Trổồỡng THCS Maỷc ộnh Chi Ngy son: Tit 71: TNH CHT C BN CA PHN S A. MC TIấU. - Nắm vững tính chất cơ bản của phân số. - Vận dụng đợc tính chất cơ bản của phân số để giải một số bài tập đơn giản, viết đ- ợc 1 phân số có mẫu âm thành phân số bằng nó và có mẫu dơng. - Bớc đầu có khái niệm về số hữu tỉ. B. PHNG PHP. - Nêu giải quyết vấn đề, gợi mở vn ỏp - Tích cực hoá hoạt động của học sinh. C. CHUN B. - Giỏo viờn: SGK, thc thng, phn mu, bng ph ghi cỏc BT [?]- BT11,14_Sgk - Hc sinh: SGK, ụn tp li khỏi nim phõn s ó hc Tiu hc. D. TIN TRèNH LấN LP. I. ổn định tổ chức: II. Kiểm tra bài cũ: (9 phỳt) Hs1: Th no l hai phõn s bng nhau ? Hóy vit dng tng quỏt p dng lm BT sau: (bng ph) in s thớch hp vo ụ vuụng 2 1 = 3 ; 12 4 = 3 Hs2: Lm bi tp 11/ 5 (SBT) . 71 52 = 71 52 ; 12 4 = 12 4 Gv: Nhn xột v cho im III. Bài mới: 1. t vn : Gv: Ch vo bi tp ca Hs1 v Hs2 ri gii thiu -> Da vo nh ngha hai phõn s bng nhau, ta ó bin i mt phõn s ó cho thnh mt phõn s bng nú m t v mu ó thay i. Ta cng cú th lm iu ny da vo tớnh cht c bn ca phõn s. 2. Trin khai bi: Hot ng ca thy v trũ Ni dung ghi bng Hot ng 1: Rỳt ra nhn xột v tớnh cht ca hai phõn s (10 phỳt) Gv: Ghi vớ d hai phõn s bng nhau lờn bng v yờu cu hc sinh gii thớch vỡ sao 2 1 = 4 2 Hs: ng ti ch tr li ? Suy ngh xem, 1 nhõn my = 2 ; 2 = 4 1. Nhn xột: * Vớ d : 2 1 = 4 2 vỡ 1. 4 = 2. 2 2 1 = 4 2 Hs: Tr li Ngổồỡi Soaỷn --- Trỏửn Hổợu Trung 175 . 2 . 2 Træåìng THCS Maûc Âénh Chi ? Như vậy phân số 2 1 làm như thế nào để được phân số 4 2 Hs: Nhân cả tử và mẫu của phân số 2 1 cho 2 thì được phân số mới là 4 2 ? Điều ngược lại, vậy phân số 4 2 làm thế nào để được phân số 2 1 Hs: Chia cả tử và mẫu của phân số 4 2 cho 2 thì được phân số mới là 2 1 Hs: Yêu cầu HS làm tương tự đối với bài tập [?1] trong SGK Gv: Nhận xét và HD giải thích Hs: Làm miệng bài tập [?2] ? Chỉ vào [?1] và [?2] , hãy nêu nhận xét Hs: Trả lời ý kiến của mình [?1] 2 1 − = 6 3 − ; 8 4 − = 2 1 − 10 5 − = 2 1 − [?2] Hoạt động 2: Tổng quát và nêu tính chất (7 phút) Hs: Phát biểu nội dung tính chất như trong SGK, 3 em đứng tại chổ đọc to t/c Gv: Khắc sâu lại tính chất và chốt lại trên bảng. Nhấn mạnh điều kiện của số nhân- số chia trong công thức 2. Tính chất cơ bản của phân số: SGK * b a = m.b m.a với m ∈ Z, m ≠ 0 * b a = n:b n:a với n ∈ ƯC(a,b) Hoạt động 3: Luyện tập (12 phút) ? Hãy viết phân số 5 3 − có mẫu âm thành phân số có mẫu dương Hs: Thực hiện yêu cầu Gv: Yêu cầu học sinh làm tương tự [?3] Hs: Ba em lên bảng thực hiện yêu cầu, cả lớp làm vào vở Gv: Nhận xét và HD bổ sung 3. Luyện tập: * Ví dụ: 5 3 − = )1).