Bài giảng nghi lễ và thủ tục đội

Nghi lễ của Đội là những hình thức hoạt động tổng hợp theo quy định của nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh, những yêu cầu của công tác Đội và phong trào thiếu nhi cùng với những nhu cầu hợp

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT & QUỐC PHÒNG

GIÁO TRÌNH (Lưu hành nội bộ)

“NGHI LỄ VÀ CÁC THỦ TỤC CỦA ĐỘI”

(Dành cho Cao đẳng Sư phạm Âm nhạc)

Tác giả: Nguyễn Quang Hòa

Năm 2017

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1 KHÁI NIỆM VÀ Ý NGHĨA, TÁC DỤNG CỦA ĐỘI TNTP HỒ

CHÍ MINH

4

1.2 Ý nghĩa, tác dụng của nghi lễ Đội trong công tác giáo dục của Đội 4

Lời nói đầu

Nghi lễ Đội TNTP Hồ Chí Minh là hệ thống những quy định có tính điều lệ của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh, được xây dựng theo đề nghị của đội viên và

tổ chức Đội Được Đoàn TNCS Hồ Chí Minh chỉ đạo xây dựng và trực tiếp quyết định Nghi lễ của Đội là những hình thức hoạt động tổng hợp theo quy định của nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh, những yêu cầu của công tác Đội và phong trào thiếu nhi cùng với những nhu cầu hợp lí và nguyện vọng chính đáng của các

em đội viên, phục vụ cho các em và vì các em Thông qua các hoạt động cụ thể như kỹ năng đội viên, chỉ huy nghi thức, đội hình đội ngũ , làm cho nghi lễ ngày càng hoàn thiện và không thể thiếu được trong các hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh ngày càng phong phú và hấp dẫn, điều đó được quy định chủ yếu bởi đặc trưng và tính chất, nguyên tắc của Đội Tuy nhiên, để tiếp cận với nghi lễ Đội TNTP Hồ Chí Minh đặc biệt là hướng dẫn cho sinh viên chuyên ngành Công tác đội thực hiện đúng các nghi lễ và thủ tục của Đội TNTP Hồ Chí Minh để giúp cho các em sau khi ra trường có đầy đủ những hành trang tốt nhất

là một việc làm khó vì vậy người hướng dẫn phải nắm chắc, biết hướng dẫn và điều hành các quy trình giúp cho sinh viên dễ hiểu, dễ thực hiện và thực hiện đúng

Qua thực tế công tác giảng dạy, nghiên cứu, chúng tôi đã mạnh dạn biên soạn tập tài liệu bài giảng nghi lễ Đội TNTP Hồ Chí Minh, với mong muốn giúp cho các sinh viên chuyên ngành Công tác Đội dễ tiếp cận, thực hiện có hiệu quả nghi lễ Đội TNTP Hồ Chí Minh

Song do đặc thù của môn học, chắc chắn trong quá trình viết, biên soạn giáo trình chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của người sử dụng nên không tránh khỏi những sơ suất; chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp, bổ sung của các bạn đồng nghiệp, các thầy cô giáo, các em sinh viên để tập bài giảng ngày càng được hoàn thiện hơn, góp phần thực hiện tốt nghi lễ Đội TNTP

Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1 NGHI LỄ VÀ THỦ TỤC CỦA ĐỘI TNTP HỒ CHÍ MINH 1.1 Khái niệm nghi lễ của Đội

- Nghi lễ của Đội là những hình thức hoạt động tổng hợp theo quy định của nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh Những yêu cầu của công tác Đội và phong trào thiếu nhi cùng những nhu cầu hợp lí và nguyện vọng chính đáng của các em đội viên

- Nghi lễ Đội của tổ chức Đội do các em tổ chức thực hiện phục vụ cho các

em và vì các em Thông qua các hoạt động cụ thể như kỹ năng đội viên, chỉ huy nghi thức, đội hình đội ngũ làm cho nghi lễ ngày càng hoàn thiện và không thể thiếu được trong các hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

- Các hình thức nghi lễ Đội TNTP Hồ Chí Minh phong phú và hấp dẫn, điều đó được quy định chủ yếu bởi đặc trưng tính chất của Đội và những nguyên tắc hoạt động của Đội

