MỞ ĐẦUCuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX trong bối cảnh chủ nghĩa tư bản phát triểntương đối ổn định, cùng tồn tại hoà bình với giai cấp công nhân, phong trào đấu tranhcủa giai cấp công nhân
Trang 1
TIỂU LUẬN
TƯ TƯỞNG CỦA LÊNIN VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI
TRONG TÁC PHẨM “LÀM GÌ?” - GIÁ TRỊ THỰC TIỄN
TƯ TƯỞNG CỦA LÊNIN VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI
TRONG TÁC PHẨM “LÀM GÌ?” - GIÁ TRỊ THỰC TIỄN
Trang 2MỞ ĐẦU
Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX trong bối cảnh chủ nghĩa tư bản phát triểntương đối ổn định, cùng tồn tại hoà bình với giai cấp công nhân, phong trào đấu tranhcủa giai cấp công nhân phát triển cả về bề rộng và có xu hướng thiên về đấu tranhnghị trường, nhiều chính đảng của giai cấp công nhân được thành lập ở các nước tưbản phát triển Giai cấp tư sản đã lợi dụng hoàn cảnh cùng tồn tại “hoà bình” với giaicấp công nhân, tìm mọi cách lũng đoạn phong trào công nhân và làm cho chủ nghĩa
cơ hội phát triển nhanh chóng trong phong trào công nhân
Quốc tế II được thành lập tháng 7 năm 1889, trong giai đoan đầu khiPh.Ăngghen còn sống và lãnh đạo (1889 - 1895) đã kiên quyết đấu tranh chống xuhướng cải lương, thoả hiệp, cơ hội… nội bộ Quốc tế II ổn định Sau khi Ph.Ăngghenmất (1895), bọn cơ hội trong Quốc tế II ngóc đầu dậy chống phá chủ nghĩa Mác, lũngđoạn phong trào công nhân, mưu toan biến các Đảng dân chủ - xã hội Tây Âu thànhcác đảng cơ hội, cải lương, làm cho phong trào cộng sản và công nhân Quốc tế bịphân hoá thành các trào lưu chính trị, tư tưởng khác nhau
Vào thời kỳ này, chủ nghĩa tư bản Nga đang phát triển mạnh Cùng với sựphát triển của chủ nghĩa tư bản giai cấp công nhân Nga cũng phát triển nhanh chóng.Mặc dù chế độ tư bản phát triển, chế độ nông nô bị bãi bỏ, nhưng công nhân và nôngdân Nga vẫn phải sống dưới ách thống trị của tàn bạo của chế độ Nga Hoàng Côngnhân và nông dân không được hưởng một chút quyền tự do chính trị nào
Từ những năm 70 và nhất là từ những năm 80 của thế kỷ XIX, nước Nga trởthành trung tâm cách mạng thế giới, công nhân Nga bắt đầu thức tỉnh, phong trào đấutranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Nga diễn ra rất mạnh mẽ, hìnhthành nhiều cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân, dưới nhiều hình thức khác nhau,song đều bị thất bại, vì các cuộc đấu tranh đó đều mang tính tự phát
2
TIỂU LUẬN
TƯ TƯỞNG CỦA LÊNIN VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI
TRONG TÁC PHẨM “LÀM GÌ?” - GIÁ TRỊ THỰC TIỄN
Hà Nội - 2021
BẮC NINH, THÁNG 5 NĂM 2013
TIỂU LUẬN
TƯ TƯỞNG CỦA LÊNIN VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI
TRONG TÁC PHẨM “LÀM GÌ?” - GIÁ TRỊ THỰC TIỄN
Hà Nội - 2021
BẮC NINH, THÁNG 5 NĂM 2013
Trang 3Do yêu cầu khách quan của phong trào công nhân Nga, đòi hỏi phải có đảngcách mạng lãnh đạo, lúc này ở Nga bắt đầu xuất hiện nhiều nhóm mácxít, các tổ chứcmácxít đầu tiên được thành lập Năm 1875 “Hội liên hiệp công nhân miền Nam Nga”thành lập ở Ôđétxa; năm 1878 “Hội liên hiệp công nhân miền Bắc Nga” thành lập ởPêtécbua, nhưng hai tổ chức đầu tiên này của giai cấp công nhân đều bị Nga Hoàngthẳng tay đàn áp và làm tan rã Tuy bị Nga Hoàng đàn áp dã man, nhưng phong tràocông nhân vẫn phát triển không ngừng Năm 1883 “Nhóm giải phóng lao động”được thành lập ở Giơnevơ (Thuỵ sỹ) do Plêkhanốp lãnh đạo Nhóm này đã cố gắng
