MỞ ĐẦUI Hoàn cảnh ra đời của tác phẩmVào giữa thế kỷ XIX, nước Nga Sa hoàng mới bước vào con đường phát triển chủ nghĩa tư bản, vậy là có chậm hơn so với các nước Tây Âu. Nhưng đến năm 1861 khi bãi bỏ chế độ nông nô thì chủ nghĩa tư bản ở Nga phát triển nhanh chóng. Cùng với sự phát triển chủ nghĩa tư bản ở Nga, giai cấp công nhân Nga cũng phát triển, trong 25 năm (1865 1890) chỉ tính trong các xí nghiệp đại công nghiệp, số lượng công nhân tăng lên nhanh chóng, từ 7 vạn tăng lên gần một triệu rưỡi. Sang đầu thế kỷ XX, số lượng công nhân tăng lên gần 3 triệu.Di sản lý luận của Lê Nin rất đa dạng và bao quát nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực xây dựng Đảng. Trong điều kiện mới Lênin đã kế thừa và phát triển lý luận khoa học của học thuyết Mác Ăngghen về xây dựng chính đảng vô sản của giai cấp công nhân. Ông đã có rất nhiều bài viết về vấn đề này nhằm khái quát lên những nguyên tắc, tư tưởng, cách tổ chức về xây dựng một đảng vô sản như thế nào, trong đó tác phẩm “Làm gì?” Lênin viết vào tháng 2 năm 1902 được coi là một tác phẩm rất quan trọng về vấn đề này.Xuất phát từ hoàn cảnh lịch sử của thế giới và nước Nga thời kỳ đó. Nhằm mục đích chống lại và đánh bại khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa của “phái kinh tế” ở Nga, đồng thời cũng để chống chủ nghĩa cơ hội quốc tế, đặt cơ sở tư tưởng cho việc thành lập một chính đảng tập trung, thống nhất của giai cấp công nhân, Lênin đã tập hợp các bài viết trong báo “Tia lửa” với nhan đề “Bắt đầu từ đâu” thanh tác phẩm “Làm gì?” nhằm định hướng, hướng dẫn cho những người dân chủ xã hội Nga những cách thức, phương pháp cách mạng phù họp. Với tác phẩm “Làm gì?” này, Lênin đã phê phán kịch liệt quan điểm theo đuôi phong trào tự phát công nhân của “phái kinh tế” và khẳng định nguyên lý Đảng là lực lượng lãnh đạo tổ chức phong trào công nhân; Lênin chứng minh nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác: Đảng vô sản là sự kết họp phong trào công nhân và với chủ nghĩa xã hội khoa học; đã chỉ ra vai trò quan trọng của lý luận cách mạng đối với phong trào tự phát công nhân và đối với mọi tổ chức của Đảng; Lênin đưa ra quan điểm Đảng là lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân, lực lượng thống nhất chỉ đạo cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân với giai cấp tư sản. Lênin còn chứng minh sự cần thiết phải cải tạo toàn bộ công tác Đảng, vạch rõ nguồn gốc tư tưởng của chủ nghĩa cơ hội, trước hết là ở chỗ sùng bái tính tự phát của phong trào công nhân và hạ thấp vai trò, tác dụng của lý luận cách mạng đối với phong trào công nhân.Trong điều kiện hiện nay, khi chúng ta đang trên con đường đổi mới và xây dựng đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, thực hiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã và đang có rất nhiều vấn đề của thực tiễn cuộc sống đặt ra đòi hỏi lý luận phải trả lời, để trả lời những vấn đề đó thì những nhà nghiên cứu khoa học xã hội nói chung và những người làm công tác xây dựng Đảng nói riêng cần tích cực học tập, nghiên cứu các tác phẩm kinh điểm mácxít một cách nghiêm túc hơn.Theo Lênin, muốn thành lập một chính đảng cách mạng tập trung thống nhất, trước hết, phải đánh bại các quan điểm tư tưởng cơ hội của phái “kinh tế” biểu hiện chủ nghĩa cơ hội Béstanh ở Nga.Nhằm mục đích chống lại và đánh bại khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa đó của phái “kinh tế” ở Nga đồng thời cũng để chống chủ nghĩa cơ hội quốc tế, đặt cơ sở tư tưởng cho việc thành lập một chính đảng tập trung thống nhất của giai cấp công nhân, Lênin đã tập hợp các bài viết trong báo “Tia lửa” với nhan đề “Bắt đầu từ đâu” thành tác phẩm “Làm gì?” Lênin bắt đầu viết tác phẩm đó từ tháng 5 năm 1901 và xuất bản tháng 2 năm 1902.Là cán bộ trực tiếp làm công tác đảng, bản thân em nhận thấy tầm quan trọng của việc đọc, nghiên cứu, tìm hiểu những nội dung lý luận cơ bản của Lênin về đảng, xây dựng đảng vô sản nói chung và việc đọc, nghiên cứu tác phẩm “Làm gì?” của Lênin nói riêng là hết sức cần thiết và quan trọng vì nó giúp chúng ta có những cơ sở lý luận khoa học để quán triệt sâu sắc hơn nữa những quan điểm về xây dựng đảng của Đảng ta, từ đó vận dụng vào thực tiễn công tác của mình; đồng thời giúp chúng ta có cơ sở khoa học để phê phán những quan điểm cơ hội, xét lại trên lĩnh vực xây dựng đảng hiện nay ở trong nước và phong trào cộng sản quốc tế. Nhưng do sự hạn chế về năng lực bản thân, chưa đọc đi, đọc lại và đọc có hệ thống tất cả các tác phẩm của Lênin cũng như chưa đọc được nhiều lần, đọc một cách nhuần nhuyễn, hiểu sâu, cặn kẽ tác phẩm “Làm gì?”, trên cơ sở tiếp thu bài giảng của Thầy giáo, một số tài liệu tham khảo em xin trình bày những hiểu biết khái quát, ban đầu một số nội dung cơ bản về “Những quan điểm, tư tưởng chủ yếu của Lênin về đảng và xây dựng đảng vô sản trong tác phẩm “Làm gì?”. Ỷ nghĩa thực tiễn của việc nghiên cứu tác phẩm này đối với chúng ta hiện nay”.
