Mục tiêu * Mức độ cần đạt - HS hiểu giá trị tư tưởng, nghệ thuật đặc sắc của những câu hát châm biếm - HS biết cách đọc diễn cảm và phân tích ca dao châm biếm - HS có thái độ phê phán c
Trang 1Ngày soạn: 6/9/2015
Ngày dạy: 7A: 9/9; 7B: 10/9/2015
Bài 4 - Tiết 14 Văn bản NHỮNG CÂU HÁT CHÂM BIẾM
I Mục tiêu
* Mức độ cần đạt
- HS hiểu giá trị tư tưởng, nghệ thuật đặc sắc của những câu hát châm biếm
- HS biết cách đọc diễn cảm và phân tích ca dao châm biếm
- HS có thái độ phê phán chế độ xã hội cũ, thêm yêu quý chế độ XHCN tươi đẹp
* Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
1 Kiến thức
- HS hiểu cách ứng xử của tác giả dân gian trước những thói hư, tật xấu, những hủ tục lạc hậu HS bước đầu hiểu được một số biện pháp nghệ thuật tiêu biểu thường
thấy trong những bài ca dao về chủ đề châm biếm
2 Kĩ năng
- HS có kĩ năng đọc- hiểu, nhận biết thơ ca dân gian
II Chuẩn bị
- GV: sưu tầm một số bài ca dao có cùng chủ đề SGK, giáo án., bảng phụ
- HS: soạn bài, sưu tầm các bài ca dao thuộc chủ đề châm biếm
Bài châm biếm hạng người nào trong xã hội
Những hạng người này được khắc họa như thế nào?
Sưu tầm thêm một số bài có nội dung tương tự
III Phương pháp/ kĩ thuật dạy học:
- Phương pháp: Đọc diễn cảm, phân tích, bình, nêu vấn đề
- Kĩ thuật dạy học:
IV Tổ chức giờ học
1 Ổn định tổ chức: 1p
2 Kiểm tra bài cũ: 4p
- Hỏi: Đọc thuộc lòng bài ca dao số 1 thuộc chủ đề " Những câu hát than thân" và nêu nội dung của bài ca dao đó?
- Trả lời:
Bài ca dao khắc hoạ những hoàn cảnh khó khăn, ngang trái và sự gieo neo, cay đắng
mà cò con gặp phải Hình ảnh con cò là biểu tượng chân thực và xúc động về người nông dân trong xã hội cũ Tố cáo, phản kháng xã hội phong kiến
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học.
Hoạt động của thầy và trò Tg Nội dung chính
Hoạt động 1: Khởi động:
Hỏi: Em hãy đọc một bài ca dao mà
em biết có nội dung châm biếm các
hiện tượng thói hư tật xấu trong xã hội
cũ?
HS đọc bài ca dao, GV dẫn dắt vào bài
Trong kho tàng văn học dân gian
cùng với truyện cười, vè sinh hoạt,
1p
Trang 2những câu hát châm biếm đó thể hiện
khá tập trung những đặc sắc của nghệ
thuật trào lộng dân gian Việt Nam
nhằm phơi bày các hiện tượng ngược
đời, phê phán những thói hư tật xấu,
những hạng người và hiện tượng đáng
cười trong cuộc sống
Hoạt động 2: Đọc và thảo luận chú
thích
Mục tiêu:
- HS có kĩ năng đọc diễn cảm, tìm hiểu
về các từ khó
- GV hướng dẫn đọc: giọng châm biếm
đả kích, chú ý nhấn giọng những từ
ngữ châm biếm
- HS đọc, nhận xét
- GV nhận xét, sửa chữa
Hỏi: Cậu cai chỉ ai? Châm biếm có
nghĩa là gì?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
- HS đọc các chú thích còn lại trong
SGK
Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản
Mục tiêu:
- HS cảm nhận được những thói hư tật
xấu trong XH được ca dao phản ánh
khá chân thực
- GV treo bảng phụ ghi sẵn bài ca dao.
- HS đọc bài 1 Bài ca dao giới thiệu
nhân vật nào?
- Chú tôi
Hỏi: Nhân vật chú tôi được giới thiệu
qua chi tiết nào?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
+ Hay tửu hay tăm: có nghĩa là nghiện
rượu, nát rượu
+ hay nước chè đặc: nghiện chè.
+ hay nằm ngủ trưa: ngủ quá nhiều
không muốn dậy
+ Ước: ngày mưa, đêm thừa trống canh
Hỏi: Từ nào được lặp lại nhiều lần?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
+ từ hay: rất mỉa mai.
+ Hay là giỏi, nhưng "giỏi" rượu chè
8p
19p
I Đọc và thảo luận chú thích
II Tìm hiểu văn bản
1 Bài số 1
Trang 3và ngủ thì không ai khen.