và có nhiều hình thức để truyền bá chủ nghĩa Mác vào nước Nga, nhưng lại bị phái
“dân túy” cản trở Phái “dân tuý” cho rằng đưa chủ nghĩa Mác vào Nga là phá sảnnước Nga Theo họ, sự nghiệp cách mạng nước Nga chính là giai cấp nông dân lãnhđạo Thực chất phái “dân tuý” mưu toan làm lạc hướng cuộc đấu tranh của quầnchúng lao động chống lại giai cấp áp bức, bóc lột, làm cho giai cấp công nhân khôngnhận thức được vai trò, sứ mệnh của mình, đồng thời kìm hãm và cản việc thành lậpmột chính đảng độc lập của giai cấp công nhân
Vì vậy, muốn truyền bá chủ nghĩa Mác vào Nga thì phải đấu tranh chống chủnghĩa “dân túy” Nhóm “Giải phóng lao động” đã tích cực đấu tranh chống phái “dântuý” nhưng không đánh bại được tư tưởng của phái “dân túy”, vì họ đã phạm phảinhững sai lầm nghiêm trọng, ngay trong bản cương lĩnh đầu tiên của họ đó là, họkhông đả động gì đến vai trò của giai cấp nông dân trong cách mạng, mà lại cho rằnggiai cấp tư sản tự do Nga là một lực lượng cách mạng, có thể ủng hộ cách mạng mặc
dù sự ủng hộ không vững trắc, hơn thế nữa họ cũng như các tổ chức mácxít khácchưa hề liên hệ với phong trào công nhân Cho nên, họ chỉ thành lập được Đảng dânchủ - xã hội Nga trên lý thuyết, chưa kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học với phongtrào công nhân
Phong trào công nhân tự phát ngày càng phát triển mạnh ở Nga, đồng thờicũng đặt ra yêu cầu phải kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học với phong trào công
Trang 4nhân Năm 1895, lần đầu tiên ở Nga, Lênin đã thống nhất các tổ chức mácxít ởPêtécbua lập ra “Hội liên hiệp chiến đấu giải phóng giai cấp công nhân” Tổ chức đó
là mầm mống chủ yếu, tổ chức tiền thân của một đảng cách mạng dựa vào phong tràocông nhân Nhưng không không bao lâu, Hội bị chính quyền Nga Hoàng khủng bố.Lênin và các bạn chiến đấu của người bị bắt Ban lãnh đạo mới do Máctốp đứng đầu
đã theo đuổi một đường lối chính trị sai lầm, cải lương cơ hội - đó là phái “kinh tế”
Năm 1898, một nhóm mácxít đã họp ở Minxcơ tiến hành Đại hội lần thứ nhất,tuyên bố thành lập Đảng công nhân dân chủ - xã hội Nga, gọi là Đại hội I Đại hộibầu được Ban chấp hành, nhưng Đại hội chưa thông qua được Cương lĩnh và Điều lệ,Đại hội vừa kết thúc thì Ban chấp hành Trung ương mới bầu ra đều bị bắt Nên sauĐại hội, đảng bước vào giai đoạn khủng hoảng, phân tán về tư tưởng, tan rã về tổchức, việc thành lập một đảng tập trung thống nhất gặp rất nhiều khó khăn
Lênin cho rằng, muốn thành lập một chính đảng cách mạng tập trung thốngnhất, trước hết, phải đánh bại các quan điểm tư tưởng cơ hội của phái “kinh tế” biểuhiện chủ nghĩa cơ hội của Bécstanh ở Nga Từ thực tế đó, Lênin đã tập hợp các bàiviết trong báo “Tia lửa” với nhan đề “Bắt đầu từ đâu” thành tác phẩm “Làm gì?” Tácphẩm được Lênin viết vào tháng 5 năm 1901 và xuất bản tháng 2 năm 1902
Tác phẩm bao gồm: Lời tựa, 5 chương và phụ lục
Nội dung của tác phẩm trình bày và giải quyết nhiều vấn đề có ý nghĩa đối vớiviệc thành lập Đảng và công tác xây dựng Đảng Trong phạm vi bài thu hoạch đi sâulàm rõ tư tưởng của Lênin về đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội, trên cơ sở đó vậndụng vào thực tiễn xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam
1 Tư tưởng của Lênin về đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội.
Lênin phê phán và vạch rõ bản chất, nguồn gốc của chủ nghĩa cơ hội.
Sự phát triển của xu hướng cơ hội chủ nghĩa ở những năm cuối thế kỷ XIXđầu thế kỷ XX, trong phong trào công nhân là sự phản ánh cuộc đấu tranh giai cấpgiữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản Xu hướng ấy phát triển đặc biệt nhanh chóng
Trang 5trong những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, khi chủ nghĩa tư bản chuyển thànhchủ nghĩa đế quốc.
Trước đây, khi chủ nghĩa Mác ảnh hưởng chưa rộng lớn thì những người cơhội chủ nghĩa đứng ngoài hàng ngũ của những người mácxít để chống lại chủ nghĩaMác Nhưng đến nửa thứ hai thế kỷ XIX, chủ nghĩa Mác đã trở thành một trào lưu tưtưởng tiến bộ nhất của loài người đã thu được thắng lợi hoàn toàn và ngày càng mởrộng ảnh hưởng trong phong trào công nhân; sự thắng lợi của chủ nghĩa Mác đã buộc
kẻ thù của chủ nghĩa Mác phải đội lốt những người mácxít để chống lại chủ nghĩaMác Thời kỳ này, khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa xuất hiện ngay trong hàng ngũnhững người mácxít Bọn cơ hội lúc này không dám công khai phủ nhận chủ nghĩaMác, nhưng chúng lại tiến hành xuyên tạc chủ nghĩa Mác, vứt bỏ linh hồn của chủnghĩa Mác, nhằm phục vụ cho lợi ích của giai cấp tư sản
Cuộc đấu tranh giữa khuynh hướng mácxít và cơ hội chủ nghĩa trong phongtrào xã hội dân chủ quốc tế có lúc bừng lên sáng rực như một ngọn lửa chói loà, cólúc lại dịu xuống âm ỉ dưới đống tro tàn của nghị quyết ngừng chiến trang nghiêm
Năm 1895, bọn cơ hội Látxan và những đại biểu của những trào lưu thù địchvới chủ nghĩa Mác trong phong trào Dân chủ - xã hội Đức và Quốc tế II đã nấp dướichiêu bài “tự do phê bình” đã tự do phê bình chủ nghĩa Mác, cho chủ nghĩa Mác là
“giáo điều”, “cũ kỹ” cần phải xét lại chủ nghĩa Mác Sau khi Ăngghen mất (1895),Bécstanh là lãnh tụ Quốc tế II, đồng thời là lãnh tụ của chủ nghĩa cơ hội đã xuyên tạc
và phủ nhận toàn diện chủ nghĩa Mác, biến các Đảng dân chủ - xã hội Tây Âu thànhcác Đảng cơ hội cải lương, phủ nhận cơ sở khoa học của chủ nghĩa xã hội khoa học,phủ nhận tính tất yếu khách quan của chủ nghĩa xã hội trong tiến trình lịch sử, phủnhận tình trạng bần cùng hoá của giai cấp công nhân, phủ nhận học thuyết Mác vềđấu tranh giai cấp, về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, về chuyên chính vôsản, và về cách mạng bạo lực Toàn bộ những tư tưởng cốt lõi của chủ nghĩa Mác đều