Hình thức hoạt động nghi lễ Đội thống nhất trong hoạt động chung của nghi thức Đội Mối quan hệ hữu cơ giữa nghi lễ và nghi thức Đội là sự tổng kết, rút kinh nghiệm của cả quá trình hoạt động hơn 60 năm của Đội TNTP Hồ Chí Minh Sự phong phú và ngày càng hoàn thiện các hình thức hoạt động nghi thức Đội có ảnh hưởng tốt đến hoạt động nghi thức Đội nói riêng, công tác Đội và phong trào thiếu nhi nói chung Nghi lễ Đội ngày càng được bổ sung hoàn chỉnh

để phù hợp với tổ chức Đội; để đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế, chính trị, xã hội chính trị của đất nước trong giai đoạn mới

1.2 Ý nghĩa, tác dụng của nghi lễ Đội trong công tác giáo dục của Đội

Thực hiện tốt các nghi lễ của đội có ý nghĩa và tác dụng quan trọng trong việc giáo dục toàn diện cho đội viên và tập thể đội đó là:

- Giáo dục cho các em ý thức danh dự, tinh thần tự quản, tính kỉ luật, hình thành động cơ, thái độ tốt cho việc phấn đấu rèn luyện bản thân, góp phần xây dựng tổ chức Đội ngày càng vững mạnh

- Mỗi lần tổ chức hình thức hoạt động nghi lễ Đội là một dịp để các em được thể hiện mình, chăm lo cho công việc chung của Đội Tập thể Đội gần gũi, đoàn kết, yêu quý nhau hơn thông qua sự phân công trách nhiệm và sự phối hợp các bộ phận để hoàn thành nhiệm vụ

- Thông qua hình thức hoạt động nghi lễ Đội, tổng phụ trách sớm phát hiện

và bồi dưỡng những "nhà tổ chức" trong tương lai Từ đó động viên thu hút các

em trong đơn vị học tập, rút kinh nghiệm và cùng tiến bộ

- Nghi lễ Đội được tổ chức thường xuyên trong trường học và trên địa bàn dân cư luôn đem lại một bầu không khí mới cho các em sau những ngày học tập văn hoá căng thẳng Ngoài ra, nghi lễ Đội còn hấp dẫn thu hút các lực lượng xã hội hiểu thêm về tổ chức Đội, ủng hộ, giúp đỡ động viên các em hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập, rèn luyện, hoạt động

CHƯƠNG 2 CÁC NGHI LỄ CỦA ĐỘI THTP HỒ CHÍ MINH

2.1 Lễ chào cờ

2.1.1 Ý nghĩa của lễ chào cờ

- Lễ chào cờ được cử hành nghiêm trang để mở đầu một buổi sinh hoạt, hoạt động Đội, các buổi lễ lớn của Đội và nhà trường như: Lễ khai giảng, lễ bế giảng năm học, lễ phát động chủ đề, lễ khai mạc Đại hội Đội, Đại hội cháu ngoan Bác Hồ, lễ kết nạp đội viên, lễ trưởng thành

- Lễ chào cờ nhằm giáo dục truyền thống, giáo dục lý tưởng cách mạng, niềm tự hào và tình cảm, trách nhiệm của các em đội viên với Tổ quốc, dân tộc, với tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh

- Thời gian phải phù hợp với quy mô của buổi lễ

2.1.3 Diễn biến buổi chào cờ

- Sau khi tập hợp và ổn định đơn vị Chỉ huy hô: "Đội nghi lễ vào vị trí!" (Đội trống đeo trống, đội cờ của Liên đội và các chi đội vác cờ vào vị trí quy định với từng hình thức tổ chức, đến nơi đưa cờ về tư thế nghĩ)

- Chỉ huy hô: " Mời các vị đại biểu và các bạn chuẩn bị làm lễ chào cờ! "

- Chỉ huy hô: "Nghiêm!" thổi kèn hiệu chào cờ (nếu có) Hết hồi kèn, chỉ huy hô: "Chào cờ - chào!", cờ giương (hoặc kéo) đánh trống chào cờ, đội viên giơ tay chào

- Phụ trách hoặc một em trong Ban chỉ huy quay về đội hình, ""Vì Tổ quốc

xã hội chủ nghĩa, vì lý tưởng của Bác hồ vĩ đại - sẵn sàng!", tất cả đội viên đồng thanh đáp một lần: "Sẵn sàng!" Nếu trong các buổi lễ lớn có phút sinh hoạt truyền thống thì sau lới đáp "sẵn sàng!" chỉ huy hô: "phút sinh hoạt truyền thống!" Sinh hoạt truyền thống thực hiện xong Chỉ huy hô" Đội trống, đội cờ về

vị trí!"