Trang 1MỞ ĐẦU
I- Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm
Vào giữa thế kỷ XIX, nước Nga Sa hoàng mới bước vào con đường pháttriển chủ nghĩa tư bản, vậy là có chậm hơn so với các nước Tây Âu Nhưng đếnnăm 1861 khi bãi bỏ chế độ nông nô thì chủ nghĩa tư bản ở Nga phát triển nhanhchóng Cùng với sự phát triển chủ nghĩa tư bản ở Nga, giai cấp công nhân Ngacũng phát triển, trong 25 năm (1865 - 1890) chỉ tính trong các xí nghiệp đại côngnghiệp, số lượng công nhân tăng lên nhanh chóng, từ 7 vạn tăng lên gần mộttriệu rưỡi Sang đầu thế kỷ XX, số lượng công nhân tăng lên gần 3 triệu
Di sản lý luận của Lê Nin rất đa dạng và bao quát nhiều lĩnh vực, đặc biệt
là trong lĩnh vực xây dựng Đảng Trong điều kiện mới Lênin đã kế thừa và pháttriển lý luận khoa học của học thuyết Mác - Ăngghen về xây dựng chính đảng vôsản của giai cấp công nhân Ông đã có rất nhiều bài viết về vấn đề này nhằmkhái quát lên những nguyên tắc, tư tưởng, cách tổ chức về xây dựng một đảng vôsản như thế nào, trong đó tác phẩm “Làm gì?” Lênin viết vào tháng 2 năm 1902được coi là một tác phẩm rất quan trọng về vấn đề này
Xuất phát từ hoàn cảnh lịch sử của thế giới và nước Nga thời kỳ đó Nhằmmục đích chống lại và đánh bại khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa của “phái kinhtế” ở Nga, đồng thời cũng để chống chủ nghĩa cơ hội quốc tế, đặt cơ sở tư tưởngcho việc thành lập một chính đảng tập trung, thống nhất của giai cấp công nhân,Lênin đã tập hợp các bài viết trong báo “Tia lửa” với nhan đề “Bắt đầu từ đâu”thanh tác phẩm “Làm gì?” nhằm định hướng, hướng dẫn cho những người dânchủ - xã hội Nga những cách thức, phương pháp cách mạng phù họp Với tácphẩm “Làm gì?” này, Lênin đã phê phán kịch liệt quan điểm theo đuôi phongtrào tự phát công nhân của “phái kinh tế” và khẳng định nguyên lý Đảng là lựclượng lãnh đạo tổ chức phong trào công nhân; Lênin chứng minh nguyên lý cơbản của chủ nghĩa Mác: Đảng vô sản là sự kết họp phong trào công nhân và với
Trang 2chủ nghĩa xã hội khoa học; đã chỉ ra vai trò quan trọng của lý luận cách mạngđối với phong trào tự phát công nhân và đối với mọi tổ chức của Đảng; Lêninđưa ra quan điểm Đảng là lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân, lực lượngthống nhất chỉ đạo cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân với giai cấp tư sản.Lênin còn chứng minh sự cần thiết phải cải tạo toàn bộ công tác Đảng, vạch rõnguồn gốc tư tưởng của chủ nghĩa cơ hội, trước hết là ở chỗ sùng bái tính tự phátcủa phong trào công nhân và hạ thấp vai trò, tác dụng của lý luận cách mạng đốivới phong trào công nhân.