* Hỏi: Nhận xét gì về người chú được
giới thiệu trong bài?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
+ Là người lười nhác, có tính xấu
Hỏi: Người chú như vậy lại được giới
thiệu cho “cô yếm đào” cô gái xinh
đẹp Em có nhận xét gì về nghệ thuật
này?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
+ Đó là cách nói ngược
Hỏi: Bài ca dao này châm biếm hạng
người nào trong XH?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
Hỏi: Có ý kiến cho rằng hạng người đó
chỉ có trong xã hội xưa ý kiến của em
như thế nào?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
- HS trả lời GV liên hệ thực tế, giáo
dục HS biết phê phán những thói hư tật
xấu
HĐTN:
Hỏi: Tìm các bài ca dao có nội dung
chế giễu tương tự?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
“Ăn no rồi lại nằm khoèo
Nghe tiếng trống chèo vác bụng đi
xem”
- GV treo bảng phụ ghi sẵn bài ca dao
- HS đọc bài số 2
Hỏi: Bài ca dao nhại lại lời của ai?
Thầy bói nói về vấn đề gì?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
+ Xem số cho cô gái
Hỏi: Cô gái khi đi xem bói, muốn biết
điều gì?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
+ những chuyện hệ trọng trong cuộc
đời: Giàu- nghèo, cha- mẹ, chồng- con
Hỏi: Thấy bói đoán số cô giỏi như thế
nào?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
* Hỏi: Em có nhận xét gì về cách đoán
số của ông ta?
HS thảo luận nhóm bàn ( 2p)
Giới thiệu nhân vật chú tôi hay tửu, tăm, chè đặc, ngủ trưa
Bài ca dùng hình thức nói ngược, Giọng trào phúng nhẹ nhàng để giễu cợt, châm biếm nhân vật "chú tôi" một trong những hạng người nghiện ngập và lười biếng
2 Bài số 2
Lời của thầy bói nói với cô gái trẻ-người đi xem bói
Trang 4Các nhóm trình bày, chia sẻ
GV cùng HS chốt lại
+ Nói chung chung, nói nước đôi, nói
dạo Thầy nói rõ ràng, khẳng định như
đinh đóng cột cho người đi xem bói
đang hồi hộp chăm chú lắng nghe
nhưng nói về sự hiển nhiên, do đó lời
phán trở nên vô nghĩa, ấu trĩ, nực cười
Hỏi: Nhận xét về nghệ thuật của bài ca
dao? Bài ca phê phán hiện tượng nào
trong XH?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
GV nhận xét kết luận
Kĩ năng sống:
Hỏi: Hiện nay trong gia đình em, xung
quanh em có những người mê tín dị
đoan không? Suy nghĩ của em về hiện
tượng này trong XH?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
- HS liên hệ thực tế trả lời
- GV nhấn mạnh: đến nay bài ca dao
vẫn còn ý nghĩa thời sự GV liên hệ
thực tế
HĐTN:
Hỏi: Tìm các bài ca dao có nội dung
tương tự?
“ Thầy bói ngồi cạnh giường thờ
Mồm thì lẩm bẩm, tay sờ đĩa xôi”
Hoạt động 4: Tổng kết
Mục tiêu:
- HS khái quát được đặc điểm chung về
nghệ thuật và nội dung của 2 bài ca
dao
Hỏi: Em hãy nêu những đặc điểm nổi
bật của 2 bài ca dao trên phương diện
nội dung và hình thức?
HS thảo luận nhóm bàn ( 2p)
Các nhóm trình bày, chia sẻ
GV cùng HS chốt lại
+ Phóng đại, ẩn dụ
+ Phê phán, phơi bày, chế giễu những
hiện tượng xấu trong xã hội
- HS đọc ghi nhớ GV khái quát lại
3p
Cách nói phóng đại nhằm chế giễu những kẻ hành nghề mê tín, dốt nát, lừa bịp; châm biếm sự mù quáng của một số ít người mê tín trong xã hội
III Ghi nhớ (SGK)
- Phê phán thói hư tật xấu và những hiện tượng đáng cười trong cuộc sống
IV Luyện tập
Trang 5Hoạt động 5: Hướng dẫn luyện tập
Mục tiêu:
- HS biết vận dụng kiến thức để làm
bài tập
- HS làm bài, nhận xét
- GV chữa lỗi, bổ sung
HS thảo luận nhóm bàn ( 2p)
Các nhóm trình bày, chia sẻ
GV cùng HS chốt lại
5p
1 Bài số 1:
- Đáp án c: cả 2 bài đều có nội dung
và nghệ thuật châm biếm
2 Bài số 2:
- Phê phán, châm biếm đả kích vào các hạng người lười làm hay ăn, sĩ diện, sống vô trách nhiệm
4 Củng cố: (2p)
- Hỏi:Nội dung và nghệ thuật của 2 bài ca dao vừa học?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
- Phê phán thói hư tật xấu và những hiện tượng đáng cười trong cuộc sống
- Phóng đại, ẩn dụ
5 Hướng dẫn học bài: (2 p)
- Học thuộc các bài ca dao; nội dung ghi nhớ
- Chuẩn bị bài: “Đại từ”.
+ Đọc bài và trả lời câu hỏi: Thế nào là đại từ? Có những loại đại từ nào?
+ xem trước các bài tập