Liệt hai chân TS hưng

ĐạI CƯƠNG  Là hội chứng thường gặp  Giảm hoặc mất vận động tự chủ hai chân do tổn thương:  Thần kinh trung ương bó tháp ở tủy sống  Thần kinh ngoại vi sừng trước tuỷ, rễ và dõy thần

LIệT HAI CHÂN

Ts Bs Nguy n Tr ng H ng ễ ọ ư

Ts Bs Nguy n Tr ng H ng ễ ọ ư

B Môn Th n kinh – Đ i h c Y Hà N i ộ ầ ạ ọ ộ

B Môn Th n kinh – Đ i h c Y Hà N i ộ ầ ạ ọ ộ

Tr ưở ng Khoa Th n kinh ầ

Tr ưở ng Khoa Th n kinh ầ

ĐạI CƯƠNG

 Là hội chứng thường gặp

 Giảm hoặc mất vận động tự chủ hai chân do tổn thương:

 Thần kinh trung ương (bó tháp ở tủy sống)

 Thần kinh ngoại vi (sừng trước tuỷ, rễ và dõy thần kinh)

 Trực tiếp vùng vận động vỏ não (tiểu thùy cạnh trung tâm)

HỏI BệNH

 Cách khởi đầu : Nhanh, đột ngột hay diễn ra từ Cách khởi đầu :

từ

 Các triệu chứng sớm: Sốt, đau l ng, đau chân, tê Các triệu chứng sớm:

rát bỏng, kim châm, kiến bò, giảm cảm giác ở

hai chân, đau tăng khi gắng sức, khi vận động

 Triệu chứng xuất hiện trong ở những ngày sau:

Rối loạn vận động, bí đại, tiểu tiện, loét, teo

cơ

 Tiền sử: Chấn th ơng cột sống, nhiễm trùng mủ Tiền sử:

trên cơ thể, lao phổi, u phổi, u vú

KHÁM THầN KINH

 Vận động: Giảm hay liệt hoàn toàn hai chân, Vận động:

đều hay không đều ở hai bên; tr ơng lực cơ

tăng hay giảm kết hợp với khám phản xạ để

đánh giá liệt cứng hay mềm, nếu liệt co cứng phải tìm dấu hiệu tự động tủy, phản xạ bệnh

lý khi liệt mềm trung ơng

 Cảm giác : Nông, sâu so sánh ngọn chi và gốc Cảm giác :

chi, phải định khu chính xác vị trí tổn th ơng dựa vào ranh giới rối loạn cảm giác nếu tổn th

ơng trung ơng

 Dinh d ỡng, cơ tròn: Đánh giá mức độ rối loạn Dinh d ỡng, cơ tròn

để có biện pháp săn sóc tiếp theo

KHÁM TOÀN THÂN

 Chó ý c¸c ®iÓm gå - vÑo bÊt th êng ë cét sèng, c¸c ®iÓm ®au khu tró, phï ë l ng, hai ch©n

 Kh¸m kü néi khoa tr¸nh bá sãt c¸c nguyªn nh©n tõ c¬ quan kh¸c di c¨n tíi, ë nam chó

ý tuyÕn tiÒn liÖt, n÷ chó ý vó, phÇn phô

 Khai th¸c kü tiÒn sö t©m thÇn nÕu nghi

ngê nguyªn nh©n t©m lý

 Chụp X-quang qui ớc vùng cột sống

 Chọc dò dịch não tủy

 Điện cơ đồ và đo tốc độ dẫn

truyền TKNV

 Chụp tuỷ sống có cản quang

 Chụp cộng h ởng từ tuỷ sống

 Liệt cứng

 Liệt cứng có thể là sau liệt mềm nh ng có thể là cứng ngay từ đầu

 Tăng tr ơng lực cơ kiểu tháp

 Tăng PXGX; Rung giật (clonus)

 Phản xạ bệnh lý bó tháp (Babinski)

