GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN Nguyễn Dữ A- Mục tiêu bài học: Giúp học sinh: -Thấy dược tính cách dũng cảm, kiên cường của nhân vật Ngô Tử Văn- đại diện cho chí
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 10
CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN
Nguyễn Dữ
A- Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
-Thấy dược tính cách dũng cảm, kiên cường của nhân vật Ngô Tử Văn- đại diện cho chính nghĩa chống lại những thế lực gian tà
-Tháy được ngụ ý phê phán của truyện và nghệ thật kể chuyện sinh động, hấp dẫn, giàu kịch tính của tác giả Truyền kì mạn lục
-Bồi dưỡng thêm lòng yêu chính nghĩa và niềm tự hào về người trí thức nước Việt
B- Tiến trình dạy học:
1- Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số, ổn định lớp
2- Kiểm tra bài cũ:
3- Giới thiệu bài mới: Từ truyện “Người con gái Nam Xương” đến “Truyền kỳ mạn lục”
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức cần đạt
HĐ1: Hướngdẫn học sinh tìm
hiểu phần Tiểu dẫn/ SGK:
- Cuộc đời và con người
Nguyễn Dữ có những điểm gì
cần lưu ý?
Theo dõi phần Tiểu dẫn SGK
và trả lời
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Nguyễn Dữ (? ?) sống vào khoảng thế kỉ XVI, người xã Đỗ Tùng, huyện Trường Tân (nay
là huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương)
Trang 2- Em hiểu gì về thể loại truyền
kì?
- Hiểu biết của em về tác phẩm
“Truyền kì mạn lục”?
GV mở rộng:
Tác phẩm phản ánh hiện thực
xã hội phong kiến đầy bất công
đương thời, đồng thời thể hiện
tinh thần dân tộc, bộc lộ niềm
tự hào về nhân tài, văn hóa
nước Việt
HĐ2: Hướng dẫn học sinh
đọc hiểu văn bản
- Hướng dẫn học sinh đọc văn
bản từ đầu đến “…không cần gì
cả”
- Hướng dẫn học sinh phân tích
văn bản:
- Nhân vật Ngô Tử Văn được
Theo dõi phần Tiểu dẫn SGK
và trả lời
Học sinh thực hiện dựa theo
sự chuẩn bị ở nhà Nhóm 1
- Xuất thân trong 1 gia đình khoa bảng (cha đỗ tiến sĩ đời Lê Thánh Tông)
- Thi đỗ và ra làm quan nhưng không lâu sau ông cáo quan về ở ẩn lánh xa vinh hoa phú quý và suốt đời không bao giờ đặt chân đến kinh thành
2 Tác phẩm:
a Thể loại:
- Là thể văn xuôi trung đại, phản ánh hiện thực qua những yếu tố kì lạ, hoang đường
- Trong truyện, hai âm dương có sự tương giao
b Tác phẩm “Truyền kì mạn lục”:
- Gồm 20 truyện, viết bằng chữ Hán, ra đời khoảng thể kỷ 16
- Tác phẩm có giá trị hiện thực và nhân đạo cao
Trang 3giới thiệu bằng những chi tiết
nào?
- Cách giới thiệu nhân vật của tác giả có gì đặc biệt?
GV mở rộng minh hoạ
Đây là cách giới thiệu nhân vật
phổ biến của văn học trung đại:
VD: - Nguyễn Du giới thiệu gia
đình Kiều/ Từ Hải
- Ngô Tử Văn đã có hành động
gì?
Tại sao chàng lại làm như
vậy?
Hành động đó thể hiện điều
gì?
- Cho HS xem tranh cảnh đốt
đền
GV chốt: Chính vì coi việc làm
của mình là chính nghĩa nên
Lĩnh hội
Nhóm 2
HS thảo luận
Lĩnh hội
“Thiên cổ kỳ bút”Thiên cổ kỳ bút”
( Vũ Khâm Lân – thể kỷ 17))
II Đọc – hiểu văn bản:
1 Nhân vật Ngô Tử Văn:
a Giới thiệu nhân vật Ngô Tử Văn và việc làm của anh:
* Giới thiệu nhân vật:
- Tên là Soạn
- Quên quán: Yên Dũng, Lạng Giang
- Tính cách: là người khẳng khái, nóng nảy, thấy sự gian tà thì không thể chịu được Chàng nổi tiếng là người cương trực
Cách giới thiệu nhân
vật : Cụ thể, ngắn gọn gây ấn tượng cho người đọc, tạo cảm giác
“Thiên cổ kỳ bút”người thật việc thật”.
Trang 4trong khi mọi người lắc đầu, lè
lưỡi lo sợ thì Tử Văn vung tay
không cần gì cả
Cho học sinh trả lời câu hỏi 1
trong SGK T60- lập bảng kê kết
quả các nhóm (đúng – 2đ)
Hướng dẫn HS tìm hiểu phần b
- Sau khi đốt đền, Ngô Tử Văn
đã gặp phải những việc gì?