Trong điều kiện hiện nay, khi chúng ta đang trên con đường đổi mới vàxây dựng đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, thực hiệnphát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã và đang có rất nhiềuvấn đề của thực tiễn cuộc sống đặt ra đòi hỏi lý luận phải trả lời, để trả lời nhữngvấn đề đó thì những nhà nghiên cứu khoa học xã hội nói chung và những ngườilàm công tác xây dựng Đảng nói riêng cần tích cực học tập, nghiên cứu các tácphẩm kinh điểm mácxít một cách nghiêm túc hơn
Theo Lênin, muốn thành lập một chính đảng cách mạng tập trung thốngnhất, trước hết, phải đánh bại các quan điểm tư tưởng cơ hội của phái “kinh tế”biểu hiện chủ nghĩa cơ hội Béstanh ở Nga
Nhằm mục đích chống lại và đánh bại khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa đócủa phái “kinh tế” ở Nga đồng thời cũng để chống chủ nghĩa cơ hội quốc tế, đặt
cơ sở tư tưởng cho việc thành lập một chính đảng tập trung thống nhất của giaicấp công nhân, Lênin đã tập hợp các bài viết trong báo “Tia lửa” với nhan đề
“Bắt đầu từ đâu” thành tác phẩm “Làm gì?” Lênin bắt đầu viết tác phẩm đó từtháng 5 năm 1901 và xuất bản tháng 2 năm 1902
Là cán bộ trực tiếp làm công tác đảng, bản thân em nhận thấy tầm quantrọng của việc đọc, nghiên cứu, tìm hiểu những nội dung lý luận cơ bản củaLênin về đảng, xây dựng đảng vô sản nói chung và việc đọc, nghiên cứu tác
Trang 3phẩm “Làm gì?” của Lênin nói riêng là hết sức cần thiết và quan trọng vì nó giúpchúng ta có những cơ sở lý luận khoa học để quán triệt sâu sắc hơn nữa nhữngquan điểm về xây dựng đảng của Đảng ta, từ đó vận dụng vào thực tiễn công táccủa mình; đồng thời giúp chúng ta có cơ sở khoa học để phê phán những quanđiểm cơ hội, xét lại trên lĩnh vực xây dựng đảng hiện nay ở trong nước và phongtrào cộng sản quốc tế Nhưng do sự hạn chế về năng lực bản thân, chưa đọc đi,đọc lại và đọc có hệ thống tất cả các tác phẩm của Lênin cũng như chưa đọcđược nhiều lần, đọc một cách nhuần nhuyễn, hiểu sâu, cặn kẽ tác phẩm “Làmgì?”, trên cơ sở tiếp thu bài giảng của Thầy giáo, một số tài liệu tham khảo emxin trình bày những hiểu biết khái quát, ban đầu một số nội dung cơ bản về
“Những quan điểm, tư tưởng chủ yếu của Lênin về đảng và xây dựng đảng vô sản trong tác phẩm “Làm gì?” Ỷ nghĩa thực tiễn của việc nghiên cứu tác
phẩm này đối với chúng ta hiện nay”.
Trang 4NỘI DUNG
1 Những tư tưởng của Lênin về Đảng vô sản
1.1 Sự ra đời tất yếu của chính Đảng vô sản
Sự phát triển của xu hướng cơ hội chủ nghĩa ở những năm cuối thế kỷXIX đầu thế kỷ XX, trong phong trào công nhân là sự phản ánh cuộc đấu tranhgiai cấp giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản Xu hướng ấy phát triển đặc biệtnhanh chóng trong những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, khi chủ nghĩa tưbản chuyển thành chủ nghĩa đế quốc
Ở nước Nga đến cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX phong trào đấu tranh củagiai cấp công nhân đã nổ ra ở nhiều nơi và phát triển nhanh chóng đã đặt ra yêucầu bức thiết phải thành lập một đảng cách mạng thống nhất và tập trung của giaicấp công nhân có đủ khả năng để lãnh đạo được phong trào cách mạng Mặc dùlúc này ở Nga có nhiều tổ chức Mácxít ra đời và phát triển song mang tính tựphát và chịu ảnh hưởng của “phái dân túy” và sau đó là ảnh hưởng quan điểmcủa “phái kinh tế”
Để thành lập được một chính đảng cách mạng nhất, tập trung nhất dựa trênquan điểm tư tưởng lý luận của chủ nghĩa Mác - Ăngghen, một đảng công nhânmácxít thì theo Lênin là phải đánh bại những quan điển tư tưởng cơ hội của
“phái kinh tế” ở Nga Chính vì vậy trong tác phẩm “Làm gì?” này, Lênin dành sựchú ý chủ yếu cho việc thành lập một đảng mácxít ở Nga, một đảng khác về bảnchất so với các đảng xã hội cải lương của Quốc tế II và có khả năng lãnh đạocuộc đấu tranh cách mạng của công nhân và nông dân để thủ tiêu chủ nghĩa tưbản
Lênin đã luận chứng và phát triển một cách phù hợp với hoàn cảnh lịch sửmới, những tư tưởng của Mác - Ăngghen về Đảng như là một lực lượng cáchmạng hóa phong trào công nhân, tổ chức và lãnh đạo phong trào đó Việc chuẩn
