm được khỏi niệm ẩn dụ, cỏc kiểu ẩn dụ

 Nắm được tỏc dụng chớnh của phộp ẩn dụ

2 Kĩ năng

 Nhận biết và phân tích đợc giá trị phép ẩn dụ trong thực tế sử dụng TV

 Bước đầu tạo ra được một số kiểu ẩn dụ đơn giản trong viết và núi

III CHUẨN BỊ

Giỏo viờn:

 Đọc sỏch giỏo viờn và sỏch bài soạn

 Làm bảng phụ vớ dụ trong bài học

Học sinh:

 Học bài cũ

IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG

1 Ổn định

2 KTBC

? Nhân hoá là gì ?

? Có mấy kiểu nhân hoá? Đặt câu trong đó có sử dụng phép nhân hoá và cho biết đã

sử dụng phép nhân hoá nào?

3 Bài mới

GV ghi vd lên bảng:

Ngày ngày mặt trời (1) đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời (2) trong lăng rất đỏ

(Viễn Phương)

? Theo em từ mặt trời nào chỉ sự vật mặt trời? còn sự vật nào không?

Mặt trời (1): chỉ sự vật mặt trời

? Vậy từ mặt trời (2) chỉ ai? – Chỉ Bác Hồ.

Vậy vì sao tác giả lại ví Bác Hồ như mặt trời và trong câu thơ trên tác giả đã sử dụng BPNT nào? ……

 HĐ1: Khởi động

(GTBM)

…

 HĐ2: Hình thành kiến thức mới:

B1: Tìm hiểu ẩn dụ là gì?

GV gọi HS đọc đoạn thơ trong SGK/ 68

Từ “người cha” muốn chỉ ai?

- Chỉ Bác Hồ

Vì sao có thể ví “người cha” với Bác

Hồ?

- Vì người người cha và Bác Hồ có

những phầm chất giống nhau: tuổi tác, về

tình yêu thương, sự chăm sóc chu đáo

Tác giả đã dùng cách gọi “người cha”

I Ẩn dụ là gì?

1 Bài tập

- Người Cha: Chỉ Bác Hồ

- Vì người cha và Bác Hồ có những phầm chất giống nhau: tuổi tác, về tình yêu thương, sự chăm sóc chu đáo…(những nét tương đồng)

thay cho việc gọi Bác Hồ Sở dĩ có thể ví

Bác với người cha vì cả hai đều có những

điểm giống nhau mà người ta gọi là những

nét tương đồng Cách gọi như thế gọi là

phép ẩn dụ

? Vậy thế nào là ẩn dụ?

Việc gọi Bác Hồ bằng “cha” có tác dụng

gì?

- Làm cho người đọc có thể hình dung ra

được những đặc điểm, phẩm chất của Bác

mà không phải diễn đạt ra Nhờ đó làm cho

câu văn, câu thơ có tính hàm súc, tăng tính

gợi hình , gợi cảm

? So sánh hai biện pháp tu từ: so sánh và

ẩn dụ Có gì giống và khác nhau?

Giống nhau: có nét tương đồng

Khác nhau:

+ So sánh: nªu lên cả vật so sánh và vật

được so sánh

+ ẩn dụ: chỉ nêu lên một vế, vật, hiện

tượng được nêu ra, còn vật, hiện tượng

được biểu thị thì giấu đi (ẩn)

HS đọc mục 1/ 68 phần I

- thắp -> nở hoa

- lửa hồng -> màu đỏ

- Tác dụng: Làm cho người đọc có thể hình dung ra được những đặc điểm, phẩm chất của Bác mà không phải diễn đạt ra ->

có tính hàm súc, tăng tính gợi hình , gợi cảm

? Thế nào là phép ẩn dụ?

 Gọi 1 Hs đọc lại ghi nhớ

 GV nhấn mạnh ghi nhớ

2 Bài học

Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

* B2: Tìm hiểu các kiểu ẩn dụ

GV gọi HS đọc mục 1/ 68 phần I

Các từ in đậm dùng để chỉ sự vật hiện

tượng gì?

? “giòn tan” thường dùng để nêu đặc

điểm của sự vật gì?- Bánh

II Các kiểu ẩn dụ:

1 Bài tập

- lửa hồng: màu đỏ -> ẩn dụ hình thức

- thắp: sự nở hoa -> ẩn dụ cách thức

Đõy là sự cảm nhận của giỏc quan nào?-

vị giỏc

Nắng cú thể được cảm nhận bằng vị giỏc

khụng?- khụng

Dựng từ “giũn tan” để núi về nắng là cú

sự chuyển đổi cảm giỏc

Em cú thể cảm nhận qua từ “giũn tan”,

nắng ở đõy được miờu tả là nắng như thế

nào?- to, rực rỡ

- nắng giũn tan: nắng to, rực rỡ -> ẩn dụ chuyển đổi cảm giỏc

- Người cha: Bỏc Hồ -> ẩn dụ phẩm chất

Qua cỏc vớ dụ trờn, em hóy cho biết cú

mấy kiểu ẩn dụ? Mỗi kiểu cho một vớ dụ?

