giáo án ngữ văn 7 1

A/ Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này học sinh có được: 1.Kiến thức: -Nắm được ý nghĩa và một số nét nghệ thuật tiêu biểu của văn bản:thể hiện ý thức và sức mạnh bảo vệ đất nước,phản ánh

Tuần 1 Ngày soạn:

Tiết 1 Ngày giảng:

Hướng dẫn đọc thêm :CON RỒNG CHÁU TIÊN

- HS kể tóm tắt được câu chuyện.Kể tóm tắt được câu chuyện

- GDHS biết quý trọng những thành quả của người lao động

3.TĐ: - GDHS thái độ yêu quý người dân Việt Nam

B/ Chuẩn bị:

GV: Sgk, Sgv, g/án, phô tô tranh Sgk

HS: Đọc bài,nghiên cứu bài

C/Tổ chức các hoạt động dạy học.

HĐ1: Ổn định tổ chức

HĐ2: KT sự chuẩn bị của HS: KT sách vở

HĐ3: Tổ chức dạy và học bài mới

* GT: Con Rồng cháu Tiên là TT tiêu biểu mở đầu cho chuỗi TT về thời đại các vua Hùng

* ND: Dạy học cụ thể

Hoạt động của thầy và trò

- Gv gọi hs đọc chú thích*

? Em hiểu thế nào về truyền thuyết?

- Hs dựa vào chú thích*để trả lời- Gv kl và ghi bảng

- Gv đọc mẫu đoạn đầu- gọi hs đọc tiếp đến hết bài

-Là câu chuyện truyền miệng

có liên quan đến lịch sử-Thường có yếu tố kì ảothể hiện thái độ và cách đánhgiá của nhân dân

a/ Đọc và tìm hiểu chú thích.b/ Tác phẩm: 3 phần

1.Từ đầu đến Long Trang

2.Tiếp đến lên đường

3 Còn lại

? Theo em Lạc Long Quân có nguồn gốc từ đâu?

Hãy chỉ ra những chi tiết đáng chú ý của Lạc Long

Quân?

Lạc Long Quân là con thần Long Nữ, sống dưới

nước, có sức mạnh phi thường với nhiều phép lạ

thần luôn giúp dân lành

? Âu Cơ là người ntn?(gv gợi ý cho hs tìm chi tiết)

Âu Cơ con thần Nông, xinh đẹp tuyệt trần, thích hoa

thơm cỏ lạ

? Em có nhận xét gì về nguồn gốc của hai vị thần

đó

? Em có nhận xét gì về việc kết duyên của Lạc

Long Quân và Âu Cơ?

Sự kết duyên của Lạc Long Quân và Âu Cơ là sự

kết hợp những gì đẹp nhất của con người và thiên

nhiên sự kết hợp của hai giống nòi xinh đẹp và tài

giỏi

?Em có nhận xét gì về việc sinh nở của Âu Cơ?

Đẻ một bọc trăm trứng nở 100 người con không cần

bú mớm mà lớn nhanh như thổi

? Sự trưởng thành của những người con đó có ý

nghĩa gì?

Đàn con là sự kết tinh những tinh hoa của bố mẹ,

thừa hưởng nét đẹp của mẹ và sức mạnh của bố

?Em có suy nghĩ gì về h/ả bọc trứng (gv cho hs

thảo luận nhóm)

(Sau khi thảo luận nhóm hs chỉ ra được ý

sau):Người Việt Nam sinh ra từ một cha và nay gọi là

đồng bào

? Tại sao Lạc Long Quân và Âu Cơ lại chia tay

nhau? Trước khi chia tay nhau họ đã dăn nhau

điều gì?

Việc chia tay nhau nhằm cai quản các nơi(các

phương) họ dăn không nên quên giúp đỡ nhau

? Em hiểu gì về nguồn gốc người Việt Nam?

Tất cả đều là Con Rồng Cháu Tiên

? Qua câu chuyện em hiểu thế nào là chi tiết tưởng

tựng, kì ảo Chi tiết đó có ý nghĩa ntn?

- Âu Cơ con thần Nông

⇒Cả hai đều có nguồn gốc

cao quý

2/Cuộc tình duyên kì lạ

-Sự kết hợp những gì tốt đẹp nhất

-Đẻ một bọc trứng nở một trăm người con, tất cả đều hồng hào, khoẻ mạnh

⇒ Bọc trứng là biểu tượng

của đồng bào

3/ Ý nghĩa của truyện.

(gv cho hs thảo luận nhóm)

Tưởng tượng, kì ảo là chi tiết không có thật, được

tác giả dân gian sáng tạo, tô đậm tính chất kì lạ, lớn

lao đẹp đẽ của nhân vật và sự việc

Thần kì hoá tin yêu, tôn vinh tổ tiên dân tộc, làm

tăng sức hấp dẫn của tác phẩm

- Gv gọi hs đọc ghi nhớ sgk

? Em hãy tìm những câu chuyện tương t ự

- Giải thích nguồn gốc Con Rồng Cháu Tiên, dân tộc ViệtNam ở khắp mọi miền đất nước

III/Tổng kết: Ghi nhớ sgk/7

B- BÁNH CHƯNG BÁNH GIÀY

HĐ4: Luyện Tập củng cố (GV cho làm bài tập cuối sách GK )

Nêu ý nghĩa của văn bản

Tiết 2 BÁNH CHƯNG- BÁNH DÀY

(Truyền thuyết-bài đọc thêm) A/ Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này học sinh có được:

*Giáo viên:Giáo án, sách giáo khoa,sách giáo viên, tài liệu

*Học sinh:Đọc bài cũ.soạn bài , nghiên cứu bài mới

C/Tổ chức các hoạt động dạy học:

Hoạt động 1: Ổn định tổ chức:

6C:

Họat động 2: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh:

?Tóm tăt truyện “Con Rồng,cháu Tiên.”Nêu ý nghĩa của truyện

Hoạt động 3: Tổ chức dạy và học bài mới.

*Giơí thiệu bài :Hằng năm mối khi tết đến ND ta có phong tục gói bánh chưng để thờ

cúng tổ tiên trong 3ngày tết…

*Nội dung dạy học cụ thể

Hoạt động của thầy và trò

Gv hướng dẫn hs đọc hiểu văn bản

- Gv đọc mẫu đoạn đầu, gọi 2 hs đọc tiếp đến hết

? The1o em truyện được chia làm mấy đoạn? Nội

dung của các đoạn ntn?

Truyện chia làm 3 đoạn

Đ1: từ đầu đến chứng giám

Đ2: tiếp đến hình tròn

Đ3: còn lại

? Vì sao Vua Hùng lại chọn người nối ngôi?

Vua cha đã già, cần phải có người nối ngôi để chăm

lo đời sống cho dân tình

? Vua cha có hình thức chọn người nối ngôi ntn và

ý định ra sao?

Người nối ngôi phải nối được chí vua cha, không

nhất thiết phải là con trưởng và với hình thức chọn

người nối ngôi đó là giải được câu đố để thử tài-

nhân lễ Tiên Vương ai làm vừa ý ta sẽ được nối ngôi

ta

? Các Lang đã làm gì để giải câu đố của vua?

Các Lang thi nhau làm cỗ thật hậu, thật ngon, người

lên rừng, kẻ xuống bể đi tìm sơn hào hải vị

? Chi tiết thi tài ấy có ý nghĩa ntn đối với truyện

dân gian?

Chi tiết đó tạo sự hấp dẫn và cũng là tình huống độc

đáo để các nhân vật tự bộc lộ phẩm chất đạo đức của

mình

? ai là người đã làm vừa ý Vua cha để nối ngôi và

làm bằng cách nào?

Lang Liêu là người được nối ngôi vì chàng đã được

báo mộng và làm ra hai thứ bánh đẻ cúng Tiên

Vương từ hạt gạo nếp

- Gv giải thích về cách làm hai loại bánh này

? Việc Lang Liêu làm bánh bằng gạo nếp có ý

nghĩa ntn?(gv cho hs thảo luận nhóm)

Ghi bảng

I/ Đọc và tìm hiểu chung.

1/Đọc và tìm hiểu chú thích

*Đọc:

*Chú thích(SGk) 2/Bố cục:3đoạn

⇒ Thử tài giải đố vua hùng

- Tất cả các lang đều tham gia giải đố với nhiều hình thức khác nhau

⇒ Bộc lộ phẩm chất đạo

đức của mình

- Lang Liêu chọn gạo nếp làm hai thứ bánh, vừa ý vua cha nên được nối ngôi

Sau khi thảo luận hs chỉ ra được các ý sau:người

dân ta ngày xưa tưởng tượng ra chuyện này là để đề

cao nghề nông, đồng thời thể hiện thái độ biết quý

trọng hạt gạo, sản phẩm của nhà nông

? Hai thứ bánh của Lang Liêu có ý nghĩa ntn?

