NGỒI THIỀN SÁU ĐIỂM LIÊN QUAN ĐẾN TƯ THẾ

Bạn đang quan tâm và muốn bắt đầu ngồi thiền? Bạn đang băn khoăn không biết nên ngồi thiền như thế nào cho đúng? Tài liệu sẽ giúp bạn có được những hướng dẫn hữu ích cho việc ngồi thiện đạt được lợi ích về sức khỏe và tinh thần.

NGỒI THIỀN – SÁU ĐIỂM LIÊN QUAN ĐẾN TƯ THẾ

Vào lúc này, bạn đã định tâm ở mức tốt nhất có thể Bạn đã đưa sự chú ý tới khoảnh khắc hiện tại Bạn hầu như đã sẵn sàng bắt đầu hành thiền chính thức Nhưng trước khi bắt đầu, bạn nên ngồi như thế nào?

Trong thiền, dù bạn được huấn luyện bởi truyền thống nào, người ta cũng luôn nhấn mạnh một tư thế thẳng, đẹp đẽ sao cho bạn không bị sụp xuống và năng lượng có thể di chuyển tự do trong cơ thể Duy trì một tư thế thư giãn nhưng mạnh mẽ còn dẫn tới sự dễ chịu Cách duy trì tư thế trong hành thiền mà tôi được dạy là giữ cho lồng ngực mở - ngực

mở và lưng khỏe Trên thực tế, ngồi thẳng lên khi bạn thấy mình đang sụp xuống, khi bạn thấy mình đang khép lại, đó cũng là một động tác biểu thị sự dũng cảm Bạn thực sự có thể giúp tâm trí mình mở ra bằng cách ngồi với phần thân trước rộng mở Qua đó, đầu và thân trên, tức từ dưới cổ đến thắt lưng, giống như một đường thẳng đi xuống từ đỉnh đầu qua cơ thể Mỗi khi thấy mình sụp xuống, hãy nâng người lên lại Hãy mở rộng lồng ngực

Tư thế ngồi thiền tốt – một tư thế cho phép chúng ta thư giãn, ổn định trong thân thể -đòi hỏi lưu ý sáu điểm: chỗ ngồi, bàn tay, thân trên, mắt, khuôn mặt và chân

CHỖ NGỒI

Để bắt đầu, hãy có một điềm tựa dễ chịu, ổn định Đôi lúc, tôi gọi nó là một cái đáy bằng, nhưng căn bản nó chỉ là một điểm tựa ổn định Mọi người ngồi trên những thứ khác nhau: một số người ngồi trên nền đất bằng, một số ngồi trên gomden, một số ngồi trên zafu, một số trên ghế Mỗi chúng ta cần tìm ra cách riêng để có được cảm giác cân bằng này Mỗi người cần tìm ra một điểm tựa tốt

BÀN TAY

Bàn tay nói chung ở tư thế “tịnh tâm ấn”, tức chỉ xuôi tay trên đùi, lòng bàn tay hướng xuống Nếu bàn tay để quá lùi lại trên đùi, nó kéo lệch cơ thể bạn, khiến tạo thêm căng thẳng

và gây đau cho tư thế ngồi Còn nếu bàn tay quá xa về phía trước cũng làm lệch cơ thể Bạn phải tìm ra một vị trí thoải mái của riêng mình, sao cho bạn cảm thấy cân đối, phần thân trên thẳng và dễ chịu, không ngả về phía trước hoặc phía sau

Nếu bạn cảm thấy buồn ngủ, có thể sử dụng một tư thế tay khác là khế ấn thiền, nghĩa

là đặt bàn tay này lên lòng bàn tay kia, hai bàn tay kết hợp lại tạo thành hình oval Hai ngón cái gần như chạm nhau, nhưng không hẳn Bạn không đặt bàn tay lên lòng, mà thay vào đó hơi nâng chúng lên một chút Khế ấn cụ thể này vô cùng hữu ích nếu bạn đang hôn trầm hay

mệt mỏi, bởi để nâng bàn tay lên và giữ hai ngón cái không chạm nhau bạn sẽ cần có thêm chút nhận thức Khế ấn thiền giúp bạn tỉnh tá hơn