Cách giải quyết của anh?
GV mở rộng: Theo quan niệm
dân gian khi con người xâm
phạm vào chốn linh thiêng sẽ bị
trừng phạt
Chia 4 nhóm thảo luận, nhóm trưởng báo cáo kết quả lên bảng phụ
Nhóm 3
* Việc làm của Ngô Tử Văn:
- Hành động:
+ Tắm gội sạch sẽ: Tử
Văn ý thức được việc mình sẽ làm là rất quan trọng
+ Khấn trời: Trình bày việc mình sẽ làm với vị thần cai quản các thần
+ Châm lửa đốt ngôi đền
trong làng vốn trước đó rất linh ứng: Hành động dứt khoát, dũng cảm
Việc làm của chàng
đã được suy tính cẩn thận, chuẩn bị kỹ càng chứ không phải manh động.
- Nguyên nhân: Người được thờ trong ngôi đền
Trang 5đã không độ trì cho dân thường hiện hồn làm điều tác oai tác quái khiến Ngô Tử Văn rất tức giận
- ý nghĩa của hành động:
ý b), d)
b Những việc Ngô Tử Văn gặp phải sau khi đốt đền:
- Chàng thấy trong người khó chịu, đầu lảo đảo, bụng run run, nổi lên một cơn sốt nóng sốt rét
Trạng thái bất thường
mở đầu cho cuộc giao tiếp với thế giới thần linh
- Gặp hồn tên bộ tướng
họ Thôi và vị thổ thần
nước Việt NTV đã
chọn con đường bảo vệ chính nghĩa bất chấp sự
Trang 6nguy hiểm đến tính mạng Điều này chứng tỏ bản tính cương trực, cứng cỏi của chàng
CUỘC GẶP GỠ HỒN TÊN BỘ TƯỚNG HỌ THÔI VÀ VỊ THỔ THẦN NƯỚC
VIỆT
Ngoại hình Người khôi ngô, cao lớn Một ông già áo vải nhà
quê
Phong thái
Đầu đội mũ trụ, quần áo nói năng giống người phương Bắc, tự xưng là cư sĩ, vừa đến đã mắng
Tử Văn
Áo vải mũ đen, phong
độ nhàn nhã, thủng thỉnh, vái chào Tử Văn, nói ngay tên họ
Mục đích đến Đòi làm trả lại ngôi đền
Để tỏ lời mừng và kể chuyện cướp đền, tiếm
ngôi
Thái độ
của Tử Văn
Mặc kệ, vẫn ngồi ngất ngưởng tự nhiên
Thái độ điềm tĩnh, không nhượng bộ cái xấu,
cái ác, bày tỏ sự thách thức
Ngạc nhiên: - Sao mà nhiều thần quá vậy?
Bức xúc: - Sao ngài không kiện…
Đề phòng:
Trang 7-Hắn….gieo vạ cho tôi
không?
Quyết tâm: bảo vệ lẽ phải cũng là cứu mình
Kết quả Nổi giận, đe doạ sẽ đưa Tử Văn đến Phong Đô Hứa sẽ làm chứng cho
Tử Văn ở Minh Ti
GV mở rộng:
Lời kể của vị Thổ thần thực
chất là lời tố cáo xã hội
đương thời, phơi bày nỗi
thống khổ của nhân dân, tố
cáo nạn tham nhũng ăn của
đút ở chính cõi trần để bênh
vực, che đậy cái ác, cái xấu
khiến người tốt bị oan khuất,
vùi dập
Cho học sinh chốt kiến thức
-điền kết quả vào bảng phụ,
mỗi câu đúng 2 điểm Nhóm
trả lời đúng hai phần - 10đ
Lĩnh hội Thảo luận nhóm và trả lời vào bảng phụ
Đặc điểm quan trọng nhất của thể Truyền kỳ là gì?
Đáp án: Phản ánh hiện thực qua các yếu tố kỳ ảo, hoang đường
Nguyễn Dữ xuất thân trong gia đình có truyền thống này?
Đáp án: Truyền thống khoa bảng
Truyền kỳ mạn lục từng được xem là?
Đáp án: Thiên cổ kỳ bút
Trang 8Tiết 2
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
phần c)
- Quang cảnh nơi âm phủ
được miêu tả qua những chi
tiết nào?ý nghĩa?
- Cảnh xử kiện dưới âm
phủ được tác giả miêu tả
qua những chi tiết nào?
Hướng dẫn học sinh lập bảnh
so sánh
Tính cách nổi bật của nhân vật Ngô Tử Văn là?