bị xuyên tạc Phái “kinh tế” ở Nga thực chất là sự biến tướng của chủ nghĩa cơ hội
Trang 6quốc tế, đã núp dưới chiêu bài “tự do phê bình” để chống chủ nghĩa Mác, và thaynhững nguyên lý đó bằng những lý luận tư sản về điều hòa mâu thuẫn giai cấp, về sựhợp tác giai cấp Bécstanh lý luận rằng, dưới chế độ tư bản, công nhân không bị bầncùng hóa mà còn thường xuyên được cải thiện điều kiện hoạt động với giai cấp tư sản
tự do, nhờ đó mà đã thu được những thắng lợi to lớn trong các cuộc tuyển cử và hoạtđộng nghị trường
Lênin đã vạch rõ quan điểm của chủ nghĩa cơ hội, xét lại Bécstanh: “ông taphủ nhận khả năng đem lại cho chủ nghĩa cơ hội một cơ sở khoa học và khả năngchứng minh theo quan điểm duy vật lịch sử, rằng chủ nghĩa xã hội là tất yếu khôngthể tránh khỏi, ông ta phủ nhận tình trạng bần cùng hóa ngày càng tăng, phủ nhận sự
vô sản hóa và tình trạng những mâu thuẫn tư bản chủ nghĩa ngày càng trầm trọng;ông ta tuyên bố rằng, ngay cả quan niệm về mục đích cuối cùng cũng không vữngchắc gì và kiên quyết bác bỏ chuyên chính vô sản, ông ta phủ nhận sự đối lập vềnguyên tắc giữa chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa xã hội, phủ nhận đấu tranh giai cấp;cho rằng, không thể áp dụng được lý luận đó vào một xã hội thực sự dân chủ được
quản lý theo ý chí của đa số vv ”1
Lênin khẳng định rằng, “tự do phê bình” xét về bản chất là khuynh hướng phêbình theo lối tư sản tất cả những tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa Mác, là đòi thay thếchủ nghĩa Mác, chỉ lấy ở chủ nghĩa Mác những điều gì mà giai cấp tư sản có thể chấpnhận được, Lênin chỉ rõ: “ tự do phê bình là thứ tự do của khuynh hướng cơ hộichủ nghĩa trong Đảng dân chủ - xã hội, là tự do biến Đảng dân chủ - xã hội thành mộtĐảng dân chủ cải lương, là tự do đưa những tư tưởng tư sản và những thành phần tưsản vào trong chủ nghĩa xã hội”2, đó chính là bản chất của “tự do phê bình”
Từ đó Lênin chỉ ra bản chất của chủ nghĩa cơ hội đó là: Về bản chất chủ nghĩa
cơ hội là kẻ khoác áo chủ nghĩa Mác, là người bạn đồng hành của chủ nghĩa xét lại,chúng giả danh là những người mácxít để chống lại chủ nghĩa Mác và làm tay sai cho
