Tuần 24. Chuyện chức phán sự đền Tản Viên

Bằng một nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, với những yếu tố kì ảo mang nội dung hiện thực sâu sắc, Chuyện chức phán sự đền Tản Viên thể hiện nổi bật gư ơng người cương trực, can đảm, mạnh

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả: Nguyễn Dữ người xã Đỗ Tùng, huyện

Trường Tân, nay là huyện Thanh Miện, tỉnh Hải

Dư ơng, hiện ch ưa rõ ông sinh và mất năm

nào Ông là con trai cả của Nguyễn Tư ờng Phiêu,   người đỗ tiến sĩ năm 1496 Thi đỗ hương tiến và

ra làm quan ở huyện Thanh Tuyền chư a được

một năm thì ông từ quan về phụng dưỡng mẹ

già. Với Truyền kì mạn lục, Nguyễn Dữ được xem

như một tác gia tiêu biểu của văn học Việt Nam trung đại nói chung, văn xuôi tự sự chữ Hán Việt Nam nói riêng.

2 Thể loại:

• Chuyện chức phán sự đền Tản Viên, cũng như các

truyện khác của Truyền kì mạn lục, thuộc thể loại

truyền kì. 

• Truyền kì là thể văn xuôi tự sự có nguồn gốc từ

Trung Hoa, dùng yếu tố kì ảo làm phương thức

nghệ thuật để phản ánh cuộc sống Ở Việt Nam

thời trung đại, thể loại này rất được ưa chuộng

Truyện truyền kì Việt Nam thường sử dụng truyện dân gian hoặc các mô-típ truyện dân gian để xây dựng thành truyện mới Truyện truyền kì Việt Nam

3 Ý nghĩa:

• Nguyễn Dữ quan tâm phản ánh, phê phán, tố

cáo hiện thực xã hội, thể hiện khát vọng chân chính của con người với tinh thần nhân văn

cao đẹp Bằng một nghệ thuật kể chuyện hấp  dẫn, với những yếu tố kì ảo mang nội dung

hiện thực sâu sắc, Chuyện chức phán sự đền  

Tản Viên thể hiện nổi bật gư ơng người cương  trực, can đảm, mạnh mẽ đấu tranh chống lại gian tà, loại trừ cái ác, đòi công lí, công bằng

4 Tóm tắt

Đốt đền ( trừ hại cho dân)

Bị sốt ( gặp hồn ma tướng giặc và Thổ Công)

Chết ( xuống âm phủ kêu oan và được tra xét rõ ràng )

Sống lại ( làm lại đền )

Chết ( thành thần )

I Tìm hiểu văn bản

1 Hình tượng Ngô Tử Văn

a) Ngô Tử Văn và hành động đốt đền

* giới thiệu nhân vật:

-Tên Soạn, người huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang

- Tính tình khẳng khái nóng nảy, thấy sự gian tà thì không thể chịu được, nổi tiếng vùng Bắc là người cương trực

=> Giới thiệu ngắn gọn trực tiếp họ tên, quê quán, tính tình định hướng cho người đọc sự phát triển câu

chuyện

* Hành động đốt đền

+ Nguyên nhân: tức giận, không chịu được cảnh yêu tà « tác oai tác quái» hại dân

+ Cách thức: tắm gội, khấn trời, châm lửa đốt

=> cẩn thận, công khai đàng hoàng, quyết liệt, tự tin vào hành động của mình

• Đốt đền xong, mọi người e sợ, lắc đầu lè lưỡi,

Tử Văn «vung tay không cần gì cả» ~>bất chấp hậu quả

* Ý nghĩa của việc đốt đền:

- Là lòng dũng cảm của con người có lòng cương trực, vì dân vì nước

- Là tinh thần dân tộc bất khuất: tiêu diệt hồn

ma tướng giặc – sống cũng như chết đề hại dân

- Là hành dộng bảo vệ người có công với đất

nước

b) cuộc gặp gỡ với hồn ma tướng giặc và Thổ

- Diện mạo : cao lớn khôi ngô, đầu đội mũ trụ

- Lời nói : tỏ vẻ hiểu biết

«nhà ngươi đã theo nghiệp nho, đọc sách vở thành hiền Có nơi hiển hiện

- Dọa nạt, đòi kiện chàng ở Phong Đô « biết điều thì dựng lại đền như cũ Tránh khỏi tai họa»