Đáp án: Nóng nảy, khảng khá, cương trực
Nhóm 4 Thảo luận
Thảo luận
c Cuộc xử kiện dưới âm phủ:
- Quang cảnh nơi âm phủ: + Toà nhà rất lớn, xung quanh
có thành sắt cao vòi vọi… + Sông lớn, trên sông bắc một cây cầu dài hơn ngàn thước, gió tanh sóng xám, hơi lạnh thấu xương…
+ Hai bên cầu có mấy vạn quỷ dạ xoa, mắt xanh tóc đỏ, hình dáng nanh ác…
Thế giới âm phủ được miêu
tả từ góc nhìn kì vĩ tạo ra ấn tượng hãi hùng về một thế giới khác, ở đó cái ác sẽ bị trừng trị nhằm thức tỉnh con người
- Cảnh xử kiện
CUỘC XỬ KIỆN DƯỚI ÂM PHỦ
Cảnh xử
kiện
Hồn ma viên bộ
Trang 9Lần I
Kiện Tử Văn ở Minh Ti
Tiếp tục vu vạ và cãi nhau với Tử Văn
Quát mắng Tử Văn, bênh vực hồn ma
Không run sợ, kêu oan và tâu trình lại sự việc bằng lời lẽ cứng cỏi
Cãi nhau với hồn ma
Lần II Đổi giọng nhân nghĩa
Sinh nghi
Cử người đến đền Tản Viên lấy chứng thực
Đề nghị Diêm Vương đến đền Tản Viên xác minh
Kết quả
Bị trừng phạt, nhét khẩu gỗ vào miệng, nhốt vào ngục Cửu U
Mắng quan lại cõi âm, trừng phạt hồn ma và ban thưởng cho Tử Văn
Nhận chức phán sự đền Tản Viên
GV đặt câu hỏi mở rộng:
- Cuộc xử kiện dưới âm phủ
nói lên điều gì?
Thảo luận
ý nghĩa cuộc xử kiện dưới âm phủ:
+ Vạch trần bộ mặt gian tà, quan liêu của không ít kể đương quyền “quen dùng chước dối lừa, thích làm trò thảm ngược”
+ Lên án thói tham nhũng của một bộ phận quan lại đương thời “vì tham của đút” mà bênh vực cho kẻ gian tà, khiến “rễ ác mọc lan, khó lòng lay động”, người tốt bị hàm oan còn kẻ
Trang 10GV mở rộng thêm:
+ Viên Bách hộ họ Thôi khi
sống đã thất bại nhục nhã trên
đất Việt, lúc chết thành hồn
ma lẩn quất làm điều dối trá,
càn bậy, nên lại tiếp tục nếm
mùi thất bại Phải chăng đó là
số phận chung cho những tên
xâm lược?
- Câu chuyện kết thúc với
thắng lợi thuộc về Ngô Tử
Văn: cội nguồn truyền thống
Thảo luận
gian tà được hưởng phú quý + Lời nói tự nhiên của Tử Văn với Thổ công: “Sao mà nhiều thần quá vậy?” đã thể hiện phẩm chất người quân tử: Ngô
Tử Văn là hình tượng tiêu biểu cho kẻ sĩ cương trực, khảng khái, kiên quyết chống gian tà
Trang 11nhân đạo và yêu nước của
dân tộc Việt Nam chính nghĩa
thắng gian tà, tinh thần dân
tộc thắng ngoại xâm
Thể hiện sâu sắc tinh thần
tự hào dân tộc
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
phần 2)
GV diễn giảng:
+ Mở màn: giới thiệu nhân
vật
+ Xung đột: đốt đền
+ Cao trào: Gặp viên bộ
tướng họ Thôi và vị thổ thần
nước Việt
+ Thắt nút: bị kiện dưới Minh
Ti, bị dẫn giải xuống âm phủ
+ Mở nút: được giải oan và
ban thưởng chức phán sự
Học sinh làm việc cá nhân
2 Nghệ thuật kể chuyện:
- Nghệ thuật kể chuyện lôi cuốn, dẫn dắt bằng một sự kiện đặc sắc: đốt đền
- Nghệ thuật xây dựng tình huống giàu kịch tính: cả truyện được kết cấu như một vở kịch năm hồi
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật sắc nét với ngôn ngữ , hành động, tính cách gợi cảm giác người thật việc thật
- Ngôn ngữ kể chuyện bình dị,
dễ hiểu
- Nghệ thuật hư cấu tài hoa xây dựng âmdương hai cõi tương giao
- Thêm lời bình khẳng định rõ
Trang 12HĐ3: Hướng dẫn học sinh
Tổng kết
HĐ4: Hướng dẫn học sinh
luyện tập
Làm bài tập 1T 61
Đọc ghi nhớ T61
Học sinh làm việc cá nhân
chủ đề của truyện
III Tổng kết:
1 Nội dung:
2 Nghệ thuật:
IV Luyện tập:
C: Rút kinh nghiệm sau giờ dạy:
………
………
………
………
………
………
………
………