MỞ ĐẦU Lê Nin đã để lại cho nhân loại di sản rất đa dạng và bao qúát nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực xây dựng Đảng. Trong điều kiện mới Lênin đã kế thừa và phát triển lý luận khoa học của học thuyết Mác Ăngghen về xây dựng chính đảng vô sản của giai cấp công nhân. Ông đã có rất nhiều bài viết về vấn đề này nhằm khái quát lên những nguyên tắc, tư tưởng, cách tố chức về xây dựng một đảng vô sản như thế nào, trong đó tác phấm “Làm gì?” Lênin viết vào tháng 2 năm 1902 được coi là một tác phẩm rất quan trọng về vấn đề này. Xuất phát từ hoàn cảnh lịch sử của thế giới và nước Nga thời kỳ đó. Nhằm mục đích chống lại và đánh bại khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa của “phái kinh tế” ở Nga, đồng thời cũng để chống chủ nghĩa cơ hội quốc tế, đặt cơ sở tư tưởng cho việc thành lập một chính đảng tập trung, thống nhất của giai cấp công nhân, Lênin đã tập hợp các bài viết trong báo “Tia lửa” với nhan đề “Bắt đầu từ đâu” thanh tác phấm “Làm gì?” nhằm định hướng, hướng dẫn cho những người dân chủ xã hội Nga những cách thức, phương pháp cách mạng phù hợp. Với tác phẩm “Làm gì?” này, Lênin đã phê phán kịch liệt quan điếm theo đuôi phong trào tự phát công nhân của “phái kinh tế” và khẳng định nguyên lý Đảng là lực lượng lãnh đạo tố chức phong trào công nhân; Lênin chứng minh nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác: Đảng vô sản là sự kết hợp phong trào công nhân và với chủ nghĩa xã hội khoa học; đã chỉ ra vai trò quan trọng của lý luận cách mạng đối với phong trào tự phát công nhân và đối với mọi tổ chức của Đảng; Lênin đưa ra quan điếm Đảng là lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân, lực lượng thống nhất chỉ đạo cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân với giai cấp tư sản. Lênin còn chứng minh sự cần thiết phải cải tạo toàn bộ công tác Đảng, vạch rõ nguồn gốc tư tưởng của chủ nghĩa cơ hội, trước hết là ở chỗ sùng bái tính tự phát của phong trào công nhân và hạ thấp vai trò, tác dụng của lý luận cách mạng đối với phong trào công nhân. Trong điều kiện hiện nay, khi chúng ta đang trên con đường đổi mới và xây dựng đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, thực hiện phát triến kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã và đang có rất nhiều vấn đề của thực tiễn cuộc sống đặt ra đòi hỏi lý luận phải trả lời, để trả lời những vấn đề đó thì những nhà nghiên cứu khoa học xã hội nói chung và những người làm công tác xây dựng Đảng nói riêng cần tích cực học tập, nghiên cứu các tác phấm kinh điếm mácxít một cách nghiêm túc hơn. Là cán bộ trực tiếp công tác quản lý tại cơ sở, bản thân em nhận thấy tầm quan trọng của việc đọc, nghiên cứu, tìm hiếu những nội dung lý luận cơ bản của Lênin về đảng, xây dựng đảng vô sản nói chung và việc đọc, nghiên cứu tác phẩm “Làm gì?” của Lênin nói riêng là hết sức cần thiết và quan trọng vì nó giúp chúng ta có những cơ sở lý luận khoa học đế quán triệt sâu sắc hơn nữa những quan điếm về xây dựng đảng của Đảng ta, từ đó vận dụng vào thực tiễn công tác của mình; đồng thời giúp chúng ta có cơ sở khoa học đế phê phán những quan điếm cơ hội, xét lại trên lĩnh vực xây dựng đảng hiện nay ở trong nước và phong trào cộng sản quốc tế. Nhưng do sự hạn chế về năng lực bản thân, chưa đọc đi, đọc lại và đọc có hệ thống tất cả các tác phấm của Lênin cũng như chưa đọc được nhiều lần, đọc một cách nhuần nhuyễn, hiểu sâu, cặn kẽ tác phẩm “Làm gì?”, trên cơ sở tiếp thu bài giảng của Thầy giáo, một số tài liệu tham khảo em xin trình bày những hiểu biết khái quát, ban đầu một số nội dung cơ bản về “Những quan điểm, tư tưởng chủ yếu của Lênin về đảng và xây dựng đảng vô sản trong tác phẩm “Làm gì?”. Ý nghĩa thực tiễn của việc nghiên cứu tác phẩm này đối với chúng ta hiện nay ”