 Rối loạn cơ tròn và dinh d ỡng

 TT thần kinh trung ơng

 Liệt mềm

 Giảm tr ơng lực và cơ lực ở hai chân

 Giảm, mất PXGX (tứ đầu đùi, gân gót);

 Không có PX bệnh lý; không rối loạn cơ tròn

 TT thần kinh trung ơng hoặc ngoại vi

PHÂN BIỆT ÉP TỦY KHÔNG ÉP TỦY

 Ðp tuû

 TiÕn triÓn chËm víi triÖu chøng Ðp rÔ

 Ranh giíi rèi lo¹n c¶m gi¸c kiÓu khoanh ®o¹n: T¨ng c¶m gi¸c ®au t¹i chç, gi¶m vµ mÊt c¶m gi¸c d íi n¬i tæn th ¬ng

chôp MRI

 kh«ng do Ðp tuû

 DiÔn biÕn nhanh, héi chøng nhiÔm trïng (viªm tủy)

 Cã thÓ liÖt mÒm råi dÇn dÇn chuyÓn sang liÖt cøng

 DNT: T¨ng nhÑ protein, tÕ bµo hoặc b×nh th êng

 H×nh ¶nh häc: X-quang cét sèng, chôp tñy c¶n

quang (-); IRM cã thÓ thÊy bÊt th êng

NGUYÊN NHÂN LIệT HAI CHÂN

 Tæn th ¬ng ngo¹i vi

 Tæn th ¬ng trung ¬ng

 Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ vµ thÇn kinh chøc n¨ng

 C¸c bÖnh tuû hiÕm gÆp

 Nguyªn nh©n ë n·o

 Viªm sõng tr íc tuû cÊp (bÖnh b¹i

liÖt)

 BÖnh ®a d©y thÇn kinh

 BÖnh ®a rÔ vµ d©y thÇn kinh cÊp tÝnh (héi chøng Guillain BarrÐ)

 Héi chøng ®u«i ngùa

 Viªm tuû

 Viªm n·o tuû

 Viªm tuû thÞ thÇn kinh

 Viªm tuû cÊp r¶i r¸c

 ép tủy

 tiến triển rất chậm, triệu chứng đau do ép rễ rồi ép tuỷ

điển hình

 Hội chứng tháp xuất hiện muộn, rối loạn cơ tròn sớm nếu u ở vùng thấp

 Phân ly cảm giác kiểu rỗng tuỷ (mất cảm giác nhiệt, đau, còn cảm giác sờ) có thể xác định vị trí tổn th ơng nội tủy

 Viêm màng nhện tuỷ

 Tiến triển từ từ, rối loạn vận động cảm giác không

đều nhau; có thể phối hợp vừa tổn th ơng TW và ngoại vi

sống

 Rèi lo¹n chuyÓn ho¸ vµ bÖnh thÇn kinh chøc n¨ng

m¸u (bÖnh Westphal)

ch©n

 C¸c bÖnh tuû hiÕm gÆp

ë mçi chi hoÆc ë hai ch©n

giËt l ìi,

 Nguyên nhân ở não

 Hiếm gặp

 Có thể do u liềm não, chấn th ơng vùng

đỉnh, u cạnh xoang tĩnh mạch dọc trên

 Chụp cộng hưởng từ sọ nóo (+)

 Liệt do tổn th ơng thần kinh hay không?

gây trở ngại vận động (nhầm là liệt)

chứng khách quan về thần kinh (Babinski, biến

đổi phản xạ…), th ờng sau một sang chấn tâm lý

và điều trị khỏi hoàn toàn bằng tâm lý liệu

pháp

 LiÖt trung ¬ng hay ngo¹i vi?

 LiÖt cøng do tæn th ¬ng thÇn kinh trung

¬ng

 LiÖt mÒm: cã thÓ

 VÞ trÝ tæn th ¬ng?

 TriÖu chøng