Mục tiêu bài học Giúp học sinh: Thấy được phẩm chất dũng cảm, kiên cường của nhân vật chính Ngô Tử Văn -đại biểu cho chính nghĩa chống lại những thế lực gian tà; qua đó củng cố lòng yêu
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10 CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN
(Trích “ Truyền kì mạn lục” - Nguyễn Dữ)
I Mục tiêu bài học
Giúp học sinh:
Thấy được phẩm chất dũng cảm, kiên cường của nhân vật chính Ngô Tử Văn -đại biểu cho chính nghĩa chống lại những thế lực gian tà; qua đó củng cố lòng yêu chính nghĩa và niềm tự hào về người trí thức nước Việt
- Thấy được cái hay của nghệ thuật kể chuyện sinh động, hấp dẫn, giàu kịch tính của tác giả Truyền kỳ mạn lục
II.Phương tiện thực hiện: SGV, SGK, TKBG
III Cách thức tiến hành
GV kết hợp các phương pháp dạy học, trao đổi , thảo luận, nêu câu hỏi
IV Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới
Hoạt động của
GV
Hoạt động của HS
Nội dung cần đạt
I Tìm hiểu chung
Trang 2? Nêu những nét
cơ bản về tác giả
Nguyễn Dữ
?Nêu đặc điểm thể
truyền kì
? Nêu nội dung và
vị trí của tập
“truyền kì mạn
lục”.
-HS trả lời câu hỏi dựa vào phần tiểu dẫn
đã đọc trước ở nhà
- HS phát biểu
ý kiến cá nhân
-HS trả lời câu hỏi
1 Tác giả
- Nguyễn Dữ sống vào khoảng TK XVI
- Quê ở Thanh Miện- Hải Dương
- Sinh ra trong gia đình khoa bảng, từng làm quan, sau đó ít lâu lui về sống ẩn dật đến cuối đời
-Tác phẩm nổi tiếng: Truyền kì mạn lục
2 Tác phẩm
a.Thể truyền kì
- Thể văn xuôi tự sự chữ Hán thời trung đại phản ánh hiện thực quan những yếu tố kì lạ, hoang đường
+Thế giới con người và thế giới cõi âm có sự tương giao
+Quan niệm và thái độ của tác giả trước hiện thực
b “Truyền kì mạn lục”
- Chữ Hán, gồm 20 truyện, ra đời vào nửa đầu thế kỉ XVI
- Nội dung:
+Số phận bi thảm của những con người trong
xã hội, bi kịch tình yêu đặc biệt ở người phụ nữ
Trang 3-Goi HS đọc và
thử tóm tắt ngắn
gọn tác phẩm theo
kết cấu? (Mở
truyện, kết truyện)
- HS đọc và tóm tắt tác phẩm
+Tinh thần nhân đạo, giá trị hiện thực sâu sắc
+Tinh thần dân tộc, niềm tự hào về nhân tài, văn hóa nước Việt, đề cao đạo đức, nhân nghĩa, thủy chung
-Vị trí:
+ Áng “thiên cổ kì bút”
+ Được dịch ra nhiều thứ tiếng nước ngoài, được đánh giá cao trong số các tác phẩm truyền kì ở các nước đồng văn
c Chuyện chức phán sự đền Tản Viên
* Mở truyện: Giới thiệu nhân vật chính Ngô
Tử Văn
* Thân truyện:
-Tử Văn đốt đền tà -Tử Văn gặp Bách hộ họ Thôi và Thổ thần -Tử Văn bị bắt và cuộc đối chất ở Minh ti trước Diêm Vương
-Tử Văn thắng lợi trở về, nhận lời tiến cử làm quan phán sự ở đền Tản Viên
* Kết truyện -Cuộc gặp gỡ tình cờ giữa quan phán sự đền Tản Viên và người quen cũ
Trang 4? Ngay từ đầu tác
giả đã giới thiệu
nhân vật chính
như thế nào? Nhận
xét về cách mở
truyện?
-Trước khi đốt đền
Tử Văn có hành
động thế nào?
Nhận xét thái độ
của Tử Văn ?
- Sau khi Tử Văn
đốt đền, mọi người
có thái độc như
thế nào? Thái độ
của Tử Văn ra
sao?