Bánh hình vuông là tượng đất, hình tròn là tượng

trời hai thứ bánh đó có ý nghĩa thực tế, lấy từ sản

phẩm của người lao động đồng thời chứng tỏ được

tài đức của Lang Liêu để nối ngôi cha Chàng đã đem

cái quý giá nhất của trời đất, của đồng ruộng do

chính tay mình làm ra mà đem cúng Tiên Vương

dâng lên vua cha thì đúng là người con thông minh,

hiếu thảo, biết trân trọng người đã sinh ra mình

- Gv liên hệ thực tế về nghề nông và đạo biét ơn

người sinh thành

? Truyện còn có ý nghĩa gì nữa?

Truyện còn có ý nghĩa giải thích tục làm bánh

chưng ,bánh dày trong ngày tết

3/ Ý nghĩa của truyện

- Truyện đề cao nghề nông

và thái độ quý trọng hạt gạo

- Giải thích tục làm bánh chưng, bánh dày trong ngày tết

III/Tổng Kết: Ý nghĩa của

phong tục ngày làm bánh chưng bánh giày

A/ Mục tiêu cần đạt:Học xong bài này học sinh có được:

1.Kiến thức:

- Khái niệm về từ

- Đơn vị cấu tạo từ(tiếng)

- Các kiểu cấu tạo từ( từ đơn, từ phức)

2.Kĩ năng:

- Rèn kỹ năng sử dụng từ tiếng việt

3.TĐ : -GD thêm yêu tiếng “Mẹ đẻ”

HĐ 2: - Kiểm tra sự c/bị của HS: KT kiến thức tiểu học

HĐ 3: -Tổ chức dạy và học bài mới.

*Gt: Tầm quan trọng của TV

*ND dạy học cụ thể

Các hoạt động của thầy và tròướng dẫn hs tìm hiểu

nội dung bài học

- Gv gọi hs đọc ví dụ sgk

? Em hãy cho biết trong câu đó có bao nhiêu từ,

bao nhiêu tiếng?

- Hstl-gvkl:

Trong câu có 12 tiếng, 9 từ Mỗi tiếng được phát ra

thành một hơi, khi viết được viết thành một chữ và

có một khoảng cách nhất định Mỗi từ được dùng

bằng một dấu chéo

? Tiếng và từ có gì khác nhau?

- Hstl-gvkl

Tiếng là đơn vị ngôn ngữ dùng để tạo nên từ, từ là

đơn vị ngôn ngữ dùng để đặt câu

? Khi nào tiếng đó trở thành từ? Từ là gì?

- Hstl-gvkl:

Khi tiếng đó có nghĩa dùng để đặt câu Từ đó có

thể do một hoặc hai tiếng kết hợp nhau tạo thành

Giống: Đều là từ phức(có hai hoặc hơn hai tiếng)

Khác:Từ ghép là kiểu ghép hai hoặc hơn hai tiếng

tạo thành nghĩa nên từ

Từ láy: Các tiếng trong từ được lặp lại một bộ

phận của tiếng

- Gv chốt lại ý và cho hs đọc lại phần ghi nhớ sgk

Thực hiện phần luyện tập

- Gv cho hs thực hiện bài tập 1

- Gv cho hs thực hiện bài tập 2 theo nhóm học tập

- Gv cho hs thực hiện bài tập 3

? Từ thút thít miêu tả tiếng gì?

có nghĩa

Từ phức: là từ có hai hoặc hơn hai tiếng ghép lại tạo nênnghĩa(từ ghép, từ láy)

2.Ghi nhớ: sgk/14

III/ Luyện tập : Bài1/ Xác định cấu tạo từ:

- Nguồn gốc, Con cháu: Từ ghép

- Nguồn gốc= Cội nguồn=Tổtiên

- Con cháu, anh chị, ông bà

Bài2/Sắp xếp các tiếng

trong từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc

Bài3/ Điền từ:

- Cách chế biến: rán, nướng

Ngày soạn:

Ngày giảng:

A/ Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này học sinh có được:

1.Kiến thức:

- Củng cố lại các kiến thức về các loại văn bản mà các em đã học

- Hình thành sơ bộ các khái niệm: văn bản, mục đích giao tiếp, phương thức biểu đạt

HĐ 2: Kiểm tra sự chuẩn của học sinh

HĐ 3: Tổ chức dạy và học bài mới

*GT: GV dùng một số dụng cụ trực quan: đơn xin nghỉ học, thiếp mời… *Nội dung dạy học cụ thể

Các hoạt động của thầy và trò

GV nêu câu hỏi a Sgk/15

? Để bộc lộ một tư tưởng hay một nguyện vọng nào

đó cho người khác biết thì em sẽ làm gì?

Chúng ta cần phải nói hoặc viết ra giấy cho người

khác nghe hoặc đọc để họ có thể hiểu được nguyện

vọng đó

? Phương thức nói- viết đó ntn?

- Hstl-gvkl:

Có thể nói (viết) một tiếng( chữ) hoặc một hay nhiều

câu nhưng phải có ý nghĩa để người nghe(đọc) có thể

hiểu được

? Để người nghe(đọc)hiểu được tư tưởng tình cảm

hay nguyện vọng em phải diễn đạt ntn?

- Hstl-gvkl:

Nói hay viết phải có đầu có cuối Nghĩa là phải diễn

đạt đầy đủ, trọn vẹn, đúng nghĩa muốn vậy phải tạo

Câu ca dao được sáng tác và truyền miệng để

khuyên nhủ mọi người về sự vững vàng trong ý chí,

không giao động trước sự tác động của người khác

Sự biểu đạt của câu ca dao khá rõ ràng, đầy đủ về tư

tưởng của nhân dân Nó là một văn bản

? Lời phát biểu của thầy hiệu trưởng trước trường

có phải là một văn bản không? Vì sao?

Đó cũng là một văn bản, vì nó có nội dung diễn đạt

rõ ràng(văn bản nói)

? Em hãy nêu các kiểu văn bản và phương thức

biểu đạt của từng kiểu văn bản

- Hs dựa vào sgk trả lời- gvkl và ghi bảng

- Gv cho hs nhắc lại theo ghi nhớ trong sgk

Thực hiện phần luyện tập

- Gv gọi hs đọc phần luyện tập (bài tập 1)và cho hs

xác định kiểu văn bản và phương thức biểu đạt

-Trong giao tiếp người ta có thể dùng lời nói hoặc chữ viết để trao đổi tư tưởng tình cảm

- Nói hay viết phải đầy đủ, mạch lạc, đúng nghĩa

⇒ Nói hay viết đều được coi là văn bản(văn bản nói vàvăn bản viết)

2./Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt của văn bản.

- Hành chính công vụ

- Gv cho hs thảo luận nhóm.

- Đại diện các nhóm trả lời

A/ Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này học sinh có được:

1.Kiến thức:

-Nắm được ý nghĩa và một số nét nghệ thuật tiêu biểu của văn bản:thể hiện ý thức và sức mạnh bảo vệ đất nước,phản ánh mơ ước của nd ngay từ buổi đàu lịch sử về người anh hùng cứu nước chống giặc ngoại xâm

-Thấy được hình tượng Thánh Gióng là hình tượng NT với nhiều màu sắc thần kì

2.Kĩ năng:

- Kể tóm tắt được văn bản

3.TĐ: -GDHS lòng biết ơn những người anh hùng dân tộc

?Nêu ý nghĩa của truyện “Con Rồng,cháu Tiên’’

HĐ 3:T/chức dạy học bài mới

*Gt:TG là 1 TT gắn với công cuộc giữ nước chống giặc ngoại xâm thời các vua

Hùng dựng nước.Trí tượng tượng của dgđã tạo nên hình tượng người anh hùng TG *ND dạy học cụ thể

Hoạt động của thầy và trò

- Gv hướng dẫn hs đọc hiểu văn bản

- Gv đọc mẫu đoạn đầu, gọi hs đọc tiếp đến hết

- Gv hướng dẫn hs tim hiểu nội dung bài học

- GV hướng dẫn đọc kĩ truyện ,ghi nhớ các chi tiết để

tóm tắt

?Truyện có thể chia làm mấy phần

P1;Sự ra đời của Gióng

P2:Gióng cất tiếng nói đầu tiên

P3:Gióng ra trận đánh giặc

P4:Những dấu tích còn lại

? Em có nhận xét gì về việc mẹ Gióng thụ thai

Gióng? Em hãy chỉ ra chi tiết kì lạ đó?

