Về kiến thức: Giúp học sinh nắm được - Quá trình hình thành XHPK ở Châu Âu; cơ cấu xã hội bao gồm hai giai cấp cơ bản:lãnh chúa và nông nô - Hiểu khái niệm lãnh địa phong kiến và đặc tr
Trang 1PHẦN I: KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI
Tiết 1 Bài 1: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA
XÃ HỘI PHONG KIẾN Ở CHÂU ÂU
( Thời sơ - trung kì trung đại)
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Về kiến thức: Giúp học sinh nắm được
- Quá trình hình thành XHPK ở Châu Âu; cơ cấu xã hội (bao gồm hai giai cấp cơ bản:lãnh chúa và nông nô)
- Hiểu khái niệm lãnh địa phong kiến và đặc trưng của nền kinh tế lãnh địa.
- Hiểu được thành thị trung đại xuất hiện như thế nào? kinh tế trong thành thị trung đại
khác với kinh tế lãnh địa ra sao?
2 Về tư tưởng:
Thông qua những sự kiện cụ thể, bồi dưỡng nhân cách cho học sinh về sự phát triểnhợp quy luật của xã hội loài người từ xã hội chiếm hữu nô lệ sang xã hội PK
3 Về kĩ năng:
- Biết sử dụng bản đồ Châu Âu để xác định các quốc gia PK
- Biết vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ xã hộichiếm hữu nô lệ sang xã hội phong kiến
II CHUẨN BỊ:
- GV: + Bản đồ Châu Âu thời phong kiến
+ Một số tranh ảnh mô tả hoạt động trong thành thị trung đại
+ Những tư liệu đề cập tới chế độ chính trị, kinh tế, xã hội trong các lãnh địa PK
a Giới thiệu bài mới: Sử dụng bản đồ chỉ cho học sinh thấy rõ những nước có chế độ
phong kiến ra đời sớm đặt câu hỏi “ ở châu Âu, XHPK đã hình thành và phát triểnnhư thế nào ?” Để hiểu quá trình đó, chúng ta cùng tìm hiểu nội dung của bài
1 Sự hình thành xã hội phong kiến ở Châu Âu
a Hoàn cảnh lịch sử
Trang 2gia cổ đại Phương Tây:
Hi Lạp và Rôma, tồn tại
đến thế kỷ V Từ phương
Bắc người Giéc-man tràn
xuống và tiêu diệt các
quốc gia này, lập nên
nhiều vương quốc mới :
nào được gọi là lãnh
chúa phong kiến?
Quan hệ giữa lãnh chúa
và nông nô ở Châu Âu
- HSYK tìm hiểu thông tin
ở SGK trả lời
- Nông nô phụ lãnhchúa, XHPK hình thành
- HS đọc mục 2 ở SGK
- HS nghiên cứu SGK trảlời
- HS so sánh
- Tường cao, hào sâu, đồ
sộ, kiên cố, đầy đủ nhàcửa, trang trại, nhà thờ như một đất nước thu nhỏ
- Cuối thế kỉ V, ngườiGiéc-man tiêu diệt các quốcgia cổ đại
b Biến đổi trong XH.
- Những việc làm của ngườiGiéc-man đã tác động đến
xã hội, dẫn đến sự hìnhthành các tầng lớp mới:+ Lãnh chúa phong kiến: + Nông nô:
- XHPK ở Châu Âu đãđược hình thành
2 Lãnh địa phong kiến
- Là khu đất rộng, trở thànhvùng đất riêng của lãnhchúa - như một vương quốcthu nhỏ
- Đời sống trong lãnh địa:+ Lãnh chúa : Đầy đủ, xahoa
+ Nông nô: Đói nghèo, khổcực chống lãnh chúa
- Đặc điểm KT tự cấp tự
Trang 3Trình bày đời sống sinh
hoạt trong lãnh địa?
xuất hiện như thế nào?