2.1.4 Các hình thức tổ chức lễ chào cờ

Nghi thức Đội TNTP Hồ CHí Minh quy định ba hình thức tổ chức lễ chào

cờ

- Hình thức thứ nhất: Cờ được treo sẵn trên lễ đài hoặc trên cột cờ

Diễn biến buổi chào cờ:

- Sau khi tập hợp và ổn định đơn vị

- Chỉ huy hô: "Đội nghi lễ vào vị trí!" (Đội trống đeo trống, đội cờ của Liên đội và các chi đội vác cờ vào vị trí quy định với từng hình thức tổ chức, đến nơi đưa cờ về tư thế nghĩ)

- Chỉ huy hô: " Mời các vị đại biểu và các bạn chuẩn bị làm lễ chào cờ! "

- Chỉ huy hô: "Nghiêm!" thổi kèn hiệu chào cờ (nếu có) Hết hồi kèn, chỉ huy hô: "Chào cờ - chào!", cờ giương (hoặc kéo) đánh trống chào cờ, đội viên giơ tay chào

- Dứt tiếng trống, chỉ huy hô: "Quốc ca!", đội viên bỏ tay xuống đứng tư thế nghiêm và hát quốc ca

- Chỉ huy hô: "Đội ca!" đội viên hát Đội ca

- Phụ trách hoặc một em trong Ban chỉ huy quay về đội hình, "Vì Tổ quốc

xã hội chủ nghĩa, vì lý tưởng của Bác hồ vĩ đại - sẵn sàng!", tất cả đội viên đồng thanh đáp một lần: "Sẵn sàng!" Nếu trong các buổi lễ lớn có phút sinh hoạt truyền thống thì sau lới đáp "sẵn sàng!" chỉ huy hô: "phút sinh hoạt truyền thống!" Sinh hoạt truyền thống thực hiện xong Chỉ huy hô" Đội trống, đội cờ về

vị trí!"

- Hình thức thứ hai: Cờ được đội viên cầm đứng trước đơn vị

+ Chào cờ ở chi Đội: Cờ của chi đội do một đội viên cầm ở tư thế giương

cờ đứng trước chi đội và quay mặt về đơn vị Diễn biến chào cờ như quy định

+ Chào cờ ở Liên đội: Đội cờ của Liên đội gồm một đội viên hoặc 3 đội viên (nếu có cờ Tổ quốc và cờ Đoàn) cầm cờ và 2 đội viên hộ cờ, đứng cách đội hình ít nhất 3m, đội trống đứng sau đội cờ, tất cả đều quay về đơn vị Cờ của chi đội do 1 đội viên cầm ở tư thế giương cờ, đứng trước đơn vị, cách 3 bước cùng hướng với đơn vị Diễn biến lễ chào cờ như quy định

+ Khi có lệnh chào cờ, một đội viên cầm một đầu dây để kéo cờ lên, một đội viên cầm dây để thả cờ ra, 2 đội viên còn lại tiến lên thành hàng ngang với người kéo cờ và quay xuống đơn vị, đứng nghiêm Cờ được kéo lên khi trống nổi, hết bài trống, cờ lên đến đỉnh cột

+ Khi cờ lên đến đỉnh cột, 2 đội viên kéo cờ buộc dây vào cột rồi quay xuống đơn vị, đứng nghiêm

2.2 Lễ diễu hành

2.2.1 í nghĩa của lễ diễu hành

Lễ diễu hành của Đội TNTP Hồ Chí Minh được tố chức nhân các ngày lễ lớn của Đội và Nhà trường như: Lễ khai giảng, bế giảng năm học, lễ phát động chủ đề, khai mạc hội khoẻ phù đổng, hội thi nghi thức nhằm biểu dương lực lượng, giới thiệu thành tích của Đội TNTP Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

về sự phát triển và trưởng thành

2,2.2 Yêu cầu

- Công tác chuẩn bị phải chu đáo như: Khán đài phải nêu bật được chủ đề của buổi lễ, dành thời gian để tập dượt cho các đơn vị và phối hợp giữa chỉ huy, đội trống, đội cờ

- Kẻ, vẽ sơ đồ vị trí tập kết, vị trí diễu hành cho các đơn vị

- Báo cáo thành tích của các tập thể và những cá nhân điển hình

Hộ cờ

Hộ cờ

Cờ đội Cờ Tổ quốc Cờ Đoàn

- Trang phục cho chỉ huy và các đội viên tham gia buổi lễ phải đúng quy định của nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh

2.2.3 Diễn biến lễ diễu hành

- Đội hình diễu hành: Đi đầu là đội cờ của Liên đội, cách đội cờ khoảng 2m là 3 đội viên đại diện Ban chỉ huy Liên đội, sau Ban chỉ huy khoảng 3m là đội trống (đội trống có thể đứng cố định ở khu vực lễ đài, tuỳ thuộc vào hành trình lễ diễu hành), sau đội trống khoảng 5m là cờ của chi đội, sau cờ 1m là 3 đội viên đại diện Ban chỉ huy chi đội, chi đội nọ cách chi đội kia khoảng 5m Phụ trách đi bên cạnh phân đội trưởng phân đội 1

Đội hình lễ diễu hành

Khoảng 2m Đội cờ Liên đội

Chi đội 1

Cờ chi đội 1

Đội hình Chi đội 1

Khoảng 5

Khoảng 1m Đại diện BCH

Chi đội 2

Cờ chi đội 2

Đội hình Chi đội 2

+ Diễn biến: Lễ diễu hành được thực hiện trước lễ khai mạc (chào cờ, tuyên bố lí do )

- Chỉ huy hô "Nghiêm!" và chạy đến trước lễ đài báo cáo: "Báo cáo anh (chị) phụ trách, các đơn vị đã sẵn sàng xin phép lễ diễu hành được bắt đầu!", Phụ trách đáp "Đồng ý!" Chỉ huy quay về đơn vị hô: "Lễ diễu hành bắt đầu!", "dậm chân - dậm!" kèn nổi, đánh trống hành tiến (đội viên dậm đều chân theo tiếng trống) Khi đơn vị đã dậm đều theo trống, chỉ huy hô: "Đi đều - bước!" các đơn

vị hành tiến từ trái qua phải lễ đài (theo hướng lễ đài), cờ được vác lên vai: Khi bắt đầu đến lễ đài (vạch chào), cờ được giương lên, đội viên giơ tay chào Khi đã qua lễ đài (vạch thôi chào), chuyển cờ về tư thế vác cờ, đội viên thôi chào, tiếp tục đi đều Từng đơn vị khi qua lễ đài được giới thiệu tóm tắt thành tích, các đại biểu vổ tay động viên Khi vòng ở các góc sân chú ý đảm bảo vuông góc (ở phía trong đi chậm, ở phía ngoài đi nhanh hơn) Khi diễu hành ở đường lớn chú ý giữ

cự ly các đơn vị đội hình nghiêm túc và đi đúng đường, tránh làm mất trật tự an

toàn giao thông Diễu hành xong các đơn vị về vị trí tập kết

2.3 Lễ duyệt đội

2.3.1 ý nghĩa của lễ duyệt Đội

Lễ duyệt Đội được tổ chức để thể hiện sự quan tâm của các tổ chức xã hội, các đoàn thể quần chúng với tổ chức Đội Đồng thời là dịp động viên, cổ vũ, khích lệ tinh thần tự hào, ý thức trách nhiệm của các em đội viên, thiếu niên, nhi đồng trong học tập, rèn luyện và hoạt động

2.3.2 Yêu cầu

- Bố trí, sắp xếp đội hình cho phù hợp với buổi lễ

Sau lễ khai mạc, chỉ huy đến lễ đài báo cáo đại biểu có chức danh cao nhất (rỏ họ tên, chức vụ) "Báo cáo , các đơn vị sẵn sàng, xin mời đại biểu đi duyệt Đội"

- Đại biểu đáp "Đồng ý!" Chỉ huy quay về đội hình hô: "Lễ duyệt Đội bắt đầu!" và hướng dẫn đại biểu đến trước vị trí đội cờ, đại biểu giơ tay chào cờ rồi