- Bản chất hành động: viến tướng bại trận cả Bắc triều, tranh chiếm đền miếu, giả mạo họ tên của Thổ Công, bưng bít thượng đế, quấy rầy hạ dân

Tử Văn Hồn ma tướng giặc

Là đại diện cho cái xấu cái ác ở cõi trần gian lẫn cỏi âm: kẻ ác làm càn được bao che, cả

thánh thần ở cõi âm cũng ăn đút lót

Phản ánh hiện thực xã hội» rễ

ác mọc lan, khó lòng lay động» ngay cả thần linh cũng bị bưng bít, bị mua chuộc

* Gặp gỡ Thổ Công

Tử Văn Thổ Công

Thắc mắc « sao mà nhiều thần quá vậy »

Biết rõ mọi chuyện quyết chiến với hồn ma

rõ sự thật, cung cấp chứng cứ mong chàng làm việc nghĩa đến cùng

=> Thổ thần vừa mang dáng dấp của một người bé nhỏm đáng thương, bị áp bức trong

xã hội lại vừa giống như vị thần phù hộ cho Tử Văn trên con đường đấu tranh giành công lý

c) Vụ kiện ở minh ti

Tử Văn Hồn ma tướng giặc Diêm vương

- Điềm nhiên, không

- Sợ hãi xin tha tội cho

Tử Văn

- Đứng về phía hồn ma tướng giặc kết tôi Tử Văn

- Mắng Tử Văn vô cớ đốt đền còn ngoan cố

- Cho người mang tư giấy đến đền Tản Viên tra xét

Tư Văn Hồn ma tướng giặc Diêm vương

khái, quyết tâm bảo vệ

công lý, lẽ phải và đã chiến

thắng

 Chiến thắng tất yếu của cái

thiện, chính nghĩa với cái

ác, gian tà Trở thành

người đảm nhiệm trọng

trách, giữ gìn công lý

- Lồng sắt chụp vào đầu, khẩu gỗ nhét vào miệng, đày xuống ngục Cửu U, mộ

bị lục tung, xương cốt tan tành như cám

 Bộ mặt gian ác bị vạch trần

 Hình phạt thích đáng có tính chất răng đe, cả trên trần gian và dưới địa ngục hắn đều không thể hại ai được nữa

- Thưởng phạt công bằng, trách các phán quan chưa làm tròn bổn phận

 Qua đó ta thấy chiến thắng của Ngô

Tử Văn không chỉ thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ: diệt trừ tận gốc

thế lực xâm lượt Việc chàng trở

thành phán sự đền Tản Viên là phần thưởng xứng đáng cho người tốt

III Nghệ thuật

Kết hợp thành công yếu tố hiện thực và yếu tố kì ảo

- Yếu tố hiện thực: nhân vật có họ tên quê quán cụ thể dẫn đến việc xác đáng đến cả thời gian và thời điểm « Ngô Tử Văn tên là Soạn, người huyện Yên Dũng đất Lạng Giang» , «năm giáp ngọ (1414) có người ở thành Đông Quan quen với Tử Văn»

«đến nay con cháu Tử Văn còn»

- Yếu tố kì ảo: nhân vật thần linh( hồn ma viên Bách

Hộ, diêm vương, Thổ Công ) và sự tương giao giữa người với thần làm cho câu chuyện thêm kịch tính,

hấp dẫn

Đằng sau yếu tố kì ảo là cái lõi của hiện thực, thể

hiện cảm hứng sáng tác của Nguyễn Dữ: lấy xưa nói nay, lấy cái kì nói cái thực, phản ánh hiện thức bất công và sự lộng hành cả cái ác, cái xấu

Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

• Được chia làm 2 tuyến thiện và ác

• Nhân vật có tính cách riêng đã có bóng dáng của

con người cảm nghĩ « khảng khái, nóng nảy, thấy sự gian tà thì không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen đó là con người cương trực» tính cách này không chỉ thể hiện ở nhân vật trong truyện mà còn thể hiện ở ngôn ngữ và hành động trong suốt câu chuyện

IV Tổng kết

đề cao tinh thần khảng khái cương trực, dám đấu

tranh chống lại cái ác trừ hại cho dân của Tử Văn, một đại diện cho tri thức nước Việt đồng thời thể hiện

niềm tin công lý, chính nghĩa nhất đinh sẽ chiến thắng gian tà

( 0v0 ) câu hỏi cuối bài (0///0)