Giáo án tuần 11

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 9 HKI Tuần 11 BÀI 11 Tiết 51, 52 Huy Cận  MỤC TIÊU BÀI HỌC Giúp học sinh: - Thấy và hiểu được sự thống nhất của cảm hứng về thiên nhiên và vũ trụ và cảm hứng về lao độ

Trang 1

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 9 (HKI) Tuần 11

BÀI 11

Tiết 51, 52

(Huy Cận)

 MỤC TIÊU BÀI HỌC

Giúp học sinh:

- Thấy và hiểu được sự thống nhất của cảm hứng về thiên nhiên và vũ trụ và cảm hứng về lao động của tác giả đã tạo nên những hình ảnh đẹp, tráng lệ, giàu màu sắc lãng

mạn trong bài thơ Đoàn thuyền đánh cá.

- Rèn kỹ năng cảm thụ và phân tích các yếu tố nghệ thuật (hình ảnh, ngôn ngữ, âm điệu) vừa cổ kính, vừa mới mẻ trong bài thơ

Trọng tâm: Phân tích hình ảnh đoàn thuyền ra khơi, cảnh thiên nhiên → cảm hứng lãng mạn

Đồ dùng: -Chân dung Huy Cận, tập thơ “trời mỗi ngày lại sáng”

-Tranh đoàn thuyền trên biển ra khơi

 TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

A ỔN ĐỊNH LỚP – KIỂM TRA BÀI CŨ

 Kiểm tra bài cũ: - Đọc thuộc bài thơ “Đồng chí”, phân tích câu thơ cuối? Phân tích được ý nghĩa hình ảnh “đầu súng trăng treo”

- Đọc thuộc bài thơ “Bài thơ về tiểu đội xe khơng kính” Em hiểu thế nào về câu thơ “Đầu súng trăng treo”

Gi

ới thi ệ u bài m ớ i: * xem chân dung Huy Cận

Sĩng gợn Tràng Giang buồn điệp điệp, Con thuyền xuơi mái nước song song

Thuyền về nước lại ,sầu trăm ngả, Củi một cành khơ lạc mấy dịng

Giữa cái mênh mơng, rộng dài sơng nước, con thuyền và cành củi khơ biểu tượng cho kiếp sống của con người- trơi xuơi, bơ vơ, vơ định trước cái bơ vơ, vơ định ấy, thi sĩ

đã bâng khuâng thương mình, thương người, muốn chia sẻ tấm lịng”sầu trăm ngả” tới bạn đọc

Đĩ là Huy Cận trước cách mạng,của phong trào thơ mới với nỗi sầu vạn cổ Cịn Huy Cận từ sau CM T8 thế nào chúng ta xem bài “Đồn thuyền đánh cá” ?

B TỔ CHỨC ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

Tiết 51,52 : Đoàn thuyền đánh cá, Tiết 53: Tổng kết về từ vựng (tiếp – từ tượng thanh,

tượng hình, biện pháp tu từ, từ vựng)

Tiết 54: Tập làm thơ tám chữ Tiết 55: Trả bài kiểm tra Văn

Trang 2

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

 HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu chung về

baì thơ

Hỏi: Giới thiệu những hiểu biết về tác giả

Huy Cận:

Giới thiệu chân dung Huy Cận và nhấn

mạnh điểm thơ ca của Huy Cận trước và

sau cách mạng

Hỏi: Hiểu gì về đất nước năm 1958?

GV nhấn mạnh hoàn cảnh đất nước

GV hướng dẫn HS đọc văn bản

Hỏi: Bài thơ nên đọc như thế nào? Aâm

hưởng chung của bài thơ?

(Lạc quan, vui tươi, mạnh mẽ)

GV đọc mẫu, gọi HS đọc

Một số chú thích lưu ý

Hỏi: Bố cục bài thơ theo hành trình chuyến

ra khơi như thế nào?

-Hãy nêu đại ý của bài thơ?

 HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn phân tích

đoạn 1

* HS đọc đoạn 1

Hỏi: Cảm nhận về hình ảnh thiên nhiên ở

2 câu đầu? (Phân tích nghệ thuật nhân hóa,

so sánh)

Hỏi: Đặt trong cảnh thiên nhiên đó, người

ra khơi mang cảm hứng như thế nào?

