Tiến trình bài học: 39p Hoạt đông1: 1 phút Giới thiệu: Ở phần phụ sau của cụm danh từ có một từ loại nhằm xác định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời gian.. - Nghĩa của ông vu
Trang 1Bài 13 - Tiết CT 57
Tuần 15
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Khái niệm chỉ từ:
- Đặc điểm ngữ pháp của chỉ từ
+ Khả năng kết hợp của chỉ từ
+ Chức vụ ngữ pháp của chỉ từ
2 Kĩ năng:
- Nhận diện được chỉ từ.
- Sử dụng được chỉ từ trong khi nói, viết
3 Thái độ: HS có ý thức dùng từ đúng, chính xác
II NỘI DUNG HỌC TẬP:
Nắm ý nghĩa và công dụng của chỉ từ, cách dùng chỉ từ trong nói, viết
III CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Bảng phụ
2 Học sinh: Soạn trước bài ở nhà
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
1 Ổn định tổ chức và kiểm diện: (1p)
2 Kiểm tra miệng: Không
3 Tiến trình bài học: (39p)
Hoạt đông1: (1 phút) Giới thiệu: Ở phần phụ
sau của cụm danh từ có một từ loại nhằm xác
định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời
gian Từ loại đó có tên gọi là gì, hoạt động trong
câu như thế nào? Ta cùng tìm hiểu trong tiết học
hôm nay.
Hoạt đông 2: (13 phút) Nhận diện chỉ từ trong
câu.
*GV treo bảng phụ ghi ví dụ 1- SGK/136,137
? Các từ in đậm trong những câu trên bổ sung ý
nghĩa cho từ nào? Tác dụng của các từ đó?
+ HS Trình bày:
- nọ bổ nghĩa cho ông vua
- ấy bổ nghĩa cho viên quan
- kia bổ nghĩa cho làng
- nọ bổ nghĩa cho nhà
* Cho HS tìm hiểu tiếp ví dụ 2 SGK
I Chỉ từ là gì?
* Ví dụ 1: sgk /136,137
- nọ, ấy, kia
> Bổ sung ý nghĩa cho danh từ
* Ví dụ 2 sgk/ 136, 137
CHỈ TỪ
Trang 2? So sánh các từ và cụm từ ở ví dụ 2, từ đó rút ra
ý nghĩa của từ in đậm?
- Nghĩa của ông vua nọ, viên quan ấy, làng kia,
nhà nọ đã được cụ thể hoá, được xác định một
cách rõ ràng trong không gian
Trong khi đó các từ ngữ ông vua, viên quan,
làng, nhà chưa xác định cụ thể => Như vậy các
từ nọ, ấy, kia có tác dụng định vị sự vật trong
không gian nhằm tách biệt sự vật này với sự vật
khác.
*GV chốt ý ghi
* Gọi HS đọc ví dụ 3 và trả lời
- viên quan ấy, nhà nọ: định vị sự vật trong
không gian
- hồi ấy, đêm nọ: định vị sự vật về thời gian
+ Nhận xét, bổ sung
* GV Chốt ý theo SGV/193
GV: Các từ: nọ, ấy, kia là chỉ từ
? Vậy thế nào là chỉ từ?
- HS trả lời
- GV nói thêm:
+ Chỉ từ hay còn gọi là đại từ chỉ định
+ Sự định vị trí của sự vật trong không gian hay
thời gian thường lấy vị trí của người nói và thời
điểm phát ngôn làm mốc
VD: + nay - thời điểm phát ngôn
+ này – gần với người nói
? Tìm thêm một số chỉ từ
VD: đây, đấy, đó, này, nãy
Hoạt động 3:(10 phút)Tìm hiểu hoạt động của
chỉ từ trong câu
? Trong các câu đã dẫn ở phần 1, chỉ từ đảm
nhiệm chức vụ gì?
+ Chỉ từ: ấy, kia, nọ làm nhiệm vụ phụ ngữ sau
của danh từ, cùng với danh từ và phụ ngữ trước
lập thành cụm danh từ: viên quan ấy, một cánh
đồng làng kia, hai cha con nhà nọ.