Trang 1về vấn đề này nhằm khái quát lên những nguyên tắc, tư tưởng, cách tố chức
về xây dựng một đảng vô sản như thế nào, trong đó tác phấm “Làm gì?”Lênin viết vào tháng 2 năm 1902 được coi là một tác phẩm rất quan trọng vềvấn đề này
Xuất phát từ hoàn cảnh lịch sử của thế giới và nước Nga thời kỳ đó.Nhằm mục đích chống lại và đánh bại khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa của
“phái kinh tế” ở Nga, đồng thời cũng để chống chủ nghĩa cơ hội quốc tế, đặt
cơ sở tư tưởng cho việc thành lập một chính đảng tập trung, thống nhất củagiai cấp công nhân, Lênin đã tập hợp các bài viết trong báo “Tia lửa” vớinhan đề “Bắt đầu từ đâu” thanh tác phấm “Làm gì?” nhằm định hướng, hướngdẫn cho những người dân chủ - xã hội Nga những cách thức, phương phápcách mạng phù hợp Với tác phẩm “Làm gì?” này, Lênin đã phê phán kịch liệtquan điếm theo đuôi phong trào tự phát công nhân của “phái kinh tế” vàkhẳng định nguyên lý Đảng là lực lượng lãnh đạo tố chức phong trào côngnhân; Lênin chứng minh nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác: Đảng vô sản là
sự kết hợp phong trào công nhân và với chủ nghĩa xã hội khoa học; đã chỉ ravai trò quan trọng của lý luận cách mạng đối với phong trào tự phát côngnhân và đối với mọi tổ chức của Đảng; Lênin đưa ra quan điếm Đảng là lãnh
tụ chính trị của giai cấp công nhân, lực lượng thống nhất chỉ đạo cuộc đấutranh của giai cấp công nhân với giai cấp tư sản Lênin còn chứng minh sựcần thiết phải cải tạo toàn bộ công tác Đảng, vạch rõ nguồn gốc tư tưởng củachủ nghĩa cơ hội, trước hết là ở chỗ sùng bái tính tự phát của phong trào côngnhân và hạ thấp vai trò, tác dụng của lý luận cách mạng đối với phong tràocông nhân
Trang 2Trong điều kiện hiện nay, khi chúng ta đang trên con đường đổi mới vàxây dựng đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, thực hiệnphát triến kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã và đang có rấtnhiều vấn đề của thực tiễn cuộc sống đặt ra đòi hỏi lý luận phải trả lời, để trảlời những vấn đề đó thì những nhà nghiên cứu khoa học xã hội nói chung vànhững người làm công tác xây dựng Đảng nói riêng cần tích cực học tập,nghiên cứu các tác phấm kinh điếm mácxít một cách nghiêm túc hơn.
Là cán bộ trực tiếp công tác quản lý tại cơ sở, bản thân em nhận thấytầm quan trọng của việc đọc, nghiên cứu, tìm hiếu những nội dung lý luận cơbản của Lênin về đảng, xây dựng đảng vô sản nói chung và việc đọc, nghiêncứu tác phẩm “Làm gì?” của Lênin nói riêng là hết sức cần thiết và quan trọng
vì nó giúp chúng ta có những cơ sở lý luận khoa học đế quán triệt sâu sắc hơnnữa những quan điếm về xây dựng đảng của Đảng ta, từ đó vận dụng vào thựctiễn công tác của mình; đồng thời giúp chúng ta có cơ sở khoa học đế phêphán những quan điếm cơ hội, xét lại trên lĩnh vực xây dựng đảng hiện nay ởtrong nước và phong trào cộng sản quốc tế Nhưng do sự hạn chế về năng lựcbản thân, chưa đọc đi, đọc lại và đọc có hệ thống tất cả các tác phấm củaLênin cũng như chưa đọc được nhiều lần, đọc một cách nhuần nhuyễn, hiểusâu, cặn kẽ tác phẩm “Làm gì?”, trên cơ sở tiếp thu bài giảng của Thầy giáo,một số tài liệu tham khảo em xin trình bày những hiểu biết khái quát, ban đầumột số nội dung cơ bản về “Những quan điểm, tư tưởng chủ yếu của Lênin
về đảng và xây dựng đảng vô sản trong tác phẩm “Làm gì?” Ý nghĩa thực tiễn của việc nghiên cứu tác phẩm này đối với chúng ta hiện nay ”
Trang 3Phần thứ hai:
NỘI DUNG
1 Những tư tưởng của Lênin về Đảng vô sản
1.1 Sự ra đòi tất yếu của chính Đảng vô sản
Ở nước Nga đến cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX phong trào đấu trangcủa giai cấp công nhân đã nổ ra ở nhiều nơi và phát triển nhanh chóng đã đặt
