Xử trí Sốt Dengue tại khoa cấp cứu

Biểu hiện lâm sàng khác nhau của sốt Dengue.

Xử trí Sốt Dengue tại khoa cấp cứu

Bs David Tran

16/09/09

Lâm sàng kinh điển của sốt

dengue

 Thời kỳ ủ bệnh 3 đến 14 ngày (thường 4 đến 7 ngày)

 Sốt khởi phát đột ngột kèm theo nhức đầu nhiều

 Đau sau hốc mắt, mệt mỏi

 Thường kết hợp với đau cơ, đau khớp

 Sốt kéo dài 5 đến 7 ngày

 Đôi khi phát ban dạng dát sẩn (50% đến 66% trường hợp)

 Các triệu chứng không điển hình khác như viêm

họng,triệu chứng tiêu hóa

Định nghĩa cổ điển sốt Dengue

(WHO 1997)

Bảng 1 Định nghĩa của WHO về sốt Dengue, SXH

Dengue và Hội chứng sốc Dengue

Sốt Dengue

Có thê

• Bệnh sốt cấp tính với ≥ 2 triệu chứng như sau :

Đau đầu

Đau sau hốc mắt

Đau cơ

Đau khớp

Phát ban

Dấu xuất huyết

Giảm bạch cầu

• XN huyết thanh hổ trơ

Biểu hiện xuất huyết / bất thường sinh hóa

 Chấm xuất huyết, ban xuất huyết

 Chảy máu nướu răng, chảy máu cam, rong kinh, chảy máu dạ dày-ruột (hiếm)

 Giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu với giảm

lympho

Định nghĩa sốt xuất huyết Dengue (WHO 1997)

Sốt Xuất huyết Dengue

Phải có tất cả các triệu chứng sau :

1.Sốt hoặc có bệnh sử sốt kéo dài từ 2 – 7 ngày

2.Có ít nhất 1 trong các triệu chứng xuất huyết sau :

•Dấu dây thắt (+)

•Chảy máu niêm mạc, dường tiêu hóa, chổ tiêm chích hoặc nơi khác

•Nôn ra máu, đi cầu phân đen

3 Giảm tiêu cầu ( <100.000/mm)

4.Dấu hiệu thất thoát huyết tương do tăng tính thấm mạch máu, biêu hiện ít nhất 1 trong các triệu chứng sau :

•Tăng Hct > 20% trị số trung bình theo giới, tuổi và dân số

•Giảm Hct sau khi thay thê tich > 20% giới hạn

•Dấu hiệu thất thoát huyết tương ( Tràn dịch màng phổi, màng bụng, giảm protein huyết tương)

Sốt Xuất huyết Dengue & Hội chứng sốc Dengue

 Sinh lý bệnh:Thoát huyết tương mao mạch và biểu hiện sốc.

 4 đến 7 ngày sau khi khởi phát (vào ngày

gần như hạ sốt)

 Đau bụng, nôn ói, rối loạn tri giác, hạ thân nhiệt

 Giãm rỏ số lượng tiểu cầu.

 Tử vong: lên đến 10 hoặc 20%

Định nghĩa hội chứng sốc

Dengue (WHO 1997)

Hội chứng sốc Dengue

Phải có tất cả 4 tiêu chuẩn sốt xuất huyết

Dengue, cùng với dấuhiệu suy tuần hoàn được biểu hiện bởi

 Mạch nhanh nhẹ

 Huyết áp kẹp (< 20mmHg)

 Tụt HA theo tuổi

 Vã mồ hôi lạnh liên tục

Chẩn đoán sốt xuất huyết

Dengue

(Bộ 3 triệu chứng)

 Biểu hiện xuất huyết

 Số lượng tiểu cầu < 100.000 (thường từ ngày thứ 3 trở đi)

 Biểu hiện thoát huyết tương (Hematocrite ↑ , tràn dịch màng phổi, ascites, giảm protein

máu)

Số lượng tiểu cầu thấp nhất theo ngày bệnh ở BN người lớn SXH

Hội chứng sốc Dengue

 Mạch nhanh nhẹ & huyết áp thấp (HA < 90mmHg)

 Thời gian sốc ngắn sau khi điều trị bù dịch thích hợp (truyền dung dịch keo hoặc dd đẳng trương)

 Tỉ lệ tử vong lên đến 40%

Biểu hiện lâm sàng khác nhau của sốt Dengue

Huyết thanh chẩn đoán sốt dengue

 Huyết thanh (IgM capture ELISA)

 Vấn đề: test âm tính trong giai đoạn sớm của bệnh > nên chỉ làm test này vào ngày 4-5 sau khởi phát sốt.

 IgM: dương tính 3 đến 6 tháng

 IgG: dương tính suốt đời

Xét nghiệm NS1Ag

 Phát hiện sớm kháng nguyên NS1 trong mẩu máu của BN > xác định sớm bệnh trong g/đ cấp

 Phát hiện cả 4 loại huyết thanh chẩn đoán dengue

 Kết quả có trong 15 phút (BioRad® chromatographic strip test)

 Độ nhạy cao (100%) và giá trị tiên đoán dương tính

Mặc dù trong một số báo cáo, hiệu quả phát hiện virus như nhau ở 4 serotypes Dengue đã được mô tả trongDengue Early ELISA and Strip tests

(Dussart et al., 2008),

Phân tích gần đây của những XN này ở Vietnam cho thấy độ nhạy của DENV-2 thấp hơn so với

DENV-1 và DENV-3

Vấn đề về độ nhạy của XN phát hiện NS1

(Ramirez, vi sinh chẩn đoán & bệnh nhiễm trùng, tháng

9 / 2009)

XN này ở Việt nam cho thấy độ nhạy của DENV-2 thấp hơn so với DENV-1 và

DENV-3 Cũng thế, giãm độ nhạy đối với DENV-4 trong test Dengue Early ELISA đã được báo cáo trong những nghiên cứu từ nam Mỹ ( Bessoff et al., 2008;

Dussart et al., 2008 ).

Độ nhạy cãm thấp hơn đối với DENV-2 đã được mô tả trong nhưng mẩu tại

Vietnam ( Hang et al., 2009 ) được thực hiện test bởi hệ thống PLATELIA™

(ELISA and Strip) và thuôc về Asian genotype 1 (theo sự phân loại của Twiddy

et al., 2002 ).

Độ nhạy của XN phát hiện NS1 Ag theo ngày bệnh

(Mc Bride, Vi sinh chẩn đoán & bệnh nhiểm trùng, 64 – 2009 –

31,36)

Xử trí bệnh nhân nhiễm siêu vi

Dengue

 Hầu hết các trường hợp được điều trị ngoại trú

(hạ nhiệt bằng paracetamol, nghĩ ngơi, bù dịch bằng đường uống)

 Đếm tiểu cầu và Hct nên được lặp lại ít nhất mỗi 24 giờ

 BN nên được nhập viện khi TC < 100.000 ( có

nguy cơ cao bị SXH dengue & hội chứng sốc dengue )