Kiến thức: - Mối quan hệ trực tiếp của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.. - Vai trò, tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu t
Trang 1Ngữ văn 6 – Trần Đăng Hảo – THCS Hoàng Văn Thụ - Năm học 2013 - 2014
QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH
VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Mối quan hệ trực tiếp của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.
- Vai trò, tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.
2 Kĩ năng:
- Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét khi miêu tả.
- Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản: quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong đọc và viết văn miêu tả.
3 Thái độ:
- Có thói quen vận dụng các kĩ năng trên khi làm bài văn miêu tả.
II CÁC KĨ NĂNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC
1 Tự nhận thức được mục đích và cách thức miêu tả.
2 Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ và chia sẻ những kinh nghiệm cá nhân về quan sát, tưởng tượng,
so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.
III CÁC KĨ THUẬT DẠY HỌC ĐƯỢC SỬ DỤNG
1 Phân tích các tình huống mẫu để xác định được nội dung của một đoạn văn hay bài văn miêu
tả, xác định đặc điểm nổi bật của đối tượng được miêu tả trong đoạn hay trong bài văn miêu tả
2 Thực hành có hướng dẫn: Viết câu, đoạn văn miêu tả theo tình huống giao tiếp
IV PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
Phiếu học tập, bảng phụ
V TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
* Ổn định lớp:
- GV nắm bắt thông tin về sĩ số và kết quả
chuẩn bị bài của HS
- Lớp trưởng báo cáo.
* Bài cũ:
? Em hiểu thế nào là phép so sánh? Cho ví dụ
minh họa.
- GV đánh giá, cho điểm
- HS lên bảng trả lời => Cả lớp lắng nghe và nhận xét, bổ sung.
1 Khám phá:
So sánh được coi như là một phép tu từ.
Vì vậy việc sử dụng phép so sánh trong nói và
viết, nhất là viết văn miêu tả sẽ làm cho bài
văn sinh động, hấp dẫn Bài học hôm nay
giúp các em làm quen thêm với phép tu từ đó.
- HS lắng nghe
2 Kết nối:
Hoạt động 1: Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
- Cho HS đọc các ngữ liệu (SGK/27,28)
- Chia nhóm, phát phiếu học tâp và tổ chức
cho HS thảo luận nhóm trong 5 phút.
- Theo dõi, đôn đốc Hs thảo luận; Yêu cầu
các nhóm trình bày kết quả.
1.Đoạn văn a giúp em hình dung được những
đặc điểm gì nổi bật của Dế Choắt, những chi
- 2,3 HS đọc to 03 đoạn văn trích làm ví dụ (SGK/27,28)
- Ổn định nhóm.
- Thảo luận nhóm trong 5 phút; Đại diện các nhóm lần lượt trình bày kết quả.
- Nhóm 1,4:
Trang 2Ngữ văn 6 – Trần Đăng Hảo – THCS Hoàng Văn Thụ - Năm học 2013 - 2014
tiết, hình ảnh nào cho em biết điều đó? Tìm
các câu văn có sự liên tưởng và so sánh trong
đoạn văn? Để viết được đoạn văn trên, Tô
Hoài đã thể hiện năng lực gì của mình?
- Nhận xét, chốt.
2.Đoạn văn b giúp em hình dung được những
đặc điểm gì nổi bật của phong cảnh Cà Mau,
những chi tiết, hình ảnh nào cho em biết điều
đó? Tìm các câu văn có sự liên tưởng và so
sánh trong đoạn văn? Để viết được đoạn văn
trên, Đoan Giỏi đã thể hiện năng lực gì của
mình?
- Nhận xét, chốt.
3 Đoạn văn c giúp em hình dung được những
đặc điểm gì nổi bật của phong cảnh mùa
xuân, những chi tiết, hình ảnh nào cho em
biết điều đó? Tìm các câu văn có sự liên
tưởng và so sánh trong đoạn văn? Để viết
được đoạn văn trên, Vũ Tú Nam đã thể hiện
năng lực gì của mình?
- Nhận xét, chốt.
- Cho HS đọc to mục I.3 (SGK/28) và hỏi:
? Đối chiếu với đoạn nguyên văn (mục 1,
đoạn 2) để chỉ ra đoạn này đã bỏ những chữ
gì?
? Những chữ bị bỏ đó đã ảnh hưởng đến đoạn
văn miêu tả này ntn?
- Chốt, lưu ý đến khả năng dùng từ và phép so
sánh.
? Qua việc tìm hiểu các đoạn văn trên, em rút
+Đặc điểm nổi bật của Dế Choắt: gầy gò, xấu xí, ốm yếu.
+ Các chi tiết hình ảnh: gầy gò, dài lêu nghêu , cánh ngắn củn, càng bè bè, nặng nề, râu cụt có 1 mẩu, mặt mũi ngẩn ngẩn ngơ ngơ.