Trang 5bị và thành lập một đảng như vậy diễn ra trong tình hình của một cuộc đấu tranhgay gắt giữa hai khuynh hướng được hình thành vào thời kỳ đó trong phong tràodân chủ - xã hội quốc tế, xu hướng mácxít cách mạng và xu hướng cơ hội chủnghĩa Từ thực tiễn phong trào công nhân Nga và lịch sử các nước, Lênin đã chỉ
rõ: “công nhân trước đây không thế có ỷ thức dân chủ - xã hội được Ý thức này
chỉ có thế là từ bên ngoài đưa vào Lịch sử tất cả các nước chứng thực rằng chỉ
do lực ỉượng của độc bản thân mình thôi thì giai câp công nhân chỉ có thê đi đên
ý thức công liên chủ nghĩa, tức là đi đến chỗ tin rằng phải đoàn kết lại thành hội liên hiệp, phải đẩu tranh chổng bọn chủ, phải đòi hỏi Chính phủ ban hành những luật này hay ỉuật khảc cần thiết cho cồng nhân Còn học thuyết xã hội chủ nghĩa thì phát sinh từ các lý luận triết học, lịch sử, kinh tế do những người
có học thức trong các giai cấp hữu sản, những trỉ thức xây dựng nên”1
Lênin phê phán quan điểm của “phái kinh tế” khi họ đánh giá quá cao hệ
tư tưởng và đánh giá quá đáng vai trò của yếu tố tự phát Tức là phong trào côngnhân thuần túy khi cho rằng có khả năng tạo ra và sẽ tạo ra cho nó một hệ tưtưởng độc lập, chỉ cần là công nhân, gành được vận mệnh của mình trong taynhững người lãnh đạo
Như vậy, ý thức chủ nghĩa xã hội là một yếu tố từ bên ngoài đưa vào cuộcđấu tranh của giai cấp vô sản, chứ không phải là một cái gì xuất hiện một cách tự
phát từ cuộc đấu tranh đó và Lênin chỉ rõ: “Sai lầm cơ bản của khuynh hướng
mới trong Đảng dân chủ - xã hội Nga là sùng bải tính tự phát, là không hiếu được rằng tính tự phát của quần chúng đòi hỏi chủng ta, những người dân chủ -
xã hội, phải biểu hiện một tính tự giác cao Cao trào tự phát của quần chúng càng tăng lên và phong trào càng mở rộng thì sự cần thiết có một ỷ thức cao trong công tác lỷ ỉuận, chỉnh trị và tố chức của Đảng dân chủ - xã hội phải tăng lên vó cùng nhanh chóng hơn” 2
1 Lênin toàn tập, NXB Tiến bộ, Mát-xcơ-va, 1975, tập 6, trang 38
2 Sách đã dẫn, trang 66-67
Trang 6Từ sự phân tích trên Lênin khẳng định: “Đã không thể có một hệ tư tưởng
độc ỉập, do chính ngay quần chúng công nhân xây dựng nên trong quá trình phong trào của họ, thì vấn đề đặt ra chỉ là như thế này: hệ tư tưởng tư sản hoặc
hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa Không có hệ tư tưởng trung gian Vì vậy, mọi sự coi nhẹ hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa, mọi sự xa rời hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa đều cỏ nghĩa là tăng cường hệ tư tưởng tư sản ” 3 Chính sự phát triển của cao
trào tự phát đã phản ảnh tính tự giác phôi thai và mặc dù phát triển đến đâu caotrào tự phát vẫn không tránh khỏi chủ nghĩa công liêm và phụ thuộc vào hệ tưtưởng tư sản, bản thân cuộc đấu tranh thuần túy công liêm chủ nghĩa của giai cấpcông nhân không sản sinh được hệ tư tưởng giai cấp công nhân giúp cho họ đấutranh chống chính quyền, chế độ chuyên chính phong kiến, chống lại giai cấp tưsản một cách triệt để mà đòi hỏi phải có sự ra đời của chính đảng vô sản - làngười có khả năng đem hệ tư tưởng giai cấp công nhân do những tri thức xâydựng nên vào để giác ngộ cho giai cấp công nhân thực hiện được sứ mệnh lịch
sử của mình là giải phóng giai cấp, giải phóng toàn dân tộc
1.2 Bản chất, tính tiên phong của Đảng vô sản
Nếu như mục đích của “phái kinh tế” đưa ra trong quá trình đấu tranh làthu hẹp ý nghĩa của việc cổ động chính trị trong khuôn khổ những đòi hỏi vềkinh tế trong phạm vi “về quan hệ giữa công nhân thuộc một nghề nhất định vớibọn chủ của họ” Lênin khẳng định việc đó chỉ mang lại kết quả là dạy cho ngườibán sức lao động bán cho nó có lợi hơn còn “Đảng dân chủ - xã hội Nga lãnh đạocuộc đấu tranh của giai cấp công nhân, không những ỉà để đạt được những điềukiện có lợi trong việc bán sức lao động, mà còn là đê thủ tiêu cái chế độ xã hội
nó bắt buộc những người tay trang phải bán mình cho bọn nhà giàu Đảng dânchủ - xã hội đại diện cho giai cấp công nhân không phải trong moi quan hệ của
họ đổi với một nhóm chủ thuê nhất định, mà là trong moi quan hệ với tất cả các
3 Sách đã dẫn, trang 49-50
