Bài giảng về liệt hai chân

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành y dược tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành y dược

LI T HAI CHÂN ệ

Ts Bs Nguy n Tr ng H ng ễ ọ ư

Ts Bs Nguy n Tr ng H ng ễ ọ ư

B Môn Th n kinh –Đ i h c Y Hà N i ộ ầ ạ ọ ộ

B Môn Th n kinh –Đ i h c Y Hà N i ộ ầ ạ ọ ộ

Tr ưở ng Khoa Th n kinh ầ

Tr ưở ng Khoa Th n kinh ầ

ĐạI CƯƠNG

 Là hội chứng thường gặp

 G iảm hoặc mất vận động tự chủ hai ch â n do tổn thương :

Thần kinh ngoại vi (sừng trước tuỷ, rễ và dõy thần kinh)

Trực tiếp vùng vận động vỏ não (tiểu thùy cạnh trung tâm)

H I B NH ỏ ệ

H I B NH ỏ ệ

 Cách khởi đầu : Nhanh, đột ngột hay diễn ra từ từ

 Các triệu chứng s m: Các triệu chứng s m: ớ ớ Sốt, đau l ng, đau chân, tê rát bỏng, kim châm, kiến bò, giảm cảm giác ở hai chân, đau tăng khi gắng sức, khi vận động

 Triệu chứng xuất hiện trong ở những ngày sau: Rối loạn vận

động, bí đại, tiểu tiện, loét, teo cơ

 Tiền sử: Chấn th ơng cột sống, nhiễm trùng mủ trên cơ thể, lao phổi, u phổi, u vú

KHÁM TH N KINH ầ

KHÁM TH N KINH ầ

 Vận động: Giảm hay liệt hoàn toàn hai chân, đều hay không

đều ở hai bên; tr ơng lực cơ tăng hay giảm kết hợp với khám phản xạ để đánh giá liệt cứng hay mềm, nếu liệt co cứng phải tìm dấu hiệu tự động tủy, phản xạ bệnh lý khi liệt mềm trung

ơng

 Cảm giác : Nông, sâu so sánh ngọn chi và gốc chi, phải định khu chính xác vị trí tổn th ơng dựa vào ranh giới rối loạn cảm giác nếu tổn th ơng trung ơng

 Dinh d ỡng, cơ tròn: ánh giá mức độ rối loạn để có biện pháp : ánh giá mức độ rối loạn để có biện pháp Đ Đ

săn sóc tiếp theo

KHÁM TOÀN THÂN

 Chó ý c¸c ®iÓm gå - vÑo bÊt th êng ë cét sèng, c¸c

®iÓm ®au khu tró, phï ë l ng, hai ch©n

 Kh¸m kü néi khoa tr¸nh bá sãt c¸c nguyªn nh©n tõ c¬ quan kh¸c di c¨n tíi, ë nam chó ý tuyÕn tiÒn liÖt, n÷ chó ý vó, phÇn phô

 Khai th¸c kü tiÒn sö t©m thÇn nÕu nghi ngê nguyªn nh©n t©m lý

 Chụp X-quang qui ớc vùng cột sống

 Chọc dò dịch não tủy

 Điện cơ đồ và đo tốc độ dẫn truyền TKNV

 Chụp tuỷ sống có cản quang

 Chụp cộng h ởng từ tuỷ sống

 Liệt cứng

 Liệt cứng có thể là sau liệt mềm nh ng có thể là cứng ngay từ đầu

 Tăng tr ơng lực cơ kiểu tháp

 Tăng PXGX; Rung giật (clonus)

 Phản xạ bệnh lý bó tháp (Babinski)

 Rối loạn cơ tròn và dinh d ỡng

 TT thần kinh trung ơng

 Liệt mềm

 Giảm tr ơng lực và cơ lực ở hai chân

 Giảm, mất PXGX (tứ đầu đùi, gân gót);