Cư dân trong thành thị
- HS tìm hiểu thông tin ởSGK
- HS trả lời
- HSYK tìm hiểu thông tin
ở SGK trả lời
- Thúc đẩy SX và buônbán tác động đến sự của XHPK
- Đông người, sầm uất,hoạt động chủ yếu là buônbán, trao đổi hàng hoá
túc không trao đổi với bênngoài
3 Sự xuất hiện các thành thị trung đại
a Nguyên nhân ra đời:
- Cuối TK XI, do SX ,hàng hoá thừa được đem đibán thị trấn ra đời, rồiphát triển thành thành phố,gọi là thành thị
b Tổ chức của thành thị:.
- Bộ mặt thành thị : Phố
xá, cửa hàng…
- Các tầng lớp sống trongthành thị: Thị dân (Thợ thủcông và thương nhân)
- Xã hội phong kiến ở châu Âu đã được hình thành như thế nào? (HSYK trả lời)
- Phân biệt khái niệm “lãnh địa phong kiến” và đặc trưng của nền KT lãnh địa
5 Dặn dò:
- Học bài cũ, làm các bài tập còn lại
- Chuẩn bị bài 2: “Sự suy vong của CĐPK và sự hình thành CNTB ở châu Âu”
Trang 4Tiết 2 Bài 2: SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN
VÀ SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Trang 51 Về kiến thức:
- Nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lý, như là một trong những nhân
tố quan trọng, tạo tiền đề cho sự hình thành QHSX TBCN
- Quá trình hình thành QHSX trong lòng XHCN ở Châu Âu
2 Về tư tưởng:
Qua các sự kiện giúp học sinh thấy được tính tất yếu, tính quy luật của quá trình
phát triển từ xã hội phong kiến lên xã hội tư bản chủ nghĩa
3 Về kĩ năng:
- Biết dùng bản đồ thế giới (hay quả địa cầu) để đánh dấu (xác định) đường đi của 3
nhà phát kiến địa lý được nói tới trong bài
- Biết sử dụng, khai thác tranh ảnh lịch sử
II CHUẨN BỊ:
- GV: + Bản đồ thế giới (hoặc quả địa cầu)
+ Những tư liệu hoặc những câu chuyện về các cuộc phát kiến địa lí
+ Tranh ảnh về những con tàu và những đoàn thuỷ thủ tham gia các cuộc phátkiến địa lí
- HS: SGK, SBT
III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định tổ chức lớp :
2 Kiểm tra bài cũ:
- Xã hội phong kiến ở Châu Âu đã được hình thành như thế nào?
- Vì sao xuất hiện thành thị trung đại? Nền kinh tế trong các thành thị có điểm gì khácvới nền kinh tế lãnh địa?
3 Bài mới :
a Giới thiệu bài mới: Các thành thị trung đại ra đời đã thúc đẩy SX phát triển, vì vậy
yêu cầu về thị trường tiêu thụ được đặt ra Nền kinh tế hàng hoá phát triển đã dẫn đến
sự suy vong của CĐPK và sự hình thành CNTB ở Châu Âu
- KHKT , đóng tàu lớn,
có la bàn
1
Những cuộc phát kiến lớn về địa lý
a Nguyên nhân:
- Do sản xuất phát triển nên
đã nảy sinh nhu cầu về thịtrường, nguyên liệu, vàngbạc
b Điều kiện thực hiện phát
kiến địa lý: khoa học – kỹ
thuật tiến bộ (đóng đượctàu lớn, có la bàn chỉ
Trang 6Quý tộc và thương nhân
Châu Âu đã tích luỹ vốn
và đã giải phóng nhân
công bằng cách nào?
Tại sao quý tộc PK không
tiếp tục sử dụng nông nô
để lao động?
Với nguồn vốn và nhân
công có được quý tộc và
thương nhân Châu Âu đã
Là cuộc CM về KH
-KT, thúc đẩy thươngnghiệp
- HS nghiên cứu thông tin
ở SGK
+ Cướp bóc TN từ địa + Buôn bán nô lệ da đen + Đuổi nông nô khỏi lãnhđịa
Không có việc làm làm thuê
- Vì sử dụng lao động dađen thu lợi nhiều hơn
- Lập xưởng SX quy môlớn; các công ty thươngmại; lập đồn điền rộnglớn
+ Hình thức kinh doanh
TB thay thế chế độ tự cấp
tự túc + Các g/c mới được hìnhthành
- HSYK tìm hiểu thôngtin ở SGK trả lời
2 Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu Âu
- Sau các cuộc PKĐL, quátrình tích luỹ tư bản nguyênthuỷ đã hình thành Đó làquá trình tạo ra số vốn đầutiên và những người laođộng làm thuê
- Hậu quả của quá trình tíchluỹ tư bản nguyên thuỷ:
+ Về kinh tế: Hình thức
kinh doanh tư bản ra đời
-đó là công trường thủ công.