Trang 7giai cấp trong xã hội hội hiện đại, với đất nước, một lực lượng chỉnh trị cỏ tổchức ”4
Theo quan điểm, học thuyết của Mác - Lênin về Đảng vô sản thì Đảng vôsản là đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Chính vì vậy, đảng đóphải mang bản chất giai cấp công nhân, phải bảo vệ đến cùng lợi ích của giai cấpcông nhân và nhân dân lao động, chứ không phải chỉ với lối làm việc thủ côngnghiệp và chủ nghĩa kinh tế của bọn cơ hội chỉ muốn dừng lại ở việc tổ chức ramột tổ chức “vừa tầm” với cuộc đấu tranh kinh tế Lênin chỉ rõ một chính đảng
vô sản là phải xác định rõ: “nhiệm vụ thực tiên của chúng ta, nhiệm vụ trước
nhất và cấp bách nhất là: Lập ra một tố chức những người cách mạng có khả năng bảo đảm cho một đẩu tranh chính trị có được nghị lực, tính triệt để và tính liên tục ” 5
Đảng vô sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân, dẫn dắt phong tràođấu tranh của giai cấp công nhân đi đúng hướng Do đó, những người đảng viêncủa đảng phải là những người ưu tú nhất của giai cấp công nhân, phải tiên phong
cả về mặt lý luận và hành động Vai trò tiên phong đã được Mác - Ảngghen đềcập đến và trong giai đoạn lịch sử mới cửa nước Nga, trong tác phẩm này Lêninlại nhắc vấn đề này bởi lẽ “phái kinh tế” và bọn cơ hội chủ nghĩa đã phủ nhậnvai trò lịch sử của giai cấp vô sản nói chung và của giai cấp vô sản Nga nói
riêng, Lênin khăng định: “Ngày nay, lịch sử giao phó cho chúng ta một nhiệm
vụ trước mat, nhiệm vụ cách mạng nhất trong tất cả các nhiệm vụ trước mắt của giai cấp vô sản ở bất cứ nước nào khác Việc hoàn thành nhiệm vụ ấy, tiêu diệt thành ỉũy kiên cổ nhất không những của bọn phản động châu Ẩu, mà (giờ đây ta
có thể nói) cả của bọn phản động châu á nữa, sẽ làm cho giai cấp vó sản Nga thành đội tiên phong của giai cấp vô sản cách mạng quốc tế” 6 Lênin khẳng
4 Sách đã dẫn, ữang 71-72
5 Sách đã dẫn, trang 134
6 Sách đã dẫn, trang 35
Trang 8định: “Muốn đem lại cho công nhân những tri thức chính trị, những người dân chủ - xã hội phải đi vào tất cả các giai cấp trong dân cư, họ phải phái các đội ngũ trong đạo quân của họ đì về tất cả các ngả” 7 , “ n g ư ờ i dân chủ - xã hội nếu tản thành, không phải chỉ bằng lời nổi, sự cần thiết phải phát triển toàn diện
ỷ thức chỉnh trị của giai cấp vô sản, thì phải “đi vào tất cả các giai cấp trong dân cư” với tư cách là những nhà lý luận, người tuyên truyền, người cổ động
và người tổ chức.” 8 Đồng thời Lênin nhắc nhở: “Không có gì lổ bịch và tai hại
hơn là vô ngực tự xưng là chiến sĩ lão thành đã từng trải qua từ lâu tất cả các giai đoạn quyết định của cuộc đấu tranh! ” 9 và “tự cho mình là “tiền phong ”,
là đội tiền phong thì không đủ, mà còn phải hành động sao cho tất cả các đội khác nhận thấy rõ và buộc phải thừa nhận chủng ta đi tiên phong mới được” 10
1.3 Vai trò của chính Đảng vô sản
Trong Đảng dân chủ - xã hội Nga xuất hiện khuynh hướng cơ hội chủnghĩa của “phái kinh tế” đó là sự sùng bái tính tự phát của phong trào công nhân,
Họ cả quyết rằng, hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa có thể phát sinh từ phong trào tựphát của giai cấp công nhân Lênin vạch rõ sai lầm cơ bản của “khuynh hướngmới” này và chỉ rõ đây chính là sự lừa dối giai cấp công nhân, hạn chế phongtrào công nhân trong đấu tranh kinh tế cải thiện đời sống theo lối của công đoànchủ nghĩa Từ đó, làm cho giai cấp công nhân không có Đảng, là tước đi khí giớicủa giai cấp công nhân
“Phái kinh tế” đã lừa dối giai cấp công nhân khi chúng nói rằng: Hệ tưtưởng xã hội chủ nghĩa có thể phát sinh từ trong phong trào tự phát của giai cấpcông nhân Thật ra, hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa không phải phát sinh từ phongtrào tự phát mà từ khoa học Không chịu thừa nhận quan điểm đó tức là vạchđường cho hệ tư tưởng tư sản thâm nhập vào phong trào công nhân, là thủ tiêu
7 Sách đã dẫn, ừang 101
8 Sách đã dẫn, trang 105
9 Sách đã dẫn, trang 53
10 Sách đã dẫn, ừang 107
Trang 9việc kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học với phong trào công nhân, tức là thủ tiêuĐảng, là phản bội lại giai cấp công nhân.