 Không có PX bệnh lý; không rối loạn cơ tròn

 TT th n kinh trung ơng ho c ngoại viTT th n kinh trung ơng ho c ngoại vi ầ ầ ặ ặ

PHÂN BIỆT ÉP TỦY KHÔNG ÉP TỦY

 Ðp tuû

®au t¹i chç, gi¶m vµ mÊt c¶m gi¸c d íi n¬i tæn th ¬ng

 kh«ng do Ðp tuû

thÓ thÊy bÊt th êng

NGUYÊN NHÂN LIệT HAI CHÂN

 Tæn th ¬ng ngo¹i vi

 Tæn th ¬ng trung ¬ng

 Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ vµ thÇn kinh chøc n¨ng

 C¸c bÖnh tuû hiÕm gÆp

 Nguyªn nh©n ë n·o

 Viªm sõng tr íc tuû cÊp (bÖnh b¹i liÖt)

 BÖnh ®a d©y thÇn kinh

 BÖnh ®a rÔ vµ d©y thÇn kinh cÊp tÝnh (héi chøng Guillain BarrÐ)

 Héi chøng ®u«i ngùa

 Viªm tuû

 Do virus h íng thÇn kinh

 Viªm tuû c¾t ngang

 Viªm n·o tuû

 Viªm tuû thÞ thÇn kinh

 Viªm tuû cÊp r¶i r¸c

 Viªm tuû do giang mai

 Viªm tuû do nhiÔm khuÈn kh¸c (t c u, liªn cÇu, lao…)ụ ầ

 Viªm tuû do biÕn chøng (cóm, thñy ®Ëu,tiªm phßng…)

 ép tủy

 U ngoài tuỷ

 U nội tuỷ

sờ) có thể xác định vị trí tổn th ơng nội tủy

 U di căn vào tuỷ và cột sống

 Lao cột sống

 áp xe ngoài màng cứng

 Thoát vị đĩa đệm cột sống

 Viªm mµng nhÖn tuû

thÓ phèi hîp võa tæn th ¬ng TW vµ ngo¹i vi

 ChÊn th ¬ng vµ vÕt th ¬ng cét sèng - tuû sèng

 BÖnh lý m¹ch m¸u tuû

 Nhòn tuû

 Ch¶y m¸u tuû

 Tô m¸u ngoµi mµng cøng tuû

 Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ vµ bÖnh thÇn kinh chøc n¨ng

 LiÖt chu kú do rèi lo¹n chuyÓn hãa kali m¸u (bÖnh Westphal)

 Rèi lo¹n ph©n ly ( hysteria) thÓ liÖt hai ch©n

 Các bệnh tuỷ hiếm gặp

 Xơ cứng rải rác

 Gặp ở tuổi trẻ 20 - 40 tuổi

 Biểu hiện từng đợt rối loạn vận động, cảm giác ở mỗi chi hoặc ở hai chân

 Điều trị áp ứng tốt với corticoid

 Xơ cứng cột bên teo cơ (bệnh Charcot)

 Liệt cứng hai chân, teo cơ tay, rung giật cơ, giật l ỡi,

 Không có rối loạn cảm giác và cơ tròn

 Nguyªn nh©n ë n·o

m¹ch däc trªn

 Liệt do tổn th ơng thần kinh hay không?

vận động (nhầm là liệt)

 Liệt thực thể hay chức năng?

quan về thần kinh (Babinski, biến đổi phản xạ…), th ờng sau

một sang chấn tâm lý và điều trị khỏi hoàn toàn bằng tâm lý liệu pháp

 LiÖt trung ¬ng hay ngo¹i vi?

 do tæn th ¬ng thÇn kinh trung ¬ng

 do t n th ổ ươ ng ngo¹i vi

 VÞ trÝ tæn th ¬ng?

 Chñ yÕu ë tuû sèng l ng vµ th¾t l ng

 TriÖu chøng

 Nguyªn nh©n