ra yêu cầu bức thiết phải thành lập một đảng cách mạng thống nhất và tậptrung của giai cấp công nhân có đủ khả năng để lãnh đạo được phong tràocách mạng Mặc dù lúc này ở Nga có nhiều tổ chức Mácxít ra đời và pháttriến song mang tính tự phát và chịu ảnh hưởng của “phái dân túy” và sau đó
là ảnh hưởng quan điểm của “phái kinh tế”
Đe thành lập được một chính đảng cách mạng nhất, tập trung nhất dựatrên quan điểm tư tưởng lý luận của chủ nghĩa Mác - Ăngghen, một đảngcông nhân mácxít thì theo Lênin là phải đánh bại những quan điển tư tưởng
cơ hội của “phái kinh tế” ở Nga Chính vì vậy trong tác phẩm “Làm gì?” này,Lênin dành sự chú ý chủ yếu cho việc thành lập một đảng mácxít ở Nga, mộtđảng khác về bản chất so với các đảng xã hội cải lương của Quốc tế II và cókhả năng lãnh đạo cuộc đấu tranh cách mạng của công nhân và nông dân đểthủ tiêu chủ nghĩa tư bản
Lênin đã luận chứng và phát triển một cách phù hợp với hoàn cảnh lịch
sử mới, những tư tưởng của Mác - Ăngghen về Đảng như là một lực lượngcách mạng hóa phong trào công nhân, tô chức và lãnh đạo phong trào đó.Việc chuẩn bị và thành lập một đảng như vậy diễn ra trong tình hình của mộtcuộc đấu tranh gay gắt giữa hai khuynh hướng được hình thành vào thời kỳ
đó trong phong trào dân chủ - xã hội quốc tế, xu hướng mácxít cách mạng và
xu hướng cơ hội chủ nghĩa Từ thực tiễn phong trào công nhân Nga và lịch sử
các nước, Lênin đã chỉ rõ: “công nhân trước đây không thể có ỷ thức dân chủ
- xã hội được Ý thức này chỉ có thể là từ bên ngoài đưa vào Lịch sử tất cả các nước chứng thực rằng chỉ do lực lượng của độc bản thân mình thôi thì
Trang 4giai cấp công nhãn chỉ có thể đi đến ỷ thức công liên chủ nghĩa, tức là đi đến chẽ tin rằng phải đoàn kết lại thành hội liên hiệp, phải đấu tranh chống bọn chủ, phải đòi hỏi Chính phủ ban hành những luật này hay luật khác cần thiết cho công nhân Lênin phê phán quan điểm của “phái kinh tế” khi họ đánh
giá quá cao hệ tư tưởng và đánh giá quá đáng vai trò của yếu tố tự phát Tức
là phong trào công nhân thuần túy khi cho rằng có khả năng tạo ra và sẽ tạo racho nó một hệ tư tưởng độc lập, chỉ cần là công nhân, gành được vận mệnhcủa mình trong tay những người lãnh đạo Lênin coi đó là một sai lầm nghiêmtrọng của “phái kinh tế” Lênin cũng vạch ra rằng: bản thân giai cấp côngnhân không tạo ra khoa học kinh tế và kỹ thuật hiện đại Người nắm đượckhoa học lại không phải là giai cấp công nhân, mà là những trí thức tư sản.Chính chủ nshĩa xã hội hiện đại đã ra trong đầu óc của một vài người thuộctầng lớp đó và chính họ mà chủ nghĩa xã hội đã tuyên truyền đến những người
vô sản tiên tiến nhất về mặt tri thức, những người vô sản này sau đó đã đưachủ nghĩa xã hội vào cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản ở những nơi
mà điều kiện cho phép Như vậy, ý thức chủ nghĩa xã hội là một yếu tố từ bênngoài đưa vào cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản, chứ không phải là một cái
gì xuất hiện một cách tự phát từ cuộc đâu tranh đó và Lênin chỉ rõ: “Sai lầm
cơ bản của khuynh hướng mới trong Đảng dân chủ - xã hội Nga là sùng bái tính tự phát, là không hiểu được rằng tính tự phát của quần chủng đòi hỏi chúng ta, những người dân chủ - xã hội, phải biêu hiện một tỉnh tự giác cao Cao trào tự phát của quần chúng càng tăng lên và phong trào càng mở rộng thì sự cần thiết có một ỷ thức cao trong công tác lý luận, chính trị và tỏ chức của Đảng dãn chủ - xã hội phải tăng lên vó cùng nhanh chóng hơn
Từ sự phân tích trên Lênin khẳng định: “Đã không thể có một hệ tư tưởng độc lập, do chính ngay quân chúng công nhân xây dựng nên trong
1 Sách đã dẫn, trang 66-67
quá trình phong trào của họ, thì vấn đề đặt ra chỉ ỉà như thế này: hệ tư tưởng tư sản hoặc hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa Không cỏ hệ tư tưởng trung