Mẹ Gióng thụ thai từ một vết chân lạ ngoài đồng về

nhà bà mang thai Gióng 12 tháng

? Việc Gióng được sinh ra ntn? Em có nhận xét gì về

sự ra đời đó của Gióng?

Gióng đã ba tuổi mà vẫn không biết đứng, biết ngồi,

biết cười, biết nói Cứ đặt đâu thì nằm đấy Sự ra đời

Ghi bảng

I/ Đọc- hiểu văn bản 1.Đọc và tìm hiểu chú thích.

*Đọc

*Tóm tắt.

*Chú thích.<SGk>

2.Tác phẩm:4 phần

II.Phân tích.

1/ Sự ra đời của Gióng.

- Mẹ Gióng thụ thai từ bàn chân lạ ngoài đồng, mang thai 12 tháng

đó của Gióng hết sức kì lạ.

? Điều kì lạ nào khác đã xảy ra với Gióng?

Khi nghe sứ giả đi tìm người đánh giặc thì Gióng

bổng cất tiếng nói và từ đó lớn nhanh như thổi, và

tiếng nói đầu tiên đó của Gióng là xin đi đánh giặc

? Để nuôi Gióng bà con đã làm gì? Việc làm của bà

con có ý nghĩa ntn?

Bà con đã góp gạo để nuôi cậu bé Gióng Chi tiết đó

có ý nghĩa nói lên tinh thần đoàn kết của nhân dân ta,

đồng thời mong muốn có một người anh hùng cứu

nước Hình ảnh Gióng tiêu biểu cho sức mạnh của toàn

dân tộc

? Việc Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt khi đi

đánh giặc đã giúp em hiểu gì về người dân xưa?

Các chi tiết đó giúp ta hiểu được những thành tựu

khoa học, kỹ thuật chuẩn bị cho cuộc chiến đấu chống

giặc ngoại xâm

? Việc Gióng dùng gậy tre đánh giặc còn mang ý

nghĩa ntn?

- Gv cho hs thảo luận nhóm

- Đại diện nhóm trả lời- gvkl:

Gióng nhổ tre đánh giặc còn chứng tỏ không những

đánh giặc bằng vũ khí mà bằng cả vũ khí thô sơ nhất

như gậy gộc, cỏ cây thiên nhiên

? Tại sao đánh giặc xong Gióng lại bay lên trời? chi

tiết đó có ý nghĩa ntn?

Gióng ra đời kỳ lạ và ra đi lại rất phi thường Hình ảnh

của Gióng bay lên trời là biểu tượng của sự sống mãi

của người dân Văn Lang

? Theo em truyện có ý nghĩa ntn?

Truyện biểu tượng của ý thức và sức mạnh bảo vệ đất

nước đồng thời thể hiện ước mơ về người anh hùng

cứu nước chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta thời

xưa

Thực hiện tổng kết

- Gv gọi hs đọc lại ghi nhớ sgk

- Gióng đã ba tuổi mà chẳng biết gì cả

⇒ Ra đời kỳ lạ

2/ Hình tượng Gióng

- Khi gặp sứ giả, gióng lớn nhanh

- cất tiếng xin đi đánh giặc

- Bà con góp gạo nuôi Gióng

Sức mạnh của người anh hùng và tinh thần đoàn kết của dân tộc

- Roi sắt, áo giáp sắt, nhợa sắt là thành tựu văn hoá kỹ thuật của nhân dân

⇒ Hình tượng Gióng là

biểu tượng tốt đẹp và phi thường của người dân Văn Lang mơ ước về người anh hùng dân tộc

3/ Ý nghĩa của truyện.

- Sức mạnh bảo vệ đất nước

và tinh thần chống giặc ngoại xâm

III/ Tổng kết:.

*Ý nghĩa:Là hình tượng tiêu biểu cho lòng yêu nướccủa nd ta

- Hiểu thế nào là từ mượn

-Phát hiện được từ mượn trong các văn bản

- Bước đầu biết cách sử dụng từ mượn một cách hợp lý khi nói viết

2.Kĩ năng:

- Rèn KN sử dụng thành thạo từ mượn trong nói và viết

3.TĐ :GD ý thức quý trọng bảo vệ ngôn ngữ của dân tộc

HĐ 3: Tổ chức dạy –học bài mới.

*GT bài:Gv giới thiệu trực tiếp

*Nd dạy học cụ thể

Gv hướng dẫn hs tìm hiểu bài học

Trượng có nghĩa là rất cao, tráng sĩ là cường tráng,

mạnh mẽ và làm việc lớn các từ này có nguồn gốc từ

tiếng Hán(Trung Quốc)

- Gv cho hs đọc phần 3 sgk/24

?Trong các từ đó từ nào có nguồn gốc từ tiếng Hán?

Các từ mượn tiếng hán là: sứ giả, giang sơn, gan

những từ còn lại mượn ở các nước ấn Âu Trong số đó

một số từ đã được viẹt hoá ở mức cao như: ti vi, xà

phòng, mít tinh, ga bơm

? Em có nhận xét gì cách viết các từ ra-đi-ô,

in-tơ-nét.

- Gv cho hs thảo luận nhóm.

Khi viết giữa các tiếng đó có dấu gạch ngang

? Em hiểu thế nào là từ thuần Việt ? thế nào là từ

1.Tìm hiểu VD

+Trượng +Tráng sĩ

- Mượn từ tiếng Hán

- Mượn từ các nước Ấn Âu +Ra-đi-ô

+In-tơ-nét

khác(Hán, ấn Âu)

⇒ Từ thuần Việt là từ do

nhân dân ta sáng tác2.Ghi nhớ sgk/25

II/ Nguyên tắc mượn từ

1.Tìm hiểu VD

- Mượn từ để làm giàu ngôn ngữ

cực để làm giàu ngôn ngữ cho dân tộc Còn những từ

có sẵn của mình có thể dùng được mà không dùng lại

đi mượn ngôn ngữ của nước khác thì đó là sự tiêu cực,

càng làm cho ngôn ngữ bị pha tạp mà thôi

? Vậy em hiểu gì về nguyên tắc mượn từ?

-

gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập trong sgk

- Gv gọi hs lên làm bài tập 1 trong sgk

- Gv sửa lại vàănhcs hs ghi vào vở

Bài tập 2 gv cho hs thảo luận nhóm

-Cần giữ gìn sự trong sáng của tiếng việt

+Nhân: người +Lược: tóm tắt

Bài 3:GV gợi ý HS lên bảng làm

HĐ 4:Luyện tập - củng cố.

Từ TV gồm : - Từ thuần việt

- Từ mượn: + Mượn tiếng Hán

+ Mượn tiếng Anh,Pháp,Nga…

Tiết 7-8 TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN TỰ SỰ

A/ Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này học sinh có được:

1.Kiến thức:

- Nắm được mục đích giao tiếp của văn bản tự sợ

-Có khái niệm sơ bộ về phương thức tự sự trên cơ sở hiểu được mục đích giao tiếp của

tự sự và bước đầu phân tích các sự việc trong văn bản tự sự

2.Kĩ năng:

- Nhận diện và phân biệt được văn bản tự sự với các loại văn bản khác

3.TĐ:Hiểu mục đích giao tiếp của tự sự và bước đầu biết phân tích các sự việc trong

HĐ 3: Tổ chức dạy học bài mới.

* GT bài mới: Nêu tầm quan trọng và đặc điểm của VB tự sự

* NDDH cụ thể

Hoạt động của thầy và trò

Gv hướng dẫn hs tìm hiểu ý nghĩa và đặc điểm của

phương thức tự sự

? Hằng ngày em có bao giờ kể chuyện cho người

khác nghe hoặc nghe người khác nghe không? nếu

có thì kể những chuyện gì?

Kể chuyện văn học, kể chuyện đời thường, truyện cổ

tích

? Theo em kể chuyện để làm gì? Khi nghe kể

chuyện người ta muốn biết điều gì?