(5( )1.(3 −− − = 5 3 − [?3] 17 5 − = )1).(17( )1.(5 −− − = 17 5 − 11 4 − − = )1).(11( )1).(4( −− −− = 11 4 b a = )1.(b )1.(a − − = b a − − với a,b ∈ Z, m< 0 Ngæåìi Soaûn --- Tráön Hæîu Trung 176 . -3 . -3 : -4 : -4 : -5 : -5 Træåìng THCS Maûc Âénh Chi ? Hãy viết phân số 3 2 − thành 5 phân số khác bằng nó Hs: Lần lượt thực hiện ? Có thể viết được bao nhiêu phân số bằng phân số ban đầu Hs: Có thể viết được vô số phân số bằng phân số ban đầu Gv: Treo lên bảng phụ BT 11/ 11 (SGK) Hs: Lần lượt từng em lên bảng trả lời Gv: Nhận xét, bổ sung và yêu cầu HS hoạt động nhóm BT 14/ 12 (SGK) -> bảng phụ Hs: Các nhóm tiến hành thực hiện và lên bảng trình bày kết quả * 3 2 − = 6 4 − = 9 6 − = 3 2 − = 6 4 − = . * Chú ý: - Mỗi phân số có vô số phân số bằng nó - Các phân số bằng nhau là các cách viết khác nhau của cùng một số, người ta gọi là số hữu tỉ. Bài tập 11/ 11 (SGK): Bài tập 14/ 12 (SGK): "Có công mài sắt Có ngày nên kim" IV. Củng cố: (2 phút) ? Nhắc lại tính chất cơ bản của phân số IV. Hướng dẫn về nhà: (5 phút) - Xem lại các nội dung trong vở + SGK - Học thuộc tính chất cơ bản của phân số - BTVN: + Những bài tập còn lại trong SGK + 20 -> 24/ 6,7 (SBT) Hướng dẫn: BT 22/ 6 (SBT): A = 2n 3 − a) Để A là phân số thì mẫu số khác 0, tức là n - 2 ≠ 0 b) Để A là một số nguyên thì 3 phải chia hết cho n - 2 - Ôn tập lại cách rút gọn phân số đã học ở Tiểu học - Xem trước bài : RÚT GỌN PHÂN SỐ V. Bổ sung, rút kinh nghiệm: Ngày soạn: Tiết 72: RÚT GỌN PHÂN SỐ A. MỤC TIÊU. - HS hiểu thế nào là rút gọn phân số và biết cách rút gọn phân số. - HS hiểu thế nào là phân số tối giản và biết cách đưa phân số về dạng tối giản. - Rèn luyện cho HS bước đầu có kĩ năng rút gọn phân số, có ý thức viết phân số ở dạng tối dạng. B. PHƯƠNG PHÁP. - Nªu gi¶i quyÕt vÊn ®Ò, gîi më vấn đáp Ngæåìi Soaûn --- Tráön Hæîu Trung 177 Trổồỡng THCS Maỷc ộnh Chi - Tích cực hoá hoạt động của học sinh. C. CHUN B. - Giỏo viờn: SGK, thc thng, phn mu, bng ph ghi cỏc bi, . - Hc sinh: SGK, ụn tp li cỏch rỳt gn phõn s ó hc Tiu hc. D. TIN TRèNH LấN LP. I. ổn định tổ chức: II. Kiểm tra bài cũ: (5 phỳt) ? Hóy nờu tớnh cht c bn ca phõn s, ghi cụng thc