Phân tích tâm trạng và ý nghĩa lời hát của

người dân chài

 HOẠT ĐỘNG 3: Phân tích cảnh lao

động trên biển về đêm

Đọc 4 khổ thơ tiếp

Hỏi: Cảm hứng thiên nhiên hòa trong cảm

hứng lao động, hãy phân tích để thấy ý

nghĩa đó?

Hỏi: Hình ảnh con thuyền xuất hiện thể

hiện cảm hứng gì về người dân chài?:(Cảm

hứng lao động và cảm hứng thiên nhiên vũ

trụ hòa hợp)

Hỏi: Em hiểu như thế nào về khúc ca lao

động của người đánh cá?

Hỏi: Cảm nhận được vai trò của cảm hứng

lãng mạn? (GV bình) làm giàu thêm cái

nhìn cuộc sống và những ước mơ bay bổng

của con người muốn hòa hợp với thiên

nhiên và chinh phục thiên nhiên bằng công

việc lao động của mình

Tìm những câu thơ miêu tả cảnh biển ban

đêm đẹp lộng lẫy?

Phân tích tác dụng của những hình ảnh này

trong việc miêu tả cảnh lao động của dân

chài?

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

-Nhà thơ nổi tiếng của phong trào thơ mới -Thơ sau cách mạng tràn đầy niềm vui tươi tình yêu cuộc sống

2 Tác phẩm

1958: Mở bài phấn khởi xây dựng cuộc sống mới

3 Đọc, tìm hiểu chú thích, bố cục

a Đọc chú thích (SGK)

b Bố cục: 3 phần

c Đại ý: Bài thơ miêu tả một chuyến ra khơi đánh cá của người dân chài vùng biển Quảng Ninh trong âm hướng tiếng hát lạc quan của người lao động

II PHÂN TÍCH

1 Cảnh ra khơi và tâm trạng con người

- Thiên nhiên: + Mặt trời- hịn lửa

+ Sĩng cài then sập cửa

 (h/ả so sánh và nhân hóa độc đáo) ⇒ sự hùng vĩ, mênh mông, tráng lệ, khỏe khoắn đi vào trạng thái nghỉ ngơi

- Đoàn thuyền ra khơi: (hốn dụ)đầy khí thế hào hùng phấn khởi mang theo khúc hát lạc quan phơi phới

2 Cảnh lao động trên biển ban đêm

- Con thuyền: “Giĩ lái…buồm trăng” vốn

nhỏ bé → trở nên kỳ vĩ, khổng lồ hòa nhập với rộng lớn của thiên nhiên vũ trụ

-Công việc :- “Dàn đan…vây giăng” lao động

nặng nhọc đã thành bài ca đầy niềm vui

- Gõ thuyền … trăng cao  Người lao động hòa thiên nhiên, đất trời

- Ta kéo xoăn tay…

 Người lao động khoẻ khoắn vạm vỡ

⇒ Bút pháp lãng man, nhìn cuộc sống ⇒

niềm say sưa hào hứng

- Thiên nhiên trên biển: đẹp rực rở đến huyền ảo của cá, trăng, sao

⇒ Trí tưởng tượng chấp cánh cho hiện thực trở nên kỳ ảo → thiên nhiên giàu có, đẹp đẽ hơn

3.Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về.

- Đồn thuyền chạy đua… mặt trời : Khí thế

Trang 3

C HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Học thuộc bài thơ

- Chuẩn bị: Bếp lửa.

R út kinh nghiẹêm:

………

@?@?@?@?&@?@?@?@? GIÁO ÁN NGỮ VĂN 9 (HKI) Tuần 12

BÀI 12

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 9 (HKI) Tiết 56, 57 Bằng Việt  MỤC TIÊU BÀI HỌC Giúp học sinh: - Cảm nhận được những tình cảm, cảm xúc chân thành của nhân vật trữ tình – người cháu và hình ảnh người bà giàu tình thương, giàu đức hy sinh trong bài thơ Tiết 56-57: Bếp lửa

Hướng dẫn đọc thêm: Khúc hát ru những em bé lớn trên lung mẹ

Tiết 58: Ánh trăng Tiết 59: Tổng kết về từ vựng Tiết 60: Luyện tập viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố

Trang 4

- Thấy được nghệ thuật diễn tả cảm xúc thông qua hồi tưởng kết hợp với miêu tả, tự sự, bình luận của tác giả trong bài thơ

- Luyện tập rèn luyện kỹ năng phân tích thơ trữ tình

Trọng tâm: Kỷ niệm của và cháu gắn với bếp lửa.