Trang 5gian (vì nhân loại không tạo ra một hệ tư tưởng “thứ ba ” nào cả; vả chăng, trong một xã hội bị những sự đôi kháng giai câp chia sẻ thì không bao giờ có
hệ tư tưởng ở ngoài hoặc trên các giai câp) ” Chính sự phát triển của cao
trào tự phát đã phản ảnh tính tự giác phôi thai và mặc dù phát triển đến đâucao trào tự phát vẫn không tránh khỏi chủ nghĩa công liêm và phụ thuộc vào
hệ tư tưởng tư sản, bản thân cuộc đấu tranh thuần túy công liêm chủ nghĩa củagiai cấp công nhân không sản sinh được hệ tư tưởng giai cấp công nhân giúpcho họ đấu tranh chống chính quyền, chế độ chuyên chính phong kiến, chốnglại giai cấp tư sản một cách triệt để mà đòi hỏi phải có sự ra đời của chínhđảng vô sản - là người có khả năng đem hệ tư tưởng giai cấp công nhân donhững tri thức xây dựng nên vào để giác ngộ cho giai cấp công nhân thựchiện được sứ mệnh lịch sử của mình là giải phóng giai cấp, giải phóng toàndân tộc
1.2 Bản chất, tính tiên phong của Đảng vô sản
Nếu như mục đích của “phái kinh tế” đưa ra trong quá trình đấu tranh
là thu hẹp ý nghĩa của việc cổ động chính trị trong khuôn khổ những đòi hỏi
về kinh tế trong phạm vi “về quan hệ giữa công nhân thuộc một nghề nhấtđịnh với bọn chủ của họ” Lênin khẳng định việc đó chỉ mang lại kết quả là
dạy cho người bán sức lao động bán cho nó có lợi hơn còn “Đảng dân chủ
-xã hội Nga lãnh đạo cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân, không những là
để đạt được những điều kiện có lợi trong việc bán sức lao động, mà còn là để thủ tiêu cái chế độ xã hội nó bắt buộc những người tay trắng phải bản mình cho bọn nhà giàu Đảng dãn chủ - xã hội đại diện cho giai cấp công nhân không phải trong môi quan hệ của họ đôi với một nhóm chủ thuê nhẩt định,
mà là trong mối quan hệ với tất cả các giai cấp trong xã hội hội hiện đại, với đất nước, một lực lượng chính trị
_ r J ị 7 r ĩ ) 2
CÓ tô chức
Theo quan điểm, học thuyết của Mác - Lênin về Đảng vố sản thì Đảng
Trang 6vô sản là đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Chính vì vậy,đảng đó phải mang bản chất giai cấp công nhân, phải bảo vệ đến cùng lợi íchcủa giai cấp công nhân và nhân dân lao động, chứ không phải chỉ với lối làmviệc thủ công nghiệp và chủ nghĩa kinh tế của bọn cơ hội phải xác định rõ:
“nhiệm vụ thực tiên của chúng ta, nhiệm vụ trước nhất và cấp bách nhất là: Lập ra một tổ chức những người cách mạng có
Lênin khắng định: “Ngày nay, lịch sử giao phó cho chúng ta một nhiệm vụ trước mắt, nhiệm vụ cách mạng nhất trong tất cả các nhiệm vụ trước mắt của giai cấp vô sản ở bất cứ nước nào khác Việc hoàn thành nhiệm vụ ấy, tiêu diệt thành lũy kiên cố nhất không những của bọn phản động châu Âu, mà (giờ đây ta có thê nói) cả của bọn phản động châu á nữa, sẽ làm chó giai cấp vô sản Nga thành đội tiên phong của giai cấp vâ sản cách mạng quốc tế” 2 Đồng thời Lênin nhắc nhở: “Không cỏ gì lo bịch và tai hại hơn là vó ngực tự xưng là chiến sĩ lão thành đã từng trải qua từ lâu tất cả các giai đoạn quyết định của cuộc đấu tranh!” 3 và “tự cho mình là “tiền phong”, là đội tiền phong thì không đủ, mà còn phải hành động sao cho tất cả các đội khác nhận thấy rõ và buộc phải thừa nhận chúng ta đi tiên phong mới được” 4
1 Sách đã dẫn, trang 134
2 Sách đã dẫn, trang 35
3Sách đã dẫn, trang 53
4 Sách đã dẫn, trang 107
Trang 71.3 Vai trò của chính Đảng vô sản
Trong Đảng dân chủ - xã hội Nga xuất hiện khuynh hướng cơ hội chủnghĩa của “phái kinh tế” đó là sự sùng bái tính tự phát của phong trào côngnhân, Họ cả quyết rằng, hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa có thể phát sinh từphong trào tự phát của giai cấp công nhân Lênin vạch rõ sai lầm cơ bản của