đi duyệt Đội

- Khi đại biểu vào vị trí duyệt Đội ( trước đội hình chi đội 1, chỉ huy đi sau đại biểu 1m, chếch về bên phải), kèn nổi, đánh trống hành tiến, đại biểu đi từ đầu đến cuối đơn vị Khi kèn và trống nổi, cờ của Liên đội giương cao, đội viên giơ tay chào (đến khi đại biểu đi đến cuối đơn vị cuối cùng) Khi đại biểu đi đến đơn

vị nào, chỉ huy đơn vị đó hô "chào!", cờ của chi đội giương cao, đội viên giơ tay chào Khi đại biểu đi qua, chỉ huy đơn vị đó hô "thôi", đôi viên thôi chào, cờ về

tư thế nghiêm khi đi hết đơn vị cuối cùng, đại biểu lên lễ đài và lễ duyệt đội kết thúc Đội hình lễ duyệt Đội

Đội cờ Liên đội

2.4 Lễ kết nạp đội viên

2.4.1 Điều kiện kết nạp

Điều 1 chương I, điều lệ Đội TNTP Hồ Chí Minh được hội nghị lần thứ 3 Ban chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khoá VIII thông qua ngày 25/7/2003 ghi rõ: Thiếu niên Việt Nam từ 9 - 14 tuổi có điều kiện sau đây đều được vào Đội TNTP Hồ Chí Minh:

-Thừa nhận điều lệ Đội TNTP Hồ Chí Minh

- Tự nguyện xin vào Đội TNTP Hồ Chí Minh

- Được quá nửa số đội viên trong chi đội đồng ý

2.4.2 Yêu cầu

- Tổ chức lễ kết nạp một cách trọng thể, gây ấn tượng giáo dục sâu sắc

- Chuẩn bị địa điểm: Phòng Đội, phòng truyền thống, nhà bảo tàng, di tích lịch sử

- Thời gian: Chọn ngày lễ có ý nghĩa trong năm

- Thành phần tham dự: Toàn chi đội, Tổng phụ trách, phụ trách chi đội, đại diện cha mẹ học sinh, đại diện Ban chỉ huy Liên đội và đội viên được kết nạp

- Trang trí: Có ảnh Bác Hồ, cờ Đội

ẢNH BÁC

HỒ

LỄ KẾT NẠP ĐỘI VIÊN MỚI

2.4.3 Diễn biến của buổi lễ

- Chi đội trưởng hoặc chi đội phó điều khiển chào cờ, tuyên bố lí do, giới thiệu đại biểu, công bố danh sách đội viên được kết nạp và mời đội viên mới lên đọc lời hứa

- Đội viên mới bước lên đối diện với cờ, nghiêm trang đọc lời hứa:

+ Thực hiện tốt năm điều Bác Hồ dạy

+ Tuân theo điều lệ Đội TNTP Hồ Chí Minh

+ Giữ gìn danh dự Đội TNTP Hồ Chí Minh

- Đọc xong hô: "Xin hứa!" toàn chi đội đứng nghiêm

- Phụ trách chi đội đặt khăn quàng đỏ lên vai đội viên mới và căn dặn các

em "Từ nay em (các em) là đội viên Đội TNTP Hồ Chí Minh, anh chị và các bạn mong em (các em) học tập, rèn luyện tốt, xứng đáng là người đội viên tốt - cháu ngoan Bác Hồ" Đội viên mới đáp "Sẵn sàng!" và tự thắt nút khăn, đứng nghiêm, chào cờ và quay lại chào các bạn

- Chi đội trưởng phân công đội viên mới về phân đội Toàn chi đội ngồi xuống và hát tập thể bài "Mơ ước ngày mai" (Trần Đức) Lễ kết nạp kết thúc

Chú ý: Mỗi lần kết nạp không quá 15 đội viên Nếu có từ 2 em trở lên thì

một em đọc lời hứa xong các em khác đồng thanh đáp một lần "Xin hứa"

2.5 Lễ công nhận chi đội

2.5.1 Điều kiện thành lập chi đội

Điều 8 chương I Điều lệ Đội TNTP Hồ Chí Minh ghi:

- Có từ 3 đội viên trở lên thành lập một chi đội Chi đội có từ 9 đội viên trở lên có thể chia thành các phân đội

- Trong các trường học hoặc địa bàn dân cư có từ 3 chi đội trở lên thì thành lập Liên đội

- Việc thành lập các chi đội, Liên đội do hội đồng đội hoặc cấp bộ Đoàn cùng cấp ra quyết định

2.5.2 Thành phần tham dự lễ công nhận