Đồ dùng: Tranh minh họa.

Đọc thuộc bài thơ Đoàn thuyền đánh cá? Ý nghĩa của câu hát ra khơi?

B TỔ CHỨC ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

Trang 5

 HOẠT ĐỘNG 1: Hướng dẫn tìm hiểu

chung về bài thơ

-GV hướng dẫn HS đọc văn bản GV đọc

mẫu

- HS đọc bài thơ : giọng nhẹ nhàng sâu

lắng

- HS đọc chú thích*

Hỏi: Nêu những hiểu biết khái quát về tác

giả và hoản cảnh ra đời tác phẩm?

Hiểu gì về hình ảnh Bếp Lửa.

Gọi HS đọc, nhận xét, GV nêu cách đọc,

Hỏi: Hình ảnh nào bao trùm bài thơ?

(Ng ười bà ) Gắn liền với hình ảnh đó là

hình ảnh nào?(B ế p l ử a )

Mạch nguồn dịng hồi tưởng của cháu bắ

nguồn từ đâu?

Hỏi: Phương thức biểu đạt? (Biểu cảm +

tự sự)

Bố cục bài thơ viết theo nào?

Đại ý?

 HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn phân tích

đoạn 1

HS đọc lại 3câu đầu đoạn đầu

Hỏi: Trong hồi tưởng của người cháuvề

bà,đậm dấu ấn thời gian đĩ là ?

GV cho HS phát hiện hình ảnh thơ

Hoàn cảnh của gia đình nhà thơ gợi cho

em suy nghĩ gì về đất nước?

Chỉ ra và phân tích mối quan hệ giữa hình

ảnh bà cháu – bếp lửa?

Tình cảm gì được biểu hiện?

Có 1 tình thương xuất hiện đan xen trong

hoài niệm đó là âm thanh nào? Ý nghĩa

của âm thanh đó?(tu hú ) Mấy lần?

 HOẠT ĐỘNG 3: Tổ chức tìm hiểu

đoạn tiếp theo

Hãy tìm những hình ảnh thơ thể hiện sự

hồi tưởng về tuổi thơ và về bà, về bếp

lửa?

Cảm nhận về hình ảnh người và qua

những sự việc bà đã làm và hình ảnh

“Nhóm bếp lửa”

Hình ảnh bếp lửa được nhắc đến bao

nhiêu lần? Tại sao khi nhắc đến bếp lửa là

người cháu nhớ đến bà và ngược lại, khi

nhớ về bà là nhớ ngay đến hình ảnh bếp

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả: Quê Hà Tây.

Nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ

2 Tác phẩm: 1963, in trong tập tho cùng tên

khi nhà thơ ở Liên Xô

3 Đọc, hiểu chú thích

(SGK)

B

ố c ụ c :* 4 Phần

1) Ba câu đầu : Bếp lửa khơi gợi dịng hồi tưởng về bà

2) Khổ 2,3,4,5: tuổi thơ khĩ nhọc bên bà 3) Khổ 6: Những suy gẫm về bà

4) Khổ 7 cảm xúc của cngưịi cháu trưởng thành

* Đại ý: Bài thơ là kỉ niệm đầy xúc động về tình

bà cháu

II PHÂN TÍCH

1 B ế p l ử a – Kh ơ i g ợ i k ỷ ni ệ m tu ổ i th ơ & tình

bà cháu :

• B ế p l ử a : (Điệp ngữ)

- Chờn vờn : Ngọn lửa quen thuộc trong bếp lửa Việt Nam

- Ấp iu (từ ghép = Ấp ủ , Nâng niu )

 Tấm lịng Bà => Bà người nhĩm lửa

• Kỷ niệm tuổi thơ bên bà:

-Th

ờ i gian: * Năm ấy… đĩi mịn ,đĩi mỏi.(thành

ngữ)