?Nêu ý nghĩa của
hành động đốt
đền?
- HS tìm ý ở đoạn đầu và trả lời
- HS phát biểu
ý kiến cá nhân
- HS tìm chi tiết trong truyện
-HS suy nghĩ trả lời
-Lời bình
II
Đọc- hiểu văn bản
1 Nhân vật Ngô Tử Văn
a Hoàn cảnh xuất thân
- Ngô Tử Văn tên là Soạn, quê ở Yên Dũng, Lạng Giang
- Là người nóng nảy, cương trực, thấy sự tà gian không chịu được
Cách mở truyện theo truyền thống: ngắn
gọn, dễ hiểu.
b Ngô Tử Văn với hành động đốt đền tà
Trước khi đốt đền tà -Tử Văn tức giận, tắm gội sạch sẽ, khấn trời
Tử Văn là người cẩn trọng, công khai, đàng hoàng, quyết liệt, một lòng tin vào chính nghĩa.
Sau khi đốt đền tà -Đốt xong, khi mọi người lắc đầu lè lưỡi, lo
sợ thay cho chàng, Tử Văn lại vung tay không cần gì cả
Tử Văn tự tin vào việc làm chính nghĩa
Trang 5?Gặp Tử Văn, tên
tướng giặc có
hành động, lời nói
như thế nào? Nhận
xét về thái độ của
hắn?
? Trước thái độ
của tên tướng giặc,
Tử Văn đã đáp trả
ra sao? Qua đó em
có nhận xét gì về
con người Tử
Văn?
?Thổ thần có
những lời nói hành
động gì khi gặp
Tử Văn? Nhận xét
về phẩm chất của
Thổ thần?
- HS tìm chi tiết trong truyện, khái quát và nhận xét
-HS tìm chi tiết miêu tả Thổ thần, nhận xét
của mình.
Ý nghĩa của hành động đốt đền tà -Thể hiện tinh thần dũng cảm diệt trừ cái ác, bảo vệ cuộc sống nhân dân
-Thể hiện tinh thần dân tộc
c Ngô Tử Văn gặp viên Bách hộ họ Thôi
và Thổ thần.
Cuộc gặp của Ngô Tử Văn và tướng giặc
- Tướng giặc:
+Ra lệnh cho Tử Văn xây trả ngôi đền +Đe dọa Tử Văn: sẽ gặp tai vạ
→hống hách, ngang ngược
- Tử Văn:
+mặc kệ +vẫn cứ ngồi ngất ngưởng tự nhiên
→dũng cảm, ung dung, không run sợ không khuất phục trước cái ác
Cuộc gặp của Ngô Tử Văn và Thổ thần -Thổ thần:
+Đồng tình với việc đốt đền của Tử Văn +Vạch tội ác của tên tướng giặc
+Vạch tội các thần ở đền miếu xung quanh:
Trang 6?Tử Văn đã bày tỏ
thái độ như thế
nào đối với những
lời nói của Thố
thần? Qua đó em
có nhận xét gì về
con người Tử
Văn?
?Cuộc đối chất ở
Minh ti diễn ra
như thế nào?
?Chân dung Tử
Văn, tướng giặc và
Diêm Vương hiện
lên ra sao?
-HS trả lời
-HS tìm chi tiết truyện, khái quát các nhân vật
ăn của đút, đồng lõa với tên tướng giặc +Chỉ cho Tử Văn cách đối phó với tên tướng giặc
→chính nghĩa, cương trực, ghét thói bạo ngược gian tà
-Tử Văn:
+Trách Thổ công sao không kiện xuống Diêm Vương
+Không tin vào thế lực của tên tướng giặc
→Bình tĩnh suy xét
d, Tử Văn bị bắt và cuộc đối chất ở Minh ti
-Tử Văn:
+Tâu trình Diêm Vương: Lời lẽ rất cứng cỏi, không chịu nhún nhường chút nào
→gan dạ, kiên định đến cùng
+Được chia xôi thịt cúng tế→phần thưởng xứng đáng
-Tướng giặc:
+Ban đầu: kể tội Tử Văn→ngoan cố +Sau đó: xin tha cho Tử Văn để bưng bít tội của mình→xảo quyệt, gian trá
Trang 7?Vì sao Tử Văn
nhận chức phán
sự?