Khi nói về tính tự phát của quần chúng và tính tự giác của Đảng dân chủ
-xã hội; bàn bạc về việc tổ chức những cuộc tố cáo, thực sự trước toàn dân đểchống chính phủ, Lênin đã trình bày tính chất giai cấp công nhân của phong tràođấu tranh chính trị ấy, qua đó thể hiện vai trò của Đảng dân chủ - xã hội là lãnh
tụ chính trị của giai cấp vô sản, là người tổ chức đấu tranh, người tuyên truyềnchủ nghĩa Mác, giáo dục, xây dựng ý thức chính trị cho quần chúng, bảo vệ, lãnhđạo, tập hợp quần chúng vô sản đồng thời là người đem yếu tố tự giác vào phong
trào công nhân: Lênin chỉ rõ: “ thì tính chất giai cấp của phong trào của
chủng ta biêu hiện ở chỏ nào? Chính ở chô chúng ta, những người dân chủ
-xã hộỉ là những người tổ chức những cuộc tổ cáo ẩy; ở chỗ tất cả những vấn đề
mà công tác cổ động đề ra đều sẽ làm sảng tỏ theo một tỉnh thần dân chủ - xã hội kiên quyết, không tha thứ một chút nào những sự xuyên tạc chủ nghĩa Mác một cách vô tình hay hữu ỷ; ở chỗ cuộc cổ động chỉnh trị toàn diện ấy sẽ được tiến hành bởi một đảng hợp nhất ỉ”u, những người dân chủ - xã hội không
những không thể chỉ biết cỏ đấu tranh kỉnh tế, mà họ còn không thế thừa nhận rằng việc tố chức những sự tố cáo về kỉnh tế là hoạt động chủ yếu của họ Chủng ta phải tích cực tiến hành giảo dục chỉnh trị cho giai cấp công nhân, cố gắng phát triển ỷ thức chính trị của giai cấp công nhân”
Từ sự đấu tranh, phê phán trên, Lênin chỉ rõ mối quan hệ giữa chủ nghĩa
xã hội với phong trào công nhân; khẳng định Đảng là người đưa yếu tố tự giácvào phong trào công nhân; là người kết họp chủ nghĩa xã hội với phong trào
công nhân, đã chỉ rõ: “ nhiệm vụ của Đảng dân chủ - xã hội là phải đấu tranh
chổng tính tự phát; là phải kẻo phong trào công nhân ra khỏi cải khuynh hướng
tự phát ẩy của chủ nghĩa công liên, cái khuynh hướng đến nấp dưới bóng của giai cấp tư sản; và phải đưa phong trào công nhân về với Đảng dân chủ - xã hội
Trang 10cách mạng
Như vậy, Đảng mácxít, Đảng dân chủ - xã hội phải là người đại biểu chotính tự giác của công nhân, là người đem yếu tố tự giác vào phong trào côngnhân bằng cách kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học với phong trào công nhân.Lênin đã cho thấy vai trò của chính đảng vô sản là cơ sở đưa yếu tố tự giác vào
phong trào công nhân vì: “công nhân trước đây không thế có ý thức dân chủ - xã
hội được Ỷ thức này chỉ cỏ thế là từ bên ngoài đưa vào” và phải thông qua hoạt
động của đảng vô sản vì nếu “chỉ do lực lượng của độc bản thân mình thôi thì
giai cấp cổng nhân chỉ cỏ thế đi đến ỷ thức công liên chủ nghĩa’’ , “những người vô sản này sau đó đem chủ nghĩa xã hội đưa vào cuộc đẩu tranh giai cấp của giai cấp vô sản, ở những nơi nào mà điều kiện cho phép ” 11
Đảng mácxít là người đại biểu cho tính tự giác của công nhân, là ngườiđem yếu tố tự giác vào phong trào công nhân bằng cách kết hợp chủ nghĩa xã hộikhoa học với phong trào công nhân Những người theo “khuynh hướng mới” cơ
hội chủ nghĩa trong Đảng dân chủ - xã hội không hiểu được rằng: “tính tự phát
của quần chủng đòi hỏi chúng ta, những người dân chủ - xã hội, phải biêu hiện một tính tự giác cao Cao trào tự phát của quần chúng càng tăng lên
Thông qua “Làm gì?” Lênin đã chỉ ra sự cần thiết phải có một chính đảng
vô sản có khả năng lãnh đạo cuộc đấu tranh cách mạng của công nhân và nôngdân chống lại chế độ chuyên chế và chủ nghĩa tư bản, vì dân chủ và chủ nghĩa xãhội Việc thành lập được chính đảng độc lập của mình, có lý luận cách mạng soiđường, có tổ chức lãnh đạo thống nhất, chỉ khi đó giai cấp công nhân mới từ giaicấp “tự do” trở thành giai cấp “vì nó”.Tư tưởng của Lênin về xây đựng Đảng
Tác phẩm “Làm gì?” của Lênin đã không chỉ nêu lên sự cần thiết phải cómột chính đảng chân chính của giai cấp công nhân mà còn chỉ rõ phải xây dựngđảng đó một cách vững mạng Những tư tưởng của Lênin về xây dựng đảng
11 Sách đã dẫn, trang 49
Trang 11được thể hiện rất rõ trên cả ba mặt chính trị, tư tưởng và tổ chức.
