Kiến thức Khi học xong bài này, HS: - Phân biệt được phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện.. - Trình bày được quá trình hình thành các phản xạ mới và ức chế các phản xạ cũ.. -
Trang 1Ngày soạn:09/03/2012
Ngày giảng:12/03/2012
Tiết 54 Bài 52: PHẢN XẠ KHÔNG ĐIỀU KIỆN VÀ PHẢN XẠ CÓ ĐIỀU KIỆN
I- MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
Khi học xong bài này, HS:
- Phân biệt được phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện
- Trình bày được quá trình hình thành các phản xạ mới và ức chế các phản xạ cũ Nêu
rõ các điều kiện cần khi thành lập các phản xạ có điều kiện
- Nêu rõ ý nghĩa của phản xạ có điều kiện với đời sống
2 Kĩ năng
- Rèn kĩ năng quan sát kênh hình, tư duy so sánh, liên hệ thực tế
3 Thái độ
- Có ý thức học tập nghiêm túc
II- ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Hình 521; 52.2; 52.3
III- TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
1 Tỏ chức
2 Kiểm tra bài cũ
- Nêu các biện pháp bảo vệ tai?
Hoạt động 1: Phân biệt PXCĐK và PXKĐK Mục tiêu: HS nắm được khái niệm và phân biệt được các PXKĐK và PXCĐK trong
thực tế
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
- Phản xạ là gì?
- GV lấy 1 số VD về PXCĐK và
PXKĐK
VD:
- Phản xạ mút sữa mẹ
- Phản xạ hắt xì hơi
- Phản xạ tiết nước bọt khi nghe nói
- HS : Phản xạ là phản ứng của cơ thể trước những kích thích của môi trường
- HS lắng nghe GV giới thiệu
Trang 2tới chanh.
- Học tập
- Yêu cầu HS hoàn thành bài tập SGK
- GV chốt lại kiến thức
+ Yêu cầu HS lấy VD cho mỗi loại
- PXKĐK là gì? PXCĐK là gì?
- HS hoạt động nhóm và hoàn thành bài tập SGK
+ 1 HS lên chữ bài
- HS lấy VD
- 1 HS nêu khái niệm, các HS khác nhận xét, bổ sung
Kết luận:
- PXKĐK là phản xạ sinh ra đã có, không cần phải học tập và rèn luyện
- PXCĐK là phản xạ được hình thành trong đời sống của cá thể, là kết quả của quá trình học tập, rèn luyện
Hoạt động 2: Sự hình thành phản xạ có điều kiện Mục tiêu: HS nắm được quá trình hình thành và ức chế phản xạ có điều kiện.
- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin
SGK
Nghiên cứu thí nghiệm của Paplop
- Yêu cầu HS trình bày thí nghiệm
thành lập phản xạ tiết nước bọt khi có
ánh đèn của chó
- GV hoàn thiện kiến thức
- Yêu cầu HS thảo luận và trả lời các
câu hỏi;
- Để có PXCĐK cần có những điều
kiện gì?
- Thực chất của quá trình thành lập
PXCĐK ?
- GV liên hệ thực tế; đường mòn nếu
không đi nữa sẽ có hiện tượng gì?
- Nếu trong thí nghiệm trên ta chỉ bật
đèn mà không cho ăn nhiều lần thì
hiện tượng gì sẽ xảy ra?
- Yêu cầu HS trình bày sự hình thành
PXCĐK ở người: tiết nước bọt khi
nhìn thấy khế
- HS đọc thông tin SGK và nghiên cứu thí nghiệm của Paplop
- 1 HS trình bày thí nghiệm
- 1 HS chỉ trên tranh
- Cần có 1 PXKĐK, hành động phải lặp đi lặp lại nhiều lần
- Dựa vào kiến thức vừa trình bày và H 52.3A, B để trả lời
+ Cơ sẽ mọc lại như khi chưa tạo thành đường mòn
+ Nhiều lần bật đèn mà không cho chó ăn,
1 thời gian sau chó sẽ không tiết nước bọt khi bật đèn nữa
- HS trình bày dựa vào thí nghiệm quá trình hình thành phản xạ của Paplop
Trang 3- ý nghĩa của sự hình thành và ức chế
PXCĐK đối với đời sống là gì?
- Những PXCĐK nào nên duy trì,
những phản xạ nào nên ức chế?
- GV khắc sâu: những thói quen tốt cần
được duy trì, những thói quen xấu như
nghiện thuốc, nghiện ma tuý cần phải
loại bỏ
- HS dựa vào thông tin và trả lời
- HS dựa vào hiểu biết và ý thức của bản thân để trả lời
Kết luận:
1 Hình thành PXCĐK
- Thực chất của sự thành lập PXCĐK là sự hình thành đường liên hệ tạm thời nối các vùng của vỏ đại não với nhau
- Điều kiện để thành lập PXCĐK
+ Phải có sự kết hợp giữa kích thích có điều kiện với kích thích không điều kiện, trong đó kích thích có điều kiện xảy ra trước 1 thời gian ngắn
+ Quá trình kết hợp đó phải lặp đi lặp lại nhiều lần
2 Ức chế PXCĐK
- Khi PXCĐK được thành lập, nếu không củng cố thường xuyên sẽ mất dần đi do ức chế tắt dần
* ý nghĩa:
+ Đảm bảo sự thích nghi với môi trường và điều kiện sống luôn luôn thay đổi + Hình thành các thói quen và tập quán tốt đối với con người
Hoạt động 3: So sánh các tính chất của PXKĐK với PXCĐK Mục tiêu: HS nắm được các tính chất của 2 loại phản xạ, từ đó nhận biết chính xác
các phản xạ trong thực tế
- GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập
bảng 52.2
- GV nhận xét, chốt lại kiến thức
+ Phản xạ không điều kiện: bền vững,
số lượng hạn chế
+ Phản xạ có điều kiện: được hình
thành trong dời sống (qua học tập, rèn
luyện), có tính chất cá thể, không di
- HS dựa vào kiến thức mục I và II, thảo luận nhóm và hoàn thành bài tập
- Đại diện nhóm lên làm, các nhóm khác nhận xét, bổ sung
- Sửa lại cho đúng với đáp án GV đã chữa
Trang 4truyền, trung ương nằm ở vỏ não.
- Nêu mối quan hệ giữa PXKĐK và
PXCĐK?
- Dựa vào SGK để trả lời
Kết luận:
- Bảng 52.2 SGK
- Mối liên quan: SGK
4 Củng cố
- Phân biệt PXKĐK và PXCĐK?
- Đọc mục “Em có biết” và trả lời câu hỏi: Vì sao quân sĩ hết khát và nhà Chúa chịu mất mèo?
5 Hướng dẫn về nhà
- Học bài và trả lời các câu hỏi SGK