“khunh hướng mới” này và chỉ rõ đây chính là sự lừa dối giai cấp công nhân,hạn chế phong trào công nhân trong đấu tranh kinh tế cải thiện đời sống theolối của công đoàn chủ nghĩa, chứ không phải hướng cuộc đấu tranh của giaicấp công nhân đi đến đấu tranh thủ tiêu cả chế độ tư bản chủ nghĩa; đánh lạchướng giai cấp công nhân dẫn đến thủ tiêu vai trò lãnh đạo của Đảng, khôngthực hiện được chuyên chính vô sản Từ đó, làm cho giai cấp công nhânkhông có Đảng, là tước đi khí giới của giai cấp công nhân
“Phái kinh tế” đã lừa dối giai cấp công nhân khi chúng nói rằng: Hệ tưtưởng xã hội chủ nghĩa có thế phát sinh từ trong phong trào tự phát của giaicấp công nhân Thật ra, hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa không phải phátsinh từphong trào tự phát mà từ khoa học Không chịu thừa nhận quan điểm đó tức làvạch đường cho hệ tư tưởng tư sản thâm nhập vào phong trào công nhân, làthủ tiêu việc kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học với phong trào công nhân, tức
là thủ tiêu Đảng, là phản bội lại giai cấp công nhân
Khi nói về tính tự phát của quần chúng và tính tự giác của Đảng dânchủ - xã hội; bàn bạc về việc tổ chức những cuộc tố cáo, thực 'sự trước toàndân để chống chính phủ, Lênin đã trình bày tính chất giai cấp công nhân củaphong trào đấu tranh chính trị ấy, qua đó thể hiện vai trò của Đảng dân chủ -
xã hội là lãnh tụ chính trị của giai cấp vô sản, là người tổ chức đấu tranh,người tuyên truyền chủ nghĩa Mác, giáo dục, xây dựng ý thức chính trị choquần chúng, bảo vệ, lãnh đạo, tập hợp quần chúng vô sản đồng thời là người
đem yếu tố tự giác vào phong trào công nhân: Lênin chỉ rõ: “ thì tính chất giai cấp của phong trào của chúng ta biêu hiện ở chẽ nào? - Chính ở chẽ chúng ta, những người dân chủ - xã hội là những người tổ chức những cuộc
Trang 8tổ cáo ấy; ở chỗ tất cả những vấn đề mà công tác cổ động đề ra đều sẽ làm sáng tỏ theo một tinh thần dân chủ - xã hội kiên quyết, không tha thứ một chút nào những sự xuyên tạc chủ nghĩa Mác một cách vô tình hay hữu ỷ; ở chỗ cuộc cổ động chính trị toàn diện ấy sẽ được tiến hành bởi một đảng hợp nhất được thành một khối không gì phả vỡ nổi việc nhân danh toàn dân mà tiến công chính phủ, việc giáo dục cách mạng cho giai cấp vô sản, đồng thời bảo vệ sự độc lập chính trị của giai cấp vỏ sản, sự lãnh đạo cuộc đẩu tranh kỉnh tế của giai cấp công nhân, sự lợi dụng những xung đột tự phát của giai câp công nhân với những kẻ bóc lột họ, những sự xung đột làm cho có thêm nhiều lớp của giai cấp vô sản nổi dậy và nhập vào phía chúng ta!” , những người dân chủ - xã hội không những không thể chỉ biết có đẩu tranh kỉnh tế,
mà họ còn không thể thừa nhận rằng việc tổ chức những sự tổ cảo về kỉnh tế
là hoạt động chủ yếu của họ Chúng ta phải tích cực tiến hành giảo dục chính trị cho giai cấp công nhân, cố gắng phát triển ỷ thức chính trị của giai cấp công nhân” 5
Từ sự đấu tranh, phê phán trên, Lênin chỉ rõ mối quan hệ giữa chủnghĩa xã hội với phong trào công nhân; khẳng định Đảng là người đưa yếu tố
tự giác vào phong trào công nhân; là người kết hợp chủ nghĩa xã hội với
phong trào công nhân, đã chỉ rõ: “ nhiệm vụ của Đảng dân chủ - xã hội là phải đấu tranh chổng tính tự phát; là phải kéo phong trào công nhân ra khỏi cải khuynh hướng tự phát ấy của chủ nghĩa công liên, cái khuynhhướng đến
nấp dưới bỏng của giai cấp tư sản; và phải đưa phong trào công nhân về vớiĐảng dân chủ - xã hội cách mạng'''
Như vậy, Đảng mácxít, Đảng dân chủ - xã hội phải là người đại biểucho tính tự giác của công nhân, là người đem yếu tố tự giác vào phong tràocông nhân bằng cách kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học với phong trào côngnhân Lênin đã cho thấy vai trò của chính đảng vô sản là cơ sở đưa yếu tố tự
giác vào phong trào công nhân vì: “công nhân trước đây không thế có ỷ thức
5 Sách đã dẫn, trang 115
Trang 9dân chủ - xã hội được Y thức này chỉ cỏ thê là từ bên ngoài đưa vào” 6 và