* Năm giặc đốt làng…

 Khơi gợi tuổi thơ lơn lên khi đất nước chiến tranh nghèo đĩi

+ Thiếu thốn gian khổ (đất nước khó khăn chiến tranh)

-Ấ n t ượng sâu đậm nhấttrong lịng cháu:

* 4tuổi: “Cháu quen mùi khĩi…”

“ Khói hun nhèm mắt…”

“nghĩ mũi còn cay… “

 Kỷ niệm về tuổi thơ nhọc nhằn của cháu cùng bà

* 8 năm rịng : - Cháu cùng bà nhĩm lửa.

- Bà kể chuyện về Huế

- Bà bảo cháu nghe, chăm cháu học,dạy cháu làm

 Bà sớm hôm chăm chút cháu,dịng thơ tự sự chân tình sâu sắc tơ đậm bĩng hình bà trong lịng cháu

* Tiếng tu hú:

- Kêu trên cánh đồng xa

- Tu hú kêu bà cĩ nhớ khơng bà?

- Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!

- Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà

- Kêu chi hồi trên những cánh đồng xa…

 Dịng cảm xúc mở & khép bằng tiếng tu hú khăc khoải vang vọng trong tâm tưởng của người cháu

Trang 6

C HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ- Học thuộc lòng bài thơ.

- Bài tập: kể lại câu chuyện về người bà bên bếp lửa

- Chuẩn bị bài: Tổng kết từ vựng.

Rút kinh nghiệm:

………

@?@?@?@?&@?@?@?@?

Tiết 53

 MỤC TIÊU BÀI HỌC

Giúp học sinh:

Nắm vững hơn, hiểu sâu hơn và biết vận dụng linh hoạt, có hiệu quả kiến thức từ vựng đã học (từ tượng thanh, từ tượng hình, các biện pháp tu từ)

GV kiểm tra bài cũ trong quá trình ôn tập, tổng kết

B TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC

Các hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

 HOẠT ĐỘNG 1: Ôn tập từ tượng hình

tượng thanh

HS nhắc lại các khái niệm về từ tượng

thanh, tượng hình

GV hướng dẫn HS làm bài tập

Gợi ý 1, 2 ví dụ về cách gọi động vật có tên

mô phỏng âm thanh

Bài 3: HS phát hiện từ tượng hình.

Từ tượng thanh và từ tượng hình

1 Khái niệm

2 Bài tập

Bài 1: Loài vật có tên gọi là từ tượng thanh

như: mèo, bò, tắc kè, chim cu

Bài 2: Những từ tượng hình.

Lốm đốm, lê thê, loáng thoáng, lồ lộ

TỔNG KẾT TỪ VỰNG (Tiếp theo)

Trang 7

Các hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

 HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn ôn tập biện

pháp tu từ

HS nhớ lại, kể tên và nêu đặc điểm của 8

biện pháp tu từ từ vựng đã học

HS đọc các ví dụ

Dựa vào đặc điểm biện pháp tu từ hãy nhận

diện các ví dụ sử dụng biện pháp tu từ nào?

Ý nghĩa của mỗi hình ảnh đó?

(Lớp nhận xét – GV bổ sung)

⇒ Mô tả hình ảnh đám mây một cách cụ thể và sống động

I BIỆN PHÁP TU TỪ TỪ VỰNG

1 Các biện pháp tu từ từ vựng

2 Bài tập

Bài 1

a Aån dụ: Hoa, cánh (chỉ Thúy Kiều) Cây lá (chỉ gia đình Kiều và cuộc sống của họ)

b So sánh: Tiếng đàn Kiều

c Nói quá: Hoa ghen, liễu hờn → sắc đẹp Kiều → ấn tượng nhân vật tài sắc vẹn toàn

d Nói quá: Sự xa cách giữa thân phận, cảnh ngộ của Kiều với Thúc Sinh

Bài 2

a Chơi chữ c So sánhb Nói quá

C HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- GV khái quát toàn bộ nội dung từ vựng đã học

- Yêu cầu HS nắm chắc các đặc điểm từ vựng Các văn bản nào hay sử dụng biện pháp tu từ?