Kể chuyện để biết, để nhận thức về người, về sự vật,

sự việc để giải thích, khen chê

người kể thường thông báo, giải thích cho người

Ghi bảng

I/ Ý nghĩa của phương thức

tự sự

1 Tìm hiểu VD

khác biết còn người nghe thì tìm hiểu và biết về

thông tin đó

? Theo em tự sự có ý nghĩa ntn?

Tự sự là giải thích sự việc, tìm hiểu con người, nêu

vấn đề và bày tỏ thái độ khen chê

? Truyện Thánh Gióng là một văn bản tự sự, vậy

theo em văn bản này cho ta biết về điều gì?

Truyện Thánh Gióng cho ta biết về nhân vật thời đại

của người, vật, việc làm của nhân vật, diễn biến, kết

quả, ý nghĩa của sự vật

? Theo em truyện kể về ai, ở thời đại nào, sự việc

của truyện diễn biến ra sao? kết quả thế nào, có ý

nghĩa gì?

- Gv cho hs thảo luận nhóm

? Em hãy liệt kê các sự việc theo thứ tự trước sau

của truyện?

Ra đời kỳ lạ- tiếng nói đầu tiên xin đi đánh giặc-lớn

nhanh-ra trận-thắng giặc- bay về trời- vua phong

? Truyện TG có thể kết thúc ở sv 4, 5 không ? vì sao?

Không Vì tới sv 6 mới nói lên tinh thần TG ra sức

đánh giặc nhưng không ham công danh, sv 7 nói về

lòng biết ơn và ngưỡng mộ của ND Sv 8 nói về các

dấu tích còn lại để khẳng định chuyện này như là có

thật Vì thế có thể nói truyện TG là truyện ca ngợi

công đức của người anh hùng làng Gióng

- Gọi 2 HS đọc ghi nhớ

Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập

- Gv gọi hs đọc truyện ông già và thần chết

? Truyện có những sự việc nào?

Các sự việc có liên quan với nhau ntn?

? Truyện có ý nghĩa ntn?

-Kể một chuỗi các sự việctheo thứ tự nhất định nhằm thể hiện một ý nghĩa nào đó

→ Chuỗi sv có trước, có sau tạo thành một kết thúc

có ý nghĩa

2.Ghi nhớ: SGK/28

II/Luyện tập 1/ Ông già và thần chết

-Đẵn củi mang về- vì xa nên kiệt sức-than thở muốn chết-thần chết xuất hiện- ông sợ hãi - nhờ thần chết mang bó củi về

- Gv gọi hs đọc truyện sa bẫy

? Truyện kể lại ntn?

- Gv cho hs kể lại, nhận xét và ghi bảng

- Gv yêu cầu học sinh đọc nội dung bài 3

?Em hãy nêu vai trò của 2 văn bản trên

- Gv yêu cầu đọc nội dung bài 4

- Gv gọi 2 học sinh đứng tại chỗ tóm tắt văn

bản.Gọi hs nhận xét câu trả lời của bạn Gv kết luận

- HS đọc nội dung bài 5

- Y/cầu hs làm việc theo nhóm

việc này- việc khác- kết thúc ⇒ Ý nghĩa: Con người muốn thoát khỏi cực nhọc nhưng rất coi trọng sự sống của mình

2/ Sa bẫy là văn bản tự sự

- Bé Mây cùng mèo con nướng cá bẫy chuột

- Tin chuột sẽ sa bẫy

- Mơ, xẻo thịt chuột

- Sáng, bé Mây thấy mèo sa bẫy

3/ xác định xem hai văn bản

có nội dung tự sự không ? và

tự sự ở đây có vai trò gì

- Hai VB này đều là VB tự sự:

+ ND của VB 1 trình bày một chuỗi sự việc khai mạc trại điêu khắc QT lần thứ 3 ở Huế

+ ND của VB 2 trình bày sự việc người Âu lạc đánh tan quân Tần xâm lược

- Vai trò: Giúp người đọc biết

DB của sự kiện trại điêu khắc QT lần thứ 3 ở Huế và

sự kiện LS người Âu lạc đánh tan quân Tần xâm lược

4/ Yêu cầu HS đọc bài tập

- GV gợi ý: Kể bằng cách tóm tắt một số chi tiết chính nhằm MĐ gt: Tổ tiên người việt xưa là các vua Hùng Vua Hùng là do cha LLQ và

mẹ Âu cơ sinh ra Do vậy người việt tự xưng là « CRCT »

5/ HS đọc yêu cầu

- GV gợi ý: Nên kể tóm tắt một vài thành tích của Minh

để các bạn trong lớp hiểu Minh là người:

« Chăm học, học giỏi, lại thường giúp đỡ bạn bè »

A/ Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này học sinh có được:

1.Kiến thức:

-Hs nêu được nd ,ý nghĩa của truyện :nhằm gt hiện tượng lũ lụt xảy ra ở châu thổ Bắc

Bộ thủa các vua Hùng dựng nước và khát vọng của người Việt cổ trong việc chế ngự thiên tai , lủ lụt ,bảo vệ cuộc sống của mình

- Hiểu được truyện Sơn Tinh- Thuỷ Tinh là nhằm giải thích hiện tượng lũ lụt xảy ra ở vùng châu thổ đồng bằng Bắc Bộ thời các Vua Hùng dựnh nước và khát vọng của ngườiViệt Cổ trong việc giải thích và chế ngự thiên tai, lũ lụt, bảo vệ cuộc sống của mình

2.Kĩ năng:

-Hs kể tóm tắt được nội dung câu chuyện

3.TĐ: - GD HS có ý thức trồng cây gây rừng để chống xói mòn nhằm hạn chế những thiệt hại do thiên tai lũ lụt gây ra

B.Chuẩn bị.

GV: Sgk, sgv, g/án, phô tô trang /sgk

HS: Học bài cũ, soạn bài mới

C.Tổ chức hoạt động dạy – học.

HĐ 1: Ổn định tổ chức 6

6

HĐ 2: KT sự chuẩn bị của HS:

?Kể tóm tắt VB :Thánh Gióng.

?Nêu ý nghĩa của truyện Thánh Gióng

HĐ 3: Tổ chức dạy học bài mới

*Gt:Truyện bắt nguồn từ thần thoại cổ về núi Tản Viên, nhưng đã được lịch sử hóa thành truyền thuyết Truyên được gắn vào 1 thời đại l/sử, trở thành 1 truyện q/trọng trong chuỗi TT về thời đại các vua Hùng

CD có câu: Núi cao, sông hãy còn dài,

Năm năm báo oán, đời đời đánh ghen

*ND dạy học cụ thể

Hoạt động của thầy và trò

Gv hướng dẫn hs đọc hiểu văn bản

- Gv đọc mẫu đoạn đầu, gọi 2 hs đọc tiếp đến hết bài

- Gv gọi 1 hs đọc phần chú thích sgk

? Theo em truyện Sơn Tinh- Thuỷ Tinh được chia

làm mấy phần? Mỗi phần được thể hiện nội dung

gì?

- Hstl-gvkl:

Truyện được chia làm 3 phần như sau:

P1, Từ đầu đến một đôi: Vua Hùng kén rể

P2, Tiếp đến rút quân: Cuộc giao tranh của hai vị

thần

P3, Còn lại: Giải thích hiện tượng lũ lụt hằng năm

? Theo em nhân vật Sơn Tinh- Thuỷ Tinh được tác

giả giới thiệu ntn? Em hãy tìm những chi tiết đó?

- Hstl-gvkl và ghi bảng

? Qua đó em hiểu gì về tài năng của hai vị thần

này?

- Hstl:

Tài năng của hai vị thần hết sức kỳ lạ và phi thường

? Em hãy nêu nhận xét của mình về cách miêu tả

nhân vật của tác giả dân gian?

- Hstl-gvkl:

Tác giả dân gian ít miêu tả đến chi tiết thừa, tả tài

năng để dẫn dắt người đọc đén nội dung chính của

truyện là cuộc tranh tài của hai vị thần

? Theo em nguyên nhân nào dẫn đến cuộc giao

tranh của hai vị thần?

Vì cả hai cùng một lúc đến cầu hôn con gái Vua

Hùng( Mị Nương)

? Em có suy nghĩ gì về sính lễ vua hùng đặt ra?

Sính lễ thật là kì lạ và khó kiếm, nhất là đối với thuỷ

Ghi bảng

I/ Đọc- Hiểu văn bản.

1 Đọc và tìm hiểu chú thích.

⇒ Tài năng kì lạ.

tinh Vì các vật này nếu có thì chỉ có ở vùng trên cạn

mà thôi

? Em hãy cho biết cuộc tranh tài của hai vị thần

diễn ra ntn?