* Cho HS đọc ví dụ 2-SGK/137 (bảng phụ)
? Tìm chỉ từ và xác định chức vụ của chúng
trong câu:
a) đó: chủ ngữ
b) đấy: trạng ngữ
- ông vua nọ, viên quan ấy, làng kia, nhà nọ
Đã được cụ thể hoá, được xác định một cách rõ ràng trong không gian
* Ví dụ 3: sgk/ 137
- viên quan ấy, nhà nọ: định vị sự vật
trong không gian
- hồi ấy, đêm nọ: định vị sự vật về
thời gian
=> Chỉ từ: là những từ dùng để trỏ sự
vật, nhằm xác định vị trí (định vị) của
sự vật trong không gian hoặc thời gian
* Ghi nhớ 1: SGK/137
II Hoạt động của chỉ từ trong câu:
- Làm phụ ngữ (s2) ở sau trung tâm cụm danh từ
- Làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ trong câu
Trang 3**GV chốt ý
? Từ sự phân tích trên, em hãy cho biết hoạt
động của chỉ từ trong câu?
* Gọi HS đọc Ghi nhớ 2
Hoạt động 4: (15 phút) Hướng dẫn HS luyện
tập
? Gọi HS đọc bài tập 1, xác định yêu cầu
GV Chốt ý
* Gọi HS đọc bài tập 2 và xác định yêu cầu
+HS thảo luận nhóm theo bàn (2’) KT khăn phủ
bàn ( bảng phụ lớp )
+Nhận xét, góp ý
? Gọi HS đọc bài tập 3, xác định yêu cầu
Yêu cầu HS Thảo luận nhóm cùng bàn
(2 phút)
+ Đại diện nhóm trình bày
+ Nhận xét, góp ý
**GV Chốt ý:
* Ghi nhớ 2: SGK/138
III Luyện tập:
1 Bài tập 1: Tìm các chỉ từ và xác
định ý nghĩa và chức vụ ngữ pháp của các chỉ từ:
a) ấy:
- Định vị sự vật trong không gian
- Làm phụ ngữ sau trong cụm danh
từ: Hai thứ bánh ấy.
b) đấy, đây:
- Định vị sự vật trong không gian
- Làm chủ ngữ
c) nay:
- Định vị sự vật trong thời gian
- Làm trạng ngữ
d) đó:
- Định vị sự vật trong thời gian
- Làm trạng ngữ
2 Bài tập 2: Thay những cụm từ in
đậm bằng những từ thích hợp và giải thích:
a) đến chân núi Sóc = đến đấy b) làng bị lửa thiêu cháy = làng ấy Cần viết như vậy để khỏi lặp từ
3 Bài tập 3:
Không thay được Chỉ từ rất quan trọng Chúng có thể chỉ ra những sự vật, thời điểm khó gọi thành tên, giúp người nghe, người đọc định vị được các sự vật, thời điểm ấy trong chuỗi sự vật hay trong dòng thời gian vô tận
4 Tổng kết: (2p)
? Điền các chỉ từ thích hợp vào chỗ trống (…):
Cấy cày vốn nghiệp nông gia
Ta … trâu … ai mà quản công -> Điền từ: đây…đấy
? Đặt câu có sử dụng chỉ từ?
Trang 4-> Con bò đang ăn cỏ ở đằng kia.
- GV chốt lại nội dung bài học bằng bản đồ tư duy
5 Hướng dẫn học tập: (3p)
* Đối với bài học ở tiết này:
- Học thuộc các ghi nhớ
- Làm bổ sung đủ các bài tập
-Tìm các chỉ từ trong một truyện dân gian và đặt câu có sử dụng chỉ từ
* Đối với bài học ở tiết học tiết theo:
- Chuẩn bị bài: ĐỘNG TỪ
Đọc và chuẩn bị theo SGK/145 - 147:
+ Đặc điểm của động từ
+ Các loại động từ chính
+ Định hướng giải các bài tập sgk
V PH Ụ LỤC: