Bài 9. Nói quá

Ca dao Đêm tháng năm rất ngắn Ngày tháng mười rất ngắn... Nói quá sự thậtCách nói phóng đại mức độ, quy mô tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả... Ai ơi bưng bát cơm đầy Dẻo th

a/ Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

(Tục ngữ)

b/ Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần

(Ca dao)

Đêm tháng năm rất ngắn

Ngày tháng mười rất ngắn

Nói quá sự thật

Cách nói phóng đại mức độ, quy mô tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả.

b.- Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần

Mồ hôi đổ rất nhiều

Đêm tháng năm rất ngắn Ngày tháng mười rất ngắn

Cách nói của ca dao, tục ngữ hay hơn vì cách nói của ca dao, tục

ngữ gây ấn tượng mạnh cho người đọc (người nghe).

Câu a nhấn mạnh :đêm tháng năm và ngày tháng mười rất ngắn, ngắn đến mức độ chưa nằm đã sáng , chưa cười đã tối qua đó giúp người nông dân biết về thời gian mà điều

chỉnh công việc cho hợp lí.

Câu b nhấn mạnh Mồ hôi đổ nhiều như thế để mọi người thấy được người nông dân vất

vả như thế nào khi làm ra lúa gạo.

Nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức

biểu cảm

BIỆN PHÁP

Ghi nhớ

mức độ, quy mô, tính chất của sự vật,

hiện t ợng đ ợc miêu tả để nhận mạnh,

gây ấn t ợng, tăng sức biểu cảm.

Xác định phép nói quá trong những câu sau:

a Nhớ, tôi nhớ đến chết cũng không quên.

I Nói quá và tác dụng của nói quá

=> Công sức của con ng ời sẽ tạo ra thành quả lao

động (niềm tin vào sức lao động).

b Anh cứ yên tâm, vết th ương chỉ s ớt da thôi Từ

giờ đến sáng em có thể

=> Vết th ương chẳng có nghĩa lí gì, không phải

bận tâm.

c [ ] Cái cụ bá ấy lại xử nhũn mời hắn

vào nhà xơi n ớc (Chí Phèo, Nam Cao )

=> Kẻ có quyền sinh, quyền sát đối với ng ời khác.

sỏi đá cũng thành cơm

đi lên đến tận trời đ ược

thét ra lửa

a Ở nơi thế này, cỏ không mọc nổi

nữa là trồng rau trồng cà.

b Nhìn thấy tội ác của giặc ai ai cũng

c Cô Nam tính tình sởi lởi,

d Lời khen của cô giáo làm cho nó

e Bọn giặc hoảng hồn mà chạy.

chó ăn đá gà ăn sỏi

Điền các thành ngữ sau đây vào chỗ

trống/ / để tạo thành biện pháp tu từ nói quá: Bầm gan tím ruột; Chó ăn đá gà ăn sỏi; Nở từng khúc ruột;

Ruột để ngoài da; Vắt chân lên cổ.

I Nãi qu¸ vµ t¸c dông cña nãi qu¸

KHỎE NHƯ VOI

TIẾT 37

1

II.LUYỆN TẬP

ĐEN NHƯ CỘT NHÀ CHÁY

TIẾT 37

2

II.LUYỆN TẬP

NHANH NHƯ GIÓ

TIẾT 37

3

II.LUYỆN TẬP

CHẬM NHƯ RÙA

TIẾT 37

4

II.LUYỆN TẬP

GẦY NHƯ QUE CỦI

TIẾT 37

5

II.LUYỆN TẬP

ĂN NHƯ MÈO

TIẾT 37

II.LUYỆN TẬP

6

• QUẢ BÍ KHỔNG LỒ

• Hai anh chàng đi qua một khu vườn trồng

bí , anh A thấy quả bí to vội kêu lên :

• - Chà quả bí to thật !

• Anh B cười mà rằng :

• - Thế thì lấy gì làm to ! Tơi đã từng thấy quả

bí to hơn nhiều Cĩ lần tơi trơng thấy quả bí

to bằng cả cái nhà đằng kia kìa

• Anh A nĩi ngay :

• - Thế thì lấy gì làm lạ ! Tơi nhớ cĩ bận tơi cịn trơng thấy cái nồi to bằng cả cái đình làng ta

(Theo : Truyện cười dân gian )

Nói khoác

L u ý: Phân biệt nói quá với nói

động tích

cực.

Nói khoác

Nhằm phô tr ương bản thân,

tạo sự hiểu nhầm cho ng ời khác, ng ười nói

bị chê cư ời.

1 Nói quá còn có tên gọi khác là khoa trương, ngoa dụ, thậm

xưng, phóng đại, cường điệu

2 Để nhận ra biện pháp nói quá cần đối chiếu nội dung lời nói với thực tế Phải nắm được cái ý nghĩa hàm ẩn của lời nói (tức là hiểu theo nghĩa bóng chứ không hiểu theo nghĩa đen)

Lưu ý:

4 Nói quá thường được sử dụng trong thơ ca châm biếm, thơ

ca trữ tình, thành ngữ, tục ngữ và trong lời nói hằng ngày

TIẾT 37

3 Phân biệt nói quá và nói khoác

Sơ đồ hệ thống hóa kiến thức

Phóng

đại

Nói quá

Tác dụng

Nhấ

n mạn h

Gây

ấn t ợng

Tăng sức biểu cảm

Sự vật, hiện t

ợng