1 Lênin To n t àn t ập, Nxb Tiến bộ, M, 1978, tập 6, tr 89.
2 Sđd, tr 11.
Trang 7chủ nghĩa tư bản, chúng không công khai phủ nhận chủ nghĩa Mác, nhưng chúngxuyên tạc, hoài nghi chủ nghĩa Mác, chúng chỉ giữ lại hình thức, mà tước bỏ nộidung, giữ lại thể xác mà tước bỏ linh hồn của chủ nghĩa Mác; Về mục đích, về nhiệm
vụ chính trị của giai cấp công nhân và cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chốnglại giai cấp tư sản, theo quan điểm của chúng là thỏa hiệp, cải lương Có nghĩa là,chúng chống lại cách mạng vô sản và chuyên chính vô sản Như vậy, về bản chất chủnghĩa cơ hội và chủ nghĩa xét lại là một Chúng có mối quan hệ chặt chẽ, tác động vàchuyển hóa lẫn nhau, chúng đều phủ nhận những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩaMác, danh giới giữa chúng là không phân biệt, chúng luôn ẩn mình, luồn lách để pháhoại Đảng, phá hoại phong trào cộng sản và phong trào công nhân
Lênin chỉ rõ, chủ nghĩa cơ hội, xét lại Bécstanh phát triển nhanh chóng vàocuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX không phải là ngẫu nhiên mà có nguồn gốc là dựatrên những điều kiện kinh tế, điều kiện lịch sử và nguồn gốc xã hội của nó
Về nguồn gốc kinh tế: Trong điều kiện xã hội tương đối ổn định, hòa bình, chủnghĩa tư bản phát triển mạnh mẽ về lực lượng sản xuất tạo ra một khối lượng vật chất
vô cùng to lớn, đáp ứng một phần những yêu cầu đấu tranh đòi cải thiện đời sống củangười lao động Nhờ sự phát triển của sản xuất giai cấp tư sản đã thu được lợi nhuậnbéo bở Một phần của lợi nhuận đó được dùng để mua chuộc một bộ phận giai cấpcông nhân áo trắng, cổ cồn lúc đầu là những công nhân tích cực, có tay nghề cao, có
uy tín, tham gia vào quá trình quản lý, điều hành sản xuất Những công nhân này trởthành một bộ phận gián tiếp tham gia vào quá trình sản xuất được và trả lương caohơn những công nhân trực tiếp sản xuất Thông qua đó, giai cấp tư sản đã lôi kéo họ,mua chuộc họ, làm cho họ bị thoái hoá, biến chất trở thành tay sai đắc lực chochúng Như vậy, trong cuộc đấu tranh để thoát khỏi cảnh khốn cùng do chủ nghĩa tưbản gây ra, một bộ phận công nhân thuộc tầng lớp trên đã bị chủ nghĩa tư bản làm
cho biến chất thành những người cơ hội Bộ phận này chiếm tỷ lệ khá cao vào đầu
thế kỷ XX, như ở Anh có đến 10 -15%
Trang 8Về nguồn gốc lịch sử: Đây là thời kỳ chủ nghĩa tư bản phát triển tương hòabình, ổn định Trong thời kì này (1870 - 1890), giai cấp công nhân đã sáng tạo ra mộthình thức đấu tranh mới - đấu tranh nghị trường, thiên hướng này được nhiều Đảngdân chủ - xã hội áp dụng đã thắng lợi, như ở Pháp, ở Đức, ở Áo, đã có những đạibiểu là của giai cấp công nhân tham gia Nghị viện tư sản Những đại biểu này cótrách nhiệm thông qua hoạt động của Nghị viện để đấu tranh đòi quyền lợi cho giaicấp công nhân, để giáo dục và giác ngộ quần chúng, đấu tranh để xóa bỏ các tổ chứcphản động do giai cấp tư sản lập gia Nhưng, trong điều kiện đó, những đại biểu củagiai cấp công nhân đã bị giai cấp tư sản lôi kéo mua chuộc hoặc vì quyền lợi cá nhân
đã ngả theo chúng Mặt khác, hình thức đấu tranh nghị trường, đấu tranh câu lạc bộ cùng với sự lỏng lẻo về tổ chức của các Đảng công nhân và các Đảng dân chủ - xãhội, với thành phần rộng mở của công đoàn đã tạo thuận lợi cho giai cấp tư sản lenlỏi, cài cắm người của chúng vào trong phong trào công nhân và vào Đảng dân chủ -