Trang 7hình thành bản chủ nghĩa hình thành.
4 Củng cố:
- Nguyên nhân nào dẫn đến các cuộc phát kiến địa lí ?(HSYK trả lời)
- Các cuộc phát kiến địa lí đã tác động như thế nào đến xã hội châu Âu?
- Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở châu Âu được hình thành như thế nào ? (HSYKtrả lời)
Tiết 3 Bài 3: CUỘC ĐẤU TRANH CỦA GIAI CẤP TƯ SẢN CHỐNG
PHONG KIẾN THỜI HẬU KÌ TRUNG ĐẠI Ở CHÂU ÂU
Trang 8- Nguyên nhân xuất hiện và nội dung tư tưởng của phong trào văn hoá phục hưng
- Nguyên nhân dẫn đến phong trào cải cách tôn giáo và những tác động trực tiếp củaphong trào này đến XHPK Châu Âu lúc bấy giờ
2 Về tư tưởng:
Tiếp tục bồi dưỡng cho học sinh nhận thức về sự phát triển hợp quy luật của XH loài
người, về vai trò của g/cTS, đồng thời qua bài này giúp học sinh thấy được loài ngườiđang đứng trước bước ngoặt lớn, sự sụp đổ của CĐPK - một chế độ XH độc đoán, lạchậu, lỗi thời
3 Về kĩ năng:
Biết cách phân tích cơ cấu giai cấp để chỉ ra >< XH, từ đó thấy được nguyên nhân
sâu xa của 1 cuộc đấu tranh của g/cTS chống PK
II CHUẨN BỊ:
- GV: + Bản đồ thế giới
+ Một số mẫu chuyện về nhân vật lịch sử
- HS: Nghiên cứu bài ở nhà
III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định tổ chức lớp :
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nguyên nhân nào dẫn đến các cuộc phát kiến địa lí ?
- Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở châu Âu được hình thành như thế nào?
- Là sự phục hưng tinhthần của nền văn hoá cổ
Hi Lạp và Rô-ma, sángtạo nền văn hoá mới củagiai cấp tư sản
- HS suy nghĩ trả lời
1 Phong trào Văn hoá Phục hưng (thế kỉ XIV – XVII)
a Nguyên nhân :
- Giai cấp TS có thế lựckinh tế nhưng không cóđịa vị xã hội nên đấu tranh
Trang 9GV: giới thiệu một số tư
liệu, tranh ảnh trong thời
VHPH
Qua các tác phẩm của
mình, các tác giả phục
hưng muốn nói điều gì?
Phong trào văn hoá phục
hưng có ý nghĩa như thế
nào?
Hoạt động 2:
Gọi HS đọc mục 2 ở SGK
GV: phong trào VHPH là
cuộc đấu tranh công khai
đầu tiên của g/cTS với g/c
PK suy tàn
Nguyên nhân nào dẫn đến
phong trào cải cách tôn
giáo?
Trình bày nội dung tư
tưởng cuộc cải cách của
Lu-thơ và Can-vanh?