1.2 Xây dựng Đảng về chính trị
Khi tờ báo “sự nghiệp công nhân”, “nhóm tự giải phóng”, “phái kinh tế”đều theo xu hướng sùng bái tính tự phát của phong trào công nhân, họ cho rằngphong trào quần chúng sẽ chủ yếu quyết định những nhiệm vụ và tính chất hoạtđộng của Đảng, cuộc đấu tranh kinh tế của giai cấp vô sản có một tầm quantrọng bậc nhất và sách lược, chiến lược của họ là chỉ hướng về mục tiêu kinh tế.Còn Lênin khi trình bày về mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị đã đề ra sáchlược đấu tranh chính trị: u Neu không cỏ một tố chức vững mạnh, thành thục đẩu tranh chính trị trong bất cứ hoàn cảnh nào, thời kỳ nào thì không thế nói đến một kế hoạch hoạt động cỏ hệ thống, được soi sảng bằng những nguyên tắc vững chắc ” 11 , có thể nhận thấy, Lênin rất chú ý đến việc luận chứng về sách
lược của giai cấp vô sản Nga và Đảng của nó
Trong tác phẩm này, Lênin đã phát triển và sáng tạo học thuyết của chủnghĩa Mác, Lênin chỉ rõ đường lối chính trị của Đảng dân chủ - xã hội Nga làphải đánh đổ chế độ chuyên chính phong kiến, đánh đổ Nhà nước tư sản để lậpnên một Nhà nước vô sản, giải phóng giai cấp công nhân và nhân dân lao độnghoàn thành sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Lênin chỉ ra rằng những
người dân chủ - xã hội Nga ngay từ đầu đã “đề ra cả những nhiệm vụ lịch sử
rộng lớn nhất của một Đảng dân chủ - xã hội Nga nói chung lẫn nhiệm vụ đánh
đổ chế độ chuyên chế nói riêng” 12, Đảng dân chủ - xã hội Nga có nhiệm vụ
“giảiphóng toàn thể nhân dân thoát khỏi ách của chế độ chuyên chế” 13 Như
vậy, Lênin là người đầu tiên ở Nga đã chỉ ra rằng giai cấp vô sản không thể thựchiện sứ mệnh lịch sử của mình trong cuộc đấu tranh vì chủ nghĩa xã hội nếukhông học được cách tiến hành một cách triệt để, đến cùng cuộc đấu tranh vì dân
chủ Người viết: “Người nào mà trên thực tiễn quên rằng nhiệm vụ của mình
12 Sách đã dẫn, trang 39
13 Sách đã dẫn, trang 31
Trang 12phải là người trước tiên đề cập, nêu bật và giải quyết mọi vấn để dân chủ chung, thì người ẩy không phải là người dân chủ - xã họf ,2ữ
Khi “phái kinh tế”, “tờ sự nghiệp công nhân”, “tư tưởng công nhân” nói
về vấn đề sách lược là muốn vu cáo chủ nghĩa Mác, biến chủ nghĩa Mác thànhmột bức họa sai lệch, nhằm tầm thường hóa chủ nghĩa Mác về lý luận và thựctiễn, kéo giật lùi đảng lại, thì Lênin đã chỉ rõ tổ chức đảng không chỉ đề ra nhữngsách lược chính trị mà còn phải biết đấu tranh trên thực tế với việc sử dụng
những phương pháp đấu tranh linh hoạt: “Đảng dân chủ - xã hội không tự bó tay
mình lại, không hạn chế hoạt động của mình vào một kế hoạch đã vạch sẵn hay theo một phương thức đấu ”14, Lênin chỉ rõ: “đối với người dân chủ - xã hộiNga cỏ nhiều phương sách khác, nỏỉ chung, cũng không kẻm phần có thể “ảpdụng rộng rãi ”
Để hướng phong trào đấu tranh của công nhân vào quỹ đạo cuộc đấu tranhchính trị, những người dân chủ - xã hội Nga phải bắt tay tích cực vào việc giáo
dục chính trị cho giai cấp công nhân Lênin dạy rằng: “Chúng ta cần phải đào
tạo những người dân chủ - xã hội làm công tác thực tiễn thành những lãnh tụ chỉnh trị biết lãnh đạo mọi mặt biếu hiện của cuộc đấu tranh toàn diện ấy, biết
"vạch ra" đủng lúc "một cương lĩnh hành động tích cực” cho những sinh viên đang sôi sục, cho các ủy viên hội đồng địa phương đang bất mãn, cho các giáo phái đang phẫn nộ, cho những giáo viên nhân dân bị xúc phạm, ”15
Việc giáo dục không chỉ dựa trên cơ sở những mối quan hệ của công nhân
ở từng xí nghiệp đối với chủ xưởng của họ, mà phải dựa trên cơ sở những mối
quan hệ của tất cả các giai cấp và các tầng lớp đối với kinh nghiệm của: “ một
sự hiểu biết chính xác về những quan hệ qua lại giữa tất cả các giai cấp trong
xã hội hiện đại ” 16
14 Sách đã dẫn, trang 59
15 Sách đã dẫn, trang 110
16 Sách đã dẫn, trang 88
Trang 13Lênin chỉ rõ: Cuộc đấu tranh về kinh tế của công nhân chống lại bọn chủ