Hãy xem tư thế tay nào hợp với bạn: bạn có thể sử dụng khế ấn thiền để làm mình tỉnh táo, hoặc có thể chỉ thích khế ấn “tịnh tâm”

PHẦN THÂN TRÊN

Nói tới phần thân trên, hãy càng thư giãn càng tốt Thẳng nhưng cũng thư giãn Tôi được dạy quán tưởng một đường thẳng, bắt đầu từ đỉnh đầu, đi thẳng xuống nệm ngồi thiền Nếu tôi có cảm giác đường thẳng này đang nghiêng tới trước, cong, hay có phần gập xuống, tôi sẽ nhắc mình nâng thẳng lại

Tôi thường được hướng dẫn hình dung có một sợi dây tưởng tượng ở trên đỉnh đầu đang nâng mình lên Hình ảnh này có thể rất hữu dụng, vì nó thường mang lại cho cơ thể cảm giác nhẹ nhàng và thư giãn Nhưng bạn phải cẩn thận nếu không sẽ nhấc cả vai lên Hãy

để ý tới vai, và đôi lúc, bạn thậm chí có thể cố tình nâng chúng lên rồi hạ xuống – đây là một mẹo yoga nhỏ có thể giúp thư giãn vai, một khu vực của cơ thể mà chúng ta hay có khuynh hướng căng cứng

Tư thế của phần thân trên là một biểu đạt về sự tỉnh thức và chú tâm Phần trước cơ thể nên rộng mở với một cái lưng khỏe mạnh, còn toàn bộ cơ thể càng thư giãn càng tốt Vì thế, ngay lúc này, nếu bạn đang ổn định tư thế, nếu cảm thấy vai bị nâng lên và căng thẳng, hãy chùng vai xuống Hãy thư giãn Nếu thân bị cong tới trước khiến vùng ngực và bụng bị sụp xuống, hãy nâng mình lên để có cảm giác ngay thẳng đầy sinh lực, nhưng vẫn đủ để duy trì

sự thư giãn

Và một lần nữa: hãy giữ lồng ngực mở rộng Khi mệt, chúng ta có khuynh hướng cong

về phía trước, khép lại phần thân trước và lồng ngực dù khi ấy đang ngồi thiền, ngồi ở bàn làm việc hay đang ăn Bằng cách mở rộng phần trước thân, chúng ta thường có cảm giác được nâng lên Nó cho phép các cơn gió tâm trạng và cảm xúc chảy qua cơ thể dễ dàng hơn nhiều Và nếu tư thế của bạn thẳng, các cơn gió trải nghiệm di chuyển qua cơ thể dễ dàng, khi ấy tâm bạn dễ ổn định hơn hẳn

MẮT

Thông thường, tôi để ý thấy người hành thiền hay thực hành với mắt nhắm, nhưng tôi cho rằng nên hành thiền mở mắt, kể cả nếu bạn đã quen hành thiền nhắm mắt Hãy mở mắt,

vì nó tăng cường thêm ý tưởng tỉnh thức này Chúng ta không hành thiền với hy vọng đi sâu hơn vào giấc ngủ Không phải chúng ta đang đi vào bên trong Đây không phải một kiểu hành thiền siêu việt, mà trong đó bạn đang cố gắng thể nhập các trạng thái ý thức đặc biệt THay vào đó, chúng ta hành thiền để trở nên hoàn toàn cởi mở với cuộc sống – và với tất cả

các tính chất của cuộc sống hoặc bất kỳ thứ gì có thể xảy ra Chúng ta đang rèn luyện một kiểu cân bằng hay bình thản tối hậu, không dựa trên việc có được các hoàn cảnh tĩnh tại bên ngoài, mà dựa trên cái tâm có khả năng trở nên linh động và cởi mở Chúng ta đang nuôi dưỡng năng lực hiện hữu với mọi điều xảy đến cả bên ngoài lẫn bên trong – dù đó là những cảm xúc bị khuấy động, hay các hoàn cảnh khó khăn ở ngoài