tng quỏt. p dng lm BT sau: (bng ph) in s thớch hp vo ụ trng 6 7 = 12 ; 9 4 = 28 ; 48 12 = 8 ; 6 3 = ? ? Hs: Mt em lờn bng tr li Gv: Nhn xột v cho im III. Bài mới: 1. t vn : Gv: Ch vo kt qu phn kim tra 6 3 = 2 1 ri gii thiu -> Ta thy t v mu ca phõn s th nht khỏc vi t v mu ca phõn s th hai nhng hai phõn s ny vn bng nhau. Vy vic lm ú gi l gỡ ? phõn s 2 1 gi l phõn s nh th no, ú l ni dung ca bi hc hụm nay. 2. Trin khai bi: Hot ng ca thy v trũ Ni dung ghi bng Hot ng 1: Hỡnh thnh cỏch rỳt gn phõn s (10 phỳt) Gv: Ghi vớ d 1 lờn bng v yờu cu HS thc hin ? Hóy tỡm BC (12,-48) ? Hóy chia c t v mu ca phõn s 48 12 cho mt c chung ca chỳng l -6 Hs: Tr li v ng ti ch thc hin Gv: Gii thiu cỏch lm nh th ny gi l rỳt gn phõn s, bng cỏch lm tng t hóy cho bit phõn s 8 2 cũn cú th rỳt gn c khụng ? Hs: Tr li v thc hin ? Vy mun rỳt gn p/s, ta phi lm ntn 1. Cỏch rỳt gn phõn s: * Vớ d 1: Xột phõn s 48 12 Ta cú: BC(12,-48) = { 1; 2; 4; 6; 12} 48 12 = 8 2 8 2 = 4 1 Vy : 48 12 = 8 2 = 4 1 Hs: Tr li ni dung quy tc trong SGK * Quy tc: SGK Ngổồỡi Soaỷn --- Trỏửn Hổợu Trung 178 : -6 : -6 : 2 : 2 Træåìng THCS Maûc Âénh Chi Gv: HD làm câu a của bài tập [?1], 3 em khác lên làm tương tự câu b, c và d Hs: Lên bảng thực hiện Gv: Lưu ý HS khi rút gọn phân số, cần chuyển mẫu âm thành phân số có mẫu dương bằng cách chia cho BC là số âm của tử và mẫu [?1] a) 10 5 − = 5:10 5:)5( − = 2 1 − b) 33 18 − = )3(:)33( )3(:18 −− − = 11 6 − c) 57 19 = 19:57 19:19 = 3 1 d) 12 36 − − = )12(:)12( )12(:)36( −− −− = 1 3 = 3 Hoạt động 2: Thế nào là phân số tối giản (15 phút) Gv: Ghi ví dụ 2 lên bảng và yêu cầu HS giải thích Hs: Các p/s này không thể rút gọn được nữa vì cả tử và mẫu chỉ chia hết cho ± 1 Gv: Giới thiệu những phân số như thế gọi là phân số tối giản ? Bây giờ ai có thể trả lời thế nào là phân số tối giản Hs: Trả lời quy tắc Gv: Khắc sâu quy tắc, yêu cầu HS làm [?2] (đưa lên bảng phụ bài tập [?2]) Hs: Lần lượt từng em đứng tại chổ giải thích, 3 em lên rút gọn p/s không tối giản Gv: Nhận xét và bổ sung -> Chỉ vào ví dụ 1 và yêu cầu HS hãy rút gọn phân số 48 12 − về phân số 4 1 − ? Ta thấy (-12) là gì của tử và mẫu của phân số 48 12 − Hs: (-12) là ƯCLN(12;-48) ? Vậy muốn rút gọn phân số để cho đơn giản ta nên làm như thế nào Hs: Ta nên chia cả tử và mẫu của phân số cho cùng ƯCLN của chúng Gv: Ghi nhận xét lên bảng và cho ví dụ cụ thể ? Quan sát vào các phân số tối giản ở Vd 2, em thấy tử và mẫu của chúng có quan hệ như thế nào Hs: Tử và mẫu của các phân số tối giản là các số nguyên tố cùng nhau Gv: Yêu cầu HS đọc to nội dung chú ý trong SGK Hs: 3 em đứng tại chổ đọc to chú ý 2. Thế nào là phân số tối giản: * Ví dụ 2: Các phân số sau đây còn rút gọn được nữa hay không ? 