2 Bài học: Cú 3 kiểu

- Ẩn dụ hỡnh thức

- Ẩn dụ cỏch thức:

- Ẩn dụ phẩm chất

- Ẩn dụ chuyển đổi cảm giỏc

 HĐ3: HD HS luyện tập

GV hướng dẫn HS làm bài tập bằng cỏc

phiếu học tập

Đọc yờu cầu của bài tập 1 SGK

GV hướng dẫn HS thảo luận

HS khỏc nhận xột , bổ sung

GV chốt ghi vở

III Luyện tập

Bài tập 1

- Cách 1: diễn đạt bình thờng

- Cách 2: Sử dụng so sánh tạo cho câu thơ có tính hình tợng, biểu cảm hơn so với cách diễn đạt thông thờng

- Cách 3: Có sử dụng ẩn dụ giúp cho sự diễn đạt hay hơn: gợi hình , gợi cảm, hàm súc

HS lờn bảng làm Bt

HS khỏc nhận xột , bổ sung

GV chốt ghi vở

Bài tập 2

a) Ăn quả - hởng thụ thành quả lao động

à tơng đồng về cách thức

+ Kẻ trồng cây - ngời lao động tạo ra thành quả

àTơng đồng về phẩm chất

b) mực đen- cái xấu +đèn sáng- cái tốt àTơng đồng về phẩm chất

c) Thuyền – ngời đi xa + bến- ngời ở lại

àTơng đồng về phẩm chất

HS thảo luận nhúm với bạn cựng bàn

Đại diện nhúm trỡnh bày -> HS khỏc

nhận xột

- Giỏo viờn nhận xột, cho điểm

Bài tập 3

+ Các ẩn dụ chuyển đổi cảmgiác: chảy(a),chảy(b), mỏng(c), ớt(d)

+ Tác dụng: Giúp cho câu văn ( thơ)sinh

động, hình ảnh đặc sắc và ngời đọc có thể cảm nhận sự vật,hiện tợng một cách cụ thể hơn bằng nhiều giác quan

 HĐ4: Dặn dũ

• Học bài, làm cỏc bài tập cũn lại

• Soạn bài: Luyện núi về văn miờu tả

• Đọc lại văn bản “Buổi học cuối cựng”

 Trả lời theo cõu hỏi SGK

RÚT KINH NGHIỆM SAU TIẾT DẠY

Ngày dạy: 23/02/2011

LUYỆN NểI VỀ VĂN MIấU TẢ

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

 Củng cố phương phỏp làm bài văn tả người

 Rốn kĩ năng núi theo dàn bài

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức

 Phương phỏp làm bài văn tả người

 Cỏch trỡnh bày miệng một đoạn, bài văn MT

2 Kĩ năng

 Sắp xếp những điều đó quan sỏt và lựa chọn theo một trỡnh tự hợp lý

 Làm quen với việc trỡnh bày miệng trước tập thể : núi rừ ràng, mạch lạc, biểu cảm

 Trỡnh bày miệng một đoạn văn hoặc bài văn tả người trước tập thể lớp một cỏch tự tin

III CHUẨN BỊ

Giỏo viờn:

 Đọc sỏch giỏo viờn và sỏch bài soạn

Học sinh:

IV TIẾN TRèNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG

1 Ổn định

2 KTBC

? Em hóy nờu những bước cơ bản để làm một bài văn tả người?

? Nờu bố cục của một bài văn tả người ?

3 Bài mới

 HĐ1: Khởi động

Kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của HS

…

Hs: Đọc đoạn trích SGK/71

GV cho cỏc tổ thảo luận, chuẩn bị cử

người lờn phỏt biểu -> GV chốt lại, cho điểm

Gv: Gợi ý:

• Đối tượng miêu tả: thầy, trò ,

lớp học

• Thứ tự miêu tả: Từ trong ra

ngoài, từ cụ thể đến khái quát

( Quang cảnh chung: yên ắng, trang trọng

Chi tiết miêu tả:

 Trong lớp

 Ngoài lớp

Hs: gạch ý ra nháp:

Bài tập 1: Tả cảnh.

Đề: Tả quang cảnh lớp học trong “ Buổi học cuối cùng”

- Thày Hamen: vị trí , hoạt động

- Học trò: Chăm chú lắng nghe giảng như thế nào?

- Không khí lớp

- Không khí bên ngoài lớp

Bài tập 2: Tả người.

Đề: Tả lại thầy Hamen trong buổi học

 Trang phục

 Thái độ

 Cử chỉ

à Nhận xét: Thầy Hamen là người thầy

hết lòng vì học trò, tự hào, yêu mến tiếng nói

dân tộc.

* Lựa chọn chi tiết nào?

* Dựng dàn ý:

 Mở bài

 Thân bài

 Kết bài

Hs thảo luận trong tổ, cử đại diện trình bày

trớc lớp.

HS phỏt biểu, GV chỉnh sửa

Mỗi tổ trỡnh bày trong khoảng thời gian từ

3 đến 4 phỳt

cuối cùng

• Trang phục: áo rơ-đanh-gốt,

đội mũ trơn bằng lụa thêu

• Thái độ: Dịu dàng, thân mật…

• Cử chỉ, hành động: Đứng lặng nhìn đăm đăm…

Bài tập 3: Tả người.

Đề: Tả hình ảnh thầy giáo trong phút giây xúc động gặp lại học trò cũ

 HĐ4: Dặn dũ

• Học bài, làm cỏc bài tập cũn lại

• Viết hoàn chỉnh một bài văn với dàn ý cơ bản ở bt 3

• Xem và học cỏc văn bản đó học để tiết sau kiểm tra một tiết Cụ thể:

 Học thuộc lũng cỏc bài thơ

 Xem lại phần tỏc giả, tỏc phẩm

 Xem lại nội dung và ý nghĩa của tỏc phẩm

RÚT KINH NGHIỆM SAU TIẾT DẠY

Kiểm tra ngày thỏng năm 2011

Tổ trưởng

Trương Thị Oanh