Bài 9. Nói quá

Bài 9. Nói quá tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh tế, kinh...

Bài 9.Tiết 37 TiÕng ViÖt

Nói quá

I. Nói quá và tác dụng của nói quá

1.Ví dụ:

a) Ví dụ 1:

Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

(Tục ngữ)

Câu hỏi:

1. Nói Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, Ngày tháng mười chưa cười đã tối có quá

sự thật không? Thực chất, câu này nhằm nói điều gì?

2. Cách nói như vậy có tác dụng gì?

Trả lời:

1.Nói Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, Ngày tháng mười chưa cười đã tối là

quá sự thật Thực chất, câu này muốn nói tháng năm ngày dài đêm ngắn, tháng mười ngày ngắn đêm dài

2.Cách nói như vậy có tác dụng nhấn mạnh tính chất đặc biệt của thời gian (giúp

cho người nông dân biết để điều chỉnh công việc cho hợp lý)

b) Ví dụ 2:

Cày đồng đang buổi ban trưa,

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.

Ai ơi bưng bát cơm đầy,Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần

(Ca dao)

Câu hỏi:

1.Nói Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày có quá sự thật không? Thực chất, câu

này nhằm nói điều gì?

2.Cách nói như vậy có tác dụng gì?

Trả lời:

1.Nói Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày là quá sự thật Thực chất, câu này

muốn nói mồ hôi của người nông dân rơi nhiều như mưa

2.Cách nói như vậy có tác dụng nhấn mạnh sự vất vả của người nông dân khi làm

ra lúa gạo

Bài 9.Tiết 37 TiÕng ViÖt NÓI QUÁ

b) Cày đồng đang buổi ban trưa,

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.

Ai ơi bưng bát cơm đầy,

Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.

Mồ hôi đổ rất nhiều.

 Cách nói của ca dao, tục ngữ hay hơn vì cách nói của ca dao, tục ngữ gây ấn tượng

mạnh cho người đọc, người nghe.

2 Kết luận

- Khỏi niệm: núi quỏ là biện phỏp tu từ phúng đại mức độ, quy mụ, tớnh chất của

sự vật, hiện tượng được miờu tả Nói quá còn đ ợc gọi là: ngoa dụ, phóng

đại, thậm x ng.

- Tỏc dụng: nhấn mạnh, gõy ấn tượng, tăng sức biểu cảm.

*Ghi nhớ SGK Tr 102

Qua phần xột vớ dụ, hóy cho biết núi quỏ là

gỡ và tỏc dụng của núi quỏ?

Bài 9.Tiết 37 Tiếng Việt NểI QUÁ

*Mét sè t¸c dông cña nãi qu¸:

1.Nói quá có chức năng nhận thức, làm rõ hơn bản chất của đối tượng Nói quá không phải là nói sai sự thật, nói dối Đây là một biện pháp tu từ.

VD: Trên đầu những rác cùng rơm Chồng yêu chồng bảo hoa thơm rắc đầu (Ca dao)

Cách nói này nhằm biểu hiện một sự thật: Sự đam mê mù quáng làm cho con người nhìn nhận sự

việc không chính xác, thậm chí khác hẳn mọi người

*Mét sè t¸c dông cña nãi qu¸:

2 Nói quá có tác dụng nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.

VD: Chí ta lớn như biển Đông trước mặt (Tố Hữu)

Cách nói này gây ấn tượng về ý chí, quyết tâm giải phóng dân tộc.

Bài 9.Tiết 37 TiÕng ViÖt NÓI QUÁ

*Mét sè t¸c dông cña nãi qu¸:

anh hùng ca.

VD: Tiếng quay của Xinh Nhã xoay mạnh, làm gãy đòn rông nhà trên, làm bay đòn càn nhà dưới Con quay của Xinh Nhã rú vù vù, xoáy mạnh như gió bão, bật tới nhà jarơ Bú.

(Trường ca Xinh Nhã)

*Mét sè biện pháp nói quá

1 Nói quá kết hợp với so sánh tu từ:

VD: -Người đen như cột nhà cháy.

- Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày (Ca dao)

Lưu ý Phân biệt nói quá với nói khoác

Bài tập nhanh

Bài 1: Xác định phép nói quá trong những câu sau:

a) Nhớ, tôi nhớ đến chết cũng không quên

b) Bác ơi, tim Bác mênh mông thế

Ôm cả non sông mọi kiếp người

c) Lỗ mũi mười tám gánh lông

Chồng yêu chồng bảo: “tơ hồng trời cho”

Đáp án: tôi nhớ đến chết cũng không quên

Đáp án: …tim Bác mênh mông thế

Ôm cả non sông mọi kiếp người.

Đáp án: Lỗ mũi mười tám gánh lông

Hai anh chàng đi qua một khu vườn trồng bí Anh A thấy quả bí to, kêu lên:

- Chà, quả bí kia to thật.

Anh B liền cười mà bảo rằng:

- Thế thì đã lấy gì là to Tôi đã từng trông thấy có quả bí to bằng

cả cái nhà đằng kia kìa.

Anh A nói ngay:

- Thế thì đã lấy gì là lạ Tôi còn nhớ, một lần tôi trông thấy một

cái nồi đồng to bằng cả cái đình làng ta.

Anh B ngạc nhiên hỏi:

- Cái nồi ấy dùng để làm cái gì mà to vậy.

Anh A giải thích:

- Cái nồi ấy dùng để luộc quả bí anh vừa nói ấy mà

Không phải nói quá vì không có cơ sở.

 Nói khoác

• Câu hỏi: Lời kể của anh A và anh B có phải nói quá không? Vì sao?

Ai nhanh hơn

Trò chơi

đội sẽ sử dụng thước kẻ gõ lên bàn, bên nào gõ nhanh hơn sẽ được quyền trả lời Nếu đội trả lời sai thì quyền trả lời sẽ thuộc về đội còn lại Đội trả lời đúng sẽ được

1 ngôi sao và khi kết thúc trò chơi, đội nào có nhiều sao hơn sẽ nhận được phần thưởng.

Đây là gì? Khỏe như voi

Bức tranh 1:

Đây là gì?

Nhanh như chớp

Đây là gì?

Đen như cột nhà cháy

Bức tranh 3:

Đây là gì?

Gầy như que củi

Đây là gì? Ăn như lợn

Bức tranh 5:

Đây là gì? Khóc như mưa

Đây là gì?

Nhanh như gió

Bức tranh 7:

Đây là gì?

Chậm như rùa

Đây là gì? Xấu như ma

Bức tranh 9:

II.Luyện tập

1.Bài tập 1 Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng trong các ví dụ sau:

a.Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

(Hoàng Trung Thông)

- sỏi đá cũng thành cơm: Niềm tin vào thành quả lao động gian khổ, nhọc nhằn.

b.Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi Từ giờ đến sáng em có thể đi đến tận trời được.

(Nguyễn Minh Châu)

- đi lên đến tận trời: Vết thương chẳng có nghĩa lí gì, anh không phải bận tâm.

c.( ) Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước (Nam Cao)

- thét ra lửa: Kẻ có quyền sinh, quyền sát đối với người khác.

2.Bài tập 2 Điền các thành ngữ sau vào chỗ trống / / để tạo biện pháp tu từ nói quá: bầm gan tím ruột, chó

ăn đá gà ăn sỏi, nở từng khúc ruột, ruột để ngoài da, vắt chân lên cổ.

a chó ăn đá gà ăn sỏi

3.Bài tập 3 Đặt câu với các thành ngữ dùng biện pháp nói quá sau đây: nghiêng nước nghiêng thành, dời non lấp biển, lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc.

- Thúy Kiều có vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành.

- Đoàn kết tạo ra sức mạnh dời non lấp biển.

- Công việc lấp biển vá trời ấy là công việc của nhiều thế hệ.

- Những chiến sĩ mình đồng da sắt đã chiến thắng kẻ thù.

- Tớ nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải được bài toán này.

II.Luyện tập

4.Bài tập 4 Tìm năm thành ngữ so sánh có dùng biện pháp nói quá.