xã hội, để lũng đoạn ngay trong nội bộ Đảng và phong trào công nhân
Về nguồn gốc xã hội: Vào những năm cuối thế kỷ XIX, lúc này chủ nghĩaMác đã thắng lợi tuyệt đối với tất cả các hệ tư tưởng khác của phong trào công nhân.Chủ nghĩa Mác ra đời trở thành một hiện tượng mới lạ trong đời sống chính trị xã hội
ở các nước Châu Âu, là vấn đề nhạy cảm, có sức hấp dẫn với thanh niên, trí thức.Điều đó, đã thu hút sự chú ý của các tầng lớp thanh niên, trí thức tiểu tư sản gia nhậpĐảng, nhưng họ lại chưa được nghiên cứu kỹ chủ nghĩa Mác, chưa hiểu đúng chủnghĩa Mác mà chỉ biết chủ nghĩa Mác qua từng mẩu vụn vặt trình bày trong các sáchbáo hợp pháp Họ vào Đảng một cách tự phát, cảm tính chứ hoàn toàn chưa đượcgiáo dục, giác ngộ chủ nghĩa Mác, mà họ đều là những người tự nguyện đứng tronghàng ngũ của Đảng để hy sinh phấn đấu cho mục tiêu, lý tưởng đó Họ đã đem vàoĐảng tính tự do vô chính phủ, tâm lý do dự thiếu kiên quyết của tư tưởng tiểu tư sản
mà họ vẫn chưa gột rửa được Vì vậy, khi phong trào gặp khó khăn, gian khổ, cũngnhư khi bị giai cấp tư sản và các thế lực thù địch thường xuyên tiến hành tuyên
Trang 9truyền, giáo dục chống lại các tư tưởng của chủ nghĩa Mác, nó đã làm cho một bộphận trong giới trẻ trí thức tiểu tư sản bị ảnh hưởng Làm cho họ hoài nghi, dao động,mất lòng tin, từ giã lập trường giai cấp công nhân và đi đến thỏa hiệp với giai cấp tưsản Điều này được Lênin chỉ ra rất rõ: “việc tầng lớp “các viện sĩ” tham gia đôngđảo vào phong trào xã hội chủ nghĩa trong mấy năm gần đây đã đảm bảo cho chủnghĩa Bécstanh được phổ biến nhanh chóng”1.
Về đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội và phái “kinh tế” ở Nga.
Lênin chỉ ra rằng, về hình thức chủ nghĩa cơ hội quốc tế được biểu hiện dướinhiều mầu sắc, nhiều dạng khác nhau theo những điều kiện chính trị và đặc điểm củatừng quốc gia, dân tộc, nhưng về bản chất, về nội dung thì chúng giống hệt nhau.Phái “kinh tế” chỉ là sự biến tướng của chủ nghĩa cơ hội xét lại quốc tế, là bọn đồ đệcủa Bécstanh ở Nga chứ không phải là trào lưu tư tưởng mới mẻ Về bản chất nó hiệnnguyên hình là chủ nghĩa cơ hội, xét lại, nó là mối nguy cơ đặc biệt đối với cáchmạng Nga
Chủ nghĩa cơ hội ở Nga về mặt hình thức nó biểu hiện dưới dạng chủ nghĩakinh tế Nội dung và bản chất của nó hiện nguyên hình là chủ nghĩa xét lại Bécstanh.Thủ đoạn của nó là “tự do phê bình”
Về nguyên tắc và hình thức biểu hiện là: mập mờ, không định hình rõ ràng, cụthể, khó hiểu, không dứt khoát, và được biểu hiện dưới nhiều bộ mặt với nhiều hìnhthức khác nhau, nên chủ nghĩa cơ hội nói chung và phái “kinh tế” ở Nga nói riêng rất
sợ công bố, công khai và rất sợ phê bình Họ sợ công bố ngay cả cương lĩnh, cảnhững điều mà họ nghĩ ra, viết ra và họ làm, Lênin viết: tác giả những dòng này,
người đã góp phần vào việc phơi bày ra ánh sáng cái “cương lĩnh mới đó”, đã có dịp
nghe thấy lời phàn nàn và trách móc rằng, bản tóm tắt những quan điểm của nhữngdiễn giả, do họ phác ra, đã bị đem ra phổ biến bằng nhiều bản sao thậm trí lại bịcông bố trên báo chí cùng lời phản đối, sở dĩ chúng tôi nhắc đến tình hình đó, chính
vì nó vạch rõ một đặc điểm rất kỳ lạ của “chủ nghĩa kinh tế” ở nước ta là sợ công
1 Sđd, tr 13.
Trang 10bố đó đúng là một đặc điểm “chủ nghĩa kinh tế” nói chung chứ không phải từngđặc điểm riêng của từng tác giả , đặc điểm ấy biểu hiện cả trong tờ “Tư tưởng côngnhân” cả trong tờ “Sự nghiệp công nhân”.