Sơn Tinh- Thuỷ Tinh đánh nhau ròng rã mấy tháng

trời, cuối cùng sức Thuỷ Tinh đã kiệt mà sức Sơn

Tinh vẫn vững vàng

? Theo em chi tiết" nước sông dâng lên bao nhiêu

đồi núi cao lên bấy nhiêu" phản ánh điều gì?

- Gv cho hs thảo luận nhóm

- Gv gợi ý để hs trả lời được các ý sau:

Chi tiết đó phản ánh ước mơ chiến thắng thiên tai( lũ

lụt) của người dân Việt Cổ thời xưa

? Nhân vật Sơn Tinh- Thuỷ Tinh có ý nghĩa tượng

trưng ntn?

Sơn Tinh tượng trưng cho người dân đắp đe trị thuỷ

trong công cuộc chinh phục thiên nhiên Thuỷ Tinh

tượng trưng cho lũ lụt hàng năm ở lưu vực Sông

Hồng

Gv hướng dẫn hs thực hiện phần tổng kết

- Gv gọi hs đọc ghi nhớ sgk/ 34

Thực hiện phần luyện tập

- Gv gọi hs kể lại câu chuyện

2/ Cuộc giao tranh giữa hai

- Hàng năm thuỷ tinh dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng đều thua

⇒ Ước mơ chiến thắng thiên

tai của người Việt Cổ

3/ Ý nghĩa tượng trưng.

- Sơn Tinh: tinh thần đắp đê của nhân dân

- Thuỷ Tinh: thiên tai lũ lụt

- Ước mơ chiến thắng thiên nhiên

III/ Tổng kết:

-Giải thích nguyên nhân của hiện tượng lũ lụt hằng năm Thể hiện sức mạnh và ước mơ chế ngự bão lụt của người việt Cổ

HĐ 4: Luyện tập - Củng Cố Em hãy chỉ ra các sự việc chính của truyện.?

Truyện có ý nghĩa gì?

- GV hướng dẫn hs kể lại truyện bằng ngôn ngữ của mình

- Tìm một số truyện dân gian liên quan đến thời đại vua Hùng :

Con Rồng, cháu Tiên

Tháng Gióng

A/ Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này học sinh có được:

1.Kiến thức:

- Hiểu được thế nào là nghĩa của từ

- Định hướng cho hs cách giải nghĩa của từ

- Biết phân biết được nội dung và hình thức trong nghĩa của từ

HĐ 2: KT sự chuẩn bị của HS: ?Thế nào là từ thuần Việt

?Nêu cách viết từ mượn

HĐ 3:Tổ chức dạy học bài mới

*GT:Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất, có nghĩa dùng để đặt câu Chính vì vậy

mà khi nói hoặc viết ta đều sử dụng từ Muốn dùng từ một cách chính xác, có hiệu quả

ta phải nắm vững nghĩa của từ

*ND dạy học cụ thể

Hoạt động của thầy và trò

Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học

- Gv gọi hs đọc phần 1

? Em hãy cho biết mỗi chú thích gồm mấy bộ

Ghi bảng I/ Thế nào là nghĩa của từ.

1.Tìm hiểu VD

? Vậy nghĩa của từ đứng ở vị trí nào?

Nghĩa của từ đứng sau dấu hai chấm Theo mô hình

nghĩa của từ thuộc phần nội dung

? Vậy em hiểu thế nào là nghĩa của từ?

Nghĩa của từ là phần nội dung mà từ biểu thị

- Gv cho hs đọc lại phần 1

? Em hãy chỉ ra cách giải nghĩa của các từ đó?

Tập quán: Khái niệm mà từ đưa ra

Lẫm liệt: Đồng nghĩa

Nao núng: Trái nghĩa

- Gv cho hs tìm hiểu một số chú thích ở sgk và cho

các em xác định các cách giải nghĩa của từ đó

- Từ đó gv rút ra kl theo sgk, và cho hs đọc phần ghi

nhớ

Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập

Bài tập 1: Gv cho hs làm bài tập nhanh, thu ba bài

- Nghĩa của từ thường đứng sau dấu hai chấm

(1): Đưa ra từ đồng nghĩa (2): nt

(3): nt (4): Đưa ra k/niệm mà từ biểu thị

(5): Từ đồng nghĩa

(6): nt (7): nt (8): Từ đồng nghĩa – từ trái nghĩa

Bài tập 4: gv hướng dẫn cho hs giải nghĩa của từ.sau

- Rung rinh: chuyển động qua lại nhẹ nhàng liên tiếp

- Hèn nhát: thiếu can đảm

Bài tập 5: giải nghĩa từ

-"Mất"(theo cách giải nghĩa

của nụ): không biết ở đâu

-" Mất"(hiểu theo nghĩa

thông thường)là không còn được sở hữu, không thuộc vềmình

Tiết 11, 12 SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT TRONG VĂN TỰ SỰ

A/ Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này học sinh có được:

1.Kiến thức:

- Hiểu hai yếu tố then chốt của tự sự: sự việc và nhân vật

- HS phát hiện được sự việc có quan hệ với nhau và với nhân vật, với chủ đề tác phẩm

- Ý nghĩa của sự việc tự sự và nhân vật trong văn tự sự" sự việc có quan hệ với nhau và với nhân vật, với chủ đề tác phẩm, sự việc luôn gắn với thời gian, địa điểm, diễn biến,

nhân vật, nguyên nhân, kết quả" Nhân vật vừa là người vừa là sự việc, hành động, vừa

là người được nói tới

HĐ 3: Tổ chức dạy học bài mới

* GT:Tầm quan trọng của nhân vật trong văn tự sự

* ND dạy học cụ thể

Hoạt động của thầy và trò

Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung của bài học

? Theo em truyện Sơn Tinh - Thuỷ Tinh có những

sự việc nào? Em hãy kể lại chuỗi sự việc đó theo

trật tự?

- Gv cho hs thảo luận nhóm

Đại diện các nhóm trình bày- gvkl

Các chuỗi sự việc đó là:

1 Vua Hùng kén rể

2 Sơn Tinh- Thuỷ Tinh đến cầu hôn

3.Vua Hùng ra điều kiện kén rể

4 Sơn Tinh lấy được Mị Nương

5 Thuỷ Tinh tức giận, dâng nước đánh Sơn Tinh

6 Cuộc giao chiến hàng tháng trời, Thuỷ Tinh thua

đành rút quân về

7 Hằng năm Thuỷ Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh

nhưng đều thua

? Trong các sự việc đó thì sự việc nào là khởi đầu,

sự việc nào là phát triển, cao trào và sự việc nào là

kết thúc?

- Hs có nhiều ý kiến trả lời, gv kl chung lại:

Sự việc bắt đầu(1), phát triển (2,3), cao trào(4,5,6),

Ghi bảng

I Đặc điểm của sự việc và

nhân vật trong văn tự sự.

1 Sự việc trong văn tự sự

a Sự việc trong truyện TT

và kết thúc là sự việc(7)

? Có thể bớt đi sự việc nào không? Vì sao?

Không thể bớt sự việc nào vì nếu bớt đi một trong

những sự việc trên thì sẽ không có tính liên tục và sự

việc sau đó không được giải thích rõ ràng

? Theo em các sự việc liên kết với nhau theo quan

hệ nào? Có thể thay đổi trật tự trước sau được hay

không?

Các sự việc được sắp xếp theo một trật tự có ý nghĩa,

sự việc trước giải thích cho sự việc sau và cả chuỗi

sự việc khẳng định cho sự chiến thắng của sưn tinh

? Nếu kể chuyện mà chỉ có trần trụi 7 sự việc trên

thì câu chuyện có hấp dẫn không? Vì sao?

Nếu chỉ kể như vậy câu chuyện sẽ khô khan, không

lôi cuốn được người nghe vì thiếu hấp dẫn truyện

hay cần có sự việc cụ thể, chi tiết và phải nêu rõ

được các yếu tố sau:

Nhân vật, sự việc xảy ra, thời điểm, diễn biến,

nguyên nhân, kết quả

- Gv hướng dẫn hs tìm hiểu về nhân vật trong văn tự

sự

? Nhân vật chính trong truyện Sơn Tinh Thuỷ

Tinh là ai? Có nhân vật phụ không? Nhân vật phụ

có cần xuất hiện không? Vì sao?