và Chính phủ chỉ là cuộc đấu tranh theo lối công đoàn chủ nghĩa, là cốt để cảithiện điều kiện bán sức lao động của họ cho bọn tư bản mà thôi Còn lợi ích củagiai cấp công nhân, nhiệm vụ của giai cấp công nhân là không những đấu tranh
để đòi cải thiện đời sống mà còn là để thủ tiêu chủ nghĩa tư bản
Muốn nâng cao được tính tích cực cách mạng của công nhân, Đảng dânchủ- xã hội không chỉ dừng lại, không thể tự bó mình vào một việc “cổ độngchính trị về mặt kinh tế” như “phái kinh tế” nêu lên là còn phải tổ chức nhữngphát hiện chính trị trên mọi lĩnh vực
Ý thức giai cấp của giai cấp công nhân không chỉ là ý thức chính trị chânchính, khi công nhân không quen chống lại mọi sự quá lạm dụng, mọi biểu hiệnđộc đoán, áp bức tàn bạo dù cho giai cấp nào là nạn nhân đi nữa - và chống lạitheo quan điểm dân chủ - xã hội, không phải theo quan điểm nào khác
Nhiện vụ của những nhà chính trị luận xã hội dân chủ là đi sâu, mở rộng
và tăng cường những phát hiện chính trị và cổ động chính trị Lênin vạch rõ: ýthức chính trị vì giai cấp chỉ có thể đem lại từ bên ngoài vào cho người côngnhân, nghĩa là từ bên ngoài cuộc đấu tranh kinh tế, từ bên ngoài phạm vi quan hệgiữa người công nhân và chủ
Lênin cũng chỉ rõ rằng: Người dân chủ - xã hội không nên lấy người thư
ký hội đồng công liên làm lý tưởng, tức là chỉ biết tiến hành và giúp đỡ tiến hànhcuộc đấu tranh kinh tế chống lại bọn chủ và chính phủ mà người dân chủ - xãhội, người chiến sỹ tiên phong của giai cấp công nhân phải là người đại biểu chonhân dân, biết chống lại mọi biểu hiện độc đoán, áp bức, để giải phóng thực sựcho giai cấp công nhân Đảng dân chủ - xã hội phải giáo dục chính trị, nhằm lật
đỗ chế độ chuyên chế, thủ tiêu chủ nghĩa tư bản; còn “mọi sự sùng bái tỉnh tự
phát của phong trào quần chúng, mọi sự hạ thấp chỉnh trị dân chủ - xã hội xuống ngang với chính trị công liên chủ nghĩa, đều chính là sự chuấn bị cơ sở đế
Trang 14biến phong trào công nhãn thành công cụ của phái dân chủ tư sản Phong trào công nhân tự phát, tự nó, chỉ có thể sản sinh ra, chủ nghĩa công liên thôi; ”
Tuyên truyền tư tưởng thù địch của giai cấp công nhân đối với chế độquân chủ chuyên chế, tư tưởng đối lập quyền lợi của công nhân với quyền lợicủa chủ chưa phải là đủ mà còn phải tố cáo tất cả mọi hình thức của ách chuyênchế cảnh sát thể hiện ra trong mọi lĩnh vực đời sống và hoạt động, trong hoạtđộng nghề nghiệp cũng như trong hoạt động của người công nhân nói chung,hoạt động cá nhân, gia đình, tôn giáo, khoa học như thế mới là giác ngộ chínhtrị dân chủ - xã hội cho công nhân
1.3 Xây dựng Đảng về tư tưửng
Lênin bày tỏ vai trò, tầm quan trọng của lý luận cách mạng là vạch trầnthái độ khinh thường lý luận của phái kinh tế ở Nga
Lênin phân tích lý do vì sao lý luận cách mạng lại có tầm quan trọng lớnđối với Đảng dân chủ - xã hội Nga và trình bày những tư tưởng của Mác -
Ăngghen nói về vai trò của lý luận: “nếu thực sự cần phải liên hợp thì cứ kỷ kết
những thỏa hiệp nhằm đạt những mục tiêu thực tiễn của phong trào, nhưng chớ
có buôn bán nguyên tắc, chớ cỏ "nhân nhượng" về lỷ ỉuậrì,26 Tư tưởng của Mác lànhư thế, ấy vậy mà trong chúng ta đã có những người nhân danh Mác mà tìmcách làm giảm ý nghĩa quan trọng của lý luận Lênin đã dẫn chứng những lờinhận xét của Ăngghen năm 1874 về tầm quan trọng của lý luận trong phong tràodân chủ - xã hội Ăngghen khẳng định rằng, cuộc đấu tranh vĩ đại của Đảng dânchủ không chỉ có hai hình thức chính trị và kinh tế mà có ba hình thức Ăngghenđặt cuộc đấu tranh lý luận ngang với cuộc đấu tranh chính trị và kinh tế, vấn đề
lý luận ngày càng quan trọng đối với những người lãnh đạo
Lênin chỉ rõ việc sùng bái tính tự phát của phong trào công nhân của “pháikinh tế” cho rằng phong trào tự nó có thể đề ra hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa, họviện cớ rằng chính trị dường như phải tự phát theo sau kinh tế, cho rằng phong