phải thông qua hoạt động của đảng vô sản vì nếu “chỉ do lực lượng của độc bản thân mình thôi thì giai câp công nhân chỉ có thể đi đến ỷ thức công liên chủ nghĩa'" 2 , “những người vổ sản này sau đó đem chủ nghĩa xã hội đưa vào cuộc đâu tranh giai câp của giai câp vô sản, ở những nơi nào mà điêu kiện cho phép ”
Đảng mácxít là người đại biểu cho tính tự giác của công nhân, là ngườiđem yếu tố tự giác vào phong trào công nhân bằng cách kết hợp chủ nghĩa xãhội khoa học với phong trào công nhân Những người theo “khuynh hướngmới” cơ hội chủ nghĩa trong Đảng dân chủ - xã hội không hiểu được rằng:
“tính tự phát của quần chúng đòi hỏi chúng ta, những người dân chủ - xã hội, phải biếu hiện một tính tự giác cao Cao trào tự phát của quần chúng càng tăng lên và phong trào càng mở rộng thì sự cần thiết cỏ một ỷ thức cao trong công tác lý luận, chỉnh trị và tổ chức của Đảng dân chủ - xã hội càng phải tăng lên vó cùng nhanh chỏng hơn” 7
Thông qua “Làm gì?” Lênin đã chỉ ra sự cần thiết phải có một chínhđảng vô sản có khả năng lãnh đạo cuộc đấu tranh cách mạng của công nhân
và nông dân chống lại chế độ chuyên chế và chủ nghĩa tư bản, vì dân chủ vàchủ nghĩa xã hội Việc thành lập được chính đảng độc lập của mình, có lýluận cách mạng soi đường, có tổ chức lãnh đạo thống nhất, chỉ khi đó giai cấpcông nhân mới từ giai cấp “tự do” trở thành giai cấp “vì nó”
2 Tư tưởng của Lênin về xây dựng Đảng
Tác phẩm “Làm gì?” của Lênin đã không chỉ nêu lên sự cần thiết phải
có một chính đảng chân chính của giai cấp công nhân mà còn chỉ rõ phải xâydựng đảng đó một cách vững mạng Những tư tưởng của Lênin về xây dựngđảng được thể hiện rất rõ trên cả ba mặt chính trị, tư tưởng và tổ chức
2.1 Xây dựng Đảng về chính trị
Khi tờ báo “sự nghiệp công nhân”, “nhóm tự giải phóng”, “phái kinh
6 Sách đã dẫn, trang 49
7 Sách đã dẫn, trang 67
Trang 10tế” đều theo xu hướng sùng bái tính tự phát của phong trào công nhân, họ chorằng phong trào quần chúng sẽ chủ yếu quyết định những nhiệm vụ và tínhchất hoạt động của Đảng, cuộc đấu tranh kinh tế của giai cấp vô sản có mộttầm quan trọng bậc nhất và sách lược, chiến lược của họ là chỉ hướng về mụctiêu kinh tế Còn Lênin khi trình bày về mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị
đã đề ra sách lược đấu tranh chính trị: “Neu không có một tổ chức vững mạnh, thành thục đấu tranh chỉnh trị trong bất cứ hoàn cảnh nào, thời kỳ nào thì không thê nói đên một kê hoạch hoạt động cổ hệ thống, được soi sáng bằng những nguyên tắc vững chắc và được thực hiện một cách triệt để, và chỉ
có kế hoạch hoạt động, như thế mới đáng được gọi là sách ỉược”\ có thể nhận
thấy, Lênin rất chú ý đến việc luận chứng về sách lược của giai cấp vô sảnNga và Đảng của nó Ông viết rằng giai cấp công nhân cần và có thể lãnh đạophong trào dân chủ của toàn dân chống lại chế độ địa chủ - chuyên chế, trởthành đội tiên phong của tất cả các lực lượng cách mạng và đối lập trong xãhội Nga Vì vậy việc tổ chức tố cáo chính trị một cách toàn diện đối với chế
độ chuyên chế là nhiệm vụ quan trọng nhất của phong trào dân chủ - xã hộiNga, Là một trong những điều kiện không thể thiếu được để giáo dục chính trịcho giai cấp vô sản Đó là “Những vấn đề cấp bách” của phong trào dân chủ -
xã hội Nga
Trong tác phấm này, Lênin đã phát tri en và sáng tạo học thuyết củachủ nghĩa Mác, Lênin chỉ rõ đường lối chính trị của Đảng dân chủ - xã hộiNga là phải đánh đổ chế độ chuyên chính phong kiến, đánh đổ Nhà nước tưsản để lập nên một Nhà nước vô sản, giải phóng giai cấp công nhân và nhândân lao động hoàn thành sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Lênin chỉ ra
rằng những người dân chủ - xã hội Nga ngay từ đầu đã “đề ra cả những nhiệm vụ lịch sử rộng lớn nhât của một Đảng dân chủ - xã hội Nga nối chung lẫn nhiệm vụ đánh đổ chế độ chuyên ehế nói riêng” 8 , Đảng dân chủ - xã hội Nga có nhiệm vụ “giải phóng toàn thế nhân dân thoát khỏi ách của chế độ