Nhân vật chính là Sơn Tinh Thuỷ Tinh Nhân vật phụ

là Vua Hùng và Mị Nương, những nhân vật này là cơ

sở nẩy sinh cốt truyện nên cũng rất cần thiết và

không thể bỏ qua được

? Nhân vật trong văn tự sự có vai trò ntn?

Nhân vật là người thực hiện sự việc và là người được

nói tới

? Nhân vật được nói tới là nhân vật nào?

Nhân vật được nói tới là nhân vật được gọi tên, đặt

tên, giới thiệu lai lịch, tính tình, tài năng,kể các việc

làm, hành động, ý nghĩa, lời nói, được tả chân dung,

- Trình bày đầy đủ các sự việc

- Sự việc được sắp xếp theo một trật tự có ý nghĩa

b.Cách kể sự việc trong văn

tự sự

- Sự việc phải chi tiết, cụ thể

và phải nêu rõ:

+ Nhân vật(người làm) + Thời gian xảy ra khi nào + Địa điểm xảy ra

+ Diễn biến như thế nào + Do đâu mà sự việc lại xảyra

+ Kết quả ra sao

2 Nhân vật trong văn tự sự.

a.Nhân vật

- Nhân vật có vai trò thực hiện sự việc và được nói tới b.Cách kể nhân vật

- Nhân vật thường được:

trang phục,và dáng điệu.

? Vậy em hiểu nhân vật trong văn tự sự là ntn?

- Hs dựa vào ghi nhớ sgk để trả lời

Bài tập 1: Gv yêu cầu hs chỉ ra các sự việc mà các

nhân vật trong truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh đã làm

Bài tập 2: Gv yêu cầu hs kể chuyện và uốn nắn cách

kể của các em

+ Gọi tên, đặt tên

+ Giới thiệu lai lịch, tính tình, tài năng

+ Kể việc làm, hành động, ýnghĩa, lời nói

+Tả chân dung, trang phục, dáng điệu

3 Ghi nhớ: sgk/38

II/ Luyện tập

Bài tập 1:Các sự việc mà các nhân vật trong truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh đã làm:

- Hùng Vương: kén rể cho con gái

- Mị Nương: đi lấy chồng

- Sơn Tinh: bốc từng quả đồi,dời từng ngọn núi ngăn dòng nước lũ, cưới Mị Nương làm vợ

- Thuỷ Tinh: hô mưa, gọi gió,

dâng nước đánh Sơn Tinh.

Bài tập 2: Hs kể chuyện

Đề bài yêu cầu tưởng tượng

để kể một câu chuyện theo nhan đề: Một lần không vânglời

- Học sinh phải tạo được tình huống, hình thành chuỗi sự việc từ khởi đầu đến kết thúc,xây dựng nhân vật gắn với sựviệc ấy Câu chuyện phải phùhợp với thực tế cuộc sống, cótính giáo dục

HĐ 4: Luyện tập - củng cố:

- HS đọc lại ghi nhớ /SGK

- Nêu mối quan hệ giữa nhân vật và sự việc trong văn tự sự

HĐ 5: HDVN:

- Nắm vững đặc điểm của bài

- Tóm tắt các truyện dân gian đã học

- Hoàn thành nốt BT /Sgk

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Tuần 4

(Truyền thuyết- Hướng dẫn đọc thêm)

A/ Mục tiêu cần đạt : Học xong bài này học sinh có được:

1.Kiến thức:

- Hiểu được nội dung ý nghĩa của truyện, vẻ đẹp của một số hình ảnh trong truyện sự tích Hồ Gươm

2.Kĩ năng:

- Kể tóm tắt được truyện một cách lô gíc

3.TĐ: GDHS biết tôn kính cha ông mình và di tích lịch sử của nước nhà

HĐ 3: Tổ chức dạy học bài mới

*GT: K/N Lam Sơn chống quân Minh là cuộc k/n lớn đầu TK15, kéo dài trong

10 năm do Lê Lợi làm thủ lĩnh

*ND dạy học cụ thể

Hoạt động của thầy và trò

Gv hướng dẫn hs đọc hiểu văn bản

- Gv đọc mẫu đoạn đầu, gọi hs đọc tiếp đến hết bài

- Gv gọi hs đọc phần chú thích trong sgk

Ghi bảng I/ Đoc- Hiểu văn bản

1.Đọc, tóm tắt, chú thích.

*Đọc

*Chú thích

GV hướng dẫn hs tóm tắt các ý chính của văn bản.

? Theo em văn bản được chia làm mấy phần? nôi

dung của các phần ntn?

Văn bản được chia lam 2 phần

P1, Từ đầu đến đất nước: Long Quân cho nghĩa quân

mượn gươm thần để đánh giặc

P2, Còn lại: Long Quân đòi lại gươm sau khi nghĩa

quân đã dẹp yên giặc

? Theo em Long Quân cho nghĩa quân mượn

gươm thần trong hoàn cảnh nào?

Giặc Minh xâm lược nước ta, chúng làm nhiều điều

bạo nhược, nhân dân căm giận đến tân xương tuỷ Ở

Lam Sơn(Thanh Hoá) nghĩa quân nổi dậy chống lại

chúng, nhưng thế lực yếu nên nhiều lần bị thua Long

quân thấy vậy quyết định cho nghĩa quân mượn

gươm thần để giết giặc

? Em hãy chỉ ra những chi tiết kì lạ khi Long Quân

cho nghĩa quân mượn gươm thần?

Lê Thận(một ngư dân) bắt được lưỡi gươm ở dưới

nước, sau đó gia nhập nghĩa quân Lê Lợi khi bị giặc

đánh lại thấy chuôi gươm nạm ngọc trên ngọn đa ở

trên rừng lấy chuôi tra vào gươm thì vừa như in

? Em có suy nghĩ gì về cách Long Quân cho nghĩa

quân mượn gươm thần?

- Gv cho hs thảo luận nhóm

Việc được gươm ở dưới nước, trên cạn có ý nghĩa

việc đánh giặc cứu nước diễn ra ở khắp mọi nơi, từ

miền sông nước đến vùng rừng núi Các bộ phận của

thanh gươm rời nhau nhưng khi lắp vào thì vừa như

in điều đó có ý nghĩa là nguyện vọng nhất trí đồng

lòng của cả dân tộc

? Gươm thần có sức mạnh ntn đối với nghĩa quân?

Nhờ gươm thần nghĩa quân đã đánh đuổi được giặc

ngoại xâm Lê Lợi đã lên ngôi và dời đô về Thăng

Long

? Việc dời đô và trả gươm cho Long Quân ntn?

Nhà vua dạo chơi hồ tả vọng, Long Quân sai rùa

vàng lên đòi gươm khi thuyền ra giữa hồ Rồng Vàng

- Giặc minh xâm lược nước

ta, nhân dân chống lại không nổi

- Long Quân cho nghĩa quânmượn gươm thần

- Lê Thận nhận gươm ở dưới nước

- Lê Lợi nhận chuôi gươm ở trên rừng

- Tra lưỡi vào chuôi vừa như

in

⇒ Nhất trí đồng lòng đánh

giặc ngoại xâm của dân tộc ta

nhô đầu lên, gươm thần động đậy Rùa tiến đến bên

thuyền Vua , Vua trao lại gươm, Rùa đớp lấy và lặn

Truyện ca ngợi tính chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa

Lam Sơn Lê Lợi là vị chủ tướng của nghĩa quân

Đức Long Quân là biểu tương cho tổ tiên, hồn thiêng

của dân tộc

Truyền thuyết đã suy tôn Lê Lợi, gây thanh thế cho

cuộc khởi nghĩa và củng cố uy thế cho nhà Lê sau

cuộc khởi nghĩa

Truyện còn giải thích nguồn gốc tên hồ

? Việc giải thích tên hồ có ý nghĩa ntn?

Tên hồ đánh dấu và khẳng định chiến thắng hoàn

toàn của nghĩa quân Lam Sơn đối với giặc minh

đồng thời phản ánh tình cảm yêu hoà bình đã thành

truyền thống của dân tộc

Tên hồ đã có ý nghĩa cảnh giác răn đe đối với giặc

ngoại xâm

- Gv gọi hs đọc ghi nhớ sgk/43

2/ Long Quân đòi gươm.

- Nghĩa quân đuổi được giặc ngoại xâm

- Lê Lợi lên ngôi

- Rùa nhận gươm và lặn xuống nước

⇒ Trả gươm tại Hồ Hoàn

Kiếm

III.Tổng kết.

