Tuần 24. Chuyện chức phán sự đền Tản Viên

Văn xuôi tự sự đã thoát khỏi mối ràng buộc của văn học dân gian, tự sáng tạo ra loại truyện mới vừa mang đậm sắc thái dân gian và phản ánh hiện thực đương thời.. Ngô Tử Văn, một kẻ sĩ nổ

CHÀO MỪNG CÔ GIÁO

VÀ CÁC BẠN

ĐẾN VỚI BÀI THỰC HÀNH

THỰC HÀNH

SOẠN GIẢNG TÁC PHẨM

THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI

• Thế kỉ XV- XVI ở Việt Nam là thời kì

đột khởi của văn tự sự - thế kỉ của

truyện truyền kì Văn xuôi tự sự đã

thoát khỏi mối ràng buộc của văn học dân gian, tự sáng tạo ra loại truyện mới vừa mang đậm sắc thái dân gian

và phản ánh hiện thực đương thời

• Một trong những thành tựu chính là:

"Truyền kì mạn lục" của Nguyễn Dữ - áng thiên cổ kì bút, tác phẩm đã lấy con người làm đối tượng và trung tâm phản ánh

CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ

ĐỀN TẢN VIÊN (Trích “Truyền kì mạn lục” –

Nguyễn Dữ)

I TÁC GIẢ - TÁC PHẨM

1 Tác giả:

• Nguyễn Dữ sống vào khoảng thế kỉ XVI, người xã Đỗ Tùng, huyện

Trường Tân, nay là huyện Thanh

Miện, tỉnh Hải Dư ơng, hiện ch ưa rõ ông sinh và mất năm nào

• Ông là con trai cả của Nguyễn Tư ờng Phiêu, người đỗ tiến sĩ năm 1496 Thi

đỗ hương tiến và ra làm quan ở huyện Thanh Tuyền chư a được một năm thì ông từ quan về phụng dưỡng mẹ già

2 Tác phẩm

• “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” là một truyện đặc sắc

trong “Truyền kì mạn lục” của Nguyễn Dữ

• Với “Truyền kì mạn lục”,

Nguyễn Dữ được xem như một tác gia tiêu biểu của văn học Việt Nam trung đại nói chung, văn xuôi tự sự chữ Hán Việt Nam nói riêng

2 Tác phẩm

• “Truyền kì mạn lục” gồm 20

truyện Cốt truyện hầu hết ở thời

Lý - Trần, Hồ và Lê sơ hoặc từ văn học dân gian

• Thể hiện tinh thần dân tộc, niềm

tự hào về văn hiến Đại Việt, đề cao đạo đức, lòng nhân hậu thuỷ chung và đã được Vũ Khâm Lân (Thế kỉ XVII) khen tặng là

Thiên cổ kì bút, được dịch ra

nhiều thứ tiếng

3 Thể loại

Thể loại: Truyền kì

Truyền kì là thể văn xuôi tự sự có

nguồn gốc từ Trung Hoa, dùng yếu tố

kì ảo làm phương thức nghệ thuật để phản ánh cuộc sống Đặc điểm nổi bật của thể loại này là sự kết hợp giữa bút pháp kì ảo và hiện thực.

Truyện truyền kì Việt Nam thường sử dụng truyện dân gian hoặc các mô-típ truyện dân gian để xây dựng thành

truyện mới Truyện truyền kì Việt Nam mang đậm chất yếu tố hiện thực và

chất nhân văn.

Ngô Tử Văn, một kẻ sĩ nổi tiến g khảng khái, chính trực vốn kh ông chịu được sự tác yêu quái của hồn một tên tướng bại trận nên đã đốt đền của hắn, trừ hại cho dâ n Tên hung thần đe dọa Tử Vă n và kiện chàng ở âm phủ Tử Văn đ ược thổ thần mách bảo về tung

đó

nhờ thổ thần tiến cử Tử Văn đư ợc nhận chức phán sự đền Tản

Viên chuyên trông coi việc xử á n.