Về quan điểm, lập trường chính trị: “chủ nghĩa kinh tế” chủ trương thu hẹp và
hạ thấp nhiệm vụ đấu tranh chính trị của phong trào công nhân ở “chủ nghĩa côngliên”, tức là thừa nhận sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản Mục tiêu của họ xa dời mụcđích cuối cùng của giai cấp công nhân đã được C.Mác và Ph.Ăngghen xác định trong
“Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” Họ muốn cuộc đấu tranh của giai cấp công nhântập trung vào tổ chức kinh tế, tố cáo tình trạng bất công về đời sống khổ cực của côngnhân ở trong phạm vi từng công xưởng, từng nhà máy, từng ngành nghề nhất định,với mục đích là đòi quyền lợi kinh tế như tăng lương, việc làm, bảo hộ lao động, giảiquyết những vấn đề dân sinh, dân chủ, chứ không đặt ra vấn đề chính quyền Nhữngquan điểm đó của phái “kinh tế” dẫn đến thủ tiêu vai trò của tính tự giác; thủ tiêu vaitrò lãnh đạo của Đảng với phong trào công nhân; đánh lạc hướng giai cấp công nhânkhỏi con đường đấu tranh chính trị Lênin đã phê phán những quan điểm cơ hội chủnghĩa đó và gọi bọn họ là “bọn Bécstanh cải trang” Lênin chỉ rõ: “đại đa số nhữngngười dân chủ xã hội Nga, trong thời gian vừa qua, gần như hoàn toàn bị thu hút vào
tổ chức những sự tố cáo ấy về các công xưởng người ta quên rằng thực ra hoạtđộng ấy, tự bản thân nó, chưa phải là dân chủ xã hội, mà chỉ là công liên chủ nghĩa
mà thôi”1 Kết quả của việc đấu tranh kinh tế đó chỉ đạt đến “dạy cho người bán sứclao động biết bán “thứ hàng hóa” ấy một cách có lợi hơn và biết đấu tranh chốngngười mua trên lĩnh vực giao dịch thuần túy có tính chất mua bán”2
Phái “kinh tế” hạ thấp vai trò đấu tranh chính trị của giai cấp công nhân và chorằng, đó chỉ là một hình thức của đấu tranh kinh tế, đi sâu vào đấu tranh kinh tế màthôi và coi đấu tranh kinh tế là phương sách duy nhất có thể “áp dụng rộng rãi nhất”
và chính điều này đã làm thu hẹp một cách tai hại đấu tranh chính trị
1 Sđd, tr 17.
2 Sđd, tr 71.
Trang 11Lênin chỉ rõ, đối với những người dân chủ - xã hội chân chính phải tích cựcgiáo dục lý luận chủ nghĩa Mác cho giai cấp công nhân, để nâng cao ý thức giác ngộchính trị, tổ chức họ đấu tranh trên tất cả các lĩnh vực của đời sống chính trị - xã hội,coi đấu tranh kinh tế để phục vụ cho mục đích chính trị, nhằm lật đổ sự thống trị củagiai cấp tư sản, thiết lập quyền lực chính trị của giai cấp công nhân Lênin viết:
“Đảng dân chủ - xã hội đặt cuộc đấu tranh đòi những cải cách, coi đó là các bộ phậncủa toàn bộ - phụ thuộc vào cuộc đấu tranh cách mạng cho tự do vì chủ nghĩa xãhội”1 và mục đích cuối cùng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động “chỉ có thểthỏa mãn được bằng một cuộc cách mạng chính trị thay thế chuyên chính của giaicấp tư sản bằng chuyên chính vô sản”2
Về tư tưởng: “Chủ nghĩa kinh tế” ở Nga sùng bái tính tự phát của phong tràocông nhân Họ cho rằng, phong trào tự phát ấy phát triển tất yếu sẽ tạo nên sự giácngộ xã hội chủ nghĩa, tạo nên hệ tư tưởng độc lập của giai cấp công nhân, Đảngkhông nên là một lực lượng lãnh đạo và can thiệp vào tính tự phát của phong tràocông nhân mà phải chờ đợi phong trào đó phát triển Từ đó, họ hạ thấp vai trò củachủ nghĩa Mác, tầm thường hóa chủ nghĩa Mác, phủ nhận chủ nghĩa Mác trong việcxây dựng ý thức tự giác trong phong trào công nhân dẫn, đến bất lực, đồng loã vớinhững luận điệu phê phán phản động