8 Sách đã dẫn, trang 39
Trang 11chuyên chế’ Như vậy, Lênin là người đầu tiên ở Nga đã chỉ ra rằng giai cấp
vô sản không thể thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình trong cuộc đấu tranh vìchủ nghĩa xã hội nếu không học được
cách tiến hành một cách triệt để, đến cùng cuộc đấu tranh vì dân chủ.Người viết: “Người nào mà trên thực tiễn quên rằng nhiệm vụ của mình phải
là người trước tiên đề cập, nêu bật và giải quyết mọi vấn đề dân chủ chung,thì người ấy không phải là người dân chủ - xã hội”
Khi “phái kinh tế”, “tờ sự nghiệp công nhân”, “tư tưởng công nhân”nói về vấn đề sách lược là muốn vu cáo chủ nghĩa Mác, biến chủ nghĩa Mácthành một bức họa sai lệch, nhằm tầm thường hóa chủ nghĩa Mác về lý luận
và thực tiễn, kéo giật lùi đảng lại, thì Lênin đã chỉ rõ tổ chức đảng không chỉ
đề ra những sách lược chính trị mà còn phải biết đấu tranh trên thực tế với
việc sử dụng những phương pháp đấu tranh linh hoạt: “Đảng dân chủ - xã hội không tự bỏ tay mình lại, không hạn chê hoạt động của mình vào một kế hoạch đã vạch sẵn hay theo một phương thức đấu tranh chính trị đã quy định trước; Đảng dùng tât cả mọi phương pháp đâu tranh, miễn là những phương pháp ấy phù hợp với lực lượng sẵn cổ của Đảng” 2 , Lênin chỉ rõ: “đối với người dân chủ - xã hội Nga có nhiều
phương sách khác, nói chung, cũng không kém phần cỏ thể “áp dụng rộng rãi ”3
Để hướng phong trào đấu tranh của công nhân vào quỹ đạo cuộc đấutranh chính trị, những người dân chủ - xã hội Nga phải bắt tay tích cực vào
việc giáo dục chính trị cho giai cấp công nhân Lênin dạy rằng: “Chủng ta cần phải đào tạo những người dân chủ - xã hội làm công tác thực tiễn thành những lãnh tụ chính trị biết lãnh đạo mọi mặt biếu hiện của cuộc đấu tranh toàn diện ấy, biết "vạch ra" đúng lúc "một cượng lĩnh hành động tích cực" cho những sinh viên đang sồi sục, cho các ủy viên hội đồng địa phương đang bất mãn, cho các giáo phái đang phẫn nộ, cho những giáo viên nhân dân bị xúc
phạm, V V và V V ”
Trang 12Việc giáo dục không chỉ dựa trên cơ sở những mối quan hệ của côngnhân ở từng xí nghiệp đối với chủ xưởng của họ, mà phải dựa trên cơ sởnhững mối quan hệ của tất cả các giai cấp và các tầng lớp đối với kinh
nghiệm của: “ một sự hiếu biết chính xác về những quan hệ qua lại giữa tất
cả các giai cấp trong xã hội hiện đại Giáo dục giai cấp công nhân về mặt
chính trị có ý nhĩa là giáo dục cho họ ý thức về tính chất không thể dung hòagiữa những lợi ích của công nhân và lợi ích giai cấp tư sản, chuẩn bị cho cuộcđấu tranh nhằm xóa bỏ chế độ chuyên chế Nga hoàng và sự bóc lột tư bản chủnghĩa Công tác cô động chính trị của
“phái kinh tế” trong lĩnh vực các nhiệm vụ tổ chức của giai cấp vô sản “lốilàm việc thủ công nghiệp” của phái ấy trong vấn đề xây dựng Đảng đã gâythiệt hại lớn cho phong trào dân chủ - xã hội ở Nga Lênin đã thấy nguồn gốclối làm việc thủ công nghiệp của phái kinh tế là ở chỗ hạ thấp nhiệm vụ chínhtrị của Đảng dân chủ - xã hội xuống mức chủ nghĩa công liên, lẫn lộn hai loạihình tổ chức tổ chức của giai cấp công nhân Từ đó Lênin vạch rõ sự khácnhau căn bản giữa chính trị công liên chủ nghĩa và chính trị dân chủ - xã hội,chỉ ra vai trò của Đảng dân chủ - xã hội trong việc giáo dục tố chức và lãnhđạo giai cấp công nhân thực hiện nhiệm vụ chính trị dân chủ - xã hội là phảilật đổ chế độ chuyên chế, thủ tiêu chủ nghĩa tư bản, thực hiện cách mạng vô
Trang 13Ý thức giai cấp của giai cấp công nhân không chỉ là ý thức chính trịchân chính, khi công nhân không quen chống lại mọi sự quá lạm dụng, mọibiểu hiện độc đoán, áp bức tàn bạo dù cho giai cấp nào là nạn nhân đi nữa - vàchống lại theo quan điểm dân chủ - xã hội, không phải theo quan điếm nàokhác.