GV: Giai cấp PK Châu Âu
dựa vào giáo hội để thống
+ Đề cao giá trị conngười, đề cao khoa học tựnhiên, xây dựng thế giớiquan duy vật
- Mở đường cho sự của
- Bãi bỏ lễ nghi phiền toái
- Quay về giáo lý Kitônguyên thuỷ
- HS lắng nghe
giành địa vị xã hội, mởđầu bằng cuộc đấu tranhtrên lĩnh vực văn hoá
b Nội dung phong trào:
- Phê phán XHPK và giáohội
- Đề cao giá trị con người,
đề cao khoa học tự nhiên,xây dựng thế giới quanduy vật
c Ý nghĩa:
- Phát động quần chúngđấu tranh chống XHPK
- Mở đường cho sự caohơn của VH Châu Âu vànhân loại
2 Phong trào Cải cách tôn giáo
a Nguyên nhân :
Sự thống trị về tư tưởng,giáo lí của chế độ phongkiến là lực cản đối với giaicấp TS Yêu cầu đặt raphải tiến hành cải cách
- Cải cách của Can-vanh(Thụ Sĩ): chịu ảnh hưởngnhững cải cách của Lu-thơ, hình thành một giáo
Trang 10lãnh chúa PK Giáo hội
còn ngăn cấm sự của
KHTN Mọi tư tưởng tiến
bộ đều bị cấm đoán
Tác động của phong trào
cải cách tôn giáo đến xã
- Đạo Ki-tô phân hoá làm
2 phái: Cựu giáo là Ki-tôgiáo cũ và Tân giáo, mâuthuẫn và xung đột vớinhau
4 Củng cố:
- Nguyên nhân xuất hiện phong trào Văn hoá Phục hưng ? (HSYK trả lời)
- Nội dung tư tưởng của phong trào Văn hoá Phục hưng là gì ? (HSYK trả lời)
- Phong trào Cải cách tôn giáo đã có tác động trực tiếp như thế nào đến xã hội châu
Âu thời bấy giờ?
1 Về kiến thức: Giúp học sinh nắm những nội dung chính sau:
- Xã hội phong kiến Trung Quốc được hình thành như thế nào ?
- Tên gọi và thứ tự của các triều đại phong kiến ở Trung Quốc
- Tổ chức bộ máy chính quyền phong kiến
Trang 11- Những đặc điểm kinh tế, văn hoá của XHPK Trung Quốc.
2 Về tư tưởng:
Giúp HS hiểu được Trung Quốc là một quốc gia PK rộng lớn điển hình ở Phương
Đông, đồng thời là một nước láng giềng của Việt Nam, có ảnh hưởng không nhỏ tớiquá trình phát triển lịch sử Việt Nam
3 Về kĩ năng:
- Biết lập bảng niên biểu thế thứ các triều đại Trung Quốc
- Bước đầu vận dụng phương pháp lịch sử để phân tích và hiểu giá trị của các chínhsách xã hội của mỗi triều đại cùng những thành tựu văn hoá
II CHUẨN BỊ:
- GV: + Bản đồ Châu Á
+ Tranh ảnh một số công trình kiến trúc Trung Quốc thời phong kiến
- HS: Nghiên cứu bài
III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định tổ chức lớp :
2 Kiểm tra bài cũ:
a Nguyên nhân xuất hiện phong trào Văn hoá Phục hưng? Nội dung tư tưởng củaphong trào?
b Phong trào Cải cách tôn giáo đã tác động trực tiếp như thế nào đến xã hội châu Âuthời bấy giờ?
3 Bài mới :
a Giới thiệu bài mới: Là một trong những quốc gia ra đời sớm và phát triển nhanh,
Trung Quốc đã đạt được nhiều thành tựu rực rỡ trên mọi lĩnh vực Khác với các nướcChâu Âu, thời PK ở Trung Quốc bắt đầu sớm và kết thúc muộn hơn
đã xây dựng đất nước bên
lưu vực sông Hoàng Hà
với những thành tựu văn
minh rực rỡ thời cổ đại, TQ
đóng góp lớn cho sự của
nhân loại
Sản xuất thời kì Xuân Thu
- Chiến Quốc có gì tiến bộ?