4 Tóm tắt

II PHÂN TÍCH TÁC PHẨM

1 Cốt truyện:

• Cốt truyện “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” nhuốm màu truyện dân gian với các yếu tố kì ảo, kết thúc có hậu, bên

cạnh đó điểm xuyết những chi tiết mang tính chất lịch sử như

“cuối đời nhà Hồ, quân Ngô sang xâm lược”, đã được lưu truyền rộng rãi trong nhân dân

• Câu chuyện kể về một đoạn đời của nhân vật Ngô Tử Văn khi đốt đền tên bại tướng họ Thôi và cùng hắn đối chất ở âm cung Tác giả chọn thời điểm có ý nghĩa nổi bật nhất để bộc lộ đầy

đủ tính cách nhân vật Chuyện giống như một màn kịch ngắn,

=> Chú trọng vào việc hơn là chú trọng người, lấy việc mà biểu hiện người, răn người

2 Nhân vật

2.1 Nhân vật Ngô Tử Văn-hình

tượng tiêu biểu của kẻ sĩ cương trực:

a Giới thiệu nhân vật:

“Ngô Tử Văn tên là Soạn, người

huyện Yên Dũng đất Lạng Giang Chàng vốn khảng khái, nóng nảy, thấy sự gian tà thì không chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương trực”

- Lai lịch: Tên là Soạn, người huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang, là một trí thức nước Việt

- Tính cách: Khảng khái, nóng nảy, thấy gian tà là

không chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương trực.

=> Sự xuất hiện của nhân vật gắn liền với hành trạng nhân vật

-Ý nghĩa của hành động đốt đền

+ Thể hiện tính khảng khái, cương trực, dũng cảm của kẻ sĩ vì dân trừ hại Đồng thời tỏ rõ quan điểm và thái độ của người trí thức muốn đả phá sự mê tín thần linh của quần chúng nhân dân.+ Thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ qua việc diệt trừ hồn tên tướng giặc xâm lược hung bạo, bảo vệ Thổ thần nước Việt

-Khi tên hại tướng họ Thôi xuất hiện, nặng lời trách móc, đe dọa,

Tử Văn vẫn ngồi ngạo nghễ, không hề nao núng

=> Sự dũng cảm, tự tin của con người có bản lĩnh, sự quyết tâm diệt trừ cái ác, bảo vệ nhân dân

- Khi thổ thần xuất hiện kể về việc bị hồn ma phương Bắc gieo giắt tai vạ chiếm giữ mất đền, Tử Văn hỏi: “Hắn có thực sự là tay hung hẵn có thê rgieo vạ cho tôi không?’

 Sự tính toán khôn ngoan, muốn biết địch biết ta để chiến đấu và chiến thắng

• Khi bị bị quỷ dữ bắt trói, bị vu oan sỉ nhục là “tội ác sâu nặng”,

bị Diêm Vương phán quyết bất công, Tử Văn vẫn hiên ngang ngẩng cao đầu khẳng định “Ngô Soạn này là một kẻ sĩ ngay thẳng ở trần gian” và dũng cảm vạch mặt tên tướng gian tà

 Giữa chốn công đường âm phủ, tính cách Tử Văn vẫn bộc trực, khảng khái và sắt đá

 Chiến nghĩa đã thắng gian tà Tên Bách Hộ họ thôi bị bắt giam xuống cửu u

• Chiến thắng của Tử Văn rất vẻ vang, chàng đã trừ gian diệt ác, đem lại bình yên cho nhân dân, quét sạch tàn dư của bọn xâm lược, làm cho công lí không chỉ chiếu sáng cõi trần mà còn rọi

2.2 Tên bách hộ họ Thôi – hiện thân của cái xấu, cái ác.

a Giới thiệu về nhân vật:

“Cuối đời nhà Hồ, quân Ngô sang lấn cướp, vùng ấy thành một nơi chiến trường Bộ tướng của Mộc Thạnh có viên bách hộ họ Thôi, tử trận gần đền, từ đấy làm yêu làm quái trong dân gian”

 Khi sống hắn là kẻ cướp nước; lúc chết hắn là quân cướp nhà

 Xuất hiện theo hành trạng nhân vật

b Hình ảnh viên bại tướng họ Thôi – hiện thân của cái xấu cái ác:

Sống, hắn đã gieo rắc bao tội ác, chết hắn còn làm yêu làm quái trong dân gian

• Từ hình ảnh tên tướng bại trận, tác giả đã tố cáo xã hội và

vạch trần bộ mặt của những kẻ tham quan, gian tà

 Đây là một cách thanh nghị xã hội của nhà Nho

• Đem tên bại tướng giặc làm đối tượng tố cáo, tác giả thể hiện sâu sắc tinh thần tự hào dân tộc cũng là lời răn đe đối với những tên xâm lược.

 Nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật:

 Có tính chất tượng trưng đậm nét.

