ĐạI CƯƠNG Là hội chứng thường gặp Giảm hoặc mất vận động tự chủ hai chân do tổn thương: Thần kinh trung ương bó tháp ở tủy sống Thần kinh ngoại vi sừng trước tuỷ, rễ và dõy thần
Trang 1LIệT HAI CHÂN
Ts Bs Nguy n Tr ng H ng ễ ọ ư
Ts Bs Nguy n Tr ng H ng ễ ọ ư
B Môn Th n kinh –Đ i h c Y Hà N i ộ ầ ạ ọ ộ
B Môn Th n kinh –Đ i h c Y Hà N i ộ ầ ạ ọ ộ
Tr ưở ng Khoa Th n kinh ầ
Tr ưở ng Khoa Th n kinh ầ
Trang 2ĐạI CƯƠNG
Là hội chứng thường gặp
Giảm hoặc mất vận động tự chủ hai chân do tổn
thương:
Thần kinh trung ương (bó tháp ở tủy sống)
Thần kinh ngoại vi (sừng trước tuỷ, rễ và dõy thần kinh)
Trực tiếp vùng vận động vỏ não (tiểu thùy cạnh trung tâm)
Trang 4HỏI BệNH
Cách khởi đầu : Nhanh, đột ngột hay diễn ra
từ từ
Các triệu chứng sớm: Sốt, đau l ng, đau
chân, tê rát bỏng, kim châm, kiến bò, giảm cảm giác ở hai chân, đau tăng khi gắng sức, khi vận động
Triệu chứng xuất hiện trong ở những ngày sau: Rối loạn vận động, bí đại, tiểu tiện,
loét, teo cơ
Tiền sử: Chấn th ơng cột sống, nhiễm trùng
mủ trên cơ thể, lao phổi, u phổi, u vú
Trang 5KHÁM THầN KINH
chân, đều hay không đều ở hai bên; tr ơng lực cơ tăng hay giảm kết hợp với khám phản xạ để đánh giá liệt cứng hay mềm, nếu liệt
co cứng phải tìm dấu hiệu tự động tủy,
phản xạ bệnh lý khi liệt mềm trung ơng
gốc chi, phải định khu chính xác vị trí tổn
th ơng dựa vào ranh giới rối loạn cảm giác
nếu tổn th ơng trung ơng
để có biện pháp săn sóc tiếp theo
Trang 6KHÁM TOÀN THÂN
Chó ý c¸c ®iÓm gå - vÑo bÊt th êng ë cét sèng, c¸c ®iÓm ®au khu tró, phï ë l ng, hai ch©n
Kh¸m kü néi khoa tr¸nh bá sãt c¸c nguyªn nh©n tõ c¬ quan kh¸c di c¨n tíi, ë nam chó
ý tuyÕn tiÒn liÖt, n÷ chó ý vó, phÇn phô
Khai th¸c kü tiÒn sö t©m thÇn nÕu nghi
ngê nguyªn nh©n t©m lý
Trang 7 Chụp X-quang qui ớc vùng cột sống
Chọc dò dịch não tủy
Điện cơ đồ và đo tốc độ dẫn
truyền TKNV
Chụp tuỷ sống có cản quang
Chụp cộng h ởng từ tuỷ sống
Trang 8 Liệt cứng
Liệt cứng có thể là sau liệt mềm nh ng có thể là cứng ngay từ đầu
Tăng tr ơng lực cơ kiểu tháp
Tăng PXGX; Rung giật (clonus)
Phản xạ bệnh lý bó tháp (Babinski)
Rối loạn cơ tròn và dinh d ỡng
Liệt mềm
Giảm tr ơng lực và cơ lực ở hai chân
Giảm, mất PXGX (tứ đầu đùi, gân gót);
Không có PX bệnh lý; không rối loạn cơ tròn
Trang 9PHÂN BIỆT ẫP TỦY KHễNG ẫP TỦY
ép tuỷ
Tiến triển chậm với triệu chứng ép rễ
Ranh giới rối loạn cảm giác kiểu khoanh đoạn: Tăng cảm giác đau tại chỗ, giảm và mất cảm giác d ới nơi tổn th ơng
DNT: Phân ly đạm - tế bào
Chẩn đoán : Chụp tuỷ cản quang (myelography); chụp MRI
không do ép tuỷ
Diễn biến nhanh, hội chứng nhiễm trùng (viêm tủy)
Có thể liệt mềm rồi dần dần chuyển sang liệt cứng
DNT: Tăng nhẹ protein, tế bào hoặc bình th ờng
Hình ảnh học: X-quang cột sống, chụp tủy cản
quang (-); IRM có thể thấy bất th ờng
Trang 10NGUYÊN NHÂN LIệT HAI CHÂN
Tæn th ¬ng ngo¹i vi
Tæn th ¬ng trung ¬ng
Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ vµ thÇn kinh chøc
n¨ng
C¸c bÖnh tuû hiÕm gÆp
Nguyªn nh©n ë n·o
Trang 11 Viªm sõng tr íc tuû cÊp (bÖnh b¹i liÖt)
BÖnh ®a d©y thÇn kinh
BÖnh ®a rÔ vµ d©y thÇn kinh cÊp tÝnh (héi chøng Guillain BarrÐ)
Héi chøng ®u«i ngùa
Trang 12 Viªm tuû
lao…)
phßng…)
Trang 13 ép tủy
U ngoài tuỷ
điển hình
U nội tuỷ
ở vùng thấp
còn cảm giác sờ) có thể xác định vị trí tổn th ơng nội tủy
U di căn vào tuỷ và cột sống
Lao cột sống
áp xe ngoài màng cứng
Thoát vị đĩa đệm cột sống
Trang 14 Viêm màng nhện tuỷ
không đều nhau; có thể phối hợp vừa tổn th
ơng TW và ngoại vi
Trang 15 Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ vµ bÖnh thÇn kinh chøc n¨ng
LiÖt chu kú do rèi lo¹n chuyÓn hãa kali
m¸u (bÖnh Westphal)
Rèi lo¹n ph©n ly (hysteria) thÓ liÖt hai
ch©n
Trang 16 C¸c bÖnh tuû hiÕm gÆp
X¬ cøng r¶i r¸c
ë mçi chi hoÆc ë hai ch©n
X¬ cøng cét bªn teo c¬ (bÖnh Charcot)
giËt l ìi,
Trang 17 Nguyªn nh©n ë n·o
u c¹nh xoang tÜnh m¹ch däc trªn
Trang 18 Liệt do tổn th ơng thần kinh hay không?
bên gây trở ngại vận động (nhầm là liệt)
Liệt thực thể hay chức năng?
triệu chứng khách quan về thần kinh
(Babinski, biến đổi phản xạ…), th ờng sau
một sang chấn tâm lý và điều trị khỏi hoàn toàn bằng tâm lý liệu pháp
Trang 19 LiÖt trung ¬ng hay ngo¹i vi?
VÞ trÝ tæn th ¬ng?
Trang 20 TriÖu chøng
Nguyªn nh©n