Lênin khẳng định, hệ tư tưởng giai cấp công nhân không thể tự phát sinh từphong trào tự phát của giai cấp công nhân Tính tự phát đó chỉ dẫn phong trào đếnchỗ lệ thuộc, theo đuôi giai cấp tư sản, chỉ dẫn đến làm nô lệ cho hệ tư tưởng tư sản.Lênin viết: “công nhân trước đây không thể có ý thức dân chủ xã hội được Ý thứcnày chỉ có thể từ bên ngoài đưa vào Lịch sử tất cả các nước chứng thực rằng, dù cholực lượng của độc bản thân mình thôi thì giai cấp công nhân chỉ có thể đi đến ý thứccông liên chủ nghĩa, tức là đi đến chỗ tin rằng phải đoàn kết lại thành hội liên hiệp,phải đấu tranh chống bọn chủ, phải đòi hỏi chính phủ ban hành những luật này hay
1 Sđd, tr 79.
2 Sđd, tr 59.
Trang 12luật khác cần thiết cho công nhân”1 Người cho rằng, chủ nghĩa Mác một hệ thống lýluận cách mạng khoa học đó là kết quả phát triển lịch sử tư tưởng của nhân loại, donhững nhà khoa học thuộc tầng lớp hữu sản, những trí thức cách mạng có điều kiệnhọc tập, nghiên cứu, phát triển khái quát nên, hệ thống lý luận này phản ánh mục tiêu,quan điểm, lập trường của giai cấp công nhân và phong trào công nhân Chủ nghĩaMác và phong trào công nhân có cùng nguồn gốc là phương thức sản xuất tư bản chủnghĩa, nhưng lại xuất phát từ những tiền đề khác nhau Vì vậy, nó xuất hiện hoàntoàn độc lập với phong trào tự phát của công nhân, để phong trào công nhân pháttriển thành phong trào tự giác thì phải làm cho chủ nghĩa Mác được truyền bá thâmnhập vào giai cấp công nhân Đồng thời, phải đưa chủ nghĩa Mác đi vào tất cả cácgiai cấp trong dân cư, phải cử các đội ngũ trong đội quân của mình đi về tất cả cácngả Lênin chỉ ra rằng, giữa hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa và hệ tư tưởng tư sản luôndiễn ra cuộc đấu tranh gay gắt “vấn đề đặt ra là chỉ như thế này: hệ tư tưởng tư sảnhoặc hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa Không có hệ tư tưởng trung gian , vì vậy, mọi sựcoi nhẹ hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa đều có nghĩa là tăng cường hệ tư tưởng tư sản”2.
Về tổ chức: phái “kinh tế” cho rằng, không cần thiết phải có một đảng tậptrung thống nhất, mà chủ trương duy trì đảng ở các tiểu tổ, địa phương để tiến hànhđấu tranh chống bọn chủ và chính phủ với lối làm việc thủ công nghiệp Vấn đề hếtsức trầm trọng nữa là, chúng hạ thấp và thu hẹp vai trò công tác tổ chức của Đảngvào phạm vi chật hẹp Chúng muốn biến Đảng trở thành một câu lạc bộ phù hợp vớiđấu tranh nghị trường, chúng muốn xây dựng Đảng thành một tổ chức theo kiểu
“đánh chống ghi tên”, đánh đồng, hạ thấp vai trò và các hình thức tổ chức của Đảngxuống ngang hàng với chức năng của nghiệp đoàn, phủ nhận tính tiên phong củaĐảng, lẫn lộn Đảng với các tổ chức chính trị của giai cấp công nhân Như vậy, thựcchất là chúng ủng hộ quan điểm bè phái chia rẽ trong Đảng
1 Sđd, tr 38.
2 Sđd, tr 50.