- HS đọc mục 1 ở SGK
- HS quan sát và lắngnghe
- Công cụ bằng sắt ra đời
kỹ thuật canh tác mởrộng diện tích gieo trồng,năng suất
1 Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc
- Nhà nước ở Trung Quốc rađời sớm (2000TCN) ở vùngđồng bằng Hoa Bắc
- XHPK hình thành từ thế kỉIII TCN, thời Tần
Trang 12Yêu cầu HS nghiên cứu
- Xuất hiện giai cấp mới
Địa chủ và tá điền (NDlĩnh canh)
- Là giai cấp thống trịtrong XHPK vốn là nhữngqúy tộc cũ và ND giàu có,
có ruộng đất
- ND bị mất ruộng, phảinhận ruộng của địa chủ vànộp địa tô
- HS nghiên cứu thông tin
ở SGK
+ Chia đất nước thành cácquận, huyện
+ Trực tiếp cử quan lạiđến cai trị
+ Thi hành chế độ cai trịrất hà khắc
- HSYK tìm hiểu thông tin
- Kinh tế phát triển, xã hội
ổn định, thế nước vữngvàng
- HS nghiên cứu thông tin
- Quan lại, nông dân giàuchiếm nhiều ruộng, cóquyền lực trở thành địa chủ
- Nhiều nông dân mấtruộng, phải nhận ruộng củađịa chủ trở thành tá điền,phải nộp một phần hoa lợicho địa chủ gọi là địa tô
Quan hệ SXPK hìnhthành
2 Xã hội Trung Quốc thời Tần - Hán
a Thời Tần :
- Chia đất nước thành cácquận, huyện
- Trực tiếp cử quan lại đếncai trị
- Thi hành chế độ cai trị rất
hà khắc
b Thời Hán :
- Chế độ pháp luật hà khắcđựơc bãi bỏ
- Giảm tô thuế, sưu dịch
- Khuyến khích sản xuất
- Tiến hành chiến tranh xâmlược
CĐPK được xác lập hoàntoàn
3 Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời
Trang 13sách của nhà Đường so với
các triều đại trước đó?
Theo em chính sách nào
của nhà Đường tạo điều
kiện cho sản xuất phát
- Chính sách giảm tô thuế,chia đều ruộng đất chonông dân cày cấy
Đường
a Chính sách đối nội
- Tổ chức bộ máy nhà nướcđược củng cố hoàn thiệnhơn
- Cử người thân tín đi caiquản các địa phương
- Mở nhiều khoa thi đểtuyển chọn nhân tài
- Kinh tế: thực hiện chế độquân điền
b Chính sách đối ngoại:
luôn tìm mọi cách mở rộng
bờ cõi bằng những cuộcchiến tranh xâm lược cácnước láng giềng
+ Trung Quốc thời Tống -Nguyên
+ Trung Quốc thời Minh - Thanh
Tiết 5 Bài 4: TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN (TIẾT 2)
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Về kiến thức: Giúp học sinh nắm vững kiến thức:
- Xã hội phong kiến Trung Quốc được hình thành như thế nào ?
- Tên gọi và thứ tự của các triều đại phong kiến ở Trung Quốc.Tổ chức bộ máy chínhquyền phong kiến
Trang 14- Những đặc điểm kinh tế, văn hoá của XHPK TQ.
2 Về tư tưởng:
Giúp HS hiểu được TQ là một quốc gia PK rộng lớn điển hình ở Phương Đông, đồngthời là một nước láng giềng của Việt Nam, có ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình pháttriển lịch sử Việt Nam
3 Về kĩ năng:
Biết lập bảng niên biểu thế thứ các triều đại TQ Bước đầu vận dụng phương pháp
lịch sử để phân tích và hiểu giá trị của các chính sách xã hội của mỗi triều đại cùngnhững thành tựu văn hoá
II CHUẨN BỊ:
- GV: Bảng phụ tranh ảnh
- HS: Nghiên cứu bài
III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định tổ chức lớp :
2 Kiểm tra bài cũ:
- Xã hội phong kiến ở Trung Quốc được hình thành như thế nào?
- Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường được biểu hiện ở những mặt nào?
Sự phân biệt đối xử giữa
người Mông Cổ và người
Hán được biểu hiện như
thế nào ?
- HS đọc mục 4 ở SGK
- TCN: Khai mỏ, luyệnkim, dệt tơ lụa, đúc vũkhí
- Ổn định đời sống nhândân sau nhiều năm chiếntranh, lưu lạc
- Vua Mông Cổ là HốtTất Liệt diệt nhà Tống,lập nên nhà Nguyên ởTQ
+ Người Mông Cổ: Địa
vị cao, hưởng nhiều đặcquyền
+ Người Hán: Bị cấmđoán mang vũ khí, họpchợ, ra đường vào banđêm
4 Trung Quốc thời Tống
+ Người Mông Cổ có địa
vị cao nhất, hưởng mọiđặc quyền
+ Người Hán có địa vịthấp kém và bị cấm đoán
đủ thứ