+ Các câu văn có sự liên tưởng và so sánh: “ người gầy gò … như 1 gã nghiện thuốc phiện; đã thanh niên rồi … ngơ ngơ.”
+ Năng lực quan sát, tưởng tưởng, so sánh
và nhận xét.
- Nhóm 2,5:
+ Đặc điểm gì nổi bật của phong cảnh Cà Mau: Phong phú, hùng vĩ.
+ Các chi tiết hình ảnh: sông ngòi, kênh rạch bủa giang chi chít, trời xanh, nước xanh, cây lá xanh, tiếng rì rào của rừng, của sóng biển, sông rộng mênh mông, nước đổ
ầm ầm, rừng đước cao ngất.
+ Các câu văn có sự liên tưởng và so sánh:
“sông ngòi … như mạng nhện; dòng sông … như thác; cá nước bơi … như người bơi ếch
…; dòng sông … hơn ngàn thước; rừng đước
… như 2 dãy trường thành vô tận.”
+ Năng lực quan sát, tưởng tưởng, so sánh
và nhận xét.
- Nhóm 3,6:
+ Đặc điểm gì nổi bật của phong cảnh mùa xuân: xinh đẹp, náo nức.
+ Các chi tiết, hình ảnh: cây gạo sừng sững
…hàng ngàn bông hoa … ngọn lửa hồng, hàng ngàn búp nõn … ngọn nến trong xanh, hàng đàn chim bay đi, bay về, lượn lên lượn xuống, trò chuyện, trêu ghẹo và trnh cãi.
+ Các câu văn có sự liên tưởng và so sánh:
“cây gạo … như 1 tháp đèn khổng lồ;hàng ngàn bông hoa … lửa hồng;hàng ngàn búp nõn … ánh nến trong xanh.
+ Năng lực quan sát, tưởng tưởng, so sánh
và nhận xét.
- 1 HS đọc to mục I.3 (SGK/28) và phát biểu: + Những chữ bị bỏ: ầm ầm, như thác, nhô lên hụp xuống như người bơi ếch, như 2 dãy trường thành vô tận.
+ Đoạn văn thiếu cụ thể, thiếu hấp dẫn người đọc, người nghe.
- Khái quát, tổng hợp và phát biểu.
Trang 3Ngữ văn 6 – Trần Đăng Hảo – THCS Hoàng Văn Thụ - Năm học 2013 - 2014
- Kết luận, cho HS đọc ghi nhớ (SGK) - 1 HS đọc to phần ghi nhớ (SGK/28)
HẾT TIẾT 79, CHUYỂN TIẾT 80 Hoạt động 2:Luyện tập
- Hướng dẫn và tổ chức cho HS luyện tập
theo nhóm; Nhận xét, uốn nắn kết quả thảo
luận của các nhóm.
- Luyện tập nhóm theo yêu cầu của GV; Đại diện các nhóm lần lượt trình bày kết quả.
Bài 1: (SGK/28,29)
- Xác định vị trí quan sát và cách chọn lựa hình ảnh của tác giả:
+ Vị trí quan sát từ xa, ở trên cao.
+ Hình ảnh đặc sắc: Hồ Gươm, cầu Thê Húc, đền Ngọc Sơn, Tháp Rùa.
- Điền từ vào chỗ trống của đoạn văn: 1.gương bầu dục; 2.cong cong; 3 cổ kính; 4 xám xịt; 5 xanh um.
Bài 2: (SGK/29)
- Những hình ảnh tiêu biểu, đặc sắc làm nổi bật thân hình đẹp, cường tráng nhưng tính tình ương bướng, kiêu căng của Dế Mèn:
+ Thân hình: người rung rinh 1 màu nâu bóng mỡ; đầu to, nổi từng tảng; răng đen nhánh, nhai ngoàm ngoạm; râu dài, uốn cong.
+ Tính tình: trịnh trọng, khoan thai, vuốt râu.
Bài 3: (SGK/29) Những đặc điểm nổi bật của ngôi nhà hoặc căn phòng ở: Vị trí; Hướng; Nền;
Tường; Cửa; Mái …
Bài 4: (SGK/29) Liên tưởng và so sánh hình ảnh, sự vật.
- Mặt trời: Có thể liên tưởng và so sánh với mâm lửa/ mâm vàng/ khách lạ …
- Bầu trời: Có thể liên tưởng và so sánh với lồng bàn khổng lồ/ nửa quả cầu xanh …
- Những hàng cây: Có thể liên tưởng và so sánh với đội quân xếp hàng/ tường thành …
- Núi (đồi): Có thể liên tưởng và so sánh với bát úp/ cua kềnh …
- Những ngôi nhà: Có thể liên tưởng và so sánh với viên gạch/ bao diêm …
Bài 5: (SGK/29) Viết 1 đoạn văn miêu tả quang cảnh của 1 dòng sông hay khu rừng.
- HS tự viết được đoạn văn miêu tả thể hiện được năng lực quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét.