3 2 − ; 4 3 − ; 7 6 * Quy tắc: SGK [?2] . * Nhận xét: Khi rút gọn phân số, ta chia cả tử và mẫu của phân số cho ƯCLN của chúng, ta sẽ được một phân số tối giản VD: ƯCLN(12;-48) = {-12; 12} 48 12 − = )12(:)48( )12(:12 −− − = 4 1 − * Chú ý: SGK IV. Luyện tập và củng cố: (10 phút) Gv: Đưa đề BT15/15 (SGK) lên bảng phụ và yêu cầu học sinh hoạt động nhóm. Ngæåìi Soaûn --- Tráön Hæîu Trung 179 Træåìng THCS Maûc Âénh Chi Hs: Tiến hành hoạt động nhóm, đại diện 4 nhóm lên bảng trình bày kết quả a) 55 22 = 11:55 11:22 = 5 2 ; c) 140 20 − = )20(:)140( )20(:20 −− − = 7 1 − b) 81 63 − = 9:81 9:)63( − = 9 7 − ; d) 75 25 − − = )25(:)75( )25(:)25( −− −− = 3 1 Gv: Nhận xét và HD sữa sai --- ghi đề bài tập 17a,d/ 15(SGK) lên bảng Hs: 2 em lên bảng thực hiện a) 24.8 5.3 = 3.8.8 5.3 = 64 5 ; d) 16 2.85.8 − = 2.8 )25.(8 − = 2 3 Gv: Nhận xét và HD sữa sai ? Nhắc lại quy tắc rút gọn phân số ? Thế nào là phân số tối giản, để rút gọn phân số và đưa về phân số tối giản thì ta phải làm như thế nào Hs: Lần lượt đứng tại chổ trả lời V. Hướng dẫn về nhà: (5 phút) - Xem lại các nội dung đã học trong vở + SGK - Học thuộc cách rút gọn phân số, thế nào là phân số tối giản, . - Về nhà tự rèn luyện cách rút gọn phân số - BTVN: 16, 17bce, 18-21/15 (SGK) 25,26/ 7(SBT) - Chuẩn bị tiết sau kiểm tra lấy điểm 15 phút - Ôn tập lại định nghĩa phân số bằng nhau, tính chất cơ bản của phân số, rút gọn phân số. -Tiết sau : LUYỆN TẬP - Lưu ý khi rút gọn phân số, ta chỉ rút gọn được một thừa số của tích, điều ngược lại là sai. Ví dụ như cách làm sau đây của bài tập 17d/ 15 (SGK) là sai d) 16 2.85.8 − = 2.8 2.85.8 − = 1 85 − = 3 VI. Bổ sung, rút kinh nghiệm: Ngæåìi Soaûn --- Tráön Hæîu Trung 180 . a) 55 22 = 11:55 11 :22 = 5 2 ; c) 140 20 − = )20 (:)140( )20 ( :20 −− − = 7 1 − b) 81 63 − = 9:81 9: )63 ( − = 9 7 − ; d) 75 25 − − = )25 (:)75( )25 (: )25 ( −−. trong SGK + 20 -> 24 / 6, 7 (SBT) Hướng dẫn: BT 22 / 6 (SBT): A = 2n 3 − a) Để A là phân số thì mẫu số khác 0, tức là n - 2 ≠ 0 b) Để A là một số nguyên