Hoạt động tìm tòi mở rộng GV:Sưu tầm thêm thông tin phần E Khi bị rắn độc cắn, sơ cứu vết thường là vô cùng quan trọng nếu không được xử lý tốt sẽ nguy hiểm đến tính mạng của nạn nhân..
Trang 1Ngày chuẩn bị:
Ngày lên lớp:
Tiết 63,64,65,66
ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Nêu được thế nào là Động vật có xương sống?
- Nhận biết được một số đại diện phổ biến của ĐVCXS
- Nêu được vai trò của ĐVCXS đối với con người và tự nhiên
- Ứng dụng được những kiến thức về ĐVCXS trong bảo vệ sức khỏe và giữ gìn môi trường
- Nhận biết được vai trò của ĐVCXS có ở xung quanh em
- Đề xuất được các biện pháp bảo vệ ĐVCXS ở gia đình
2 Kĩ năng
- Rèn kĩ năng quan sát, nhận biết, phân loại ĐVCXS
- Rèn kĩ năng liên hệ thực tế
3 Thái độ
- Yêu thích môn học
- Ham khám phá tìm hiểu môi trường
II Chuẩn bị
- Mẫu vật
- Tranh ảnh
- Hệ thống câu hỏi, thông tin liên hệ thực tế
III Nội dung các hoạt động
HS: kể tên một số ĐV xung quanh em,
phân loại thành hai nhóm là ĐVKXS và
ĐVCXS
HS: cho biết lợi ích của ĐV vừa kể
HS: gọi tên các Đv trong hình 20.1, trả lời
một số câu hỏi
? Thế nào là ĐVCXS
? Đặc điểm cơ bản nhất để phân biệt
ĐVCXS với ĐVKXS
? Phân loại ĐVCXS
HS: hoạt động theo cặp ghi chú thích các
hình 20.2; 20.3; 20.4, 20.5; 20.6
A Hoạt động khởi động
- ĐVCXS là ĐV có bộ xương trong, có xương cột sống chức và bảo vệ tủy sống
- Xương cột sống là đặc điểm cơ bản nhất
để phân biệt ĐVCXS với ĐVKXS
- Ngành ĐVCXS gồm:
+ Các lớp cá: lớp cá sụn, lớp cá xương + Lớp Lưỡng cư
+ Lớp Bò sát + Lớp Chim + Lớp Thú
B Hoạt động hình thành kiến thức
1 Tìm hiểu và so sánh các đại diện của ĐVCXS
Trang 2HS: thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi
SGK rút ra vai trò của ĐVCXS
HS: các nhóm thảo luận hoàn thành bài
tập điền từ
HS: hoàn thành bảng 20.1 tìm hiểu sự đa
dạng của ĐVCXS về môi trường sống
HS: thực hiện theo yêu cầu mục 1,2,3
sách giáo khoa theo nhóm
GV: hỗ trợ nhóm nếu cần, hướng dẫn HS
trao đổi toàn lớp
HS: thảo luận nhóm trao đổi toàn lớp dưới
sự hướng dẫn của GV
GV: phần viết báo cáo giao HS về nhà
làm, nộp lại
HS: đọc thông tin SGK, trả lời câu hỏi
SGk, trao đổi toàn lớp
2 Vai trò của ĐVCXS
a) Lợi ích
- Làm sạch môi trường
- Làm thức ăn cho các động vật khác
- Cung cấp cho con người: thực phẩm, thuốc chữa bệnh
- Phát tán quả và hạt
- Diệt sâu hại b) Tác hại
- Hại hạt ngũ cốc
- Truyền bệnh…
3 Tìm hiểu các đặc điểm chung của ĐVCXS
C Hoạt động luyện tập
1 Phân loại và tìm hiểu môi trường sống một số ĐVCXS
2 Tìm tên một số ĐVCXS theo vai trò, mục đích nuôi
3 Liên hệ thực tế
D Hoạt động vận dụng
E Hoạt động tìm tòi mở rộng
GV:Sưu tầm thêm thông tin phần E
Khi bị rắn độc cắn, sơ cứu vết thường là vô cùng quan trọng nếu không được xử lý tốt
sẽ nguy hiểm đến tính mạng của nạn nhân Vì vậy mỗi người hãy tự trang bị cho mình những kỹ năng sơ cứu khi bị rắn cắn phòng khi cần thiết.
Phân biệt rắn độc và rắn không độc
Trang 3Làm thế nào nạn nhân và người thân biết đó là rắn độc hay rắn không độc, bác sĩ Trần Văn Hoàng, phó giám đốc Trung tâm Nuôi trồng, nghiên cứu và chế biến dược liệu Quân khu 9 (còn gọi là Trại rắn Đồng Tâm), giải thích:
Trước hết xem xét triệu chứng tại chỗ như: dấu răng, phù nề, màu sắc vùng da bị cắn
Nếu là rắn thường (rắn không độc) như: trăn, rắn nước, rắn ri cá, rắn ri voi, rắn bông
súng, rắn lục cườm thì không có tuyến nọc và không có răng độc mà chỉ có răng
hàm, nên khi cắn để lại vết cắn hình vòng cung, dấu răng đều nhau hoặc để lại răng
trên vết cắn
Rắn độc: có răng độc (hay răng khóa) Rắn độc có hai tuyến nọc và hai răng độc, do
đó khi cắn mổ từ trên xuống có hình chữ V hoặc hình chấm than song song và thường
để lại hai dấu răng trên vết cắn.
