Bài 9: Nói quá

Em có nhận xét gì về cách miểu tả của hai hiện tượng trên?a- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối.. Tục ngữ Ví dụ : chưa nằm đã sáng chưa cười đã tối.. Sự v

Xác định từ địa phương và tìm từ toàn dân tương ứng trong bài ca dao sau?

Bồng bồng cõng chồng đi chơi,

Đi đến chỗ lội, đánh rơi mất chồng.

Chị em ơi cho tôi mượn cái gầu sòng, Để tôi tát nước múc chồng tôi lên.

( Ca dao ) múc

(Từ địa phương)

(Từ toàn dân)

Tuần : 10

I.Bài học :

1 Xét các Ví dụ SGK/101

Nói quá và tác dụng của nói quá

Em có nhận xét gì về cách miểu tả của hai hiện tượng trên?

a- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

(Tục ngữ )

Ví dụ :

chưa nằm đã sáng

chưa cười đã tối

Sự vật, sự việc, hiện tượng nào được miêu tả trong hai câu tục ngữ trên?

Hiện tượng đó được miêu tả bằng những từ ngữ nào?

Ví dụ :

b- Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy ,

Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần

( Ca dao )

thánh thót như mưa ruộng cày

Sự vật được

miêu tả Phóng đại tính chất.

Gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.

Con rận bằng con ba ba Đêm nằm nó ngáy cả nhà thất kinh.

Nhấn mạnh, gây ấn tượng

Đêm nằm nó ngáy cả nhà thất kinh

Phóng đại quy mô

Tuần : 10

I.Bài học :

1.Xét ví dụï:

a-Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

( Tục ngữ ) b- Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy ,

Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần

( ca dao )

Phóng đại

c- Con rận bằng con ba ba

Nửa đêm nó ngáy cả nhà thất kinh.

( Ca dao )

Nói quá và tác dụng của nói quá

Tính chất Mức độ

Quy mô

Nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm



chỉ căm tức chưa xả thịt lột da , nuốt gan uống máu quân thù Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ , nghìn xác này gói trong

da ngựa , ta cũng cam lòng

( Hịch tướng sĩ – Trần Quốc Tuấn )

Nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm đối với người đọc về lòng yêu nước và căm thù giặc cao độ của Trần Quốc Tuấn.

Thậm xưng, cường điệu , ngoa dụ, khoa trương

1 Đời người có một gang tay

Ai hay ngủ ngày còn lại nửa gang

2.Thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn

3.Thuận vợ

3.Khóc như mưa

Sắp xếp các từ sau sao cho hoàn chỉnh

1.Đời người

4 Có một gang tay

2.Còn lại nửa gang

3 Ai hay

1.Thuận chồng 2.Cũng cạn 4.Tát biển Đông

1.Mưa 2.Khóc 3.Như

5 Ngủ ngày

1-4-3-5-2

Con ngựa của tớ có thể bay đến tận trời

Bạn nói khiến tớ cười

vỡ bụng

Nói quá

Nói khoác

*Phân biệt nói quá với nói khoác ? Từ địa phương và biệt ngữ xã

hội gọi nói khoác là gì ?

Trả lời:

Giống : Nói phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật …

Khác : Ở mục đích

Nói quá : Có cơ sở mức độ, tính chất, quy mô, nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng , tăng sức biểu cảm

Nói khoác

Từ địa phương : Nói dóc, nói xạo…

Biệt ngữ xã hội : Nổ

Nói khoác : Không có những cơ sở trên, và nói khoác làm cho người

nghe tin vào những điều không có thực.

Tuần: 10

I.Bài học :

1-Xét các ví dụ

Nói quá và tác dụng của nói quá

2 Ghi nhớ: (SGK/Trang 102).

II.LUYỆN TẬP:

Tuần : 10

II Luyện tập :

1.Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa:

a Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

( Hoàng Trung Thông- Bài ca vỡ đất ) Đề cao vai trò quan trọng của lao động

b.Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt ngoài da thôi.Từ giờ đến sáng

em có thể đi lên đến tận trời được

( Nguyễn Minh Châu – Mảnh trăng cuối rừng )

Có thể đi bất kỳ nơi đâu , rất khoẻ , còn sung sức.

c.[…]Cái cụ Bá thét ra lửa âý lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước

( Nam Cao – Chí Phèo )

Có uy quyền , hống hách, quát nạt mọi người

Bài 2/102 : Điền các thành ngữ sau vào chỗ trống để tạo biện pháp

tu từ nói quá : 1-bầm gan tím ruột

3- nở từng khúc ruột 4- ruột để ngoài da 5- vắt chân lên cổ

a) Ở nơi ……… thế này, cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau, trồng cà

b)Nhìn thấy tội ác của giặc, ai ai cũng ……… c)Cô Nam tính tình xởi lởi, ………

d)Lời khen của cô giáo làm cho nó………

e) Bọn giặc hoảng hồn……… mà chạy

bầm gan tím ruột chó ăn đá gà ăn sỏi nở từng khúc ruột ruột để ngoài da vắt chân lên cổ



Đây là một thành ngữ gồm mười chữ cái có

dùng phép tu từ nói quá để diễn tả người (nhất là phái nữ )nhìn vào ai cũng phải khen ngợi.

Nhấn mạnh sự rất khoẻ

Hãy tìm câu thành ngữ ứng với hình nền trên , giải thích tác dụng và đặt câu với câu thành ngữ đó

Bài 3/ 102 : Đặt câu với các thành ngữ đã cho biện pháp nói quá

Bài 5*/ 103 : Viết đoạn văn

(làm bài thơ ) Có dùng biện pháp nói quá



Trong các câu sau, câu nào sử dụng phép nói quá ?

B.Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn-Lừng lẫy làm cho lỡ núi non.

A.Làm trai cho đáng nên trai –Khom lưng,uốn gối gánh hai hạt vừng.

D.Cả A,B,C đều đúng

C.Làm trai cho đáng nên trai – Xuống Đông Đông tĩnh ,lên Đoài

Đoài yên.

Nhận xét nào đúng nhất về tác dụng của biện pháp nói quá trong hai câu thơ sau :

Bác ơi tim Bác mênh mông thế , Ôm cả non sông mọi kiếp người !

( Tố Hữu )

A.Nhấn mạnh sự tài trí tuyệt vời của Bác

B.Nhấn mạnh sự dũng cảm của Bác Hồ

C.Nhấn mạnh tình thương yêu bao la của Bác.

D.Nhấn mạnh sự hiểu biết rộng của Bác

Bài 3/ 102 : Đặt câu với các thành ngữ đã cho biện pháp nói quá

Ví dụ :

Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

( Tục ngữ )

Tháng năm, ngày dài đêm ngắn

Tháng mười, ngày ngắn đêm dài.

Cách nói quá

Cách nói thông thường trong giao tiếp

Nhấn mạnh thời gian trôi qua nhanh chóng của đêm tháng năm, ngày tháng mưới