- Hoàn thành tiếp bài tập còn lại - Chuẩn bị bài: Tập làm thơ 8 chữ.

Rút kinh nghiệm

………

Trang 8

@?@?@?@?&@?@?@?@?

Tiết 54

 MỤC TIÊU BÀI HỌC

Giúp học sinh: Nắm được đặc điểm, khả năng miêu tả, biểu hiện phong phú của thể

thơ 8 chữ

Qua hoạt động làm thơ 8 chữ, các em phát huy tinh thần sáng tạo tạohứng thú trong học tập rèn luyện thêm năng lực cảm thụ thơ ca

Trọng tâm: Nhận diện thể thơ 8 chữ.

Đồ dùng: Một số đoạn thơ 8 chữ.

Kiểm tra: -Đọc 1 đoạn thơ bài Khúc hát ru…? Thể thơ (8 chữ)

- Xem HS còn biết bài thơ 8 chữ nào đã học? (GV vào bài)

 HOẠT ĐỘNG 1: Hướng dẫn nhận diện

thể thơ 8 chữ

HS đọc 3 ví dụ SGK trang 144

Hỏi: Điểm giống nhau của 3 ví dụ trên về

hình thức thơ như thế nào?

Hỏi: Số chữ trong mỗi dòng thơ?

Cách gieo vần của mỗi ví dụ: tìm và gạch

I NHẬN DIỆN THỂ THƠ 8 CHỮ

1 Ví dụ

- Mỗi ví dụ mỗi dòng thơ đều có 8 chữ

- Gieo vần khác nhau

Ví dụ a: gieo vần an, ưng, liền nhau

Ví dụ b: gieo vần “oc”

TẬP LÀM THƠ TÁM CHỮ

Trang 9

dưới những chữ gieo vần?

Khổ thơ gồm mấy dòng thơ?

⇒ Nêu đặc điểm của thể thơ 8 chữ?

HS nêu khái quát lại → HS đọc ghi nhớ

 HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn luyện

tập

Bài 1: Yêu cầu: điền từ vào chỗ trống với

những từ đã cho

Yêu cầu: Phải phù hợp nghĩa

Bài 2: Tương tự như bài 1.

GV chia 2 nhóm, mỗi nhóm làm bài 1, 2

Bài 3: Cho HS đọc và tự sáng tạo thêm,

yêu cầu có vần Ưng hoặc a ở cuối.

Ví dụ c: gieo vần “at” cách nhau

2 Kết luận

(Ghi nhớ SGK)

II LUYỆN TẬP

Bài 1: Điền

Câu 1: Ca hát Câu 3: Bát ngát Câu 2: Ngày qua Câu 4: Muôn hoa

Bài 2: Điền

Câu 1: Cũng mất Câu 3: Đất trời

Câu 2: Tuần hoàn

Bài 3: Thêm câu. Của đàn chim tung cánh đi muôn phương C HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ - Nắm chắc đặc diểm thơ 8 chữ - Hoàn thành bài tập - Chuẩn bị baiø “Ánh Trăng” ,(đọc thêm: Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ.) Rút kinh nghiệm: ………

………

@?@?@?@?&@?@?@?@?

Tiết 55

 MỤC TIÊU BÀI HỌC

Giúp học sinh:- Củng cố kiến thức về văn học trung đai( tác giả ,thể loại, ND, NT)

- Nhận ra lỗi sai để khắc phục

Trọng tâm: Nhận diệnkết quả đúng sai, lỗi trình bầy

Đồ dùng:.

* Giáo viên cơng bố đáp án để học sinh đối chiếu.

* Nhận xét :

TRẢ BÀI KIỂM TRA VĂN TRUNG

ĐẠI

Trang 10

+ Ưu điểm: Đa số hs thuộc và hiểu bài + Khuyết điểm: Một số không học bài làm sai trắc nghiệm

Kỹ năng viết đoạn còn yếu

9

C CHUẨN BỊ BÀI Ở NHÀ:

*Soạn bài thơ Ánh trăng

* Học bài cũ

Rút kinh nghiệm:

-

Tiêu đề	Giáo án ngữ văn 9 (hki) tuần 11
Tác giả	Huy Cận
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	1958
Thành phố	Quảng Ninh

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	137 KB