GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10 CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN Trích Truyền kì mạn lục - Nguyễn Dữ I.. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh: - Thấy được chất khẳng khái, dũng cảm, chính trực, trọng
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10 CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN
(Trích Truyền kì mạn lục - Nguyễn Dữ)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp học sinh:
- Thấy được chất khẳng khái, dũng cảm, chính trực, trọng công lí của nhân vật Ngô Soạn (Tử Văn) - đại diện cho chính nghĩa chống lại thế lực gian tà; qua đó củng cố lòng yêu chính nghĩa và niềm tự hào về người trí thức nước Việt
- Thấy được cái hay của nghệ thuật kể sinh động, hấp dẫn giàu kịch tính: vai trò của yếu
tố kỳ ảo với việc phản ánh hiện thực cuộc sống xã hội đương thời
II PHƯƠNG TIỆN VÀ THIẾT BỊ DẠY HỌC:
- Tài liệu: Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo
- Đồ dùng dạy học: Bảng phụ, ảnh minh họa
III CÁC TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Trình bày những phẩm chất cơ bản của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn?
3 Giới thiệu bài mới:
3.1: Lời vào bài:
Thế kỉ XV- XVI ở Việt Nam là thời kì đột khởi của văn tự sự - thế kỉ của truyện truyền kì Văn xuôi tự sự đã thoát khỏi mối ràng buộc của văn học dân gian, tự sáng tạo ra loại truyện mới vừa mang đậm sắc thái dân gian và phản ánh hiện thực đương thời Một trong
Trang 2những thành tựu chính là: “Truyền kì mạn lục” của Nguyễn Dữ - áng thiên cổ kì bút, tác phẩm đã lấy con người làm đối tượng và trung tâm phản ánh
3.2 Tiến trình dạy học:
HĐ 1: Tìm hiểu
chung về tác giả và
tác phẩm
Gọi HS đọc phần
tiểu dẫn và tìm một
số nét chính về tác
giả và tác phẩm
- Gọi HS nêu một
số nét chính về tác
giả?
HS đọc và tìm hiểu phần tiểu dẫn để trả lời
- HS phát biểu:
+ Nguyễn Dữ (chưa rõ năm sinh - năm mất), sống vào khoảng TK XVI
+ Quê ở Thanh Miện -Hải Dương
+ Sinh ra trong gia đình khoa bảng, từng
I GIỚI THIỆU:
1 Tác giả: (SGK)
Trang 3- Gọi HS trình bày
một số nét chính về
tác phẩm? (Xuất xứ,
đặc điểm thể loại)
- Gọi HS đọc và thử
tóm tắt ngắn gọn tác
làm quan, sau đó ít lâu lui về sống ẩn dật đến cuối đời
- HS phát biểu ý kiến:
+ Chuyện chức phán
sự đền Tản Viên là một trong những một truyện đặc sắc của “ Truyền kì mạn lục”- Nguyễn Dữ
+ Chuyện chức phán sự đền Tản Viên là tác phẩm thuộc thể loại truyện truyền kì
Truyện truyền kì có các đặc điểm:
Đậm yếu tố kì ảo.
Giàu chất hiện thực.
Khát vọng công
bằng
- HS đọc và tóm tắt tác phẩm
2 Tác phẩm: (SGK)
a Xuất xứ:
b Thể loại: (Chuyện chức phán sự
đền Tản Viên):
Trang 4phẩm theo kết cấu?
(Mở truyện, thân
truyện, kết truyện)
HĐ 2: Hướng dẫn
HS phân tích tác
phẩm
- Ngay từ đầu tác
giả đã giới thiệu
nhân vật chính như
thế nào? (Quê quán,
tính tình)
- HS tìm ý ở đoạn đầu
và trả lời
c Tóm tắt:
- Mở truyện: Gới thiệu nhân vật chính Ngô Tử Văn (soạn)
- Thân truyện:
+ Tử Văn đốt đền tà
+ Tử Văn gặp Bách Hộ họ Thôi và Thổ Thần
+ Tử Văn bị quỷ sứ bắt và cuộc đối chất với Diêm Vương ở minh ti + Tử Văn thắng lợi trở về và nhận chức phán sự đền Tản Viên
- Kết truyện:
+ Cuộc gặp gỡ tình cờ giữa Tử Văn
và người quen cũ
+ Lời bình
II Đọc- hiểu văn bản:
1 Tính cách, phẩm chất Ngô Tử Văn :
a Hoàn cảnh xuất thân:
- Ngô Tử Văn tên là Soạn, quê ở Yên Dũng, Lạng Giang
- Là người nóng nảy, cương trực, thấy sự tà gian không chịu được
Trang 5- Trước khi đốt đền
Tử Văn có hành
động thế nào? Qua
đó nhận xét thái độ
của Tử Văn?