- Đọc to bài tập trước lớp; cả lớp góp ý và rút kinh nghiệm.
* Hướng dẫn về nhà:
- HS học thuộc bài, làm tiếp bài tập 5;
- HS chuẩn bị bài Bức tranh của em gái tôi
***********************************************************
BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI
(Tạ Duy Anh)
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Tình cảm của người em có tài năng đối với người anh.
- Những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật và nghệ thuật kể chuyện.
- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: không khô khan, giáo huấn mà
tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính.
2 Kỹ năng:
Trang 4Ngữ văn 6 – Trần Đăng Hảo – THCS Hoàng Văn Thụ - Năm học 2013 - 2014
- Đọc diễn cảm - Hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm lí nhân vật.
- Kể lại được truyện.
3 Thái độ:
- Có lối sống trong sáng, vô tư và độ lượng.
II CÁC KĨ NĂNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC
1.Tự nhận thức và xác định cách ứng xử: sống khiêm tốn, biết tôn trọng người khác.
2 Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về những giá trị nội dung và nghệ thuật
của truyện.
III CÁC KĨ THUẬT DẠY HỌC ĐƯỢC SỬ DỤNG
1 Động não: suy nghĩ về cách ứng xử của các nhân vật trong truyện.
2 Thảo luận nhóm: trình bày suy nghĩ về giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện.
3 Cặp đôi chia sẻ: suy nghĩ về lối sống khiêm tốn, tôn trọng người khác.
IV PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
Máy chiếu, tranh ảnh
V TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
* Ổn định lớp:
- GV nắm bắt thông tin về sĩ số và kết quả
chuẩn bị bài của HS
- Lớp trưởng báo cáo.
* Bài cũ:
? Cảnh sông nước Cà Mau được miêu tả ntn
trong bài văn “Sông nước Cà Màu” (Đoàn
Giỏi)?
- GV đánh giá, cho điểm
- HS lên bảng trả lời => Cả lớp lắng nghe và nhận xét, bổ sung.
1 Khám phá:
Ghen tị, đố kị là đức tính xấu của cuộc
sống Nó làm cho cuộc sống của chúng ta
nặng nề và khó chịu Nhưng nếu biết hối hận
và sửa chữa thì sẽ làm cho tâm hồn ta nhẹ
nhõm, thoải mái Điều đó được thể hiện 1
cách tự nhiên mà sâu sắc trong văn bản trích
học hôm nay.
- HS lắng nghe
2 Kết nối:
Hoạt động 1: Đọc - hiểu chung:
1 Tác giả Tạ Duy Anh.
? Giới thiệu những hiểu biết của em về nhà
văn Tạ Duy Anh?
- Chốt.
- Phát biểu theo chú thích * (SGK/33)
2 Văn bản “Bức tranh của em gái tôi”
- Chia nhóm và tổ chức cho HS thảo luận
nhóm trong 3 phút; Theo dõi và yêu cầu các
nhóm trình bày kết quả.
1 Đoạn truyện “Bức tranh của em gái
tôi”được trích từ tác phẩm truyện nào? Xác
định thể loại và phương thức biểu đạt của văn
bản?
2.Truyện kể về những ai, về việc gì? Ai là
người kể chuyện, kể theo ngôi thứ mấy?
- Thảo luận nhóm trong 3 phút; đại diện các nhóm lần lượt trình bày kết quả thảo luận.
- Nhóm 1,4:
+“Bức tranh của em gái tôi”được trích từ tác phẩm “Con dế ma”
+ Thể loại truyện ngắn xen miêu tả.
- Nhóm 2,5:
+ Truyện kể về sự đố kị của người anh trai
Trang 5Ngữ văn 6 – Trần Đăng Hảo – THCS Hoàng Văn Thụ - Năm học 2013 - 2014
- Chốt và ghi bảng.
3 Xác định nhân vật chính của truyện? Vì sao
em lại cho đó là nhân vật chính?
- Chốt và ghi bảng.
? Qua đó, em hãy kể tóm tắt văn bản.
- Nhận xét và uốn nắn lời kể.
với Kiều Phương
+ Người anh là người kể chuyện theo ngôi thứ nhất (xưng tôi).
- Nhóm 3,6:
+ Nhân vật chính: Người anh.
+ Truyện chủ yếu thể hiện sự ăn năn hối lỗi
và khắc phục tính ghen tị của người anh.
- Kể tóm tắt văn bản.
- Hướng dẫn HS tìm hiểu 04 từ khó (SGK)
- Hướng dẫn và cho HS đọc to văn bản - Đọc lướt qua 04 từ khó (SGK/34) - 3,4 HS đọc to văn bản 1 lượt đến hết.
* Hướng dẫn về nhà:
- HS học thuộc bài, chuẩn bị phần Đọc - hiểu văn bản của bài học + Luyện nói quan sát …
***********************************************************