Rắn độc cắn thường có hai dấu răng nhưng đôi khi cũng chỉ có một dấu răng hoặc ba, bốn dấu răng Do đó nên khám xét kỹ, tránh bỏ sót
Trang 4Phía trên là vết cắn của rắn độc với hai dấu răng độc lớn, phía dưới là rắn lành với vết
cắn hình vòng cung
Thứ hai, dựa vào triệu chứng toàn thân Rắn không độc cắn: phản ứng tại chỗ nhẹ, ít;
phản ứng toàn thân không có Rắn độc (rắn hổ, rắn lục): nạn nhân sẽ trào đờm, sụp mi,
mờ mắt, miệng há không được, nuốt khó hoặc sưng nề, chảy máu tại chỗ, chảy máu toàn thân, nôn ra máu
Hình ảnh người thật khi bị rắn độc cắn, máu rỉ ra từ hai chỗ bị răng độc găm vào rất rõ
Cách xử lý khi bị rắn cắn
Nếu bị nhóm rắn hổ cắn
+ Bước 1: băng ép (garô): Phải nhanh chóng buộc garô (nơi nào có thể garô được) ở
phía trên vết cắn 3-5cm Garô bằng mọi thứ dây tự có tại chỗ như: dây thun, dây chuối, dây quai nón Chú ý khi garô phải dùng dây bản to để giảm tổn thương nơi garô
+ Bước 2: tẩy nọc bằng cách rửa sạch vết rắn cắn, sau đó đến cơ sở y tế rửa lại bằng
thuốc tím 1‰, cồn iốt 2%
+ Bước 3: rạch rộng vết cắn hình chữ thập (+) Độ sâu qua da đến cơ chảy máu là
được, rạch rộng dài khoảng 1-2cm Trước khi rạch rộng phải sát trùng để tránh nhiễm trùng, tránh rạch đứt dây thần kinh, mạch máu và dây chằng
+ Bước 4: hút máu tại chỗ rắn cắn.
+ Bước 5: dùng thuốc đơn giản rồi nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế mà ở đó
có điều kiện cấp cứu hồi sức
Nếu bị nhóm rắn lục cắn
Trang 5Việc cần làm là giải quyết vấn đề đau nhức, sưng nề, xuất huyết, tán huyết, hoại tử Do
đó không cần garô, không rạch rộng, không hút máu Lý do là garô sẽ làm bệnh
nhân dễ hoại tử hơn, rạch rộng sẽ làm chảy máu không cầm được Chỉ cần băng ép, tẩy nọc và chuyển nạn nhân đến bệnh viện càng sớm càng tốt
Theo nghiên cứu của chúng tôi, nếu nạn nhân bị nhóm rắn hổ cắn, thời gian bị cắn đến
tử vong nhanh nhất khoảng 90 phút, còn các loài rắn khác chậm hơn Do đó cần
phải chuyển nạn nhân đến các cơ sở y tế có điều kiện cấp cứu hồi sức trước thời gian
đó Tránh đi loanh quanh ở những nơi không có điều kiện cấp cứu hồi sức và không có kháng huyết thanh đặc hiệu mà bỏ lỡ cơ hội cứu sống nạn nhân
Không áp dụng các biện pháp sau khi bị rắn cắn
Garô: Garô tức là làm tắc nghẽn hoàn toàn động mạch (mạch máu vận chuyển máu từ
tim đi nuôi dưỡng các bộ phận của cơ thể), gây đau, rất nguy hiểm và không thể duy trì lâu (không quá 40 phút), chân tay rất dễ bị thiếu máu nguy hiểm Nhiều trường hợp sau đó phải cắt cụt chân tay vì garô
Trích, rạch, châm, chọc tại vùng vết cắn với biện pháp này.Các nghiên cứu khoa học trên thế giới cho thấy các biện pháp này không có lợi ích, rõ ràng gây hại thêm cho bệnh nhân như tổn thương thêm mạch máu, dây thần kinh, nhiễm trùng nặng thêm
Đây là hình ảnh sơ cứu của ép bất động Biện pháp này không được dùng khi bị rắn lục cắn.
Hút nọc độc Việc hút này không có hiệu quả và thậm chí còn làm vết thương nặng
thêm
Biện pháp chườm đá (chườm lạnh) đã được chứng minh rõ ràng có thể gây hại Sử
dụng các loại thuốc dân gian, cổ truyền, chữa bằng mẹo đều không có ích lợi, nếu đắp tại vết cắn dễ gây nhiễm trùng thêm, khi uống có thể gây hại cho nạn nhân
Trang 6Nhiều thuốc y học dân tộc dùng dạng uống đặc biệt dễ gây nguy hiểm thêm cho nạn nhân như gây co giật (vì có chứa mã tiền) mặc dù không chữa được liệt, gây đau bụng, nôn, ỉa chảy rất nặng sau đó là mất nước, mất muối, bị sốt hoặc tắc ruột vì táo bón,
Sử dụng "hòn đá chữa rắn cắn" cũng không có lợi ích gì Ngoài ra, biện pháp gây điện
giật cũng không nên làm cần đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất có huyết thanh kháng nọc rắn để cấp cứu cho bệnh nhân
IV Hình thức, công cụ kiểm tra- đánh giá
- Đánh giá trên lớp thông qua hoạt động nhóm, các nhân
- Đánh giá qua câu hỏi, bài tập, sản phẩm