Có nhiều truyền thống tu tập khuyến khích nhắm mắt – nhưng cách tiếp cận nhắm mắt không thúc đẩy cảm giác hiện hữu trong hiện tại mà chúng ta đang theo đuổi Truyền thống

tu tập nhắm mắt bắt nguồn từ Phật giáo Nam Tông – tức truyền thống Phật giáo nguyên thủy – và mục đích của kiểu tu tập này là một cảm giác thiên về bên trong hơn Trong một số truyền thống hướng dẫn hành thiền nhắm mắt – chẳng hạn các truyền thống Ấn giáo – điều đang được bồi đắp là một kiểu phúc lạc, hoặc một trạng thái thăng hoa Phật giáo Tây Tạng lại thiên về sự thức tỉnh trước bất kỳ điều gì khởi lên

Việc giữ mắt mở đưa bạn tới chỗ nhận ra rằng mọi khoảnh khắc, mọi địa điểm là một thế giới thiêng liêng, mỗi thứ trao một cơ hội để bạn thức tỉnh trước cuộc sống Khi mở mắt, bạn giữ sự tỉnh táo nhẹ nhàng với những gì đang xảy ra thay vì thu vào bên trong giống như khi chúng ta nhắm mắt Giữ mắt mở là rất có ý nghĩa cho sự phát khởi một cảm giác ôm trọn, mà đây lại là cách chúng ta học để cảm thấy ổn định trong cuộc sống dù có cơn bão hay niềm vui nào đi qua

Vì vậy, giữ mắt mở thực ra cho thấy ý nguyện yên ổn với hiện tại Nó là một biểu hiện của sự rộng mở Trong thời hành thiền, chúng ta chọn mọi điều có thể xảy ra; chúng ta không nhìn quanh căn phòng, hay để mình rơi vào xao nhãng Thông thường, khi thực hành theo nhóm, mọi người sẽ ngồi cạnh bạn và trước mặt bạn và có thể có các chuyển động Có

đủ thứ hữu hình đang xảy ra trong căn phòng, và thực hành thiền của chúng ta được thiết kế

để đưa ta đến chỗ có khả năng dung chứa bất kỳ điều gì xảy rat hay vì tạo ra một bối cảnh hoàn toàn không có chướng ngại Chúng ta đang mở rộng về phía xem các chướng ngại như con đường thay vì cố gắng thoát khỏi mọi chướng ngại

Tôi khuyên bạn hướng ánh nhìn xuống dưới khoảng từ một đến hai mét đằng trước mặt Nếu tâm xao động không yên và bạn muốn định tâm hơn, hãy thử hướng ánh mắt gần phía mình hơn Tuy nhiên, đầu không cúi, đầu luôn giữ như thể bạn đang nhìn thẳng đằng trước Nhưng ánh mắt giống như bạn đang nhìn xuống mũi mình

Bạn có thể thử nhiều hướng nhìn khác nhau Cách tôi vừa mô tả là nhìn gần vào cơ thể Bạn cũng có thể hướng ánh mắt ra xa, giống như ngước lên Khi sử dụng ánh mắt ngước lên, bạn sẽ thấy màu sắc, bạn sẽ thấy chuyền động, và bạn sẽ nhận thức ánh sáng của căn phòng – đó là điều bạn chủ tâm làm Bạn có thể thử duy trì sự tập trung ngắn, nhẹ nhàng vào bất cứ thứ gì quanh mình