 Phân tuyến thiện – ác, tốt – xấu.

 Tính cách nhân vật là tính cách động.

 Câu chuyện khép lại với thắng lợi của Ngô Tử Văn Kết thúc có hậu thể hiện truyền thống nhân đạo và yêu nước của tác giả.

 Qua câu chuyện, triết lí mang tư tưởng lập danh của nhà Nho được thể hiện sâu sắc “Người ta sống ở đời, xưa nay ai chẳng phải chết, miễn là chết đi còn được tiếng về sau”

3 Đặc sắc nghệ thuật

3.1 Sử dụng kết hợp bút pháp hiện thực và bút pháp kì ảo:

Tác giả sử dụng kết hợp thành công bút pháp hiện thực

và bút pháp kì ảo:

+Cách dẫn người, dẫn việc cụ thể, xác đáng.

+Câu chuyện đầy tính li kì bởi sự xuất hiện của thế giới

âm cung, với những bóng quỷ, hồn ma, những cảnh vật khác thường, chuyện người chết đi sống lại, cưỡi gió bay về trời,

• Tác giả đã lấy cái “kì” để nói cái “thực” như một phương thức phản ánh đời sống.

 Qua hình ảnh hồn ma tên tướng bại trận họ Thôi để vạch tràn, tố cáo bộ mặt của những tên tham quan, những kẻ xảo trá trong xã hội Hơn nữa còn răn đe những quân cướp nước

 Tác giả sống và viết truyện này vào khoảng nửa đầu thế kỉ XVI, câu chuyện liên hệ với bối cảnh xã hội đương thời: nhà Lê suy thoái, chính quyền chuyển sang tay nhà Mạc.

 Bản thân các nội dung khẳng định tính chính nghĩa, cái thiện, ca ngợi người cương trực, ngay thẳng, lên

án gian tà,… cũng là những nội dung giàu ý nghĩa hiện thực.

• Không gian, thời gian nghệ thuật đan xen vừa hiện

thực, vừa kì ảo

III TỔNG KẾT:

1 Nội dung:

• Ca ngợi tinh thần khảng khái, cương trực, dám đấu tranh chống lại cái ác trừ hại cho dân của Ngô Tử Văn, một người trí thức nước Việt.

• Bài học nhân sinh về chính - tà, thiện - ác

2 Nghệ thuật:

Xây dựng cốt truyện giàu kịch tính, kết cấu chặt chẽ Dẫn dắt khéo léo, nhiều chi tiết gây sự chú ý, hấp dẫn Cách kể chuyện và miêu tả sinh động, hấp dẫn Sử dụng nhiều yếu tố kì ảo, nhưng vẫn mang nét hiện thực Sử dụng kiểu kết thúc có hậu, ở hiền gặp lành, ác giả ác báo của văn học dân gian

=> Là một tác phẩm tiêu biểu theo đặc trưng thể loại truyện

“truyền kì”

• Như vậy có thể thấy rằng:

“Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” là một truyện

ngắn mang đậm màu sắc dân gian dân tộc, ở đó con

người có niềm tin vào thần thánh và những điều kì diệu Truyện đạt tới trình độ xuất sắc về nội dung và nghệ

thuật.

IV CỦNG CỐ

Câu 1:

CHỌN PHƯƠNG ÁN ĐÚNG NHẤT

Đặc điểm nổi bật của truyền kì?

CHỌN PHƯƠNG ÁN ĐÚNG NHẤT

Đặc điểm nổi bật của truyền kì?

A CỐT TRUYỆN MANG MÀU

SẮC DÂN GIAN HOẶC DÃ SỬ

A CỐT TRUYỆN MANG MÀU

SẮC DÂN GIAN HOẶC DÃ SỬ

C SỰ KẾT HỢP GIỮA YẾU TỐ KÌ

VÀ YẾU TỐ THỰC

C SỰ KẾT HỢP GIỮA YẾU TỐ KÌ

VÀ YẾU TỐ THỰC D LỜI VĂN ĐAN XEN GIỮA VĂN D LỜI VĂN ĐAN XEN GIỮA VĂN XUÔI VÀ THƠXUÔI VÀ THƠ

B NHÂN VẬT XUẤT HIỆN THEO HÀNG TRẠNG NHÂN VẬT

B NHÂN VẬT XUẤT HIỆN THEO HÀNG TRẠNG NHÂN VẬT

CẢM ƠN CÔ GIÁO VÀ CÁC

BẠN ĐÃ THEO DÕI