- Em thử khái quát
một cách ngắn gọn
về phẩm chất
chung của Ngô Tử
Văn?
- Theo em tác
phẩm muốn phê
phán điều gì?
-HS phát biểu
ý kiến cá nhân
- HS tự xâu chuỗi lại từng phẩm chất của nhân vật Ngô
Tử Văn đã phân tích ở trên
- HS tự suy nghĩ và nêu lên ý nghĩa phê phán của tác phẩm
+Bị tống ngục Cửu U→hình phạt đích đáng +Mộ bật tung lên, hài cốt tan ra như cám→cái ác bị trừng trị triệt để
-Diêm Vương +Điều tra rõ ngọn ngành +Thưởng phạt công minh
→Công lí đã được thực thi, chính nghĩa đã chiến thắng gian tà
e, Tử Văn chiến thắng trở về và nhận chức quan Phán sự
-Tử Văn nhận chức quan phán sự→lưu danh tiếng về sau, tiếp tục con đường chính nghĩa, mang lại công bằng cho dân, bảo vệ cuộc sống nhân dân
Tử Văn là nho sĩ khảng khái, cương trực, dũng cảm, biết ghét cái ác, một lòng vì nghĩa diệt tà.
2 Ý nghĩa tác phẩm
a Ý nghĩa phê phán
- Hồn ma Bách Hộ Họ Thôi: Sống, chết đều hung ác, xảo huyệt, tham la, hại dân, hại thần
Trang 8- Có phải tác phẩm
đơn thuần chỉ phê
phán hung thần và
quan lại cõi âm
không?
- Ngoài ra tác
phẩm đã ca ngợi
những gì?
?Theo em truyện
có những đặc sắc
nghệ thuật nào
đáng chú ý? (GV
chốt ý và bổ sung)
- Qua tác phẩm
này, em thấy có
những giá trị nào
cần học hỏi?
- HS liên hệ hoàn cảnh lịch
sử mà tác giả đang sống trả lời
- HS trả lời dựa vào phần đọc- hiểu( chú
ý cả lời bình của tác giả)
- HS tìm và liệt kê những bút pháp nghệ thuật theo ý kiến bản thân
- HS tổng kết lại những kiến
được vừa học ( chú ý phần
- Tố cáo thần thánh, quan lại cõi âm: ăn của đút lót, bao che, dung túng kẻ lộng hành
Qua đó tác phẩm có ngụ ý phê phán xã hội thối nát đương thời.
b Ý nghĩ ca ngợi
- Ca ngợi con người dũng cảm biết vì nghĩa quên mình
- Niềm tin vào chính nghĩa sẽ thắng gian tà
- Ngoài ra lời bình cũng thể hiện thái độ của tác giả tin vào nghĩa cử cao đẹp của những kẻ sĩ
Khát vọng của nhân dân vào sự công bằng, phân minh trong cuộc sống
3 Nghệ thuật
- Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, đan xen nhiều yếu tố kì ảo
- Tình huống gây xung đột, nhiều kịch tính
- Nghệ thuật tương phản đặc sắc
III Tổng kết
- Đề cao tinh thần khẳng khái, cương trực,
Trang 9ghi nhớ SGK) dám đấu tranh chống lại cái ác, trừ hại cho
dân của Ngô Tử Văn- Đồng thời thể hiện niềm tin công lí, chính nghĩa nhất định thắng gian tà
- Nghệ thuật kể chuyện lôi cuốn, nhân vật chính được xây dựng sắc nét, tình tiết và diễn biến đầy kịch tính
4 Củng cố
?Qua “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên”, em hãy lí giải tại sao “Truyền kì mạn lục” được coi là áng “thiên cổ kì bút”?
-Áng văn kì lạ của muôn đời:
+Yếu tố hoang đường kì ảo làm phương thức chuyển tải nội dung
+Trung tâm của tác phẩm là con người với sức mạnh kì lạ, có thể thay đổi cả thế giới cõi âm và cõi dương
5 Dặn dò
Đọc và chuẩn bị bài: “Những yêu cầu về sử dụng tiếng Việt”