- Ca ngợi tính chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

- Đề cao suy tôn Lê Lợi và triều đại nhà Lê

- Giải thích nguồn gốc tên hồ

Ngày soạn:

Ngày giảng:

A/ Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này học sinh có được:

1.Kiến thức:

- Nắm được chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự mối quan hệ giữa sự việc và chủ đề

- Biết lập dàn bài của bài văn tự sự

2.Kĩ năng:

- Tập viết phần mở bài cho bài văn tự sự

3.TĐ: - Có ý thức học bài và làm bài

B/ Chuẩn bị:

GV: Sgk, sgv, g/an, một số đoạn văn mẫu

HS: Học bài cũ, n/cứ bài mới

C/Tổ chức các hoạt dộng dạy học.

HĐ 1: Ổn định tổ chức

?Thế nào gọi là nhân vật trong văn tự sự?Có những kiểu nhân vật nào trong văn tự sự? (đáp án tiết 11, 12)

HĐ 3: Tổ chức dạy học bài mới

*GT:Văn bản tự sự nào cũng nhằm thể hiện 1 vấn đề, 1 ý nghĩa Đó chính là chủ đề

*ND dạy học cụ thể

- Tiến trình dạy- học bài mới

Hoạt động của thầy và trò.

Ghi bảng

I.Tìm hiểu chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự

1 Tìm hiểu VD.

Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học.

- Gv gọi hs đọc văn bản sgk

? Việc Tuệ Tĩnh chữa bệnh cho em bé bị gãy chân

là con nhà nghèo đã nói lên phẩm chất gì của

người thầy thuốc?

Đó là thái độ hết lòng cứu chữa người bệnh của thầy

Tuệ Tĩnh Một người có phẩm chất đạo đức cao cả

? Việc hết lòng cứu chữa cho người bệnh đã được

thể hiện ở phần thân bài ntn?

Tuệ Tĩnh đã làm hai việc:

Từ chối chữa cho người nhà giàu vì bệnh ông ta nhẹ

hơn

Chữa cho con trai người nông dân trước vì bệnh

nguy hiểm hơn

Chứng tỏ là bệnh ai nguy hiểm hơn thì lo chữa

trước, không màng trả ơn

? Theo em văn bản muốn thể hiện vấn đề gì?

- Gv cho hs thảo luận nhóm

đại diện nhóm trả lời- gv kl:

Hết lòng thương yêu cứu giúp người bệnh

Giúp đỡ nhau lúc hoạn nạn

- Gv cho hs đọc các đề bài trong sgk

? Em có nhận xét gì về tên đề bài văn?

Cả ba đề bài đều thích hợp Hai đề bài sau đã đưa ra

chủ đề khá sát"tấm lòng" nhấn mạnh đến khía cạnh

tình cảm của Tuệ Tĩnh Còn "y đức"là đạo đức nghề

nghiệp Nhan đề ( 1)nêu tình huống buộc phải lựa

chọn qua đó thể hiện phẩm chất cao đẹp của danh y

Tuệ Tĩnh

? Em hiểu thế nào là chủ đề trong văn tự sự?

? Dựa vào bài văn sgk em hãy cho biết các phần

mở bài, thân bài và kết bài thực hiện yêu cầu gì

của bài văn tự sự?

- Gv cho hs đọc lại ghi nhớ sgk để chốt lại ý bài học

Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập trong sgk

- Gv gọi hs đọc văn bản sgk

a Chủ đề trong văn tự sự

- Hết lòng thương yêu cứu giúp người bệnh

- Giúp đỡ nhau lúc hoạn nạn

? Chủ đề của truyện là gì? Em hãy chỉ ra các phần

của văn bản?

- Gv gợi ý để hs thực hiện bài tập 2

Mở bài truyện Sơn Tinh Thủy Tinh: Nêu tình huống

Kết bài truyện Sơn Tinh Thủy Tinh: Nêu sự việc tiếp

diễn

Mở bài truỵện Sự tích Hồ Gươm: Nêu tình huống

nhưng dẫn giải dài

Kết bài truyện Sự tích Hồ Gươm: Nêu sự việc kết

- Dàn ý:

+ Mở bài: Câu 1

+ Kết bài: Câu cuối

+Thân bài: Các câu còn lại

Bài tập 2: Đánh giá cách mở

bài và kết bài

HĐ 4: Luyện tập-củng cố

- Nêu chủ đề của truyện :Sơn Tinh – Thủy Tinh

- Nêu dàn ý đại cương của bài văn tự sự

Tiết 15,16 TÌM HIỂU ĐỀ VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN TỰ SỰ

A/ Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này học sinh có được:

1.Kiến thức:

- Tìm hiểu và nhận dạng đề bài văn tự sự

- Hiểu đề và biết cách làm bài văn tự sự

- Biết lập dàn ý theo bố cục 3 phần

2.Kĩ năng:

- Kĩ năng tìm hiểu đề, lập ý, lập dàn ý cho bài văn tự sự

- Viết được phần mở bài cho bài văn tự sự

3.TĐ: - Có ý thức học và làm bài

B/ Chuản bị:

GV: Sgk, sgv, g/an, bảng phụ

HS: Học bài cũ, n/cứu bài mới

C/Tổ chưc các hoạt động dạy học.

HĐ 1: Ổn định tổ chức lớp

?Em hiểu thế nào là chủ đề trong văn tự sự? Dàn bài trong bài văn tự

sự gồm mấy phần? Nội dung của các phần ntn? (Đáp án tiết 14)

HĐ 3: Tổ chức dạy học bài mới

*GT: Để làm tốt 1 bài văn tự sự chúng ta cần phải biết cách lập dàn ý , láp dàn ýsau khi hiểu kĩ đề bài

*ND dạy học cụ thể

Tiến trình dạy- học bài mới

Hoạt động của thầy và trò

Gv hướng dẫn hs tìm hiểu đề tìm ý

- Gv gọi hs đọc các đề trong sgk gv ghi vắn tắt lên

bảng phụ cho hs theo dõi

? Em hiểu tự sự có nghĩa là gì? Vậy đề a, b từ nào

giúp ta hiểu điều đó?

Tự sự có nghĩa là kể chuyện Vậy ở đề a,b từ"kể một

câu chuyện", "kể chuyện" giúp ta hiểu được đề văn

của văn tự sự

? Vậy các đề còn lại không có từ "kể chuyện" thì

có phải là đề văn tự sự không? Vì sao?

Mặc dù các đề đó không có từ"kể chuyện"song nó

cũng là đề bài văn tự sự bởi vì đề đó chỉ ra đề tài của

câu chuyện tức là chỉ nêu ra một nội dung trực tiếp

của câu chuyện Cách ra đề kiểu này sẽ cho phép Hs

có thể tự sự được tự do hơn

?Em hãy chỉ ra từ trọng tâm của mỗi đề trên

- Gv cho hs thảo luận nhóm- yêu cầu hs chỉ ra được

những từ trọng tâm của mỗi đề

- Gvkl và giảng thêm:

Đề 1 có hai điểm cần chú ý:"chuyện em thích"và

"bằng lời văn của em" Chuyện em thích có nghĩa là

Ghi bảng

I Đề, tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự.

1 Tìm hiểu đề:

- Tự sự là kể chuyện, tường thuật, tường trình, thuật lại

- Nêu nội dung trực tiếp của câu chuyện

các em dược tự do lựa chọn, không bắt buộc Còn

bằng lời văn của em nghĩa là các em không sao chép

một văn bản có sẵn mà phải tự nghĩ ra

Đề 2 thì chú ý đến "người bạn tốt"kể một sự việc để

cho thấy cái tốt của một người bạn

Đề 5 chú ý đến"quê em"nơi thân thiết nhất đã sinh ra

em, và"đổi mới" là những sự thay đổi khác trước, tốt

hơn trước

? Theo em, trong các đề đó đề nào nghiêng về kể

việc, kể người và tường thuật.

Đề1: Kể người hoặc sự việc

Đề 2: Kể về người

Đề 3,5,6: Tường thuật sự việc

Đề 4: Kể về việc

? Em có nhận xét gì về đề văn tự sự?

Đề văn tự sự thật đa dạng, có đề nghiêng về kể

người, có đề nghiêng về kể vật, kể việc

? Để hiểu được đề văn tự sự em phải làm gì?

Từ nội dung trên gv cho hs tự phân tích đề 3,4

- Hs dựa vào tiết trước và chỉ ra được nội dung cần

diễn đạt - - Gv nhắc nhở thêm sau đó kết luận và ghi

bảng

? Làm thế nào để em có thể lập được ý cho đề bài

trên?