Nhiện vụ của những nhà chính trị luận xã hội dân chủ là đi sâu, mởrộng và tăng cường những phát hiện chính trị và cổ động chính trị Lênin vạchrõ: ý thức chính trị vì giai cấp chỉ có thể đem lại từ bên ngoài vào cho ngườicông nhân, nghĩa là từ bên ngoài cuộc đấu tranh kinh tệ, từ bên ngoài phạm viquan hệ giữa người công nhân và chủ Người ta chỉ có thể tìm được nhận thức
ấy trong lĩnh vực duy nhất là lĩnh vực những mối quan hệ giữa tất cả các giaicấp, các tầng lớp nhân dân với Nhà nước và Chính phủ, lĩnh vực những mốiquan hệ giữa tất cả các giai cấp với nhau
Lênin cũng chỉ rõ rằng: Người dân chủ - xã hội không nên lấy ngườithư ký hội đồng công liên làm lý tưởng, tức là chỉ biết tiến hành và giúp đỡtiến hành cuộc đấu tranh kinh tế chống lại bọn chủ và chính phủ mà ngườidân chủ - xã hội, người chiến sỹ tiên phong của giai cấp công nhân phải làngười đại biểu cho nhân dân, biết chống lại mọi biếu hiện độc đoán, áp bức,
để giải phóng thực sự cho giai cấp công nhân Đảng dân chủ - xã hội phảigiáo dục chính trị, nhằm lật đỗ chế độ chuyên chế, thủ tiêu chủ nghĩa tư bản;
còn “mọi sự sùng bái tính tự phát của phong trào quần chủng, mọi sự hạ thấp chỉnh trị dân chủ - xã hội xuống ngang với chính trị công liên chủ nghĩa, đều
Trang 14chính là sự chuẩn bị cơ sở đê biến phong trào công nhân thành công cụ của phái dân chủ tư sản Phong trào công nhân tự phát, tự nỏ, chỉ có thể sản sinh
ra (và tất nhiên chỉ sản sinh ra) chủ nghĩa công liên thôi; mà chỉnh trị công liên chủ nghĩa của giai câp công nhân thì chỉnh ỉà chỉnh trị tư sản của giai cấp công nhân” 9
Người dân chủ - xã hội phải lợi dụng những tia sáng giác ngộ chính trị
mà cuộc đấu tranh kinh tế đã chiếu rọi vào giai cấp công nhân để nâng caocông nhân đến mức gác ngộ chính trị dân chủ - xã hội
Tuyên truyền tư tưởng thù địch của giai cấp công nhân đối với chế độquân chủ chuyên chế, tư tưởng đối lập quyền lợi của công nhân với quyền lợicủa chủ chưa phải là đủ mà còn phải tố cáo tất cả mọi hình thức của áchchuyên chế cảnh sát thể hiện ra trong mọi lĩnh vực đời sống và hoạt động,trong hoạt động nghề nghiệp cũng như trong hoạt động của người công nhânnói chung, hoạt động cá nhân, gia đình, tôn giáo, khoa học như thế mới làgiác ngộ chính trị dân chủ - xã hội cho công nhân
2.2 Xây dựng Đảng về tư tưởng
Lênin bày tỏ vai trò, tầm quan trọng của lý luận cách mạng là vạch trầnthái độ khinh thường lý luận của phái kinh tế ở Nga
Lênin phân tích lý do vì sao lý luận cách mạng lại có tầm quan trọnglớn đối với Đảng dân chủ - xã hội Nga và trình bày những tư tưởng của Mác -
Ãngghen nói về vai trò của lý luận: “nếu thực sự cần phải liên hợp thì cứ ký kêt những thỏa hiệp nhăm đạt những mục tiêu thực tiên của phong trào, nhưng chớ có buôn bán nguyên tẳc, chớ cỏ "nhân nhượng" về lý luận” 10 Tư
tưởng của Mác là như thế, ấy vậy mà trong chúng ta đã có những người nhândanh Mác mà tìm cách làm giảm ý nghĩa quan trọng của lý luận Lênin đã dẫnchứng những lời nhận xét của Ăngghen năm 1874 về tầm quan trọng của lýluận trong phong trào dân chủ - xã hội
Ăngghen khẳng định rằng, cuộc đấu tranh vĩ đại của Đảng dân chủ
9 Sách đã dẫn, trang 122
10 Sách đã dẫn, trang 30