KHUÔN MẶT

Hãy để miệng hơi mở - chỉ hơi mở hé để không khí có thể di chuyển như nhau giữa mũi và miệng Người khác thật ra sẽ không để ý thấy bạn hé miệng Cách này khá hữu ích,

vì nó làm hàm bạn thư giãn

Giữ miệng hơi mở cũng làm thư giãn khuôn mặt và cổ - qua đó làm thư giãn cả vai Thông thường, bạn sẽ nhận ra mỗi khi mình trở nên căng thẳng vì khi ấy hàm có thể siết lại Nếu điều đó xảy ra, hãy chỉ để ý tới điều đó, rồi để môi tách ra Thỉnh thoảng, tôi đưa ra hướng dẫn này và nhìn quanh thiền phòng, thấy toàn những cái miệng mở lớn, như thể một căn phòng đầy cá! Ý tưởng không phải là như vậy

Trong thiền, chúng ta đề cao việc cố gắng tối thiểu hóa cảm giác vật lộn Do đủ mọi thứ khởi lên trong thiền, chúng ta sẽ trải qua rất nhiều – cả sự khó chịu về cơ thể lẫn tinh thần – bởi vậy cần nhấn mạnh việc không vật lộn Nếu bạn đang bị đau, hãy có những điều chỉnh nhỏ để cơ thể trở nên thoải mái Hãy để ý xem mặt hoặc miệng mình có đang căng ở bắp cơ nhỏ nào không Hãy nhận ra, rồi xả bỏ sự căng thẳng ấy

CHÂN

Chân nên được bắt chéo thoải mái trước mặt Có khi cần nâng nệm ngồi vì chân họ không thể hạ xuống Có khi có thể ngồi xếp bằng Nhưng dù ngồi cách nào, không nên để đầu gối cao hơn eo vì điều đó thực tế sẽ gây ra nhiều đau đớn

Nếu tư thế ngồi bắt chéo chân chỉ gây đau – hoặc nó làm một vết thương nào đó tồi tệ hơn – tôi gợi ý bạn sử dụng ghế Kể cả nếu ngồi trên ghế, bạn vẫn có thể điều chỉnh năm điểm tư thế đã nói ở trên Hãy ngồi trên ghế với lưng thẳng, lồng ngực mở, lòng bàn tay đặt trên đùi, và mặt, miệng, ánh nhìn thư giãn

Vào bất kỳ lúc nào trong thời hành thiền, như Trungpa Rinpoche từng nói, bạn luôn có thể “quay lại với cảm giác hiện hữu” Nếu thấy mình rơi vào hôn trầm hay nếu cảm thấy cơ thể đang căng cứng, bạn có thể trở lại với sự nhận thức cơ thể và sáu điểm tư thế Đầu tiên, hãy nhớ tới chỗ ngồi – một chỗ ngồi ổn định Bạn không nghiêng tới trước hay ra sau Bạn

đã tìm thấy một điểm tựa dễ chịu cho tư thế ngồi thẳng Tiếp theo, hãy chú ý tới bàn tay đang thư giãn trên đùi Rồi tới phần thân trên, với cái lưng thẳng và lồng ngực mở, cho phép năng lượng di chuyển tự do trong cơ thể Tiếp theo đến khuôn mặt: Miệng có hơi mở không,

cơ mặt có thư giãn không? Và cuối cùng, hai chân đang bắt chéo trước mặt: Bạn có thể thư giãn sức căng ở chân không?

Nếu trong thời hành thiền, bạn thấy mình đang có phần vật lộn với cơ thể, đừng di chuyển ngay Ở yên thêm một chút nữa, rồi từ từ chuyển sang một tư thế thư giãn hơn không khi vẫn duy trì hành thiền Làm cho tư thế trở nên thoải mái Điều rất quan trọng là đừng sa vào việc gắng sức vật lộn, mà đơn giản cố gắng càng thư giãn và thoải mái càng tốt Ở mỗi điểm trong sáu điểm này, hãy biểu lộ một cảm giác thư giãn, rộng mở, và oai nghi; hãy biểu

lộ sự tỉnh thức và tự tin