- Sau khi đốt đền có
những sự kiện gì
xảy tra đối với Tử
Văn? Em hãy liệt
kê?
- Thái độ và lời nói
của Tử Văn trên
đường xuống âm ti,
cuộc đối chất với
Diêm Vương nói
lên điều gì?
- HS phát biểu ý kiến
cá nhân
- HS điểm lại sự kiện
và liệt kê
- HS phân nhóm thảo luận và cử đại diện trả lời (gọi từ 2- 3 câu trả lời)
→ Cách mở truyện theo truyền
thống: ngắn gọn, dễ hiểu.
b Ngô Tử Văn với sự việc đốt đền:
* Trước khi đốt đền:
- Tử Văn tức giận, tắm gội sạch sẽ, khấn trời
→ Tử Văn là người cẩn trọng, công khai, đàng hoàng, quyết liệt, một lòng tin vào chính nghĩa.
* Sau khi đốt đền:
- Tử Văn bị bệnh
- Mở thấy có người đến đòi đền
- Chàng mặc kệ, tự nhiên
→ Là người cương trực, coi thường kẻ lọc lừa.
- Tử Văn gặp Thổ Công và hiểu rõ
cớ sự, biết việc Thổ Công bị cướp đền và việc làm hung ác của tên giặc
- Tử Văn bị quỷ sứ bắt xuống minh ti:
+ Không hề khếp sợ trước cảnh địa ngục rùng rợn
Trang 6- Em thử khái quát
một cách ngắn gọn
về phẩm chất chung
của Ngô Tử Văn?
- Theo em tác phẩm
muốn phê phán điều
gì?
- Có phải tác phẩm
đơn thuần chỉ phê
phán hung thần và
quan lại cõi âm
không?
- HS tự xâu chuỗi lại từng phẩm chất của nhân vật Ngô Tử Văn
đã phân tích ở trên
- HS tự suy nghĩ và nêu lên ý nghĩa phê phán của tác phẩm
- HS liên hệ hoàn cảnh lịch sử mà tác giả đang sống để có thể dễ dàng
+ Một mực kêu oan, đòi phán xét công khai
+ Bị kết tội là bướng bỉnh, ngoan cố
+ Chàng đã thắng lợi trở về và được tiến cử làm chức phán sự
→ Không hề khiếp sợ, tin tưởng vào sự thật và chính nghĩa.
→ Tử Văn là nho sĩ khảng khái, cương trực, dũng cảm, biết ghét cái
ác, một lòng vì nghĩa diệt tà.
2 Ý nghĩa tác phẩm:
a Ý nghĩa phê phán:
- Hồn ma Bách Hộ Họ Thôi: Sống, chết đều hung ác, xảo huyệt, tham
la, hại dân, hại thần
- Tố cáo thần thánh, quan lại cõi âm: ăn của đút lót, bao che, dung túng kẻ lộng hành
→ Qua đó tác phẩm có ngụ ý phê phán xã hội thối nát đương thời.
Trang 7- Ngoài ra tác phẩm
đã ca ngợi những
gì?
- Theo em truyện có
những đặc sắc nghệ
thuật nào đáng chú
ý? (GV chốt ý và bổ
sung)
- Qua tác phẩm này,
em thấy có những
giá trị nào cần học
hỏi?
trả lời
- HS trả lời dựa vào những gì dã phân tích (chú ý cả lời bình của tác giả)
- HS tìm và liệt kê theo
ý kiến bản thân
- HS tổng kết lại những
b Ý nghĩ ca ngợi:
- Ca ngợi con người dũng cảm biết
vì nghĩa quên mình
- Niềm tin vào chính nghĩa sẽ thắng gian tà
- Ngoài ra lời bình cũng thể hiện thái độ của tác giả tin vào nghĩa cả cao đẹp của những kẻ sĩ
→ Khát vọng của nhân dân vào sự công bằng, phân minh trong cuộc sống.
3 Nghệ thuật:
- Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, đan xen nhiều yếu tố kì ảo
- Tình huống gây xung đột, nhiều kịch tính
- Nghệ thuật tương phản đặc sắc
III Tổng kết:
- Đề cao tinht thần khẳng khái, cương trực, dám đấu tranh chống lại cái ác, trừ hại cho dân của Ngô
Trang 8kiến thức hiểu được vừa học (chú ý phần ghi nhớ SGK)
Tử Văn - Đồng thời thể hiện niềm tin công lí, chính nghĩa nhất định thắng gian tà
- Nghệt thuật kể chuyện lôi cuốn, nhân vật chính được xây dựng sắc nét, tình tiết và diễn biến đầy kịch tính Để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng người đọc
4 Củng cố và dặn dò:
- Bài học:
+ Tính cách, phẩm chất, Ngô Tử Văn qua diễn biến truyện
+ Tóm tắt ngắn gọn tác phẩm theo bố cục
- Bài soạn: “Hồi trống cổ thành”