Xác định câu chuyện định kể, nhân vật trong truyện,

sự việc diễn ra Nhất là cần chỉ ra được chủ đề của

truyện

? Một bài văn tự sự gồm có mấy phần? nôi dung

của các phần ntn?

? Vậy em hiểu cách làm bài văn tự sự là ntn?

- Hstl- Gv chốt lại theo ghi nhớ sgk

GV cho hs đọc lại theo ghi nhớ sgk

gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập theo sgk

- GV gọi hs lên bảng trình bày- gv kl và ghi bảng

- Kể người hoặc việc

- Thuật lại sự việc

- Đề tự sự đa dạng

⇒ Cần tìm hiểu kỹ lời văn của đề

2 Cách làm bài văn tự sự:

Đề bài: Kể một câu chuyện

em thích bằng lời văn của em

- Nhân vật trong câu chuyện

- Diễn biến của chuyện

c/ Dàn ý:

-Sắp xếp các ý.- Trình tự trước sau

3 Ghi nhớ: SGK/48

II Luyện tập:

- HS trình bày dàn ý đã

chuẩn bị trước ở nhà.

- HS nghe và nhận xét

- Từ dàn ý HS trình bày, bổ sung GV hình thành 1 dàn ý

cụ thể trên bảng

*Lập dàn ý cho đề bài trên.MB:Giới thiệu nhân vật Hùng Vương

TB: Kể diễn biến của sự việctheo trình tự trước sau

- ST, TT đến cầu hôn cùng một lúc

-ST và TT thể hiện tài năng

- Hùng Vương ra điều kiện chọn rể

- ST đến trước lấy được vợ

- TT đến sau không lấy được

vợ, tức giận đem quân đuổi đánh ST

- Cuộc giao tranh quyết liệt giữa hai vị thần

KB: Nêu ý nghĩa của truyện Năm nào TT cũng đem quân đánh ST nhưng đều thua

- Nắm chắc phương pháp làm bài văn tự sự

-chuẩn bị giấy bút giờ sau viết bài viết số1

Ngày soạn:

- Kiểm tra sự nhận thức của hs về thể văn tự sự

- Hs hiểu đề và thực hiện được bài văn tự sự

2.Kĩ năng:

- Bài viết phải được trình bày rõ ràng, mạch lạc, đảm bảo các phần của bài văn tự sự

- Có ý thức tự giác khi làm bài

GV ghi đề lên bảng: Kể lại một truyền thuyết hoặc truyện cổ tích mà em đã học

Đề 1: Bằng lời của vua Hùng thứ nhất, kể lại tuyện “Con Rồng cháu Tiên’’

Đề 2: Kể lại một truyền thuyết hoặc cổ tích bằng lời văn của mình

II- Yêu cầu

- Thể loại: Tự sự

- Nội dung: Tuyền thuyết, cổ tích bằng lời văn của mình

- Hình thức: đủ 3 phần

III- Đáp án - thang điểm

- Em định chọn câu chuyện nào để kể

- Nhân vật chính của câu truyện là ai

- Xác định chủ đề của truyện, những sự việc nào làm rõ chủ đề

- Sự việc nào có thể nhấn mạnh, sự việc nào có thể bỏ qua

- Nêu được rõ bố cục của văn tự sự

- Lời văn rõ ràng, súc tích

- Chữ viết đẹp không sai lỗi chính tả

+ Thực hiên đầy đủ các yêu cầu trên dđ lưu loát, chữ sạch: 10đ

+ Thực hiên đầy đủ các yêu cầu trên nhưng một số chỗ diễn đạt chưa tốt, câu văn dài: 7đ

+ Thực hiên đầy đủ các yêu cầu trên, song bài còn mắc nhiều lỗi diễn đạt: 5đ

+ Chưa biết trình bày bố cục theo thứ tự, chữ xấu: 3đ

HĐ 4: Củng cố

- Nhắc lại phương pháp làm bài văn tự sự

- Nhận xét giờ làm bài

HĐ 5: HDVN

- Ôn lại PP làm bài

- Chuẩn bị trước bài: Luyện nói kể chuyện

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Tiết 19: TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ

A/ Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này học sinh có được:

1.Kiến thức:

- Thế nào là từ nhiều nghĩa

- Hiện tượng chuyển nghĩa của từ là ntn?

- Nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ có gì khác nhâu

2.Kĩ năng:

- GDHS ý thức vận dụng nghĩa của từ trong văn cảnh

3 TĐ: - HS có ý thức tìm những từ được hiểu theo nghĩa gốc và nghĩa chuyển trong một đoạn văn

B/ Chuẩn bị

- Giáo án, Sgk, sgv, tài liệu, bảng phụ

- Học bài cũ, xem bài: Từ nhiều nghĩa – TV5

HĐ 3: Tổ chức dạy học bài mới

* GT: Từ TV có thể có 1 nghĩa, có thể có nhiều nghĩa

* ND dạy học cụ thể

Hoạt động của thầy và trò

Gv hướng dẫn hs tìm hiểu bài học

- Gv cho hs đọc đoạn thơ của Vũ Quần Phương

? Em hiểu gì về nghĩa của từ" chân".

- Hstl-Gvkl:

Chân là bộ phận cơ thể của con người, con vật dùng

để đi , đứng

Chân còn là bộ phận dưới cùng của một số đồ vật,

tiếp giáp và bám chặt vào với mặt nền

? Em hãy tìm một số từ ngữ khác có nhiều nghĩa

như từ chân ở trên?

- Hstl-Gv có thể đưa ra một số từ và giải thích thêm

Từ có thể có một hay nhiều nghĩa

- Gvkl và chuyển sang tìm hiểu hiện tượng chuyển

nghĩa của từ

? Qua nghĩa những từ chân ở trên em hiểu nghĩa

nào xuất hiện đầu tiên?

đứng nghĩa đó người ta gọi là nghĩa gốc Còn chân

là bộ phận dưới cùng của một số đồ vật tiếp giáp và

bám chặt vào với mặt nền là nghĩa được hình thành

từ nghĩa gốc, người ta gọi đó là nghĩa chuyển

- Gv giảng thêm:

Hiện tượng có nhiều nghĩa trong một từ người ta gọi

là hiện tượng chuyển nghĩa của từ

? Trong một câu cụ thể thì một từ thường được

dùng với mấy nghĩa?

Trong một câu cụ thể thì một từ chỉ được hiểu theo

một nghĩa cụ thể mà thôi

? Trong bài "những cái chân" từ" chân" được

hiểu theo mấy nghĩa?

- Hstl-Gvkl và giảng thêm cho hs hiểu rõ hơn.

Từ"chân" được dùng với nghĩa chuyển nhưng vẫn

được hiểu theo nghĩa gốc nên mới có những liên

tưởng thú vị" kiềng có ba chân"mà chẳng bao giờ đi

cả, còn"võng trường sơn không có chân"mà lại đi

khắp nước Vậy trong một số trường hợp từ có thể

được hiểu đồng thời cả hai nghĩa

- Gvkl lại và cho hs đọc ghi nhớ trong sgk

Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập trong sgk

Bài Tập 1: Gv cho hs tìm từ nhiều nghĩa là bộ phận

cơ thể con người

- Hs tìm và gv ghi bảng

Bài Tập 2 hs tìm từ chỉ cây cối được chuyển nghĩa

để tạo từ chỉ bộ phận cơ thể con người

- Hs tìm gv nhận xét và ghi bảng

Bài Tập 3: Tìm từ chỉ sự chuyển nghĩa thành hoạt

động

- Gv cho hs thảo luận nhóm

- Gv nhận xét bài thảo luận của hs

1 Tìm hiểu VD

- Nghĩa xuất hiện ban đầu là nghĩa gốc

- Nghĩa được hình thành trên

cơ sở nghĩa gốc là nghĩa chuyển

⇒ Hiện tượng chuyển nghĩa

của từ

- Trong một câu từ được hiểutheo một nghĩa

- Có những trường hợp( câu văn, câu thơ)từ được đồng thời hiểu cả hai nghĩa

2.Ghi nhớ: sgk/56

III/ Luyện tập : Bài Tập1 :Tìm từ có nhiều

nghĩa là bộ phận cơ thể con người

-Đầu: đau đầu, đầu sông,

đầu nhà, đầu hè

- Tay: cánh tay, tay ghế, tay

anh chị, tay bầu bí

Mũi: mũi tẹt, mĩu kim, mũi